plan wynikowy
Transkrypt
plan wynikowy
Magdalena Kêb³owska PLAN WYNIKOWY Redakcja Wydawnictwo EGIS Copyright © Wydawnictwo EGIS Sp. z o. o. Wydanie II, 2007 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior written permission of the publishers. Wszelkie prawa zastrze¿one. ¯adna czêœæ tej pracy nie mo¿e byæ powielana, czy rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie w jakikolwiek sposób, b¹dŸ elektroniczny, b¹dŸ mechaniczny, w³¹cznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taœmy lub przy u¿yciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawnictwo EGIS Sp. z o.o. ul. Pilotów 71, 31-462 Kraków, Poland tel. +48 12 410 86 25, fax +48 12 410 86 21 [email protected], www.egis.com.pl Wstęp 1. Czym jest plan wynikowy Powtarzając za H. Komorowską, za podstawową zmianę, jaka powinna dokonać się w systemie edukacji w Polsce, należy uważać „ukierunkowanie działań dydaktycznych na osobę ucznia, a nie na osobę nauczyciela” (2000:5)1. Plan wynikowy, który określa o c z e k i w a n e o s i ą g n i ę c i a u c z n i ó w po przerobieniu danej partii materiału, znakomicie spełnia ten warunek i pozostaje w zgodzie z postulatem podejścia skoncentrowanego na uczniu (learner-centeredness). Tak skonstruowany stanowi nieocenioną pomoc w wielu aspektach pracy nauczyciela. Po pierwsze, pozwala zaplanować zajęcia, przygotować dodatkowe materiały i ćwiczenia, pomoce wizualne, tematy prac projektowych itp. zarówno na najbliższy tydzień, jak i na koniec roku szkolnego, a nawet na koniec danego etapu edukacyjnego. W ten sposób przyczynia się do bardziej spójnego i lepiej zorganizowanego procesu dydaktycznego. Po drugie, jest szczególnie przydatny przy opracowywaniu testów i kartkówek, ponieważ pomaga wyznaczyć właściwe kryteria oceny. Dzięki temu może się również okazać pomocny w kontaktach nauczyciela z rodzicami, dla których jasno sformułowane w planie wynikowym umiejętności i wiedza są bardziej czytelne niż spis treści w języku obcym w podręczniku. Rodzice mogą się także zainteresować planem wynikowym, by wiedzieć, jak pracować z dzieckiem w domu czy jakie materiały mu dostarczyć, by wspomóc pracę nauczyciela, a tym samym przyczynić się do większej niezależności ucznia. Sami uczniowie, zwłaszcza na wyższych poziomach, mogą docenić plan wynikowy przy wytyczaniu i realizowaniu swoich celów. Wreszcie będzie plan wynikowy wskazówką dla nauczycieli innych przedmiotów w procesie integracji wiedzy i umiejętności, a w szczególności w trakcie realizacji prac projektowych czy ścieżek międzyprzedmiotowych. 1 Komorowska, H. 2000. „Nowe tendencje w nauczaniu języków obcych.” W: Komorowska, H. (red.). 2000. Nauczanie języków obcych w zreformowanej szkole. Warszawa: IBE. 1 2. Struktura planu wynikowego do podręcznika Enterprise 4 (Podręcznik ucznia i Zeszyt ćwiczeń) Poniższa propozycja planu wynikowego składa się z dwóch zasadniczych części: - tabeli zawierającej oczekiwane osiągnięcia uczniów oraz - tabeli ukazującej realizowanie wytycznych Podstawy programowej w danej części podręcznika. 2.1. Oczekiwane osiągnięcia ucznia Podział pierwszej z tabel na wiedzę (czyli Uczeń zna) i umiejętności (czyli Uczeń potrafi) jest istotnym elementem planowania wynikowego oraz ustalania kryteriów oceny. Pamiętać należy, że we współczesnej szkole w i e d z a, a więc opanowanie słownictwa i struktur gramatycznych, nie jest już ostatecznym celem procesu nauczania/uczenia się, a jedynie pomocnym narzędziem w osiągnięciu właściwego celu, czyli u m i e j ę t n o ś c i. Dlatego też znajomość słownictwa i materiału gramatycznego należy traktować jako punkt wyjściowy lub p o z i o m p o d s t a w o w y wystarczający jedynie na ocenę dostateczną. Dopiero to, co uczeń potrafi powiedzieć czy napisać w języku obcym powinno stanowić bazę dla wyższej oceny. W kolumnie Słownictwo znalazły się kategorie leksykalne proponowane w każdym dziale (Unit) podręcznika wraz z konkretnymi przykładami wyrazów, zwrotów czy wyrażeń. Z przyczyn technicznych lista słów nie jest kompletna, zawiera natomiast wystarczającą liczbę przykładów, które pozwalają na rozpoznanie danej kategorii. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż na poziomie początkującym każde nowopoznane słowo powinno zazwyczaj znaleźć się w aktywnym repertuarze ucznia. Na wyższych poziomach, gdzie pojawia się coraz więcej nowego słownictwa, nauczyciel, biorąc pod uwagę różne kryteria (np. przydatności dla ucznia, zainteresowań ucznia itp.), będzie często decydował, które słowa uczeń musi znać aktywnie (a więc używać), a które biernie (a więc jedynie rozpoznawać i ogólnie orientować się w znaczeniu). Materiał gramatyczny to lista struktur gramatycznych wraz z przykładami, które uczeń powinien znać, a więc powinien być w stanie prawidłowo zrobić na przykład zadania typu wypełnianie luk (fill-in-the-blank) czy transformacje. Dla przykładu, jeśli uczeń zna czas Present Simple, potrafi wstawić w zdaniach czasowniki w tym czasie w odpowiedniej formie: Jenny .......... (cook) dinner every day. Jenny cooks dinner every day. lub ułożyć pytanie w tym czasie na podstawie zdania twierdzącego: 2 Jenny cooks dinner every day. How often does Jenny cook dinner? To, że uczeń zna daną strukturę nie oznacza jednak, że potrafi ją używać. Ostatnia kolumna tabeli to właśnie umiejętności ucznia, czyli to, jak potrafi opanowane słownictwo i gramatykę stosować w komunikacji. Posługując się poprzednim przykładem, uczeń potrafi używać czasu Present Simple, jeśli na przykład umie rozmawiać z kolegą na temat jego i swoich czynności dnia codziennego: A: How often do you exercise? B: I exercise once a week. A: Do you ever do the shopping? B: I do the shopping on Saturdays. lub napisać kartkę do kolegi z wakacji o tym jak wygląda typowy wakacyjny dzień, a co wyjątkowo robi teraz: We go to the beach every afternoon, but this afternoon we are writing letters at the hotel. Ponadto plan proponuje rozwój umiejętności na poziomie podstawowym, a więc odpowiednim dla przeciętnego ucznia, oraz oddzielnie wyszczególnionym poziomie ponadpodstawowym, skierowanym do ucznia bardziej samodzielnego, znajdującego się na poziomie wyższym niż przeciętny. Podkreślić należy, że seria podręczników Enterprise ma charakter s p i r a l n y, co znaczy, iż zarówno materiał leksykalny, gramatyczny, jak i umiejętności będą powtarzać się w różnych częściach podręcznika, poszerzając wiedzę i kompetencję komunikacyjną ucznia. Tak więc czas Present Continuous, na przykład, pojawi się najpierw jako struktura służąca do mówienia o czynnościach wykonywanych w danej chwili, a później jako konstrukcja do wyrażania zaplanowanych czynności przyszłych. 2.2 Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Tabela z wytycznymi Podstawy programowej zawiera szereg istotnych elementów postulowanych przez reformę, dzięki którym proces nauczania/uczenia się staje się bardziej aktualny i skoncentrowany na uczniu. Kategorie w niej zawarte pomogą nauczycielowi uświadomić sobie, które aspekty pracy dydaktycznej należy podkreślić i dlaczego. Kategorie Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia oraz Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia pozwalają najpełniej realizować postulat umieszczenia ucznia w centrum działalności nauczyciela. Uczeń ma możliwość odniesienia tego, o czym 3 mowa na lekcji do własnych doświadczeń, zainteresowań, ma możliwość wyrażenia własnych opinii i upodobań. Kategoria Interdyscyplinarność odnosi się do integracji międzyprzedmiotowej, a więc powiązania tematycznego z innymi przedmiotami szkolnymi. Takie podejście nie tylko poszerza horyzonty ucznia, ale może odegrać ważną rolę motywującą, gdyż język obcy postrzegany jest wtedy jako użyteczne narzędzie w zdobywaniu wiedzy, a nie jedynie jako cel sam w sobie. Kolejny aspekt to Rozwijanie szeroko pojętej kompetencji interkulturowej, która obejmuje wpajanie postawy ciekawości, otwartości i tolerancji wobec innych kultur, umiejętność dostrzegania podobieństw i różnic między kulturą własnego kraju a kulturą innych narodów, a także umiejętność nawiązywania i podtrzymywania kontaktów z cudzoziemcami. Można więc w tej kategorii znaleźć informacje o tym, jakie miejsca warto zwiedzić w krajach anglojęzycznych, jak wypełnić formularz bankowy w Wielkiej Brytanii, czy też jak interpretować teksty autentyczne (np. napisy w środkach komunikacji publicznej, nagłówki gazet, oferty pracy, reklamy itp.). Rozwijanie samodzielności to istotny, jeśli nie najistotniejszy, postulat Podstawy realizowany przy pomocy podręcznika. W ramach tej kategorii na uwagę zasługuje trening strategii, a więc wskazywanie uczniowi, w jaki sposób uczyć się słownictwa, pisania itp. Uczeń ma okazję do samodzielnej pracy z podręcznikiem oraz możliwość samooceny własnego postępu. Kolejnym elementem rozwijającym samodzielność ucznia, uczącym współpracy w grupach, zapewniającym integrację międzyprzedmiotową oraz używanie języka obcego jako narzędzia jest Projekt. Podręcznik umożliwia przeprowadzanie prostych projektów interdyscyplinarnych już na początkowym etapie uczenia się języka. Jako ostatnią wyróżniono realizację Ścieżek międzyprzedmiotowych (które mogą, choć nie muszą, być realizowane w formie projektów) przewidzianych dla czwartego etapu edukacyjnego, między innymi edukację zdrowotną i edukację ekologiczną. 4 - - - - Unit 1 People & Jobs Część pierwsza Części podręcznika Słownictwo Materiał gramatyczny nazwy zawodów - różnicę w użyciu (np. librarian, engineer, i znaczeniu między bullfighter, lifeguard, czasem Present Simple astrologer, editor); a czasem Present przymiotniki opisujące Continuous; ludzi wykonujących - czasowniki różne zawody niewystępujące w czasie (np. efficient, Present Continuous persuasive, accurate, (np. like, hate, don’t imaginative); mind); słownictwo dotyczące - zasady użycia wyglądu zewnętrznego too i enough (np. hairstyle: straight, z przymiotnikami wavy, permed, thick, i przysłówkami brown; height: tall, short, of medium height; eyes: slanting, brown, almond-shaped; other features: beard, mole, freckles, wrinkles); nazwy ubrań (np. jeans, shorts, high-heeled shoes, fur coat, V-neck jumper, bow-tie, overalls, trainers); słownictwo związane z wykonywaniem pracy i zatrudnieniem (np. salary, perks, Uczeń zna Uczeń potrafi 5 Poziom ponadpodstawowy - samodzielnie wyrazić swoją opinię na temat tzw. męskich i damskich zawodów; - zrozumieć szczegółowo tekst o kobiecie-torreadorze; - samodzielnie rozmawiać z kolegą o zaletach i wadach różnych zawodów; - samodzielnie odbyć rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy; Poziom podstawowy - opisać zawody na ilustracji, które są niebezpieczne, które wymagają specjalnych kwalifikacji itp.; - z pomocą nauczyciela wyrazić swoją opinię na temat tzw. męskich i damskich zawodów; - zrozumieć ogólnie tekst o kobiecie-torreadorze i odpowiedzieć na pytania; - na podstawie ilustracji odgadnąć zawody i powiedzieć, co osoba wykonująca dany zawód robi (np. A singer sings songs.); - na podstawie ilustracji i podanych informacji powiedzieć, jakich cech wymaga wykonywanie danego zawodu (np. A secretary has to be efficient and careful in order to do her work quickly and accurately.); - z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o zaletach i wadach różnych zawodów; - z pomocą nauczyciela odbyć rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy; - opisać ubranie osób na ilustracji; - z pomocą nauczyciela zdefiniować różne cechy charakteru (np. I would describe someone as being shy when they feel uncomfortable talking to people.); - na podstawie podanych informacji opisać zwykły dzień oraz zaplanowane czynności różnych osób, stosując czas Present Simple i Present Continuous; - z pomocą nauczyciela porównać dwa zawody na ilustracji, mówić o ich zaletach i wadach, o trybie życia z nimi związanych oraz zdecydować, który by wolał i dlaczego; - napisać opis osoby; - zrozumieć ogólnie tekst o czternastoletnim właścicielu firmy i odpowiedzieć na pytania ENTERPRISE 4 – Plan wynikowy Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Rozwijanie samodzielności vacancy, application form, redundant, fulltime); - czasownik give z różnymi przyimkami (give away, give in, give off, give out, give up); - porównania i idiomy opisujące cechy ludzi (np. He is as strong as an ox. She has what it takes to be an actress.) Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia 6 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. feminine, warn); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. casually elegant, tough world); - definiowanie (np. to socialize – to mix with other people); - wyrazy często mylone (np. profession – job – career – occupation); - budowanie rzeczowników i przymiotników od czasowników za pomocą przyrostków (np. to persuade – persuasion – persuasive); b) czytanie – opis strategii, jak czytać tekst, by uzupełnić brakujące zdania lub akapity w tekście; c) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak opisać osobę; d) zadania typu English in Use – opis strategii, jak rozwiązać test luk wielokrotnego wyboru (multiple choice cloze text), transformacje ze słowem-kluczem (key word transformations) oraz jak budować wyrazy od podanych w kontekście (word formation); 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 1 (w Podręczniku ucznia) - męskie i damskie zawody; - zalety i wady różnych zawodów; - przyszły zawód ucznia - samodzielnie zdefiniować różne cechy charakteru (np. I would describe someone as being shy when they feel uncomfortable talking to people.); - samodzielnie porównać dwa zawody na ilustracji, mówić o ich zaletach i wadach, o trybie życia z nimi związanych oraz zdecydować, który by wolał i dlaczego; - zrozumieć szczegółowo tekst o czternastoletnim właścicielu firmy - - - - - Unit 2 Places to Visit - Część pierwsza Części podręcznika Słownictwo angielskie nazwy znanych zabytków (np. the Eiffel Tower, the Colosseum, the Pyramids); czasownik take z różnymi przyimkami (be taken aback, take down, take in, take off, take over, take up); rodzaje domów i mieszkań (np. cottage, block of flats, mansion, semi-detached house, detached house); sprzęt wakacyjny (np. mosquito repellent, portable gas stove, suntan lotion, tent, first-aid kit); słownictwo opisujące pogodę (np. fog, strong winds, showers, storms, dull, wet, cloudy); zakwaterowanie na wakacjach (np. self- Materiał gramatyczny - różnice w znaczeniu i użyciu między czasami i konstrukcjami przeszłymi: Past Simple, Past Continuous, used to, Past Perfect i Past Perfect Continuous; - różnice w znaczeniu i użyciu między czasem Present Perfect Simple a Present Perfect Continuous; - zaimki względne (that, which, who, whom, whose) oraz zasady tworzenia zdań względnych, w tym z użyciem przyimków (np. The student I’m sharing a room with is from Germany) i wyrażeń ilościowych (np. She received ten letters, some of which were from England.) Uczeń zna 7 Poziom podstawowy - opisać sławne zabytki na ilustracji, powiedzieć, gdzie się znajdują i które z nich chciałby zwiedzić; - opowiedzieć o zabytkach w swoim mieście i kraju; - zrozumieć ogólnie tekst o Londynie i odpowiedzieć na pytania; - opowiedzieć o Londynie, z pomocą nauczyciela porównać Londyn i stolicę swojego kraju; - opowiedzieć o różnych typach domów i mieszkań, gdzie się znajdują, w jakim chciałby mieszkać itp. (np. Skyscrapers are found in big cities. They are rather expensive to maintain because they are usually high-class, luxurious buildings.); - na podstawie podanych informacji opowiedzieć koledze jak wyglądało jego miasto 50 lat temu a jak wygląda obecnie, stosując used to (np. There used to be few cars in the streets, but now the streets are very busy.); - na podstawie podanych informacji powiedzieć, jaki sprzęt zabrałby ze sobą, jadąc w dane miejsce (np. If I went to the Swiss Alps, I would take lots of warm clothes as it is cold there.); - na podstawie podanych informacji i ilustracji opowiedzieć o pogodzie w różnych częściach świata; - zarezerwować wycieczkę w biurze podróży; - z pomocą nauczyciela opowiedzieć o nieprzyjemnych przygodach na wakacjach; - na podstawie ilustracji porównać wygląd danego miasta w przeszłości i teraźniejszości; - powiedzieć, czy wolałby mieszkać na wsi czy w mieście i dlaczego; - z pomocą nauczyciela powiedzieć, w jaki sposób można by poprawić wygląd i warunki życia we współczesnych miastach; - z pomocą nauczyciela napisać opis domu lub miasta; - zrozumieć ogólnie tekst o Swansea i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Rozwijanie kompetencji interkulturowej - opis Londynu i Swansea 8 - opis Londynu i Swansea (geografia); - zabytki i miejsca wakacyjne na świecie (geografia); - opis pogody (geografia) - miasto w przeszłości czy w teraźniejszości; - mieszkanie na wsi czy w mieście; - jak poprawić wygląd i warunki życia we współczesnych miastach Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia Interdyscyplinarność - zabytki w kraju, stolicy i mieście ucznia; - rodzaj mieszkania/domu, w jakim chciałby mieszkać; - miasto ucznia Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o Londynie; - opowiedzieć o Londynie, samodzielnie porównać Londyn i stolicę swojego kraju; - samodzielnie opowiedzieć o nieprzyjemnych przygodach na wakacjach; - samodzielnie powiedzieć, w jaki sposób można by poprawić wygląd i warunki życia we współczesnych miastach; - samodzielnie napisać opis domu lub miasta; - zrozumieć szczegółowo tekst o Swansea Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia catering apartment, campsite, yacht, caravan, chalet); - części domu i domostwa (np. roof, chimney, tiles, drive, gate, porch, shed, veranda); - idiomy i powiedzenia związane z domem i podróżą (np. There is no place like home.) Projekt Rozwijanie samodzielności 9 - przewodnik po mieście ucznia dla zagranicznego turysty; - zwiedzamy stolice i największe miasta krajów anglojęzycznych 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. revitalise, bohemian); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to give the impression of, grand hotels); - definiowanie (np. metropolis – large capital city); - wyrazy często mylone (np. journey – trip – voyage – tour); b) czytanie – opis strategii, jak czytać tekst, by dopasować podane tytuły do części tekstu; c) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak opisać miejsce; d) zadania typu English in Use – opis strategii, jak rozwiązać test luk (cloze text); 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 2 (w Podręczniku ucznia) Unit 3 Stories Część pierwsza Części podręcznika - - - - - Słownictwo Materiał gramatyczny rodzaje historii - zasady tworzenia zdań i opowieści (np. science twierdzących, pytań fiction, romance, action, i poleceń w mowie drama, comedy, fairy zależnej; tale, horror, mystery); - różnicę w użyciu przymiotniki opisujące między say i tell opowieści (np. funny incidents, tragic end, scary characters, clever plot, realistic events); wyrażenia używane w opowiadaniach odnoszące się do zmysłów (np. the smell of burning rubber, expensive perfume, cruel look, bitter coffee, hard ground); czasownik get z różnymi przyimkami (get along/on with, get away, get away with, get over); czasowniki używane w zdaniu nadrzędnym w mowie zależnej (np. claim, insist, refuse, deny, remind, threaten, demand) Uczeń zna 10 Poziom ponadpodstawowy - rozpoznać różne gatunki książek na ilustracji i samodzielnie powiedzieć, jakie wywołują emocje; - zrozumieć szczegółowo opowiadanie o niezwykłym spotkaniu; - samodzielnie opowiedzieć historyjkę na podstawie ilustracji; - samodzielnie napisać opowiadanie Poziom podstawowy - rozpoznać różne gatunki książek na ilustracji i z pomocą nauczyciela powiedzieć, jakie wywołują emocje; - powiedzieć, jakie lubi książki i dlaczego; - zrozumieć ogólnie opowiadanie o niezwykłym spotkaniu i odpowiedzieć na pytania; - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o książce, którą przeczytał (A: I’ve just finished reading ”That Handsome Man”. B: Well, what did you think of it? A: It had a very clever plot and some original ideas. The characters were very realistic.); - opowiedzieć o emocjach postaci na ilustracji, a następnie podać przykład sytuacji, która wywołałby takie emocje u niego (np. I’d feel scared if I saw a ghost.); - z pomocą nauczyciela opowiedzieć historyjkę na podstawie ilustracji; - z pomocą nauczyciela napisać opowiadanie Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa 11 - edukacja czytelnicza i informacyjna – podręczna biblioteka/kącik pracy własnej ucznia - organizujemy podręczną bibliotekę/kącik pracy własnej ucznia z książkami w języku angielskim (np. tzw. graded readers, podręczniki do gramatyki, atlas, encyklopedia, słowniki itp.) 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. blame, merchant bank); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to fall in love, to fall asleep); - definiowanie (np. startled – extremely surprised); - wyrazy często mylone (np. to chat – to discuss, wedding – marriage); b) czytanie – opis strategii, jak czytać tekst, by odpowiedzieć na pytania wielokrotnego wyboru; c) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać opowiadanie; d) zadania typu English in Use – opis strategii, jak budować wyrazy od podanych w kontekście (word formation); 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 3 (w Podręczniku ucznia); 3. Możliwość samooceny własnych postępów przez przerobienie Revision 1 (w Podręczniku ucznia) Rozwijanie samodzielności Projekt - ulubione książki ucznia; - emocje ucznia w różnych sytuacjach Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia Unit 4 Disasters/ Accidents Część druga Części podręcznika - - - - Słownictwo Materiał gramatyczny klęski żywiołowe - zasady tworzenia i katastrofy i użycia zdań (np. typhoon, avalanche, warunkowych typu drought, flooding, 0, 1, 2 i 3; earthquake, famine, - konstrukcję I wish shipwreck, car crash) oraz inne słownictwo z nimi związane (np. survivor, shelter, trauma, debris, harm, trapped, to swerve, to collide, to shatter, to extinguish); wypadki i okaleczenia (np. scald, electric shock, suffocation, gas explosion); czasownik cut z różnymi przyimkami (cut down on, cut in, cut off, cut out); idiomy i powiedzenia związane z trudnymi sytuacjami, problemami (np. It never rains but pours.) Uczeń zna 12 Poziom podstawowy - opowiedzieć o wypadkach i klęskach żywiołowych na ilustracji, które są naturalne, a które spowodowane błędem człowieka, co czują uczestnicy takich wypadków itp.; - zrozumieć ogólnie tekst o trzęsieniu ziemi w Los Angeles i odpowiedzieć na pytania; - dopasować nagłówki prasowe do katastrof (np. Speeding wall of snow sweeps away skiers – avalanche); - z pomocą nauczyciela ułożyć nagłówki do podanych wiadomości prasowych; - powiedzieć, jakie wypadki mogą spowodować podane przedmioty, substancje itp. (np. You could cut yourself if you are not careful when using a sharp knife.); - z pomocą nauczyciela powiedzieć, co mogło spowodować wypadki na ilustracji (np. She may have swallowed something which got stuck in her throat.); - na podstawie podanych informacji powiedzieć, jakie są przyczyny różnych wypadków i jak można im zapobiegać (np. A fire at home might be started by a child playing with matches. For this reason, parents should keep matches out of the reach of children.); - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o zachowaniu w razie wypadku, katastrofy (np. A: What would you do if you got trapped in a fire? B: I would cover my nose and mouth with a damp cloth.); - na podstawie ilustracji i podanych informacji powiedzieć, jakie byłyby konsekwencje danych sytuacji używając zdań warunkowych (np. If she didn’t follow a healthy diet, she wouldn’t be fit.); - na podstawie podanych informacji i ilustracji wyrazić życzenia/żal za pomocą wish (np. I wish I could graduate from university next year. Frank wishes he had never met John and his gang.); - z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o tym, w jaki sposób postacie na ilustracji mogą przeżyć pokazany wypadek/katastrofę; - z pomocą nauczyciela napisać wiadomość prasową o wypadku, napadzie itp.; - zrozumieć ogólnie tekst o różnych wypadkach i katastrofach i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa Projekt Rozwijanie kompetencji interkulturowej Rozwijanie samodzielności Interdyscyplinarność 13 - edukacja zdrowotna – jak postępować w razie wypadku, klęski żywiołowej, okaleczenia itp. - ulotka – jak postępować w wypadku pożaru, zalania, porażenia prądem itp. 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. tremor, community); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. a massive earthquake, to take shelter under sth); - definiowanie (np. to cling – hold on tightly); b) czytanie – opis strategii, jak czytać tekst, by dopasować podane informacje do części tekstu; c) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać wiadomość prasową; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 4 (w Podręczniku ucznia) - nagłówki gazet (np. Survivors recall flight of horror.) - kataklizmy i klęski żywiołowe (geografia) Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o trzęsieniu ziemi w Los Angeles; - samodzielnie ułożyć nagłówki do podanych wiadomości prasowych; - na podstawie podanych informacji i ilustracji opowiedzieć o wypadkach jako ich uczestnik lub świadek; - samodzielnie powiedzieć, co mogło spowodować wypadki na ilustracji (np. She may have swallowed something which got stuck in her throat.); - samodzielnie rozmawiać z kolegą o tym, w jaki sposób postacie na ilustracji mogą przeżyć pokazany wypadek/katastrofę; - samodzielnie napisać wiadomość prasową o wypadku, napadzie itp.; - zrozumieć szczegółowo tekst o różnych wypadkach i katastrofach Unit 5 Festivals/ Celebrations Część druga Części podręcznika - - - - - Słownictwo Materiał gramatyczny słownictwo związane - zasady tworzenia strony ze świętami, festynami biernej w różnych itp. (np. costumes, czasach; masks, decorations, - zasadę tworzenia zdań mobile floats, streamers, z tzw. causative have procession, parade, spectators, carnival, firecrackers, bride, bridesmaids, wedding dress, reception, groom, best man); przymiotniki opisujące uroczystości (np. dull, exciting, fabulous, thrilling, brilliant); słowa łączące podobieństwa (np. similarly, both) i przeciwieństwa (np. however, while, but); czasownik carry z różnymi przyimkami (np. to be carried away, carry on with, carry out, carry through); idiomy związane z uroczystościami (np. John is always the life and soul of the party.) Uczeń zna 14 Poziom ponadpodstawowy - samodzielnie opisać święta, festyny organizowane w jego kraju; - zrozumieć szczegółowo tekst o świętach i festynach w różnych krajach; - samodzielnie porównać typowy ślub w swoim kraju ze ślubem w Chinach; - samodzielnie porównać ilustracje przedstawiające różne uroczystości i święta, mówić o przygotowaniach do nich, dlaczego się je obchodzi itp.; - samodzielnie napisać opis święta, uroczystości, w której brał udział; - zrozumieć szczegółowo tekst o strojach narodowych Poziom podstawowy - z pomocą nauczyciela opisać święta, festyny organizowane w jego kraju; - zrozumieć ogólnie tekst o świętach i festynach w różnych krajach i odpowiedzieć na pytania; - na podstawie tekstu opowiedzieć o świętach i festynach w różnych krajach; - na podstawie podanych informacji porównać sposób obchodzenia Chińskiego Nowego Roku i Sylwestra w Londynie (np. In western countries New Year’s Eve is a celebration to welcome the new year, whereas the Chinese New Year is a celebration of the end of winter.); - opisać uroczystości na ilustracji, wykorzystując podane słownictwo (np. The bride’s wedding dress was fantastic.); - z pomocą nauczyciela porównać typowy ślub w swoim kraju ze ślubem w Chinach; - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o różnych uroczystościach, opisując swoje wrażenia (np. A: Ann’s wedding was fabulous. I enjoyed the reception. B: Well, I found it rather boring. It went on for so long.); - na podstawie podanych informacji mówić o wydarzeniach, które przynoszą szczęście; - z pomocą nauczyciela porównać ilustracje przedstawiające różne uroczystości i święta, mówić o przygotowaniach do nich, dlaczego się je obchodzi itp.; - z pomocą nauczyciela napisać opis święta, uroczystości, w której brał udział; - zrozumieć ogólnie tekst o strojach narodowych i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Projekt - święta, festyny, uroczystości rodzinne w różnych kulturach, np. karnawał w Rio, Chiński Nowy Rok itp. Rozwijanie kompetencji interkulturowej Rozwijanie samodzielności 15 - zwyczaje i tradycje polskie – przewodnik dla zagranicznego turysty 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. compete, breweries); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to mark the occasion, to honour the memory of sb.); - definiowanie (np. to carve – to shape out of wood); - wyrazy często mylone (np. suits – costumes, to remind – to remember); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, opisać święto, uroczystość; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 5 (w Podręczniku ucznia) - święta, uroczystości rodzinne, festyny w różnych kulturach, np. karnawał w Rio, Chiński Nowy Rok itp. (geografia, sztuka) - święta obchodzone w kraju ucznia; - ślub w kraju ucznia Interdyscyplinarność Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia Unit 6 Eating Habits Część druga Części podręcznika - - - - - - Słownictwo nazwy artykułów spożywczych (np. dairy products: milk, cheese; cereals: oats, rye, rice, corn; pulses: beans, lentils; poultry: turkey, duck; fruit: oranges, pineapple); słowa określające ilość i nazwy opakowań (np. packet, loaf, cup, bar, can, carton, lump, pinch, clove); czasowniki określające sposoby przygotowania potraw i gotowania (np. chop, stir, peel, grate, scramble, fry, roast, steam, bake); nazwy naczyń i sprzętów kuchennych (np. grater, carving knife, saucepan, fork, barbecue, oven); przymiotniki opisujące smak potraw (np. bitter, greasy, sour, salty, spicy, overcooked); idiomy i powiedzenia - - - - - - - Materiał gramatyczny rzeczowniki policzalne i niepoliczalne; zasady użycia a/an oraz some, any i no z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi; określniki much/many, a good number of, a great deal of, a few/a little oraz zasady ich stosowania z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi; struktury służące do wyrażania upodobań (np. I prefer, I’d rather); zasady stosowania przedimków a/an i the; konstrukcję such/ so ... that ... (np. It was such a lively place that I went out every night.); zasady tworzenia i użycia tzw. Question Tags (krótkich pytań na końcu zdania) Uczeń zna 16 Poziom podstawowy - podać przykłady zdrowej i niezdrowej żywności; - opisać swoją ulubiona potrawę; - mówić o potrawach różnych kultur (np. chińskich), które próbował; - opisać tzw. junk food (niezdrowe jedzenie) i powiedzieć, dlaczego tego rodzaju jedzenie jest tak popularne; - zrozumieć ogólnie tekst o junk food i odpowiedzieć na pytania; - na podstawie tekstu z pomocą nauczyciela mówić o niebezpieczeństwach związanych z niezdrowym odżywianiem oraz o pozytywnych skutkach zdrowego odżywiania się; - na podstawie podanych informacji powiedzieć, co powinien jeść, by zrzucić zbędne kilogramy; - mówić, w jaki sposób wykorzystałyby naczynia i sprzęt kuchenny do przygotowania i ugotowania potraw (np. I would use the grater to grate cheese. I would grill sausages on the barbecue or fry them in the frying pan.); - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o potrawach, które zjedli w restauracji wyrażając krytykę (np. A: The soup was so salty that I couldn’t eat it. B: I know, and the curry was so spicy that I felt sick.); - powiedzieć, co należy zrobić, by zmienić niezdrowe nawyki jedzenia (np. You should eat fruit instead of crisps when you want a snack.); - zamówić danie w restauracji; - z pomocą nauczyciela porównać dwie restauracje na ilustracji, jakie dania serwują, jaką mają obsługę, jakie ceny itp.; - z pomocą nauczyciela napisać przepis na danie, instrukcję obsługi jakiegoś urządzenia lub wskazówki, jak dojść do jego domu; - zrozumieć ogólnie tekst o właściwościach różnych artykułów spożywczych i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Rozwijanie samodzielności - popularność tzw. junk food (niezdrowego jedzenia) Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia Interdyscyplinarność 17 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. announce, health benefits); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. couch potato lifestyle, saturated fat); - definiowanie (np. nutrients – healthy substances); - wyrazy często mylone (np. to snatch – to grab – to take); - grupowanie wyrazów (np. prawn cocktail, vegetable soup, avocado and shrimp salad – starters); b) czytanie – opis strategii, jak czytać tekst, by dopasować podane informacje do części tekstu; c) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać przepis na danie, instrukcję obsługi jakiegoś urządzenia lub wskazówki, jak dojść do jakiegoś miejsca; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 6 (w Podręczniku ucznia); 3. Możliwość samooceny własnych postępów przez przerobienie Revision 2 (w Podręczniku ucznia) - produkty spożywcze i ich właściwości (biologia) - nawyki żywieniowe ucznia; - ulubiona potrawa ucznia Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o junk food; - na podstawie tekstu samodzielnie mówić o niebezpieczeństwach związanych z niezdrowym odżywianiem oraz o pozytywnych skutkach zdrowego odżywiania się; - samodzielnie porównać dwie restauracje na ilustracji, jakie dania serwują, jaką mają obsługę, jakie ceny itp.; - samodzielnie napisać przepis na danie, instrukcję obsługi jakiegoś urządzenia lub wskazówki, jak dojść do jego domu; - zrozumieć szczegółowo tekst o właściwościach różnych artykułów spożywczych Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia dotyczące kulinariów (np. One man’s meat is another man’s poison.) Ścieżka międzyprzedmiotowa Projekt 18 - edukacja zdrowotna – zdrowa i niezdrowa dieta - przewodnik dla nastolatka – zdrowy i higieniczny tryb życia; - broszura zawierające informacje o rodzajach niezdrowej żywności, jej składnikach, niebezpieczeństwach związanych z jej spożywaniem, miejscach, gdzie można ją kupić, itp.; - projekt działania lokalnego – kampania pt. „Jedzmy zdrowo”: prezentacje dotyczące zdrowej i niezdrowej żywności, przygotowanie książki kucharskiej ze specjalnymi przepisami oraz degustacje zdrowych potraw przygotowanych przez uczniów Unit 7 Crime Część trzecia Części podręcznika - - - - Słownictwo nazwy przestępstw (np. arson, burglary, mugging, murder, kidnapping, robbery, shoplifting, hijacking, drug trafficking, fraud, joyriding) oraz czasowniki związane z nimi (np. commit a crime, accuse, convict, suspect, try, give evidence); kary wymierzane za przestępstwa (np. life imprisonment, fine, suspended sentence, warning, capital punishment); nazwy osób w sali sądowej (np. witness, the accused, jury, judge, prosecutor, defence lawyer); czasownik break z różnymi przyimkami (break in, break into, break off, break out of, break up); - - - - - Materiał gramatyczny czasowniki may, might and could (do wyrażania prawdopodobieństwa); czasowniki must i can’t (do wyrażania pewności); czasowniki have to (do wyrażania konieczności) i don’t have to oraz needn’t (jej braku); czasownik must (do wyrażania nakazu) i mustn’t (zakazu); czasowniki could, should, might i ought to (do wyrażania krytycyzmu) (np. You should have paid the bill on time.) Uczeń zna 19 Poziom podstawowy - powiedzieć, co zwykle kradną włamywacze oraz jak chronić dom przed włamaniem; - zrozumieć ogólnie tekst o włamaniach do domów i odpowiedzieć na pytania; - dopasować podane nagłówki gazet do rodzaju przestępstwa (np. President killed by single bullet – assassination); - z pomocą nauczyciela ułożyć nagłówki do usłyszanych wiadomości prasowych; - na podstawie podanych informacji zdecydować, które z przestępstw są mniej, a które bardziej poważne oraz jaka kara powinna być za nie wymierzona (np. Murder is a major offence. I think that someone who murders somebody should be sentenced to life imprisonment.); - na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o tym, kto mógł być sprawcą przestępstwa w opisanej sprawie, stosując may, might, could, must, can’t (np. A: The butler might have committed the crime because he desperately needed the money. B: I don’t agree. He can’t have murdered Henderson because he was considered to be a loyal employee.); - na podstawie podanych informacji mówić o przyczynach wzrostu przestępczości (np. One of the main reasons that there is a rise in crime is unemployment. People may turn to crime as an easy way of making money.); - z pomocą nauczyciela wyrazić przypuszczenie lub pewność dotyczącą sytuacji na ilustracji, stosując may, might, must i can’t (np. The building must be on fire. She may be trying to get to an exit.); - z pomocą nauczyciela wyrazić krytykę dotyczącą sytuacji na ilustracji za pomocą should, ought to i could (np. The boy’s mother should not have left him unattended as he could burn himself.); - z pomocą nauczyciela napisać list (urzędowy, np. reklamację, lub osobisty, np. do kolegi o swoich planach na najbliższą przyszłość); - zrozumieć ogólnie tekst o technikach odkrywania prawdy i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi - idiomy i powiedzenia związane z przestępczością (np. The burglar was caught red-handed trying to break the window.) 20 Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o włamaniach do domów; - samodzielnie ułożyć nagłówki do usłyszanych wiadomości prasowych; - na podstawie podanych informacji mówić o tym, w jaki sposób można się zabezpieczyć przez skutkami różnych przestępstw; - na podstawie podanych informacji samodzielnie rozmawiać z kolegą o tym, kto mógł być sprawcą przestępstwa w opisanej sprawie, stosując may, might, could, must, can’t (np. A: The butler might have committed the crime because he desperately needed the money. B: I don’t agree. He can’t have murdered Henderson because he was considered to be a loyal employee.); - samodzielnie wyrazić przypuszczenie lub pewność dotyczącą sytuacji na ilustracji, stosując may, might, must i can’t (np. The building must be on fire. She may be trying to get to an exit.); - samodzielnie wyrazić krytykę dotyczącą sytuacji na ilustracji za pomocą should, ought to i could (np. The boy’s mother should not have left him unattended as he could burn himself.); - samodzielnie napisać list (urzędowy, np. reklamację, lub osobisty, np. do kolegi o swoich planach na najbliższą przyszłość); - zrozumieć szczegółowo tekst o technikach odkrywania prawdy Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa Rozwijanie kompetencji interkulturowej Rozwijanie samodzielności Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia Interdyscyplinarność 21 - wychowanie do życia w rodzinie – przestępczość nieletnich, przyczyny i sposoby zapobiegania 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. remind, hidden); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to put sb behind bars, an open invitation); - definiowanie (np. to complain – to state one’s dissatisfaction); - wyrazy często mylone (np. to steal – to rob, offender – convict); - budowanie negatywnych przymiotników za pomocą przyrostków (np. reliable – unreliable, pleased – displeased); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać list osobisty i urzędowy; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 7 (w Podręczniku ucznia) - nagłówki gazet (np. ‘Removers’ empty three houses.) - przyczyny przestępstw i zapobieganie przestępstwom (wychowanie obywatelskie) - mniej i bardziej poważne przestępstwa oraz przysługująca za nie kara Unit 8 Sports & Hobbies Część trzecia Części podręcznika - - - - - - Słownictwo nazwy dyscyplin sportowych i hobby (np. archery, motor racing, weightlifting, surfing, rafting, golf, pottery, snorkelling, painting); sprzęt sportowy (np. snorkel, helmet, weights, golf club); przymiotniki opisujące sporty i hobby (np. thrilling, boring, tiring, creative, challenging, violent, competitive); miejsca, gdzie uprawiane są różne sporty (np. pitch, ring, rink, course, court); czasownik grow z różnymi przyimkami (grow from, grow out of, grow up); idiomy i powiedzenia związane ze sportami (np. He always paddles his own canoe.) - - - - Materiał gramatyczny czasowniki, po których następny czasownik występuje w bezokoliczniku z to (np. agree, expect, want, learn) oraz bez to (np. let, make, must would rather, could); czasowniki, po których następny czasownik występuje z końcówką –ing (np. like, hate, enjoy, can’t help, don’t mind, can’t stand); czasowniki, po których następny czasownik występuje z końcówką –ing lub w bezokoliczniku ze zmianą znaczenia (np. stop, forget, remember, try, regret); konstrukcję z so i neither/nor Uczeń zna 22 Poziom podstawowy - wymienić różne rodzaje sportów i hobby; - powiedzieć, jakie są jego ulubione sporty, hobby; - zrozumieć ogólnie tekst o surfingu i odpowiedzieć na pytania; - opowiadać o surfingu, jak zostać dobrym surfingowcem, jakie są niebezpieczeństwa związane z tym sportem itp.; - zaproponować koledze zagranie w jakąś grę itp., odpowiedzieć na propozycję kolegi (np. A: How about playing cricket? B: I’m not in the mood for playing cricket. Let’s go horse-riding.); - rozmawiać z kolegą o tym, dlaczego lubi/nie lubi danego sportu, hobby (np. A: I like rafting. B: So do I. It’s thrilling.); - na podstawie podanych informacji powiedzieć, jakie cechy są konieczne do uprawiania różnych sportów (np. To be an ice-climber you have to be courageous as you have to climb high mountains in various weather conditions.); - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o zaletach i wadach różnych sportów (np. A: Hang-gliding is a very exciting sport. B: Yes, I agree; however it can be quite dangerous, especially if the weather is very windy.); - na podstawie podanych informacji mówić o zaletach aktywności fizycznej (np. Exercise makes you feel happy and refreshed.); - z pomocą nauczyciela porównać oglądanie telewizji i uprawianie sportu; - z pomocą nauczyciela porównać dwa rodzaje sportów na ilustracji, mówić o sprzęcie potrzebnym do uprawiania ich, niebezpieczeństwach itp.; - z pomocą nauczyciela napisać list w odpowiedzi na reklamę, ogłoszenie, zaproszenie itp. (tzw. transactional letter); - zrozumieć ogólnie tekst o paraolimpiadzie i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia Rozwijanie kompetencji interkulturowej Rozwijanie samodzielności 23 - edukacja zdrowotna – dlaczego warto uprawiać sporty 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. touring, wet suit); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. powerful waves, to learn the technique); - definiowanie (np. generation – age group); - wyrazy często mylone (np. to beat – to win – to defeat); - budowanie negatywnych przymiotników za pomocą przyrostków (np. responsible – irresponsible, precise – imprecise); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać list w odpowiedzi na reklamę, ogłoszenie itp. (tzw. transactional letter); 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 8 (w Podręczniku ucznia) - reklamy i ogłoszenia np. zajęć sportowych - ulubione sporty i hobby ucznia Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o surfingu; - samodzielnie porównać oglądanie telewizji i uprawianie sportu; - samodzielnie porównać dwa rodzaje sportów na ilustracji, mówić o sprzęcie potrzebnym do uprawiania ich, niebezpieczeństwach itp.; - samodzielnie napisać list w odpowiedzi na reklamę, ogłoszenie, zaproszenie itp. (tzw. transactional letter); - zrozumieć szczegółowo tekst o paraolimpiadzie Unit 9 Earth: SOS Część trzecia Części podręcznika - - - - - - Słownictwo problemy środowiska naturalnego (np. litter, urban sprawl, water contamination, acid rain, deforestation, destruction of habitat); nazwy zwierząt (np. elephant, tiger, koala, turtle, gorilla); części ciała zwierząt (np. mane, whiskers, trunk, hoof, tusk, coat, hide); dźwięki wydawane przez zwierzęta (np. howl, squeak, hiss, moo, bleat, roar); czasownik put z różnymi przyimkami (put in, put off, put out, put up, put up with); idiomy i powiedzenia zawierające nazwy zwierząt (np. I heard it straight from the horse’s mouth.) Materiał gramatyczny - zasady tworzenia zdań z łącznikami both, as well as, besides, not only ... but, in addition to, neither ... nor; - zasady tworzenia zdań wyrażających kontrast z however, though, in spite of, whereas, yet, while, but; - zasady tworzenia zdań wyrażających przyczynę za pomocą because of, due to, owing to, on account of, as, since oraz skutek za pomocą so/such .... that, as a result, consequently, therefore Uczeń zna 24 Poziom podstawowy - wymienić problemy związane ze środowiskiem; - zrozumieć ogólnie tekst o gorylach w Afryce i odpowiedzieć na pytania; - na podstawie podanych informacji mówić o przyczynach i skutkach problemów środowiska naturalnego (np. The problem of urban sprawl is caused by growing cities. As a result, animals are losing their habitats.); - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o tym, jak zaradzić problemom środowiska (np. I think we should give financial support to the poorer countries where people are destroying the countryside.); - z pomocą nauczyciela powiedzieć, w jaki sposób człowiek zagraża zwierzętom na ilustracji oraz jak je chronić (np. Tigers are in danger because hunters kill them in order to sell their skins. Governments should introduce harsher punishments for illegal hunters.); - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o zaletach i wadach trzymania zwierząt w zoo (np. A: Animals in zoos have got plenty of food and water. B: I agree. However, they are not free.); - na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela powiedzieć, czym jest kwaśny deszcz, jakie powoduje szkody i jak można go ograniczyć; - na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela powiedzieć, jak możemy stać się bardziej przyjaźni dla środowiska; - z pomocą nauczyciela porównać dwa obrazki przedstawiające pejzaże i powiedzieć, jakie szkody dla środowiska wywołuje działalność człowieka; - z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie o zaletach i wadach danego zjawiska (np. bycia sławnym i bogatym); - zrozumieć ogólnie tekst o recyklingu i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa Projekt Rozwijanie samodzielności Interdyscyplinarność 25 - edukacja ekologiczna – ochrona środowiska i zagrożonych gatunków - broszura – jak być bardziej przyjaznym dla środowiska 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. embarrassed, survival); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. nuclear waste, environmental awareness); - definiowanie (np. conservation – environmental protection); - budowanie rzeczowników od podanych czasowników za pomocą przyrostków (np. to resemble – resemblance, to differ – difference); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać wypracowanie o zaletach i wadach danego zjawiska; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 9 (w Podręczniku ucznia); 3. Możliwość samooceny własnych postępów przez przerobienie Revision 3 (w Podręczniku ucznia) - nazwy zwierząt i ich części ciała (biologia); - zagrożone gatunki zwierząt (biologia); - problemy środowiska naturalnego i jego ochrona (biologia, geografia) Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o gorylach w Afryce; - samodzielnie powiedzieć, w jaki sposób człowiek zagraża zwierzętom na ilustracji oraz jak je chronić (np. Tigers are in danger because hunters kill them in order to sell their skins. Governments should introduce harsher punishments for illegal hunters.); - na podstawie podanych informacji samodzielnie powiedzieć, czym jest kwaśny deszcz, jakie powoduje szkody i jak można go ograniczyć; - na podstawie podanych informacji samodzielnie powiedzieć, jak możemy stać się bardziej przyjaźni dla środowiska; - samodzielnie porównać dwa obrazki przedstawiające pejzaże i powiedzieć, jakie szkody dla środowiska wywołuje działalność człowieka; - samodzielnie napisać wypracowanie o zaletach i wadach danego zjawiska (np. bycia sławnym i bogatym); - zrozumieć szczegółowo tekst o recyklingu Unit 10 Education - - - - Część czwarta - Części podręcznika 26 Uczeń potrafi Słownictwo Materiał gramatyczny nazwy placówek - zasady tworzenia zdań Poziom podstawowy edukacyjnych - powiedzieć, jaki jest jego ulubiony i nielubiany przedmiot w szkole i dlaczego; okolicznikowych celu (np. kindergarten, - wyrazić swoją opinię na temat najważniejszych przedmiotów w szkole; (np. I’ll take a map primary school, in order not to get lost.); - zrozumieć ogólnie tekst o nowoczesnym sposobie nauczania i odpowiedzieć university) oraz inne na pytania; - konstrukcje i czasy słownictwo z nimi - na podstawie podanych informacji mówić o cechach dobrego nauczyciela przyszłe oraz różnice związane (np. grades, (np. I strongly believe that a good teacher should be able to understand students’ w znaczeniu i użyciu lecturer, dean, individual needs.); między nimi: headmaster, degree, - na podstawie karty ocen powiedzieć, jaki jest ulubiony przedmiot postaci oraz jaki Present Continuous, co-educational school, zawód może w przyszłości wybrać (np. I think Linda might become a journalist to be going to, boarding school); because she is very good at languages.); Present Simple, pomieszczenia w szkole - z pomocą nauczyciela powiedzieć, jak różne sprzęty mogą być wykorzystane Future Simple (np. gym, lab, staffroom, w nauczaniu (np. A TV and video recorder can be used in a history class to make the cloakroom, canteen, lesson more interesting, for example, by showing students historical films.); library); - na podstawie podanych informacji mówić o wykorzystaniu komputerów w nauczaniu; przedmioty szkolne - na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o zaletach i wadach egzaminów (np. maths, computer (np. A: I think exams make students try harder to get good marks. B: I agree up to studies, music, science, a point, but don’t you think the way you feel on the day of the exam can affect your art); results?); czasownik bring - z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię związaną z różnymi przyimkami z edukacją i szkolnictwem (np. czy każdy musi mieć wyższe wykształcenie?); (bring on/about, - zrozumieć ogólnie tekst o wykorzystaniu komputera w szkole i odpowiedzieć bring out, bring round, na pytania bring up); idiomy i powiedzenia związane z edukacją (np. You are never too old to learn.) Uczeń zna Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Projekt Rozwijanie samodzielności Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia 27 - szkoła/edukacja w krajach anglojęzycznych 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. assumption, layout); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to share ideas, life skills); - definiowanie (np. to abandon – to stop doing sth); - wyrazy często mylone (np. like – likely – alike); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 10 (w Podręczniku ucznia) - najważniejsze przedmioty w szkole; - cechy dobrego nauczyciela - lubiane i nielubiane przedmioty w szkole Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o nowoczesnym sposobie nauczania; - samodzielnie powiedzieć, jak różne sprzęty mogą być wykorzystane w nauczaniu (np. A TV and video recorder can be used in a history class to make the lesson more interesting, for example, by showing students historical films.); - samodzielnie napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię związaną z edukacją i szkolnictwem (np. czy każdy musi mieć wyższe wykształcenie?); - zrozumieć szczegółowo tekst o wykorzystaniu komputera w szkole Unit 11 Entertainment - - - Część czwarta - Części podręcznika Słownictwo Materiał gramatyczny formy rozrywki (funfair, - różnicę w znaczeniu cinema, disco, theatre, i użyciu między theme park, museum, imiesłowem water park, circus) przymiotnikowym oraz słownictwo z nimi czynnym (Present związane (np. haunted Participle) a biernym house, rides, roller(Past Participle) coaster, big wheel, (np. I was excited when spectators, tricks, usher, I saw the big wheel. screenwriter); The big wheel was very przymiotniki opisujące exciting.); postacie w książce, - czasowniki may, might, filmie (np. convincing, can, could do wyrażania realistic, predictable, pozwolenia; original) oraz fabułę - różnicę w znaczeniu książki, filmu (gripping, i użyciu między dull, involving, moving); I saw the acrobat jump. czasownik run a I saw the acrobat z różnymi przyimkami jumping. (run away, run into, run out of, run over/down, run through); idiomy i powiedzenia związane z rozrywką (np. All work and no play makes Jack a dull boy.) Uczeń zna 28 Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o parkach rozrywki na świecie; - samodzielnie rozmawiać z kolegą o tym, które z imprez chciałby zobaczyć i dlaczego (np. A: I’d like to go to the circus to see the clowns and the acrobats. I’m always fascinated by their tricks. B: Oh, no. I’m sure I’d be really bored. I’d rather go to the funfair.); - samodzielnie opowiedzieć o filmie (o postaciach, fabule itp.), który ostatnio widział; - samodzielnie napisać recenzję filmu; - zrozumieć szczegółowo tekst o aktorce Sharon Stone Poziom podstawowy - wymienić różne formy rozrywki; - powiedzieć, jaka jest jego ulubiona rozrywka; - zrozumieć ogólnie tekst o parkach rozrywki na świecie i odpowiedzieć na pytania; - zaproponować koledze wspólne spędzenie wieczoru, wykorzystując podane ogłoszenia i reklamy imprez rozrywkowych; odpowiedzieć na podobną propozycję kolegi; - z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o tym, które z imprez chciałby zobaczyć i dlaczego (np. A: I’d like to go to the circus to see the clowns and the acrobats. I’m always fascinated by their tricks. B: Oh, no. I’m sure I’d be really bored. I’d rather go to the funfair.); - z pomocą nauczyciela opowiedzieć o filmie (o postaciach, fabule itp.), który ostatnio widział; - wybrać jedno z miejsc na ilustracji i powiedzieć, gdzie wolałby spędzić czas i dlaczego; - z pomocą nauczyciela napisać recenzję filmu; - zrozumieć ogólnie tekst o aktorce Sharon Stone i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Rozwijanie samodzielności Rozwijanie kompetencji interkulturowej Interdyscyplinarność Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia 29 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. causeway, miracle); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. to scream with excitement, cable car); - definiowanie (np. sedate – slow and calm); - budowanie przymiotników od podanych czasowników i rzeczowników za pomocą przyrostków (np. present – presentable, to divide - divisible); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać recenzję filmu; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 11 (w Podręczniku ucznia) - parki rozrywki na świecie; - ogłoszenia i reklamy imprez rozrywkowych - różne formy rozrywki, w tym kino, teatr, muzyka, muzeum (sztuka) - ulubione formy rozrywki ucznia; - film, który uczeń ostatnio widział Unit 12 Transport - - - - - Część czwarta - Części podręcznika Słownictwo Materiał gramatyczny środki transportu - zasady stopniowania (np. bus, taxi, train, przymiotników lorry, raft, ship, canoe, i przysłówków oraz ferry, coach, helicopter, tworzenia porównań car, submarine) oraz (np. The red vase isn’t słownictwo z nimi as expensive as the blue zwiazane (np. boot, one. The older he gets, seatbelt, windscreen, the wiser he becomes.); pedal, cabin, anchor, - różnicę między compartment); like i as słowa związane (np. He works as a chef. z podróżą (np. trip, tour, He works like a slave); flight, travel, voyage); - kolejność części samochodu przymiotników (np. accelerator pedal, w zdaniu (np. Yesterday brake, dashboard, they went to a huge, clutch pedal); new, modern cinema części samolotu complex.) (np. nose, cockpit, wing, tail, fuselage, fin); nazwy osób związanych z podróżą (np. captain, steward, conductor, cyclist, warden, crew); przymiotniki opisujące środki trasportu (np. fast, environmentally friendly, reliable, convenient, safe, economical); Uczeń zna 30 Poziom ponadpodstawowy - zrozumieć szczegółowo tekst o taksówkach na świecie; - samodzielnie opisać środki transportu na ilustracji, powiedzieć, które pochodzą z przeszłości, a które z teraźniejszości, powiedzieć, jak transport zmieni się w przyszłości itp.; - samodzielnie napisać raport; - zrozumieć szczegółowo tekst o podróży samolotem Poziom podstawowy - wymienić różne środki transportu, powiedzieć, które są najszybsze, które najbezpieczniejsze; - powiedzieć, jaki jest jego ulubiony środek transportu; - mówić o zaletach i wadach podróżowania taksówką; - zrozumieć ogólnie tekst o taksówkach na świecie i odpowiedzieć na pytania; - mówić o zaletach i wadach pracy taksówkarza; - kupić bilet na pociąg, autobus; - na podstawie podanych informacji porównać różne środki transportu (np. The train is faster than the car or bus, and it’s the most environmentally friendly means of transport.); - mówić o zaletach i wadach różnych środków transportu (np. Although buses can be crowded and unreliable, a large majority of people commute by bus because buses are cheap.); - z pomocą nauczyciela opisać środki transportu na ilustracji, powiedzieć, które pochodzą z przeszłości, a które z teraźniejszości, powiedzieć, jak transport zmieni się w przyszłości itp.; - z pomocą nauczyciela napisać raport; - zrozumieć ogólnie tekst o podróży samolotem i odpowiedzieć na pytania Uczeń potrafi Realizowanie wytycznych Podstawy programowej Ścieżka międzyprzedmiotowa Rozwijanie kompetencji interkulturowej Rozwijanie samodzielności Interdyscyplinarność Uwzględnianie realiów życia codziennego ucznia Możliwość wyrażania własnej opinii ucznia - czasownik go z różnymi przyimkami (go in for, go off, go on, go through, go up); - idiomy i powiedzenia związane ze środkami transportu (np. They hit the road early in the morning.) 31 - edukacja ogólnotechniczna – środki transportu w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości 1. Trening strategii: a) słownictwo - odgadywanie znaczenia nieznanych słów z kontekstu (np. meter, cart); - zapamiętywanie całych fraz i wyrażeń (np. one-way street, traffic laws); - definiowanie (np. discipline – the ability to obey rules); b) pisanie – teksty przykładowe oraz opis strategii i ćwiczenia wskazujące, jak napisać raport; 2. Możliwość samodzielnego przerobienia i powtórzenia zagadnień gramatycznych w sekcji Grammar Reference Unit 12 (w Podręczniku ucznia); 3. Możliwość samooceny własnych postępów przez przerobienie Revision 4 (w Podręczniku ucznia) - taksówki na świecie - historia środków transportu (historia) - zalety i wady pracy taksówkarza; - zalety i wady różnych środków transportu; - transport w przyszłości - ulubiony środek transportu