W jaki sposób fale modelują brzeg morski?

Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
Autor: Ewa Dębioska
Realizacja eksperymentu wg instrukcji. – „W jaki sposób fale
modelują brzeg morski?”
1. Realizowane treści podstawy programowej
Przedmiot
Matematyka
Realizowana treśd podstawy programowej
5. 1) przedstawia częśd pewnej wielkości jako procent lub promil tej wielkości i
odwrotnie;
5.2) stosuje obliczenia procentowe do rozwiązywania problemów w kontekście
praktycznym, np. oblicza ceny po podwyżce lub obniżce o dany procent, wykonuje
obliczenia związane z VAT, oblicza odsetki dla lokaty rocznej.
Fizyka
6.2)posługuje się pojęciami amplitudy drgao, okresu, częstotliwości do opisu
drgao, wskazuje położenie równowagi oraz odczytuje amplitudę i okres z wykresu
x(t) dla drgającego ciała:
8.1)opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego doświadczenia, wyjaśnia rolę
użytych przyrządów, wykonuje schematyczny rysunek obrazujący układ
doświadczalny:
8.2)wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla
wyniku doświadczenia;
Chemia
5.6)prowadzi obliczenia z wykorzystaniem pojęd: stężenie procentowe,
masa substancji, masa rozpuszczalnika, masa roztworu, gęstośd; oblicza
stężenie procentowe roztworu nasyconego w danej temperaturze (z
wykorzystaniem wykresu rozpuszczalności);
Geografia
1.2) odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod
kartograficznych:
3.6) posługuje się ze zrozumieniem pojęciem wietrzenia i erozji; przedstawia
rzeźbotwórczą rolę wód płynących, fal morskich, wiatru, lądolodu i lodowców
górskich;
3.7) rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działania
czynników rzeźbotwórczych:
2. Kształcone kompetencje
 kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne;
 umiejętnośd uczenia się;
3. Cele szczegółowe jednostki
• wykonanie modelu wysokiego brzegu morskiego
• zaprezentowanie powstawania fal na modelu
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
• opisanie procesu abrazji
• wykonanie roztworu o podanym stężeniu
4. Umiejętności jakie uczeo nabędzie
Po ukooczeniu lekcji uczeo :
• wyjaśni w jaki sposób powstają fale morskie
• wskaże elementy klifu
• opisze proces abrazji
• wskaże przykłady wybrzeża klifowego w Polsce na mapie
• wykona roztwór soli o podanym stężeniu procentowym 7‰
•wyjaśni różnicę pomiędzy amplitudą fali w fizyce a amplitudą temperatury w geografii
5. Wykaz pomocy dydaktycznych
Pomoc dydaktyczna do przeprowadzenia eksperymentu
Piasek, żwir
Glina, less, gleba
Koraliki, muszelki
Woda
Wanienka lub duża miska prostokątna o długości min. 50 cm i
wysokości min. 20 cm
6
Butelka 5-litrowa
7
łyżeczka
8
Listewka z drewna o grubości 5 mm, szerokości 5cm oraz długości
12 cm
9
Listewka z drewna o grubości 5 mm, szerokości 10cm oraz długości
12 cm
10
Atlas w którym jest mapa Morza Bałtyckiego z zaznaczonymi
wybrzeżami
11
Sól
12
Zlewki o poj. do 1 litra do odważenia wody
Inne materiały przygotowane przez nauczyciela
1
Waga elektroniczna
2
Słownik fizyczny
3
Słownik geograficzny
Lp
1
2
3
4
5
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Ilośd sztuk
ok. 1 kg
bryła 1 szt.
Po 15 szt.
10 litrów
1 szt.
1 szt.
1 szt.
1 szt
1 szt.
1 szt. na 4 osoby
0,5 kg
1 szt. na grupę
1 szt.
2 szt.
2 szt.
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
6. Proponowany przebieg zajęd z rozliczeniem czasowym
Lp
Opis kolejnych działao
Uwagi do realizacji dla
nauczyciela (rysunki, schematy,
fotografie, linki do WWW itp.)
1
Zapoznanie uczniów z tematem zajęd
2
Podział uczniów na czteroosobowe
Rozdanie uczniom kart pracy
zespoły. Rozdanie uczniom kompletu
wraz z instrukcją
materiałów.
3
Zapoznanie uczniów z poleceniami
Nauczyciel sprawdza czy
zawartymi w karcie pracy
wszyscy uczniowie zrozumieli
instrukcję
4
Wykonanie dwiczeo
Karta pracy
5
Wykonanie modelu
Według karty pracy
6
Zaprezentowanie zjawiska
Całkowity czas trwania jednostki
Czas trwania
w minutach
3 min
2 min
3 min
12 min
60 min
10 min
90 min
7. Obudowa do lekcji :
•Karta pracy dla ucznia
•Podręcznik do geografii do kasy I gimnazjum
•Słownik geograficzny i fizyczny
•Atlas geograficzny
-uwagi do zadania 4
Przygotowujemy roztwór w ilości 5 l o stężeniu 7‰
•odważamy 4965 gramów wody (w zależności od posiadanej wagi będziemy ważyd jednokrotnie
lub wielokrotnie) oraz 35 gramów soli. Wodę intensywnie mieszamy do rozpuszczenia się soli.
Jeśli uczniowie nie znają pojęcia stężenie procentowe to proponuję zamianę zadania : Jeśli do
przygotowania 1 litra 7‰ roztworu potrzebujesz 993 gramów wody i 7 gramów soli to ile wody i
soli będziesz potrzebował do wykonania nadal 7‰ roztworu ale w ilości 5 litrów.
-uwagi do zadania 5
Do wykonania dwiczenia udostępniamy uczniom słownik fizyczny oraz geograficzny. Ogólny
wniosek który powinni uczniowie wyciągnąd – obydwie wartości są dodatnie
-uwagi do zadania 8
Uczeo powinien wyciągnąd następujące wnioski:
a)niskie i słabe fale przetaczają materiał na niewielkie odległości
b)wysokie i mocne fale przenoszą materiał na większą odległośd
c)wysokie i mocne fale uderzając o podstawę brzegu wysokiego zabierają materiał skalny
tworząc niszę abrazyjną
-uwagi do zadania 9
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
a)wniosek do zadania: czym częściej i mocniej fale morskie uderzają o brzeg morski tym
intensywniej zachodzi proces abrazji. Uczniowie mogą również zwrócid uwagę na materiał
z którego jest zbudowany brzeg morski i wyciągnąd wniosek ,że intensywnośd abrazji zależy
również od materiału z którego jest zbudowany brzeg.
8. Karta pracy ucznia
Nazwisko i imię ……………………………..
1.Na dzisiejszych zajęciach poznasz proces niszczenia klifu, proces abrazji morskiej oraz powstawania
fal morskich.
2.Przed wykonaniem modelu wykonaj dwiczenia:
Dwiczenie nr. 1
Abrazja to:
a)działalnośd akumulacyjna fal morskich
b)wyrzucanie na brzeg morski zardzewiałych przedmiotów
c)działalnośd erozyjna fal morskich
d)transport materiału przez fale morskie
Dwiczenie nr.2
Podpisz na rysunku elementy brzegu morskiego: nisza abrazyjna, ściana klifu, plaża.
Proszę o dopracowanie
rysunku.
Źródło:www.nowaera.pl
Dwiczenie nr.3
Na podstawie mapy Morza Bałtyckiego wypisz rejony występowania brzegu wysokiego na wybrzeżu
Polski.
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
Dwiczenie nr.4
Zasolenie Bałtyku wynosi średnio 7‰. Ile soli potrzeba do wykonania 5 litrów roztworu o stężeniu
7‰.
Dwiczenie nr.5
Wyszukaj w słowniku fizycznym i geograficznym pojęcie amplitudy. Wyjaśnij co rozumiemy pod
pojęciem amplitudy w fizyce (np. amplituda fali) a amplitudy w geografii (np. amplituda temperatury
powietrza).
3. Z jednej strony przygotowanego naczynia prostokątnego umieśd bryłę gliny, lessu lub gleby tak
aby był imitował brzeg wysoki. Możesz wykorzystad rysunek z dwiczenia 2. Braki w brzegu wysokim
możesz uzupełnid żwirem lub piaskiem. U podnóża brzegu wykonaj plażę z piasku, drobnego żwirku
schodzącą do dna zbiornika o nachyleniu max do 15℅. Na plaży umieśd drobne koraliki i muszelki w
dowolny sposób.
4.W 5 litrowej butelce wykonaj roztwór soli o stężeniu 7‰. Wykorzystaj wyniki z dwiczenia 4.
5.Po zakooczeniu prac nad brzegiem wysokim i plażą nalej do naczynia delikatnie słonej wody do
takiej wysokości by częściowo zalała odcinek plażowy.
6.Lekko uderzając drewnianą linijką o szerokości 5 cm o taflę wody inicjuj powstawanie fal.
7.Powtórz doświadczenie używając linijki o szerokości 10 cm . Wytwórz falę o takiej wysokości by
uderzała o brzeg wysoki. Powtórz doświadczenie kilka razy.
8.Obserwuj działalnośd wytworzonych przez Ciebie fal morskich. Swoje wnioski zapisz poniżej:
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
9.Sformuuj prawidłowośd dotyczącą zależności pomiędzy wielkością fali a natężeniem abrazji.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Lp Pomoc dydaktyczna do przeprowadzenia
eksperymentu
1 Piasek, żwir
2 Koraliki ( opakowanie ok. 20 szt.)
Ilośd sztuk na 4
osoby
Ok. 2kg
1 szt.
Cena
jednostkowa
0,40
2,50
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Cena
łączna
0,80
2,50
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
3 Muszelki (opakowanie ok.2o szt.)
1 szt.
4,00
4 Listewka drewniana o szer. 5 cm
1 szt.
0,20
5 Listewka drewniana o szer. 10 cm
1 szt.
0,40
6 sól
0,5 kg
1,40
7 Ksero karty pracy
4
0,10
8 Ksero ankiety ewaluacyjnej
4
0,10
9 Ksero samooceny ucznia
4
0,10
Suma kosztów
Oszacowanie kosztów pracy
lp zadanie
Czas
Liczba Łącznie
wykonania osób
osobogodzin
(h)
pracy
1 Wykonanie dwiczeo w karcie
0,20
4
0,8
pracy
2 Wykonanie modelu
1
4
4
3 Zaprezentowanie zjawiska
0,17
4
0,68
Suma:
Zaproponuj w jaki sposób można zmniejszyd koszty eksperymentu:
9. Ankieta ewaluacyjna zajęd dla nauczyciela
Lp. Pytanie do ucznia
Tak
Raczej
tak
1
Czy na dzisiejszych zajęciach
zaobserwowałeś jak fale
morskie przenoszą materiał
który leży na plaży?
2
Czy na dzisiejszych zajęciach
zaobserwowałeś co dzieje się
z brzegiem morskim gdy fale
uderzają o niego?
3
Czy po dzisiejszych zajęciach
potrafisz policzyd stężenie
procentowe?
4
Czy po dzisiejszych zajęciach
potrafisz wskazad na mapie
gdzie w Polsce występuje
wybrzeże wysokie?
5
Czy zadania przewidziane do
wykonania były dla Ciebie
trudne?
6
Czy czas potrzebny do
wykonania zadao był
wystarczający
Trudno
powiedzied
4,00
0,20
0,40
0,70
0,40
0,40
0,40
9,80
Cena
koszt
osobogodziny
pracy (zł)
15
12
15
15
Nie
60
9,20
81,20
Zdecydowanie
nie
10. Karta samooceny ucznia
Określ w procentach wkład pracy każdego uczestnika waszej grupy w poszczególnych dwiczeniach tak
aby całośd stanowiła 100℅
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Biuro Projektu INTERBLOK: ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków, Tel: 12-422-26-08 Fax: 12-421-67-45
Bank PKO bp I/O Kraków; 10 1020 2892 0000 5902 0427 5400
Rodzaj czynności
Ja
X
Y
Z
Wykonanie zadania 2
Wykonanie zadania 3
Wykonanie zadania 4
Wykonanie zadania 5
Wykonanie modelu brzegu
wysokiego
11. Kryteria oceniania pracy uczniów
Wkład pracy ucznia
1
2
3
4
5
6
Stopieo wykonania zadania
1
2
3
4
5
6
Prawidłowy zapis w karcie pracy
1
2
3
4
5
6
12. Literatura uzupełniająca, zalecana podręczniki i artykuły:
Podręczniki do geografii zawierające działy z geografii fizycznej o erozji np. Wydawnictwa
Nowa Era do kasy I gimnazjum
Słowniki: geograficzny i fizyczny
Atlas geograficzny
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego