Monitoring zawodów deficytowych i
Transkrypt
Monitoring zawodów deficytowych i
POWIATOWY URZĄD PRACY 97-200 Tomaszów Maz., ul. Konstytucji 3-go Maja 46 tel. (044) 724-60-79, (044) 724-62-82, (044) 724-26-75, fax (044) 724-26-75 e-mail: [email protected] strona WWW: www.puptomaszow.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH w powiecie tomaszowskim raport za I półrocze 2008roku wrzesień 2008 rok I. WSTĘP Monitoring zawodów jest procesem systematycznego obserwowania zjawisk zachodzących na rynku pracy. PrzeobraŜenia społeczno-gospodarcze powodują, Ŝe popyt i podaŜ na określone zawody ulegają zmianie, w związku z tym niezbędna jest szybka ewaluacja kwalifikacji zawodowych, a gdy zachodzi konieczność nawet zupełna zmiana zawodu. W ramach monitoringu określa się rankingi zawodów deficytowych i nadwyŜkowych, co jest istotne dla lokalnej edukacji jak i potrzeb szkoleniowych bezrobotnych. Zawody o najniŜszych i najwyŜszych wskaźnikach intensywności deficytu / nadwyŜki uwzględniane są w systemie działań dopasowujących popyt na pracę do podaŜy pracy. Metodologia zawarta w zaleceniach metodycznych do prowadzenia monitoringu zawodów deficytowych i nadwyŜkowych (wydanych przez Departament Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki,Pracy i Polityki Społecznej - Warszawa 2003) jednocześnie określa pojęcie zawodu deficytowego, nadwyŜkowego, czy zrównowaŜonego poprzez wielkość wskaźnika intensywności nadwyŜki / deficytu. Do zawodów deficytowych zaliczyć naleŜy wszystkie zawody, dla których wskaźnik W nk (stosunek średniej miesięcznej liczby zgłoszonych ofert pracy w danym zawodzie do średniej miesięcznej liczby zarejestrowanych bezrobotnych w danym zawodzie) jest większy od 1,1. Zawody zrównowaŜone wykazujące równowagę na rynku pracy określa wskaźnik 0,9 « Wkn«1,1. Zawody nadwyŜkowe posiadają wskaźnik intensywności nadwyŜki W kn <0,9 . Statystyka z zakresu stosowania zawodów i specjalności zarejestrowanych bezrobotnych sporządzana jest na podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr 265, poz. 2644). Klasyfikacja zawodowa jest pięciopoziomowym, hierarchicznie usystematyzowanym zbiorem zawodów i specjalności występujących na rynku pracy. Grupuje poszczególne zawody w coraz bardziej zagregowane grupy oraz ustala ich symbole i nazwy. Struktura klasyfikacji oparta jest na systemie pojęć, z których najwaŜniejsze to: zawód, specjalność, umiejętność oraz kwalifikacje zawodowe. Zawód zdefiniowany został jako zbiór zadań (zespół czynności) wyodrębnionych w wyniku społecznego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami przez poszczególne osoby i wymagających odpowiednich kwalifikacji (wiedzy i umiejętności), zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Zawód moŜe dzielić się na specjalności. Specjalność jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera część czynności o podobnym charakterze ( związanych z wykonywaną funkcją lub podmiotem pracy) wymagających pogłębionej lub dodatkowej wiedzy i umiejętności, zdobytych w wyniku dodatkowego szkolenia lub praktyki. Umiejętność określono jako sprawdzoną moŜliwość wykonywania odpowiedniej klasy zadań w ramach zawodu (specjalności), natomiast przez kwalifikacje zawodowe rozumiane są układy wiedzy i umiejętności wymagane do realizacji składowych zadań zawodowych. Struktura klasyfikacji jest wynikiem grupowania zawodów na podstawie podobieństwa kwalifikacji zawodowych wymaganych dla realizacji zadań danego zawodu (specjalności), z uwzględnieniem obydwu aspektów kwalifikacji, tj. ich poziomu i specjalizacji. 2 Wymienione kryteria posłuŜyły grupowaniu poszczególnych zawodów i specjalności w grupy elementarne, a te z kolei w bardziej zagregowane grupy średnie, duŜe i wielkie. W efekcie struktura klasyfikacji obejmuje: 10 grup wielkich, 30 grup duŜych (jako wewnętrzny podział grup wielkich), 116 grup średnich (jako wewnętrzny podział grup duŜych) i 392 grupy elementarne (jako wewnętrzny podział grup średnich), przy czym grupy elementarne obejmują 1770 zawodów i specjalności. II. ANALIZA BEZROBOCIA WG ZAWODÓW STRUKTURA BEZROBOCIA W/G ZAWODÓW W KOŃCU I PÓŁROCZA 2008 ROKU Na dzień30.06.2008 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Maz. zarejestrowanych było 6892 bezrobotnych, w tym 3452 kobiety. Stopa bezrobocia w powiecie tomaszowskim na koniec czerwca 2008 roku wynosiła 14,7 %. Na koniec analizowanego okresu w ewidencji Urzędu Pracy odnotowano: - 5924 bezrobotnych poprzednio pracujących - 86,0%, - 14,0 %. - 968 osób dotychczas nie pracujących Wśród ogółu bezrobotnych zarejestrowanych w PUP 39,8 % (2743 osoby) stanowiły osoby pozostające bez pracy powyŜej 12 m-cy. Osoby zarejestrowane w Urzędzie Pracy w okresie do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki w liczbie 119 stanowiły 1,7 % ogółu bezrobotnych. Tabela 1. Liczba osób bezrobotnych zarejestrowanych w końcu I półrocza 2008 roku w/g elementarnych zawodów (zawody z największą liczbą bezrobotnych) L.p. Nazwa zawodu Liczba bezrobotnych 1 2 3 4 5 6 7 bez zawodu sprzedawca robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym szwaczka robotnik budowlany ślusarz murarz 8 9 10 11 12 13 14 asystent ekonomiczny technik mechanik krawiec kucharz robotnik placowy tkacz pracownik biurowy 3 760 409 255 235 233 183 154 145 129 128 117 106 100 100 Najliczniejszą grupę wśród bezrobotnych stanowią osoby bez zawodu – 760 osób tj. 11,0 % ogółu. W grupie tej odnotowano: - 407 kobiet - 53,6 % - 33 osoby zarejestrowane do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki - 4,3 % - 60 osób pozostających bez pracy ponad 12 miesięcy - 7,9 % Na koniec czerwca 2008 roku wśród 6132 bezrobotnych posiadających zawód najwięcej zarejestrowanych było: - sprzedawców -5,9% ogółu - robotników pomocniczych w przemyśle przetwórczym - 3,7% “ - szwaczek - 3,4 % “ - robotników budowlanych - 3,4% “ - ślusarzy - 2,7% “ - murarzy - 2,2% ‘’ - asystentów ekonomicznych - 2,1% “ - techników mechaników - 1,9% “ - krawców - 1,9% “ - kucharzy - 1,7% “ Warto nadmienić, Ŝe osoby zarejestrowane w powyŜszych zawodach stanowią blisko 30 % wszystkich bezrobotnych w PUP. Wśród bezrobotnych kobiet najliczniejsze zawody to: - sprzedawca w liczbie 369 osób tj 10,7% - szwaczka w liczbie 233 osoby tj. 6,7% - robotnik pomocniczy w przem. przetwórczym w liczbie 158 osób tj. 4,6% - asystent ekonomiczny w liczbie 130 osób tj. 3,8% - krawiec w liczbie 122 osoby tj. 3,5% - kucharz w liczbie 101 osób tj 2,9% - pracownik biurowy w liczbie 92 osoby tj. 2,7% - tkacz w liczbie 81 osób tj. 2,3% - technik technologii odzieŜy w liczbie 80 osób tj. 2,3% - sprzątaczka w liczbie 73 osoby tj. 2,1% Kobiety zarejestrowane w tych zawodach stanowiły aŜ 41,6% tej populacji. W grupie osób zarejestrowanych do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki dominowały zawody: - technik Ŝywienia i gospodarstwa domowego - 8 osób - technik elektronik - 7 osób - asystent ekonomiczny - 5 osób - technik mechanik - 5 osób Wśród osób bezrobotnych poprzednio pracujących pozostających bez pracy 12 m-cy i dłuŜej najliczniejsze zawody to: - sprzedawca - 149 osób - robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym - 135 osób - robotnik budowlany - 93 osoby - szwaczka - 78 osób - ślusarz - 71 osób - murarz - 62 osoby - robotnik placowy - 56 osób 4 Tabela 2. Liczba osób bezrobotnych w końcu I półrocza 2008 roku w/g 2-cyfrowego kodu grupy zawodów Kod grupy zawodów 74 72 93 71 31 91 52 51 34 41 82 24 32 81 83 21 22 61 23 13 42 62 Nazwa grupy zawodów Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń Robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie Górnicy i robotnicy budowlani Średni personel techniczny Pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach Modelki, sprzedawcy i demonstratorzy Pracownicy usług osobistych i ochrony Pracownicy pozostałych specjalności Pracownicy obsługi biurowej Operatorzy i monterzy maszyn Pozostali specjaliści Średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia Operatorzy maszyn i urządzeń wydob. i przetwórczych Kierownicy i operatorzy pojazdów Specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych Specjaliści nauk przyrodniczych i ochrony zdrowia Rolnicy Specjaliści szkolnictwa Kierownicy małych przedsiębiorstw Pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów Ogrodnicy 5 Liczba bezrobotnych Udział w strukturze bezrobotnych 908 14,8076 719 11,7255 616 10,0456 476 469 7,7626 7,6486 415 6,7676 410 6,6875 330 5,3814 310 5,0554 228 3,7182 211 3,4407 205 3,3430 176 2,8700 149 2,4297 105 1,7123 65 1,06008 56 0,9131 54 53 0,8806 0,8644 44 0,7175 33 0,5381 28 0,4567 73 63 12 92 33 01 Robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy wytwórcy wyrobów galanteryjnych Leśnicy i rybacy Kierownicy duŜych i średnich organizacji Robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni Nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy Siły zbrojne 22 0,3587 16 0,2609 16 0,2608 14 0,2283 3 0,0489 1 0,0163 Jak wynika z powyŜszej tabeli największe grupy zawodowe wśród bezrobotnych z 2-cyfrowym kodem grupy zawodów stanowili: - pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (kod 74) –908 osób 14,81% bezrobotnych z zawodem. Grupa ta zawiera w sobie elementarną grupę zawodu – szwaczki (235 osób , krawców (128 osób), tkaczy (100 osób), przędzarzy (80 osób), piekarzy (70 osób) - robotnicy obróbki metali i mechanizacji maszyn i urządzeń (kod 72) – 719 osób, 11,73% ogółu bezrobotnych z zawodem. W tej grupie najliczniejsze zawody to: ślusarz – 183 osoby, mechanik samochodów osobowych – 79 osób, tokarz - 60 osób - robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie (kod 93) – 616 osób, 10,05 % ogółu bezrobotnych z zawodem. Najliczniejszą grupą elementarną w tej grupie zawodowej byli: robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym (255 osób, robotnik budowlany (233 osoby) - górnicy i robotnicy budowlani (kod 71) – 476 osób, 7,76% ogółu bezrobotnych z zawodem. Najwięcej zarejestrowanych z tej grupy było murarzy – 154 osoby, betoniarzy – 60 osób, malarzy budowlanych – 59 osób i stolarzy budowlanych – 45 osób - średni personel techniczny (kod 31) – 469 osób, 7,65% ogółu bezrobotnych z zawodem. W tej grupie najliczniejsze zawody to: technik mechanik – 129 osób, technik technologii odzieŜy –82 osoby, technik budownictwa - 51 osób ANALIZA NAPŁYWU BEZROBOTNYCH W I PÓŁROCZU 2008 ROKU W/G ZAWODÓW W I półroczu 2008 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Maz. zarejestrowano 4561bezrobotnych, w tym 2181 kobiet (47,8 %). 3677 osób to bezrobotni poprzednio pracujący (80,6 %), a 884 osoby zarejestrowane w I półroczu 2008 roku nie posiadały staŜu pracy (19,4 %). Wśród “napływu” bezrobotnych od stycznia do czerwca 2008 r. odnotowano 464 osoby zarejestrowane w okresie do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki tj.10,2 %.ogółu bezrobotnych. W tej grupie przewaŜały kobiety i stanowiły 64,7 %”napływu” absolwentów. 6 Najliczniejszą grupę bezrobotnych zarejestrowanych w I półroczu 2008 roku stanowiły osoby bez zawodu – 716 osób tj. 15,7 % ogółu bezrobotnych, w tym 381 kobiet oraz 148 osób zarejestrowanych w okresie do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki. Największy napływ bezrobotnych na przestrzeni 6 m-cy 2008 roku odnotowano w zawodach zawartych w tabeli 3. Tabela 3. Napływ osób bezrobotnych w I półroczu 2008 roku wg elementarnych zawodów L. p. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Liczba bezrobotnych ogółem Nazwa zawodu sprzedawca szwaczka robotnik budowlany technik mechanik asystent ekonomiczny robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ślusarz murarz kucharz technik Ŝywienia i gospodarstwa domowego krawiec mechanik samochodów osobowych 252 165 129 122 108 102 96 85 74 74 69 68 Bezrobotni zarejestrowani w tych zawodach stanowili 29,5% ogółu “napływu” w I półroczu 2008roku. Największy “napływ” bezrobotnych kobiet w okresie I-VI 2008 roku odnotowano w następujących zawodach: - sprzedawca - 229 osób - szwaczka - 165 osób - asystent ekonomiczny - 98 osób - krawiec - 66 osób - robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym - 57 osób - kucharz - 56 osób - pracownik biurowy - 55 osób - technik technologii odzieŜy - 53 osoby - technik Ŝywienia i gospodarstwa domowego - 51 osób Osoby zarejestrowane w okresie do 12 m-cy od dnia ukończenia nauki w analizowanym okresie najczęściej rejestrowały się w zawodach: - technik Ŝywienia i gospodarstwa domowego - 24 osoby - pozostali mechanicy pojazdów samochodowych - 19 osób - asystent ekonomiczny - 18 osób - technik mechanik - 18 osób - technik elektronik - 16 osób - kucharz małej gastronomii - 12 osób - handlowiec - 11 osób 7 Analizując napływ bezrobotnych w I półroczu 2008 roku wg 2-cyfrowego kodu grupy zawodów stwierdzić naleŜy, Ŝe najliczniejsze grupy zawodowe to: - 74 - pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy - 560 osób (14,56%) - 72 - robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń - 475 osób (12,35%) - 372 osoby (9,67%) - 31 – średni personel techniczny - 93 - robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie - 288 osób (7,49%) - 71 - górnicy i robotnicy budowlani - 278 osób (7,2 3%) - 52 - modelki, sprzedawcy i demonstratorzy - 253 osoby (6,58%) - 34 - pracownicy pozostałych specjalności - 244 osoby (6,35%) - 51- pracownicy usług osobistych i ochrony - 214 osób (5,57%) - 24 - pozostali specjaliści - 200 osób (5,20%) III. ANALIZA OFERT PRACY WG ZAWODÓW ( GRUP ZAWODÓW) W I półroczu 2008 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Maz. zarejestrowano 1484 oferty pracy. Najliczniejsze oferty pracy dotyczyły następujących zawodów: - pracownik biurowy - robotnik gospodarczy - sprzedawca - robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym - pracownik administracyjny - robotnik budowlany Stanowiły one ponad 50% wszystkich zgłoszonych ofert 2008roku. - 247 ofert (16,6 %) - 206 ofert (13,9%) - 189 ofert ( 12,7%) - 91 ofert ( 6,1 %) - 58 ofert ( 3,9%) - 58 ofert ( 3,9 %) od stycznia do czerwca Na dzień 30.06.2008 r. posiadaliśmy 74 wolne miejsca pracy, w tym: sprzedawca – 18, pracownik biurowy – 14, robotnik gospodarczy - 4, robotnik drogowy - 4, kucharz – 4. Pozostałe oferty pracy dotyczyły zapotrzebowań od jednej do trzech osób m.in. w takich zawodach jak: technik budownictwa, technik spedytor, kelner, lakiernik samochodowy, elektromonter instalacji elektrycznych, stolarz, pomoc kuchenna, robotnik budowlany. Tabela 4. Struktura ofert pracy wg grup zawodowych w powiecie tomaszowskim w I półroczu 2008 roku Oferty pracy zgłoszone w 2006 roku w % L. p. Kod grupy zawodów 1 91 Pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 19,6092 2 41 Pracownicy obsługi biurowej 18,9338 Nazwa grupy zawodów 8 3 52 4 93 5 6 34 51 7 72 8 74 9 10 11 12 71 82 83 31 13 42 14 15 23 24 16 81 17 32 18 22 19 21 20 63 21 73 22 33 23 24 62 01 25 12 26 27 13 61 28 92 Ogółem Modelki, sprzedawcy, demonstratorzy Robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle i transporcie Pracownicy pozostałych specjalności Pracownicy usług osobistych i ochrony Robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Górnicy i robotnicy budowlani Operatorzy i monterzy maszyn Kierowcy i operatorzy pojazdów Średni personel techniczny Pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klienta Specjaliści szkolnictwa Pozostali specjaliści Operatorzy maszyn i urządzeń wydob. i przetwórczych Średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia Specjaliści nauk przyrodniczych i ochrony zdrowia Specjaliści nauk fizycznych ,matematycznych i technicznych Leśnicy i rybacy Robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanteryjnych Nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy Ogrodnicy Siły zbrojne Kierownicy duŜych i średnich organizacji Kierownicy małych przedsiębiorstw Rolnicy Robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni X 13,0728 11,4555 8,8952 4,2453 4,2453 4,0432 3,2346 2,6282 1,8195 1,5501 1,3478 1,0782 0,8761 0,8087 0,4718 0,4043 0,3370 0,3369 0,2695 0,2022 0,1348 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 100,00 Charakterystyka grup zawodowych, do których skierowana była największa liczba ofert pracy jest następująca: - pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach –291 ofert (19,6%). W tej grupie najwięcej zapotrzebowań było dla robotników gospodarczych – 206 miejsc 9 - pracownicy obsługi biurowej –280 ofert tj.18,9 % wszystkich zgłoszonych ofert. Były przede wszystkim propozycje pracy dla pracowników biurowych (247 miejsc) - modelki, sprzedawcy, demonstratorzy – 194 oferty (13,1%). Propozycje zatrudnienia były skierowane tutaj w większości do sprzedawców (189 miejsc). robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle i transporcie –171 ofert (11,5%). Wśród nich dominowały oferty skierowane do robotników pomocniczych w przemyśle przetwórczym (91 miejsc) oraz do robotników budowlanych ( 58 miejsc) - Tabela 5. Oferty pracy zgłoszone w I półroczu 2008 roku wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) Oferty pracy zgłoszone Sekcja PKD Administracja publiczna i obrona narodowa ; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenia zdrowotne Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów uŜytku osobistego i domowego Przetwórstwo przemysłowe Budownictwo Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała Ochrona zdrowia i pomoc społeczna Edukacja Hotele i restauracje Obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej Pośrednictwo finansowe Transport, gospodarka magazynowa i łączność Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo Górnictwo Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników Rybactwo Organizacje i zespoły eksterytorialne Działalność niezidentyfikowana Ogółem 10 369 327 312 102 91 66 50 46 40 39 17 14 11 0 0 0 0 0 1484 Tabela 5 informuje, Ŝe do PUP w Tomaszowie Maz. napłynęły oferty pracy z 13 sekcji klasyfikacji działalności. Wolne miejsca pracy zgłosili pracodawcy głównie z trzech sekcji PKD tj.: - administracji publicznej i obrony narodowej; obowiązkowego ubezpieczenia społecznego i powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego –24,9 %, - handlu hurtowego i detalicznego, naprawy pojazdów samochodowych i motocykli oraz artykułów uŜytku osobistego i domowego – 22,0%. - przetwórstwa przemysłowego – 21,0%, Oferty pracy pochodzące z powyŜszych sekcji stanowiły 67,9% wszystkich ofert zgłoszonych w I półroczu 2008 roku. W tutejszym Urzędzie Pracy nie odnotowano ofert z czterech sekcji PKD, a mianowicie: z górnictwa, z gospodarstw domowych zatrudniających pracowników, z rybactwa i z organizacji i zespołów eksterytorialnych Uwzględniając sekcje PKD - 74 oferty, którymi dysponował Urząd Pracy na koniec czerwca 2008roku dotyczyły głównie: - handlu hurtowego i detalicznego - 26 miejsc - przetwórstwa przemysłowego - 18 miejsc - budownictwa - 12 miejsc Ranking zawodów zgłoszonych w ofertach pracy w powiecie tomaszowskim w I półroczu 2008 roku ze względu na wskaźnik szansy uzyskania oferty przedstawia tabela 6 Tabela 6. Ranking zawodów zgłoszonych w ofertach pracy w powiecie tomaszowskim w I półroczu 2008 roku ze względu na wskaźnik szansy uzyskania oferty L. p. Kod grupy zawodów 1 01 2 12 3 4 13 61 5 92 6 32 7 8 31 24 9 74 10 62 11 21 12 72 13 81 14 71 Nazwa grupy zawodów Siły zbrojne Kierownicy duŜych i średnich organizacji Kierownicy małych przedsiębiorstw Rolnicy Robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni Średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia Średni personel techniczny Pozostali specjaliści Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Ogrodnicy Specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych Robotnicy obróbki metali i mechanicy Operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych Górnicy i robotnicy budowlani 11 Wskaźnik szansy uzyskania oferty (W ks) 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0065 0,0075 0,0100 0,0107 0,0117 0,0124 0,0137 0,0142 0,0148 15 22 16 73 17 18 19 20 51 82 63 83 21 93 22 23 24 23 34 52 25 42 26 91 27 33 28 41 Specjaliści nauk przyrodniczych i ochrony zdrowia Robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy i wytwórcy wyrobów galanteryjnych Pracownicy usług osobistych i ochrony Operatorzy i monterzy maszyn Leśnicy i rybacy Kierowcy i operatorzy pojazdów Robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie Specjaliści szkolnictwa Pracownicy pozostałych specjalności Modelki, sprzedawcy i demonstratorzy Pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów Pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach Nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy Pracownicy obsługi biurowej 0,0182 0,0284 0,0301 0,0304 0,0406 0,0424 0,0428 0,0632 0,0660 0,0763 0,1042 0,1159 0,1667 0,1993 Z informacji zawartych w tabeli 6 wynika, Ŝe w pięciu grupach zawodowych tj. siły zbrojne, kierownicy duŜych i średnich organizacji, kierownicy małych przedsiębiorstw, rolnicy oraz robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni wystąpił zerowy wskaźnik szansy uzyskania oferty pracy tzn., Ŝe w tych grupach zawodowych średnia miesięczna liczba ofert pracy w I półroczu 2008 r. była równa 0. NajwyŜsze szanse uzyskania oferty pracy wystąpiły w czterech grupach zawodowych, a mianowicie: - pracownicy obsługi biurowej (0,1993) - nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy (0,1667) - pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (0,1159) - pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów (0,1042) Dla pozostałych 19 grup wskaźnik wahał się w przedziale 0,0065 – 0,0763. Jest to informacja bardzo ogólna. Bardziej szczegółową sytuację dla danego zawodu moŜna uzyskać na podstawie rankingu zawodów zgłoszonych w ofertach pracy wg 4-cyfrowego kodu grupy zawodów. W powiecie tomaszowskim wystąpiło 270 takich grup zawodowych, z których aŜ 142 wykazuje zerowe szanse uzyskania oferty pracy. Wymienić tu moŜna między innymi: - w grupie pierwszej wielkiej: kierowników działów badawczo-rozwojowych, kierowników działów marketingu i sprzedaŜy, kierowników działów zaopatrzenia i dystrybucji, kierowników małych przedsiębiorstw w budownictwie, gastronomii, hotelarstwie i turystyce, kierowników wewnętrznych jednostek organizacyjnych działalności podstawowej w budownictwie, w przemyśle przetwórczym, w handlu - w grupie drugiej wielkiej: matematyków, chemików, biologów, filologów, filozofów, pielęgniarki, inŜynierów chemików, inŜynierów mechaników, psychologów 12 w grupie trzeciej wielkiej: techników technologii Ŝywności, techników elektryków, techników informatyków, pośredników handlowych, ubezpieczeniowych , organizatorów turystyki, - w grupie czwartej wielkiej: maszynistki i stenografów, inkasentów i poborców, pracowników do spraw transportu - w grupie piątej wielkiej: kierowników pociągów, konduktorów i rewizorów, pracowników usług domowych, pracowników opieki osobistej - w grupie szóstej wielkiej: ogrodników, sadowników, hodowców zwierząt, rolników produkcji roślinnej i zwierzęcej, - w grupie siódmej wielkiej: mechaników precyzyjnych, elektromechaników, formowaczy wyrobów ceramicznych, szklanych, kowali, monterów izolacji, kuśnierzy, kaletników, rymarzy - w grupie ósmej wielkiej: maszynistów kolejowych i metra, elektroenergetyków, operatorów maszyn tkackich, dziewiarskich i pokrewnych, operatorów urządzeń do procesów chemicznych, operatorów maszyn i urządzeń do przetwórstwa kawy, herbaty, owoców i warzyw, operatorów maszyn i urządzeń metalurgicznych, - w grupie dziewiątej wielkiej: pomoce domowe i sprzątaczki, robotników pomocniczych w rolnictwie, w kopalniach i kamieniołomach, Cztery grupy zawodowe tj. animatorzy kultury, specjaliści ds. rynku nieruchomości, pracownicy usług osobistych gdzie indziej niesklasyfikowani oraz producenci, organizatorzy produkcji filmowej i telewizyjnej, reŜyserzy, aktorzy i pokrewni posiadały wskaźnik szansy uzyskania oferty max. W pozostałych grupach zawodowych wskaźnik wahał się w przedziale 0,0010 – 0,6666. - IV. ANALIZA ZAWODÓW NADWYśKOWYCH I DEFICYTOWYCH Zawody nadwyŜkowe to takie zawody, w których liczba zarejestrowanych bezrobotnych jest większa niŜ zapotrzebowanie na rynku pracy. Przyjęto, Ŝe zawody nadwyŜkowe posiadają wskaźnik intensywności nadwyŜki zawodów Wkn< 0,9. Zawody zrównowaŜone to zawody, które wykazują równowagę na rynku pracy pomiędzy średnią miesięczną liczbą zgłoszonych ofert pracy, a średnią miesięczną liczbą zarejestrowanych bezrobotnych w danym zawodzie. Wskaźnik intensywności nadwyŜki / deficytu zawodów zrównowaŜonych waha się w przedziale od 0,9 do 1,1 (0,9 « Wkn «1,1). Zawody deficytowe charakteryzujące się mniejszą liczbą zarejestrowanych bezrobotnych niŜ liczba ofert pracy w danym zawodzie posiadają wskaźnik Wkn >1,1. Monitoring zawodów nadwyŜkowych i deficytowych przeprowadzono w oparciu o zgłoszone oferty pracy i liczbę zarejestrowanych bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Mazowieckim. 13 Tab. 7. Ranking zawodów deficytowych i nadwyŜkowych w powiecie tomaszowskim w I półroczu 2008 roku. Kod grupy L.p. zawodów 1 01 2 3 4 12 13 61 5 92 6 32 Nazwa grupy zawodów Siły zbrojne Kierownicy duŜych i średnich organizacji Kierownicy małych przedsiębiorstw Rolnicy Robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni Wskaźnik intensywności nadwyŜki/ deficytu zawodów (W kn ) 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 Średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia 0,0470 7 31 Średni personel techniczny 0,0618 8 24 Pozostali specjaliści 0,0650 9 21 10 74 11 72 12 13 22 71 14 15 16 81 62 51 17 18 19 82 23 83 20 73 21 34 22 23 93 63 24 52 25 42 26 33 Specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń Specjaliści nauk przyrodniczych i ochrony zdrowia Górnicy i robotnicy budowlani Operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych Ogrodnicy Pracownicy usług osobistych i ochrony 0,0685 0,1071 0,1326 0,1714 0,1727 0,2143 0,2500 0,2944 Operatorzy i monterzy maszyn Specjaliści szkolnictwa Kierowcy i operatorzy pojazdów Robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanter. 0,3362 0,3721 0,4030 Pracownicy pozostałych specjalności Robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle ,budownictwie i transporcie Leśnicy i rybacy 0,5410 Modelki, sprzedawcy i demonstratorzy Pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów Nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy 14 0,5000 0,5903 0,7143 0,7668 1,1111 1,5000 27 28 91 41 Pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach Pracownicy obsługi biurowej 1,5000 2,2480 Badając wskaźnik intensywności nadwyŜki bądź deficytu zawodów wg 2-cyfrowego kodu grupy zawodów stwierdzić naleŜy, Ŝe w 24 duŜych grupach odnotowano wskaźnik W k <0,9, co oznacza, Ŝe są to grupy zawodów nadwyŜkowych, przy czym 5 z nich posiadało wskaźnik zerowy (średnia miesięczna liczba ofert pracy zgłoszonych w I półroczu 2008 roku w tych zawodach wyniosła 0). Cztery grupy zawodowe tj. pracownicy obsługi biurowej (2,2480), pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (1,5000), nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy (1,5000) oraz pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów (1,1111) posiadały wskaźnik W kn >1,1 i tym samym uznane zostały jako deficytowe. Najbardziej szczegółowy obraz zawodów deficytowych , zrównowaŜonych i nadwyŜkowych daje prezentacja zawodów wg kodu sześciocyfrowego. Spośród 637 zawodów 530 to zawody nadwyŜkowe posiadające Wkn <0,9, przy czym aŜ 458 zawodów wykazało wskaźnik zerowy, co oznacza, Ŝe średnia miesięczna liczba ofert pracy zgłoszonych w I półroczu 2008r. w tych zawodach była równa 0. Są to m.in. takie zawody jak: kierownicy działu marketingu i sprzedaŜy, kierownicy przedsiębiorstw, chemik, geograf, matematyk, inŜynier inŜynierii środowiska, inŜynier mechanik, biolog, specjalista ochrony środowiska, nauczyciel historii, matematyki, doradca zawodowy, socjolog, historyk, psycholog, technik analityk, technik technologii odzieŜy, technik Ŝywienia i gospodarstwa domowego, technik hodowca zwierząt, technik rolnik, technik fizjoterapii, agent celny, muzyk, maszynistka, konduktor, siostra PCK, straŜak, ogrodnik, drwal, zdun, malarztapeciarz, tokarz, przędzarz, krawiec, kuśnierz, rymarz, operator urządzeń oczyszczania ścieków, pomoc domowa, portier, robotnik mostowy, torowy, ładowacz. Inne zawody nadwyŜkowe, dla których średnia miesięczna liczba zarejestrowanych bezrobotnych w I półroczu 2008 roku jest > 5 to: - pedagog - technik budownictwa - technik elektronik - technik mechanik - handlowiec - asystent ekonomiczny - kucharz - fryzjer - sprzedawca - murarz - betoniarz - ślusarz - mech. samoch. osob. - stolarz - piekarz - tkacz - szwaczka - sprzątaczka - robotnik placowy - robotnik budowlany - robot. pom. w przem. przetw. 0,0294 0,0606 0,0392 0,0082 0,4490 0,1019 0,2838 0,0789 0,7500 0,1529 0,1471 0,0833 0,1176 0,1591 0,0370 0,0625 0,1273 0,5641 0,0750 0,4496 0,8922 15 25 zawodów posiadało wskaźnik intensywności nadwyŜki /deficytu 0,9«W nk«1,1, co oznacza, Ŝe uznaje się te zawody jako zrównowaŜone na rynku pracy. Są to: - inŜynier budownictwa – budownictwo ogólne - specjalista kontroli jakości - nauczyciel techniki - nauczyciel wychowania do Ŝycia w rodzinie - nauczyciel języka obcego w szkole podstawowej - nauczyciel przedszkola - nauczyciel w placówkach pozaszkolnych - pozostali specjaliści do spraw rynku nieruchomościami - specjalista do spraw reklamy - fotograf - kontroler jakości wyrobów – artykuły przemysłowe - instruktor amatorskiego ruchu artystycznego - instruktor nauki jazdy - pracownik socjalny - plastyk - magazynier - kasjer handlowy - pracownik lombardu - kelner - pomoc dentystyczna - ogrodnik terenów zieleni - tynkarz - operator urządzeń uzdatniania i demineralizacji wody - operator maszyn do produkcji włóknin i przędzin - kierowca autobusu 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0952 1,0000 1,0000 1,0909 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 Analizując tabelę rankingu zawodów deficytowych i nadwyŜkowych pod względem intensywności nadwyŜki /deficytu zawodów, stwierdzić naleŜy, Ŝe przy 57 zawodach odnotowano wskaźnik – max. Oznacza to, Ŝe w zawodach tych nie ma moŜliwości obliczenia wskaźnika z uwagi na brak bezrobotnych w tych zawodach. Są to m.in.: inŜynier elektryk, nauczyciel chemii, nauczyciel wiedzy o społeczeństwie, specjalista ds. rachunkowości, inspektor budowlany, asystent bankowości, bibliotekarz, ankieter, ratownik wodny, szklarz, drukarz, wulkanizator, operator urządzeń pakujących, parkingowy. Wskaźnik Wkn >1,1 charakteryzuje zawody deficytowe. Takich zawodów w I półroczu 2008 roku było 25 ,a najwyŜsze wskaźniki deficytu wystąpiły w poniŜszych zawodach: - opiekunka dziecięca robotnik gospodarczy garmaŜer pozostali operatorzy gdzie indziej nie sklasyfikowani pracownik administracyjny pracownik biurowy operator urządzeń przetwórstwa mięsa operator sprzętu komputerowego 16 6,0000 5,2821 5,0000 5,0000 4,4615 4,2586 3,5000 3,0000 Wśród nich odnotowano zawody, dla których średnia miesięczna liczba ofert pracy zgłoszonych w I połowie 2008 roku była > 1. Są to: - pracownik administracyjny 4,4615 - pracownik biurowy 4,2586 3,5000 - operator urządzeń przetwórstwa mięsa - robotnik gospodarczy 5,2821 Tab. 8. Ranking zawodów generujących długotrwałe bezrobocie w powiecie tomaszowskim w I półroczu2008 roku. L.p. Kod grupy zawodów 1 33 2 81 3 63 4 91 5 6 62 13 7 92 8 93 9 10 11 12 13 14 42 12 41 61 82 71 15 16 17 18 19 73 51 52 74 83 20 72 21 22 23 34 31 24 24 25 22 21 Nazwa grupy zawodów. Nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy Operator maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych Leśnicy i rybacy Pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach Ogrodnicy Kierownicy małych przedsiębiorstw Robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni Robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie Pracownicy obrotu pienięŜnego i obsługi klientów Kierownicy duŜych i średnich organizacji Pracownicy obsługi biurowej Rolnicy Operatorzy i monterzy maszyn Górnicy i robotnicy budowlani Robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy wytwórcy wyrobów galanteryjnych Pracownicy usług osobistych i ochrony Modelki, sprzedawcy i demonstratorzy Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Kierowcy i operatorzy pojazdów Robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń Pracownicy pozostałych specjalności Średni personel techniczny Pozostali specjaliści Specjaliści nauk przyrodniczych i ochrony zdrowia Specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych 17 Wskaźnik długotrwałego bezrobocia W kd 0,6667 0,5705 0,5625 0,5036 0,5000 0,5000 0,5000 0,4708 0,4545 0,4375 0,4342 0,4259 0,4123 0,3782 0,3636 0,3636 0,3634 0,3535 0,3524 0.3352 0,3129 0,3049 0,2829 0,2500 0,2462 26 27 28 32 23 01 Średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia Specjaliści szkolnictwa Siły zbrojne 0,2443 0,2075 0,0000 Wskaźnik długotrwałego bezrobocia Wkd wyraŜony jest stosunkiem liczby zarejestrowanych bezrobotnych w zawodzie k, pozostających bez pracy powyŜej 12 miesięcy wg stanu na koniec badanego okresu do liczby bezrobotnych zarejestrowanych w tym zawodzie na koniec analizowanego okresu. Analizując ranking zawodów generujących długotrwałe bezrobocie w powiecie tomaszowskim w I półroczu 2008 roku wg 2-cyfrowego kodu grupy zawodów, zauwaŜa się, Ŝe najwyŜszy wskaźnik W kd charakteryzował grupę duŜą 33 – nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy i wyniósł 0,6667. Nie oznacza to, Ŝe w tej grupie było najwięcej bezrobotnych pozostających bez pracy powyŜej 12 miesięcy, gdyŜ na koniec czerwca 2008 roku odnotowano tylko 2 osoby (ogółem bezrobotnych w tej grupie – 3 osoby). Inne grupy zawodowe duŜe, przy których odnotowano wysokie wskaźniki długotrwałego bezrobocia to: • 81- operator maszyn i urządzeń wydob. i przetwórczych - 0,5705 (85:149) • 63 - leśnicy i rybacy – 0,5625 (9:16) • 91 - pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach - 0,5036 (209:415) • 62 - ogrodnicy – 0,5000 (14:28) • 13 - kierownicy małych przedsiębiorstw - 0,5000 (22:44) • 92 - robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni – 0,5000 (7:14) NaleŜy podkreślić, Ŝe w innych grupach zawodowych duŜych było o wiele więcej zarejestrowanych osób pozostających bez pracy powyŜej 12 m-cy niŜ w w/w, ale w tych grupach odnotowano równieŜ większą liczbę bezrobotnych ogółem i tym samym wskaźniki długotrwałego bezrobocia W dk były niŜsze. Przykładem takiej sytuacji jest grupa zawodowa 74 – pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy, w której na koniec czerwca 2008 roku odnotowano 908 bezrobotnych ogółem, a wśród nich 321 osób pozostających bez pracy 12 m-cy i dłuŜej (Wdk = 0,3535). BliŜsze informacje o długotrwałym bezrobociu moŜna uzyskać uwzględniając klasyfikację bezrobotnych wg 4-cyfrowego kodu grupy zawodów. I tak najwyŜsze wskaźniki W kd =1,0000 posiadały 24 grupy zawodowe, m.in.: kierownicy wewnętrznych jednostek organizacyjnych, pośrednicy ubezpieczeniowi, operatorzy aparatury medycznej, pracownicy bibliotek i informacji naukowej, straŜacy, maszyniści kolejowi i metra. Wskaźnik Wkd równy zero wykazało 72 grupy zawodowe, przy których liczba zarejestrowanych bezrobotnych na 30.06.2008 roku pozostających bez pracy powyŜej 12 miesięcy wyniosła 0. Do grupy tej zaliczani są min.: lekarze, biolodzy, optycy, animatorzy kultury, pracownicy usług domowych i pokrewni, tapicerzy i pokrewni, szklarze i pokrewni. Przy pozostałych 174 grupach zawodowych wskaźnik długotrwałego bezrobocia wahał się w granicach 0,7778 – 0,0556. Spośród nich 32 grupy posiadały wskaźnik Wkd równy 0,5000, w których liczba bezrobotnych pozostających bez pracy powyŜej 12 miesięcy jest o połowę niŜsza od liczby zarejestrowanych bezrobotnych ogółem w tej grupie zawodów. Są to m.in.: mechanicy precyzyjni, chemicy, pielęgniarki, asystenci i technicy dentystyczni, elektroenergetycy i pokrewni, operatorzy urządzeń do obróbki drewna, sprzedawcy uliczni. 18 V. WNIOSKI Monitoring zawodów deficytowych i nadwyŜkowych przeprowadzony zgodnie z metodologią zawartą w Zaleceniach metodycznych wskazuje na następujące fakty: tomaszowski rynek pracy charakteryzuje się duŜym udziałem osób bez zawodu ( 10,4% na koniec 2007r., a 11,0% na koniec I półrocza 2008r.) Z analizy napływu bezrobotnych wynika równieŜ, Ŝe najliczniej rejestrującą się grupą są bezrobotni bez zawodu ( w 2007r. – 12,3%, w I półr.2008r. – 15,7%); duŜy udział osób bez zawodu i bez kwalifikacji, których szanse na podjecie zatrudnienia są małe, sprawia, Ŝe lokalny rynek jest wysoce nadwyŜkowy; w analizowanym okresie na lokalnym rynku pracy występowało duŜe zapotrzebowanie na sprzedawców, szwaczki i robotników pomocniczych w przemyśle przetwórczym, co przy jednocześnie duŜym napływie bezrobotnych w tych zawodach wskazuje na niestabilność rynku pracy i duŜą fluktuację kadr w wymienionych zawodach; wysokie wskaźniki deficytu występują np. w zawodach: pracownik biurowy, robotnik gospodarczy. Nie oznacza to jednak, Ŝe oferty pracy w wymienionych zawodach nie są zrealizowane, bowiem w ramach tych ofert podejmują zatrudnienie osoby z innymi zawodami. W związku z powyŜszym wykaz zawodów deficytowych i nadwyŜkowych nie odzwierciedla faktycznej sytuacji na lokalnym rynku pracy. 19