1 Temat: 941 postaci stworzonych przez Szekspira i ich słynne

AGNIESZKA KRUSZYŃSKA
Temat: 941 postaci stworzonych przez Szekspira i ich słynne wypowiedzi.
Kluczowe pytanie: Jak skonstruowana jest postać w dramacie i w teatrze?
Czas
Prezentacja audycji – 10, 06 min.
Ćwiczenia: ok. 35 min.
Łącznie: ok. 45 min.
Metody pracy
rozmowa w klasie, praca z tekstem, praca w grupach, przekład intersemiotyczny (żywa rzeźba).
Przed zajęciami:
Przygotowujemy komputer z dostępem do Internetu i rzutnikiem. Potrzebne będą także
materiały pomocnicze (powielone w odpowiedniej liczbie), duże kartony i flamastry oraz – do
zadania pracy domowej – teksty jednoaktówek inspirowanych postacią Hamleta autorstwa K. I.
Gałczyńskiego, wydanie dowolne, np. K.I. Gałczyński, Teatrzyk Zielona Gęś ma zaszczyt
przedstawić, Warszawa 1968, s. 212-213, 274, 315-316. Teksty dwóch scenek pod tym samym
tytułem Hamlet oraz trzeciego Hamlet & kelnerka są dostępne także na stronie:
http://galczynski.kulturalna.com/s-81.html .
Młodzież na te zajęcia przypomina sobie cechy epiki i dramatu.
Przebieg zajęć:
1. Przed zapisaniem tematu prosimy uczniów, by spróbowali zgadnąć, ile postaci stworzył w
dramatach Szekspir. Prosimy, by młodzież znalazła w audycji odpowiedź na to pytanie.
Prezentujemy audycję.
Finezje literackie. Szekspir 3/5
http://www.nina.gov.pl/ninateka/audioteka/detal//2012/01/26/EDU_Finezje_literackie_1995__S
zekspir_odc_3 Czas: 10, 06 min.
Przykładowe pytania: Ile postaci stworzył Szekspir? Czy byli to tylko ludzie? Jacy jeszcze
bohaterowie zaludniają dramaty Szekspira?
Konstruowanie postaci: a. ) postać w dramacie a postać w epice; b.) postać w dramacie a postać w
teatrze. Praca w grupach – materiał pomocniczy nr 1. Omówienie wyników pracy. Podkreślamy
różnice między postacią w pisanym tekście dramatu a postacią w teatralnej interpretacji.
Czas: 7 min.
2. Uczniowie przypominają, o jakiej słynnej postaci rozmawiali znawcy Szekspira w audycji.
Prosimy, aby uczniowie podzielili się na kilkuosobowe grupy. Każda z grup wybiera jedną osobę na
swojego Hamleta, którego pokaże jako żywą rzeźbę. Czuwamy nad tym, aby młodzież świadomie
tworzyła swojego Hamleta. Dla lepszego przemyślenia zagadnienia możemy zapisać na tablicy
frazę z wiersza przytoczonego w audycji i odczytać fragment monologu Hamleta:
1
„Jestem sam. W obłudzie wszystko tonie.
Przeżyć życie – to nie przebyć pole.”
B. Pasternak, Hamlet
HAMLET
Być albo nie być, to wielkie pytanie.
Jestli w istocie szlachetniejszą rzeczą
Znosić pociski zawistnego losu
Czy też, stawiwszy czoło morzu nędzy,
Przez opór wybrnąć z niego? – Umrzeć – zasnąć –
I na tym koniec. – Gdybyśmy wiedzieli,
Że raz zasnąwszy, zakończym na zawsze
Boleści serca i owe tysiączne
Właściwe naszej naturze wstrząśnienia,
Kres taki byłby celem na tej ziemi
Najpożądańszym. Umrzeć – zasnąć. – Zasnąć!
Może śnić? – w tym sęk cały, jakie bowiem
W tym śnie śmiertelnym marzenia przyjść mogą,
Kiedy zrzucimy z siebie więzy ciała,
To zastanawia nas: i toć to czyni
Tak długowieczną niedolę [...].
Po prezentacji żywych rzeźb każda grupa uzasadnia swój pomysł na wizerunek Hamleta. Następnie
prezentujemy rzeźbę z pomnika Szekspira w Stratfordzie i rozdajemy materiał pomocniczy nr 2.
Zdjęcie dla lepszego efektu można zaprezentować wprost ze strony internetowej:
http://www.geograph.org.uk/photo/2302399
Uczniowie opisują emocje, wrażenia, skojarzenia, jakie wywołuje w nich XIX-wieczna
postać Hamleta i porównują ją ze swoim pomysłem na rzeźbę.
Czas: 15 minut.
3. Słynne kwestie postaci z dramatów – praca w siedmiu grupach. Każda grupa losuje jedną ramkę
z materiału pomocniczego nr 3.
Polecenie:
Wykorzystajcie fragment wypowiedzi postaci z dramatów Szekspira do ułożenia tekstu wskazanego
nad cytatem.
Ułożone teksty młodzież zapisuje flamastrami na dużych kartonach i zawiesza w klasie.
Przed wykonaniem ćwiczenia warto uświadomić uczniom, że wiele fraz z tekstów Szekspira jest tak
słynnych, że wypada je znać.
Czas: 10 min.
4. Praca domowa: przygotowanie (w grupach) inscenizacji jednej z trzech jednoaktówek (do
wyboru) o Hamlecie z teatrzyku Zielona Gęś K. I. Gałczyńskiego:
 Teatrzyk Zielona Gęś ma zaszczyt przedstawić sztukę z życia nadwiślańskkich
2
inteligentów Hamlet & kelnerka.
 Teatrzyk Zielona Gęś ma zaszczyt przedstawić Hamleta.
 Teatrzyk Zielona Gęś ma zaszczyt przedstawić z oburzeniem Hamleta.
Przed zadaniem pracy domowej krótko omawiamy jednoaktówki. Warto zasugerować uczniom, że
mogą wybrać sposób inscenizacji: współczesny lub na podobieństwo teatru elżbietańskiego (grają
tylko chłopcy, aktorzy mają kostiumy, lecz nie ma scenografii, widzowie podczas przedstawienia
jedzą, piją, głośno dyskutują).
Materiały pomocnicze
Materiał pomocniczy nr 1
Jak tworzona jest postać w epice, dramacie i opartym na tekście dramatu przedstawieniu
teatralnym? Przez co ją poznajemy? Pojęcia z ramki (możesz je stosować więcej niż raz) wpisz w
odpowiednie trójkąty.
Postać w dramacie
Postać w epice
Postać w teatrze
narracja, wypowiedzi innych bohaterów, wypowiedzi samej postaci, tempo mówienia, działanie
postaci, gesty, ruch, głos
3
Materiał pomocniczy nr 2.
Porównajcie waszą żywą
rzeźbę z rzeźbą z pomnika
Szekspira w Strafordzie.
Co wyeksponował artysta,
a co wy?
Wyrzeźbiona postać Hamleta jest jedną z czterech figur otaczających pomnik Szekspira w Stratford,
ufundowany w 1888 przez lorda Ronalda Sutherlanda.
Autorem zdjęcia jest Philip Halling.
Źródło: http://www.geograph.org.uk/photo/2302399
Informacje o pliku: można kopiować, podając nazwisko autora zdjęcia i link.
© Copyright Philip Halling and licensed for reuse under this Creative Commons
Licence.
4
Materiał pomocniczy nr 3
Reklama kredytu oferowanego przez bank.
„Być albo nie być, to wielkie pytanie.”
Hamlet, akt III scena 1.
Fragment przemówienia dyrektorki szkoły, apelującej do dziewcząt, aby nie przychodziły na lekcje
w ostrym makijażu.
„Słyszałem też o malowaniu się waszym: nie dość wam
jednej twarzy otrzymanej od Boga,
dorabiacie sobie drugą [...]”.
Hamlet (do Ofelii), akt III scena 1.
Minister pracy uzasadnia konieczność przedłużenia wieku emerytalnego.
„Niech każdy będzie panem swego czasu”.
Makbet, akt III scena 1.
Sprawozdanie dziennikarza z budowy autostrady w Polsce.
„Świat jest teatrem, aktorami ludzie,
Którzy kolejno wchodzą i znikają.”
Jak wam się podoba?, akt II, 7.
Reklama zabawki dla dzieci – konika na biegunach
„Konia! konia! królestwo za konia!”
Ryszard III, akt V, scena 4.
5
Reklama usług jasnowidza
„Widzę przed oczyma duszy mojej”.
Hamlet, akt I scena 2.
Zapewnienie rzecznika rządu o tym, że polska drużyna wygra mecz piłki nożnej na mistrzostwach
świata.
„Ktoś nie śpi, aby spać mógł ktoś”.
Hamlet, akt III, scena 2.
6