Stro n a EWALUACJA WEWNĘTRZNA 1. WSTĘP 1. Przedmiot

Stro n a EWALUACJA WEWNĘTRZNA 1. WSTĘP 1. Przedmiot

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2011/2012
1. WSTĘP
1.
Przedmiot ewaluacji
Przedmiotem wewnętrznej ewaluacji były wymagania z obszaru pierwszego (Efekty działalności
dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły): wymaganie 1.2:
Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności, oraz 1.4: Respektowane są normy społeczne
2.
Cele ewaluacji
Celem ewaluacji w zakresie wymagania 1.2 było uzyskanie informacji dotyczących sposobu realizacji
podstawy programowej i wyniku tych działań tak, by opracować, a następnie zrealizować plan
pozwalający zoptymalizować efekty nauczania.
Ewaluacja w zakresie wymagania 1.4 miała ustalić stopień przestrzegania norm społecznych i poziom
bezpieczeństwa uczniów oraz określić przydatność i efektywność przyjętych i realizowanych działań
profilaktycznych, wychowawczych oraz opiekuńczych, dostarczając tym samym danych istotnych dla
planowania działań wychowawczych, opiekuńczych, profilaktycznych w kolejnych latach.
3.
Przebieg ewaluacji
Na podstawie opracowanego przez zespół ds. ewaluacji projektu opracowano narzędzia badawcze,
na podstawie których uzyskano dane obrazujące realizację wymagań będących przedmiotem
ewaluacji. Wykonano badanie ankietowe na wybranej próbie badawczej, przeprowadzano rozmowy
z częścią rodziców w trakcie zebrań i uczniami na godzinach wychowawczych. Zastosowano również
swobodną obserwację zajęć w szkole i poza szkołą , poddano analizie dokumentację. Dane uzyskane
w wyniku badań przeanalizował zespół ds. ewaluacji wewnętrznej. Podsumowanie wraz z wnioskami
zostało zamieszczone w tym raporcie.
2. WYNIKI EWALUACJI
1.
Podsumowanie wyników ewaluacji w zakresie realizacji wymagania 1.2: Uczniowie
nabywają wiadomości i umiejętności.
Strona
Badanie ankietowe przeprowadzono na 40 uczniach. Uczniowie poproszeni o wymienienie zajęć
pozalekcyjnych oferowanych przez szkołę wybrali przede wszystkim profile (34/40) i zajęcia
wyrównawcze (21/40), następnie zajęcia przygotowujące do egzaminów gimnazjalnych (17/40), oraz
zajęcia dla uczniów potrzebujących pomocy w nauce oraz zajęcia terapeutyczne (16/40 dla obu
odpowiedzi). odpowiednio 11 i 10 ankietowanych zaznaczyło zajęcia rozwijające zainteresowania i
przygotowujące do udziału w konkursach, a 7 – zajęcia wychowawcze. 5 osób wymieniło zajęcia dla
uczniów zdolnych, tyle samo - zajęcia wypełniające czas wolny. Na pytanie o uczestnictwo w
zajęciach dodatkowych na 40 zapytanych uczniów 18 wymieniło profile, 4 – zajęcia wyrównawcze, 3
– terapię pedagogiczną, po 2 osoby – język rosyjski i SKS, po 1 – Koło Miłośników Gdańska oraz grę na
gitarze. W zajęciach pozalekcyjnych chętnie uczestniczy 8 ankietowanych, 22 osoby – niechętnie, a 10
nie potrafi odpowiedzieć. 10 uczniów jest zdania, że w szkole może rozwijać swoje zainteresowania,
11 osób nie wie, zaś 21 uczniów wybrało odpowiedź nie/ zdecydowanie nie.
Spośród proponowanych odpowiedzi dotyczących działań uatrakcyjniających zajęcia obowiązkowe w
szkole uczniowie najczęściej wybierali wyjścia na spektakle teatralne i filmy (26/40) oraz
doświadczenia i eksperymenty (25/40). 15 osób zaznaczyło lekcje poza szkołą (muzea, instytucje), a
1
Badania ankietowe
2
Strona
14 – stosowanie technik multimedialnych. 13 osób wybrało gry i zabawy, zaś 12 – odgrywanie ról i
scenek. Kolejno uczniowie zaznaczali: prace projektowa (6), różne sposoby przekazywania
wiadomości (5) i różne, zmieniające się ćwiczenia (4). 4 osoby uznało, że żadne działania nie
uatrakcyjniają zajęć, natomiast 1 osoba wpisała własną odpowiedź – praca w grupach. Zdaniem 23
uczniów praca w grupa nie jest stosowana często, przeciwnego zdania jest 7 osób, kolejnych 7 – nie
wie. Wśród przedmiotów, gdzie najczęściej uczniowie pracują zespołowo znalazły się: wf – 17,
plastyka -14, język polski – 15, zajęcia artystyczne – 9, WOS – 5, technika, informatyka EDB – po 4,
język angielski i niemiecki – po 2, geografia, historia, biologia oraz godzina wychowawcza – po 1.
Zdaniem 2 uczniów zajęcia prowadzone w szkole są interesujące, 7 osób uważa, że raczej tak,
odpowiedzi „raczej nie” i „nie” wybrało odpowiednio16 i 12 uczniów. Uczniowie zostali też zapytani,
jak, ich zdaniem zachowaliby się nauczyciele, gdyby przynieśli ciekawe materiały związane z
tematem. Wg 5 osób żaden z nauczycieli nie pozwoliły ich wykorzystać na lekcji w celu wzbogacenia
zajęć, przeciwnego zdania jest 35 osób. Z kolei pytanie o zaangażowanie uczniów w przygotowanie i
prowadzenie zajęć (np. przynoszenie pomocy, pomaganie przy eksperymentach, itp.) przyniosło
następujące odpowiedzi: tak, na większości zajęć – 4, tak, na niektórych zajęciach – 6, bardzo rzadko
– 25 i wcale – 4.
Pytania diagnozujące rozpoznawanie przez uczniów trudności w uczeniu się i ich powodów przyniosły
następujące rezultaty:
na pytanie, czy uczeń napotyka trudności w uczeniu się 13 osób wybrało odpowiedź czasem tak, 8 –
rzadko, po 4 – zdecydowanie tak i przeważnie tak, 3 – często. 1 osoba odpowiedziała zdecydowanie
nie i 1 – sporadycznie. Odpowiedzi nie udzieliło 6 respondentów. 24 uczniów przyznało, że zadania
wykonywane na lekcji są dla nich czasem trudne, częste trudności ma 6 osób, zawsze ma problemy 5
uczniów, 2 osoby nie mają trudności z zadaniami na lekcjach. Poproszeni o określenie przyczyn
trudności i stopnia ważności tych powodów uczniowie odpowiadali następująco:
braki ze szkoły podstawowej 15 osób uznało za nieważne, 8 za średnio ważne, 6 za ważne 4 za raczej
nieważne, i 2 za bardzo ważne; zbyt trudny materiał 9 – średnio ważne, 8 ważne, 7 bardzo ważne, 6
nieważne i 3 raczej nieważne; nadmiar materiału 14 uczniów określiło jako bardzo ważną przyczynę
trudności w nauce, po 5 osób uznało, że jest nieważny, średnio ważny i ważny. Stres na lekcji jako
bardzo ważny wskazało 9 osób, prawie tyle samo – 8 – jako nieważny, raczej nieważny – 6, ważny 4 i
3 – średnio ważny. Zbyt wysokie oczekiwania rodziców dla 10 osób są średnio ważną przyczyną
trudności, odpowiednio 8 i 7 osób uznało, że są ważne i bardzo ważne jako czynnik utrudniający
uczenie się, dla 5 uczniów są raczej nieważne, dla 2 nieważne. Brakowi systematyczności w uczeniu
się uczniowie przypisali znaczenie odpowiednio: nieważny – 10, średnio ważny – 7, pozostałe – po 5
osób, zaś brak motywacji: po 9 osób uznało za nieważny i średnio ważny, 7 za bardzo ważny, 5 za
ważny i 4 za nieważny. Niechęć do nauki zdaniem 9 uczniów jest bardzo ważnym powodem
trudności, zaś zdaniem także 9 – raczej nieważnym; po 7 osób ocenia to jako średnio ważne i ważne,
a 5 uznaje za nieważne. Brak warunków do nauki w domu jest nieważny dla 25 osób, raczej nieważny
dla 4, po 2 osoby uważają, że jest ważny i bardzo ważny, a 1, że średnio ważny. 11 ankietowanych
uczniów uważa, że sposób przekazywania wiedzy przez nauczycieli jest bardzo ważny, 9, że raczej
nieważny, po 5 uznało ten czynnik za nieważny i średnio ważny, a 4 za ważny. Forma zajęć jako
przyczyna trudności w nauce jest bardzo ważna dla 9 osób, ważna dla 6, średnio ważna dla 5,
nieważna dla 3 i raczej nieważna dla 1 osoby. Z własnej inicjatywy jako przyczynę trudności uczniowie
wymienili niemiłych nauczycieli: dla 2 osób jest to bardzo ważna, dla 1 ważne i dla 1 średnio ważna
przyczyna trudności w nauce. W kolejnym pytaniu poproszono uczniów, którzy jako istotne powody
trudności w nauce wskazali formę zajęć sposób przekazywania wiedzy przez nauczycieli o podanie
przykładów konkretnych działań nauczycieli utrudniających uczenie się. 5 osób stwierdziło, że
nauczyciele krzyczą, 4 – że robią kartkówki, 2 – że nie lubią uczniów; pojedyncze osoby odpowiadały:
„nudno prowadzą lekcje; szybko podają wiedzę; denerwują się jak zadajemy pytanie; tłumaczy, jak
jest hałas; nie powtarza; jest tyłem do klasy; stres, gdy stoi i ciągle mnie poprawia; brak ciekawych
sposobów; źle tłumaczą; brak zainteresowania uczniem; nic nie wiedzą i ciągle nas pytają”. Według
18 uczniów szkoła nie uczy strategii uczenia się, 8 osób twierdzi, że dowiedziały się w szkole jak się
uczyć , 11 osób nie potrafi odpowiedzieć na to pytanie. 31 uczniów stwierdziło, że niektórzy
3
Strona
nauczyciele tłumacząc trudne problemy odwołują się do przykładów z życia codziennego, 4 – że
wszyscy, 3 – nikt.
Na pytanie jak nauczyciele pomagają w uczeniu się uczniowie wybierali następujące odpowiedzi:
robią lekcje powtórzeniowe – 13 osób, organizują zajęcia wyrównawcze – 12, starają się dostosować
tempo i trudność zadań do możliwości uczniów – 11, , żadna z proponowanych odpowiedzi – 11,
wskazują źródła wiedzy – 10, tworzą dobrą atmosferę na lekcji – 9, stosują jasny system oceniania, są
cierpliwi, starają się uatrakcyjnić zajęcia – po 7, dostosowują wymagania do potrzeb uczniów – 4, są
konsekwentni – 3, z możliwości wpisania własnej odpowiedzi skorzystała jedna osoba: „nie
pomagają”. Z kolei pytanie o działania i powody, które skłoniłyby uczniów do aktywności na zajęciach
przyniosło następujące rezultaty: dla 8 osób motywujące byłoby zainteresowanie przedmiotem, dla 6
– pochwała nauczyciela, 7 skłoniłyby do pracy ciekawe zadania, zaś 16 osób zmotywowałaby chęć
uzyskania dobrej oceny. Zdaniem 12 uczniów nauczyciele zdecydowanie nie motywują do nauki, 7
osób uważa, że raczej nie, 10 nie potrafi odpowiedzieć, 6 sądzi, że raczej tak i 3 – zdecydowanie tak.
16 osób nie zna zasad nagradzania aktywności na lekcjach, 11 zna te zasady w odniesieniu do
niektórych przedmiotów, 12 uczniów zna zasady premiowania aktywności na zajęciach. W opinii 10
uczniów nauczyciele nie nagradzają za aktywność, wg 17 osób – tak, na niektórych zajęciach, na
większości zajęć – 7 i na wszystkich zajęciach – 4. Z drugiej strony stosowane przez nauczycieli
nagrody są zachętą do pracy dla 16 ankietowanych, rzadko motywują 17 osób, a wcale – 8. W kwestii
znajomości zasad oceniania 27 uczniów twierdzi, że zna zasady, 6 – nie, a 4 nie wiedzą, cz je znają.
Zdaniem 17 osób nauczyciele stosują zasady oceniania, 13 osób nie potrafi odpowiedzieć, a 8 uważa,
że nie. Nauczyciele informują uczniów o sposobie poprawienia oceny wg 18 ankietowanych, 11
twierdzi, że nie; 7 uczniów nie wie, czy nauczyciele informują, jak można poprawić oceny. 17 uczniów
twierdzi, że nauczyciele nie uzasadniają ocen, 9 – nie wie, a 11 jest zdania, że tak.
Uczniowie zapytani, czy nauczyciele uwzględniają w swoich wymaganiach, systemie oceniania i
sposobie prowadzenia zajęć uczniów zdolnych oraz uczniów z trudnościami w uczeniu się
odpowiedzieli, że nie potrafią odpowiedzieć (15 i 13 osób), raczej nie (8 i 9), raczej tak (6 i 9),
zdecydowanie tak (4 i 1) oraz zdecydowanie nie (1 i 3).
Zapytano też uczniów, czy w czasie lekcji mają okazję do wyrażania własnych poglądów związanych z
tematem zajęć i jakich przedmiotów to dotyczy. 4 osoby stwierdziły, że często to maja taką
możliwość, 20 uczniów uznaję, że może to robić sporadycznie, natomiast 14 wybrało odpowiedź
„nie, nigdy”. Wśród przedmiotów, na których mają okazję wyrażać opinie związane z tematem zajęć
17 osób wymieniło wychowanie fizyczne, 9 – religię, 7 – język polski, 6 – matematykę, 4 – język
polski, po 3 – plastykę, historię, chemię, informatykę, po 2 – WOS, technikę, biologię, fizykę, a po 1 –
muzykę, EDB oraz język niemiecki.
Odnośnie form sprawdzania wiadomości i oceny ich przydatności uczniowie wypowiedzieli się
następująco: prace klasowe uznali za średnio przydatne – 10, przydatne – 8, nieprzydatne – 7, bardzo
przydatne – 5 i mało przydatne 3; sprawdziany średnio przydatne – 12, przydatne, nieprzydatne,
mało przydatne – po 6, bardzo przydatne – 5; kartkówki jako nieprzydatne i mało przydatne oceniło
po 11 ankietowanych, 6 uznało za przydatne, 5 za średnio przydatne a 4 za bardzo przydatne;
również jako nieprzydatne w sprawdzaniu wiedzy i umiejętności najwięcej uczniów (11) uznało
odpowiedzi ustne, mało i średnio przydatne – po 8, zaś po 3 osoby uznały, że są przydatne i bardzo
przydatne. Referaty i prezentacje uczniowie uznali za mało przydatne – 9, średnio przydatne 8,
bardzo przydatne 7, nieprzydatne – 6 i przydatne 4. Badanie wyników nauczania jest wg 11 osób
nieprzydatne, zdaniem 8 – średnio przydatne, po 3 osoby uznały je za przydatne i bardzo przydatne, 1
za mało przydatną. Jedna osoba wpisała własną odpowiedź uznając „aktywność” za przydatny sposób
sprawdzania wiadomości i umiejętności.
W ostatnich pytaniach poproszono uczniów o ocenę poziomu nauczania w szkole i jej uzasadnienie.
11 uczniów uważa poziom za przeciętny, 7 za wystarczający do egzaminu i kontynuowania nauki w
szkole średniej , 6 za wysoki, 5 za zadowalający, 3 za zbyt wysoki, po 1 za bardzo wysoki, raczej niski,
bardzo niski oraz jedna odpowiedź własna: ”nie wiem”. W uzasadnieniu swojej oceny poziomu
nauczania uczniowie udzielali następujących odpowiedzi: „wymagająca szkoła, za dużo materiału;
poziom dobry, za wysoki (2 osoby), dostosowany do poziomu uczniów; wszystko miałam w
4
Strona
podstawówce, inne szkoły zaczynają w klasie I to co my mamy w II; nauczyciele zachęcają do nauki, są
mili, mówią o egzaminie i co na nim ma być; źle przekazują wiedzę; są profile i zajęcie wyrównawcze;
za dużo klasówek, prac domowych, materiału, szkoła ma wyższe niż przeciętnie wyniki na egzaminie
gimnazjalnym”.
Badaniu ankietowemu poddano także rodziców. 22 osoby (na 29) stwierdziły, że zapoznano je z
podstawą programową. Podobnie 22 rodziców odpowiedziało, że są informowani o sukcesach i
kłopotach dziecka. 27 osób zna ofertę zajęć dodatkowych, w tym 17 osób dowiedziało się od dziecka,
18 – od wychowawcy, 16 – ze strony internetowej szkoły i 1 – z tablicy ogłoszeń w szkole. 21 osób
deklaruje, że dziecko korzysta z zajęć dodatkowych, 8 że nie. Wśród zajęć, w których uczestniczą ich
dzieci rodzice wymieniali język niemiecki, język rosyjski, zajęcia sportowe, terapię pedagogiczną,
matematykę, język norweski, język angielski, kółko chemiczne, turystyczne, żeglarskie, wolontariat.
Wśród przyczyn, dla których dziecko nie uczestniczy w żadnych zajęciach wymieniono: „brak czasu”,
„nie znalazła nic dla siebie”. Rodziców poproszono też o określenie, czy dziecko chętnie chodzi do
szkoły (28 tak, 1 trudno powiedzieć), chętnie uczestniczy w zajęciach lekcyjnych (24 tak, 3 nie, 2 –
trudno powiedzieć), chętnie uczestniczy w zajęciach dodatkowych ( 16 tak, 4 nie, 8 – trudno
powiedzieć), oraz czy chętnie uczestniczy w wyjściach klasowych (26 tak, 1 trudno powiedzieć).
Poproszeni o wymienienie działań nauczycieli zachęcających do uczenia się wypowiedziało się 8 osób:
”informują o dodatkowych zajęciach, zachęcają do uczestnictwa, wspólne rozmowy, wyjścia, dobra
atmosfera, odpowiedzialność, bardzo dobre podejście, zachęcają stopniami, podejściem do ucznia, są
otwarci, przyjaźnie nastawieni, organizują koła zainteresowań”, 1 z ankietowanych stwierdził: „jak dla
mnie to za mało inicjatywy ze strony nauczycieli. Jeżeli widzą, że dany materiał jest nieopanowany
powinni wałkować temat aż do skutku”. 21 rodziców jest zdania, że ich dzieci mogą wpływać na swój
rozwój, przeciwnego zdania jest 8 osób. Na pytanie, czy dziecko w szkole dowiedziało się, jak się
uczyć 14 rodziców stwierdza, że tak, 3, że nie, natomiast 11 osób nie potrafi odpowiedzieć. 10
rodziców nie potrafi też ocenić, czy ich dziecko jest w szkole traktowane indywidualnie, 14 uważa, ze
nie, a 5, że tak. Poproszona także rodziców o ocenę poziomu nauczania w szkole, i tak 1 osoba uważa,
że jest zbyt wysoki, 8 – wysoki, 8 – wystarczający do egzaminów i nauki w szkole średniej, 5 –
zadowalający, 6 – przeciętny i niski – 1 osoba. Zapytani o podstawę swojej oceny rodzice
odpowiadali: informacja od dziecka – 21, oceny dziecka -15, rozmowy z nauczycielami – 8,
obserwacja zajęć -1, obserwacja dziecka w czasie nauki w domu – 10, opinia środowiska – 8, wyniki
egzaminów zewnętrznych – 3, 1 osoba opiera się na doświadczeniach ze starszym rodzeństwem
ucznia.
Ankietę dotyczącą wymagania 1.2 przeprowadzono także wśród nauczycieli. W badaniu wzięło udział
18 osób, w tym 6 nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, 2 nauczycieli przedmiotów
humanistycznych, 2 nauczycieli języków obcych, 2 nauczycieli wychowania fizycznego oraz 6
nauczycieli wspomagających lub pracujących w charakterze pedagoga szkolnego, terapeuty. Swoją
znajomość podstawy programowej i warunków jej realizacji 16 osób ocenia jako bardzo dobrą lub
dobrą, 1 – jako przeciętną, 1 – brak odpowiedzi. Z kolei znajomość podstawy programowej dla
wcześniejszego etapu edukacyjnego 11 osób określiło jako dobrą lub bardzo dobrą, 6 jako średnią, 1
osoba nie udzieliła odpowiedzi. Przy wyborze programu nauczyciele kierują się ich zgodnością z
podstawą programową, uznając to za bardzo ważne lub ważne kryterium wyboru – 13 i 2 osoby,
dostępność programu oceniono jako ważną – 6 odpowiedzi, bardzo ważną – 3 i stosunkowo ważną –
2. 14 ankietowanych za ważne i bardzo ważne kryterium uznało możliwość realizacji programu w
konkretnej grupie uczniów, 1 osoba uznała je za nieistotne. Zgodność wybranego programu z
dostępnymi podręcznikami jest ważna i bardzo ważna dla 9 osób, mało istotna dla 2. Szczegółowość
programu stanowi mało istotne kryterium dla 1 osoby, stosunkowo ważne dla 4, a ważne lub bardzo
ważne jest dla 5 ankietowanych. 9 nauczycieli uważa zgodność programu ze swoimi założeniami za
ważny i bardzo ważny, 2 za stosunkowo ważny, dla 1 osoby jest to nieistotne. Nauczycieli poproszono
też o określenie kryteriów, jakimi kierują się przy wyborze podręczników i ich wagi. I tak zgodność z
podstawą programową jest bardzo ważna lub ważna dla 12 osób, podobnie zgodność z programem –
11 osób. Wydawnictwo oferujące podręczniki jest istotne dla 7 osób, stosunkowo ważne dla 1. Ceną
sugerują się 4 osoby, 2 uznały to za stosunkowo ważne, 1 za nieważne. Dostępność podręczników
5
Strona
bierze pod uwagę 8 nauczycieli, 1 uważa to za stosunkowo ważne. Szata graficzna jest ważna dla 9
osób, a dla 3 stosunkowo ważna. Towarzyszące podręcznikom narzędzia on-line uwzględnia 7
ankietowanych, 3 uważa je za stosunkowo ważne. Materiały dodatkowe są istotne dla 5 osób, dla 3
zaś stosunkowo ważne.
W kwestii realizacji podstawy programowej nauczycieli zapytano o sposób jej wdrażania i działania
uatrakcyjniające realizację podstawy programowej. 12 osób realizuję PP na zajęciach
obowiązkowych, 14 na zajęciach dodatkowych. 11 nauczycieli deklaruje stosowanie różnorodnych
metod przekazywania wiedzy a także urozmaiconych ćwiczeń. 8 nauczycieli stosuje w swojej pracy
materiały audio i wizualne, a 5 – technikę multimedialną. 6 ankietowanych posługuje się grami i
zabawami, 13 osób dba o wykorzystanie wiedzy i umiejętności w praktyce. 8 nauczycieli korzysta
bądź organizuje zajęcia poza szkołą.
Kolejne pytanie dotyczyło problemów przy realizacji podstawy programowej i częstotliwości ich
występowania. Zaniedbania edukacyjne na poprzednim etapie wskazało 16 osób – 5: czasem, 7 –
często i 4: na ogół. Obiektywne trudności w uczeniu się (potwierdzone odpowiednią opinią lub
orzeczeniem) to problem występujący często dla 8 osób, na ogół dla 3, czasem dla 4 i rzadko dla 2
osób, zaś niepotwierdzone opinią lub orzeczeniem to problem, który za czasem spotykany uznało 9
nauczycieli, często – 6, jako na ogół występujący uznało go 1 osoba, podobnie rzadko występujący –
także 1 odpowiedź. Niska motywacja/zainteresowanie nauką lub ich brak występuje często zdaniem
8 pytanych, na ogół – 3, 4 osoby spotykają się z tym problemem czasem, 2 zaś sporadycznie. Brak
systematyczności jako częsty problem wskazuje 9 osób, 2 – na ogół, podobnie 2 stykają się z nim
czasem, a 2 rzadko. Za bardzo częsty lub nagminnie występujący problem 9 osób uznało niewłaściwy
stosunek do obowiązków szkolnych, 4 osoby napotykają ten problem często. Problemy z
koncentracją uczniów są częste lub bardzo częste zdaniem 8 osób, 3 napotykają je czasem, a 1 –
rzadko. Zaniedbania wychowawcze to dla 11 nauczycieli problem częsty lub bardzo częsty, dla 2 –
napotykany czasem. 10 ankietowanych nauczycieli czasem styka się z problemem braku warunków
do nauki w domu, 1 – często, 2 – rzadko. Niewystarczająca ilość godzin lekcyjnych na realizację
podstawy programowej to często problem dla 5 osób, czasem utrudnia to pracę 4 osobom, dla 2 to
rzadki problem, a dla 5 występujący sporadycznie. Na braki w wyposażeniu szkoły jako czasem się
pojawiający problem wskazała 1 osoba, rzadko – 8 i sporadycznie – 6. Następnie zapytano nauczycieli
o sposób przezwyciężania powyższych trudności i jak często z poszczególnych sposobów korzystają. I
tak: modyfikacja metod i form pracy – na ogół: 4, często: 7, czasem: 4; modyfikacja rozkładu
materiału - na ogół: 1, często: 1, czasem: 3, rzadko: 1, sporadycznie: 1 ; dostosowanie wymagań - na
ogół: 6, często: 6, czasem: 3, rzadko: 1; dostosowanie zakresu materiału - na ogół: 2, często: 9,
czasem: 1, rzadko: 2 ; dostosowanie tempa pracy - na ogół: 4, często: 8, czasem: 2; stosowanie
motywującego systemu oceniania - na ogół: 5, często: 4, czasem: 4; stosowanie motywacyjnego
systemu kar i nagród - na ogół: 4, często: 3, czasem: 2, rzadko: 1; podejmowanie działań
wychowawczych - na ogół: 3, często: 8, czasem: 2; rozmowy z uczniem - na ogół: 5, często: 10,
czasem: 1; współpracę z rodzicami - na ogół: 3, często: 4, czasem: 7; konsultowanie problemu z
innymi nauczycielami - na ogół: 1, często: 11, czasem: 4; konsultowanie problemu ze specjalistami na ogół: 1, często: 6, czasem: 4, rzadko: 2, sporadycznie:1.
Następnie zapytano nauczycieli o uwzględnianie potrzeb uczniów o specyficznych potrzebach
edukacyjnych, tj. uczniów zdolnych i uczniów z trudnościami. Nauczyciele deklarują różnicowanie
trudności zadań – odpowiednio 8 i 16 odpowiedzi, różnicowanie trudności sprawdzianów – 5 i 12,
zlecanie dodatkowych zadań – 14 i 8 (tu: dostosowane do możliwości ucznia), zachęcanie do/
pomaganie w samokształceniu – 7 i udziału w konkursach – 13 (dot. ucznia zdolnego),
organizowanie zajęć dodatkowych – 10 (dot. ucznia zdolnego), zachęcanie do pomocy słabszym
uczniom – 7 (dot. ucznia zdolnego), wskazywanie instytucji, kursów, itp. rozwijających uzdolnienia – 7
( dot. ucznia zdolnego), dostosowanie wymagań oraz kryteriów oceniania – 16 i 14 (dot. ucznia z
trudnościami w uczeniu się), dostosowanie tempa/ilości zadań – 12 (dot. ucznia z trudnościami). W
przypadku ucznia z trudnościami 9 osób zadeklarowało organizowanie zajęć dodatkowych
(odpowiedź własna).
Diagnozowanie osiągnięć uczniów odbywa się poprzez badanie wyników nauczania – arkusze
obejmujące bardzo duży zakres materiału (czasem – 5 nauczycieli, sporadycznie – 3 i regularnie – 1),
prace klasowe obejmujące dużą partię materiału/wypowiedź pisemną (regularnie – 6, często – 3,
czasem – 1), sprawdziany (regularnie – 5, często – 6, czasem – 1), zapowiedziane kartkówki
obejmujące małe partie materiału (regularnie – 4, często – 7), niezapowiedziane kartkówki
zawierające małę partie materiału (regularnie – 5, często – 3, czasem – 3, rzadko – 3), odpowiedzi
ustne (często – 3, czasem – 3, rzadko – 6), ocenę efektów zadań wykonywanych na lekcji (regularnie
– 1, często – 10, czasem – 2, rzadko -1), zadania domowe ( regularnie – 5, często – 5, czasem – 3),
projekty indywidualne (często -1, czasem – 6, rzadko – 4), zadania zespołowe, w których oceniane są
efekty (regularnie – 1, często – 1, czasem – 6, rzadko – 4), oraz poprzez monitorowanie postępu,
poprawy sprawności fizycznej i zaangażowania (regularnie – 2). Przydatność i wiarygodność
powyższych metod nie została oceniona ze względu na błąd w pytaniu, natomiast przydatność i
wiarygodność poszczególnych typów zadań sprawdzających nauczyciele ocenili następująco: zadania
zamknięte – test wyboru: mało przydatne 3 , przydatne w średnim stopniu 8, przydatne 2, bardzo
przydatne 1; zadania zamknięte – uzupełnianie luk: przydatne w średnim stopniu 4, przydatne 7 ,
bardzo przydatne 3; zadania zamknięte – dopasowywanie: mało przydatne 1, przydatne w średnim
stopniu 2 , przydatne 10, bardzo przydatne 1; zadania zamknięte – prawda/fałsz: mało przydatne 1 ,
przydatne w średnim stopniu 1, przydatne 10, bardzo przydatne 2; zadania otwarte: przydatne w
średnim stopniu 1 , przydatne 1 , bardzo przydatne 10.
Zapytani jak często stosują poszczególne rodzaje zadań sprawdzających nauczyciele odpowiedzieli:
zadania zamknięte – test wyboru: regularnie 1, często 3, czasem 4, rzadko 5; zadania zamknięte –
uzupełnianie luk: regularnie 1, często 8, czasem 6; zadania zamknięte – dopasowywanie: regularnie 2,
często 5, czasem 4, rzadko 1; zadania zamknięte – prawda/fałsz: regularnie 2, często 6, czasem 4,
rzadko 1; zadania otwarte: regularnie 7, często 6, czasem 1. 16 nauczycieli stwierdziło, że analizuje
wyniki sprawdzania osiągnięć :”na bieżąco, raz na miesiąc, wg potrzeb, raz w roku, raz w semestrze,
zawsze po sprawdzianie, każdego dnia”, podobnie 16 osób wdraża wnioski z analizy poprzez zmianę
metod i form pracy – 8 osób, zmianę proporcji poszczególnych zagadnień – 11, zmianę proporcji
poszczególnych rodzajów ćwiczeń – 12, modyfikację systemu oceniania – 1, modyfikację sposobu
sprawdzania osiągnięć – 6, zmianę częstotliwości sprawdzania osiągnięć – 5 i jedna odpowiedź
własna – „modyfikuje system motywacji”.
Nauczyciele deklarują, że informują uczniów o wymaganiach edukacyjnych. Uczniowie otrzymują
ustną ogólną informację – 4, ustną szczegółową informację – 10, informację o dostępności wymagań
na stronie szkoły i w bibliotece – 11, 13 nauczycieli informuje uczniów na początku roku szkolnego.
Jeśli chodzi o informowanie rodziców o wymaganiach edukacyjnych 13 osób stwierdza, że nie
informuje rodziców, jednocześnie po 10 osób zaznaczyło, ze informuje o dostępności wymagań w
bibliotece i na stronie szkoły oraz, że odbywa się to na początku roku. Zauważono także, że rodziców
informuje wychowawca.
Strona
Analiza dokumentacji pokazuje, że w nauczyciele tworzą autorskie lub adaptują istniejące programy
nauczania zgodne z wymaganiami, treściami i warunkami realizacji zawartymi w Podstawie
Programowej, które do realizacji zatwierdza dyrektor wraz z komisją. Część nauczycieli korzysta z
programów opracowanych i udostępnianych przez wydawnictwa. Podlegają one również akceptacji
dyrektora i komisji. Załącznik do programów stanowią rozkłady materiału. Integralną częścią
programów nauczania są wymagania i szczegółowe kryteria oceniania będące jednocześnie
elementem Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania. Realizację programów potwierdzają wpisy w
dziennikach lekcyjnych. Podobnie, zapisy w dziennikach potwierdzają, że na początku roku szkolnego
nauczyciele przedmiotów zapoznają uczniów z wymaganiami, kryteriami i sposobami oceniania.
Odpowiednie wpisy dotyczące tematyki zebrań z rodzicami wskazują, że także rodzice zostali na
początku roku szkolnego poinformowani o założeniach WSO oraz jego dostępności na stronie
internetowej szkoły oraz w bibliotece szkolnej
6
Analiza dokumentów
Analiza dzienników lekcyjnych pokazuje, że stosunkowo często nauczyciele starają się urozmaicić
ofertę edukacyjną poprzez organizowanie zajęć poza szkołą. Najczęściej są to wyjścia na spektakle
teatralne, często z towarzyszącymi im lekcjami teatralnymi, oraz do muzeów, zarówno na wystawy,
jak i na lekcje muzealne. Uczniowie uczestniczą w warsztatach artystycznych, biorą udział w zajęciach
Akademii Filmowej, w koncertach. Uczniowie odwiedzają także w zajęciach instytucje edukacyjne
typu Centrum Hewelianum, Park Edukacyjny. Biorą udział w wykładach, ćwiczeniach, pokazach w
ramach Bałtyckiego Festiwalu Nauki. Organizowane są wycieczki do ogrodu zoologicznego, wyjazdy
do Błękitnej Szkoły, stacji ornitologicznej oraz wyjścia i wycieczki w ciekawe okolice naszego regionu.
Nauczyciele chętnie korzystają także z zajęć organizowanych przez Oczyszczalnię Ścieków,
Elektrociepłownię, Zakłady Utylizacji Odpadów Komunalnych urozmaicających edukację ekologiczną.
Szkoła bierze także udział w edukacji morskiej – w bieżącym roku uczniowie klas pierwszych wzięli
udział w rejsie i zajęciach pozwalających poznać podstawy żeglarstwa, wzbogacić wiedzę dotyczącą
geografii i historii naszego regionu. Przeznacza się na tego rodzaju zajęcia od kilku do kilkunastu
godzin w ciągu roku , a w przypadku dłuższych wyjazdów – nawet kilkadziesiąt. Frekwencja uczniów
bywa różna – rzadko sięga 100%, na ogół kilka – kilkanaście procent uczniów nie bierze udziału.
Organizacją tego typu zajęć i opieką nad uczniami zajmują się najczęściej wychowawcy klas, czasem
korzystając z informacji nauczycieli przedmiotów. Stosownie do wielkości grupy, charakteru zajęć i
miejsca zostaje wyznaczona odpowiednia ilość opiekunów.
Dostępna na stronie internetowej szkoły lista zajęć pozalekcyjnych, jak również analiza dzienników
zajęć pozalekcyjnych wskazuje, że szkoła oferuje uczniom kilkadziesiąt godzin tygodniowo
zróżnicowanych zajęć dodatkowych, zarówno edukacyjnych , jak i profilaktycznych oraz
pozwalających na zagospodarowanie czasu wolnego. Wśród zajęć edukacyjnych oferowane są zajęcia
wyrównawcze z biologii, z geografii, z chemii, z matematyki, z fizyki, z j. polskiego, historii, z wiedzy o
społeczeństwie i edukacji dla bezpieczeństwa,
z języka niemieckiego (10 godzin), profil
humanistyczny (1 godzina), przygotowanie do egzaminu gimnazjalnego z języka polskiego, z
matematyki, z języka angielskiego (3 godziny), koło matematyczne, matematyczno-informatyczne,
fizyczne, chemiczne (4 godziny), biologiczne, geograficzne, historyczne (planowane 3 godziny nie
licząc zajęć w terenie), zajęcia w zakresie religii katolickiej i religioznawstwa (1 godzina), koło języka
niemieckiego, koło języka angielskiego, lektorat języka rosyjskiego, lektorat języka norweskiego (4
godziny).
Z programów powyższych zajęć wynika, że są one z jednej strony zajęcia skierowane do uczniów
zdolnych, pragnących rozwijać umiejętności i zainteresowania, lub zdybywać wiedzę i umiejętności w
nieobjęte podstawą programową i obowiązkowymi zajęciami, z drugiej zaś mają stanowić pomoc dla
uczniów napotykających trudności w nauce. Niektóre z nich pomagają w przygotowaniu do
konkursów, inne mają na celu wyrównanie braków edukacyjnych. Znajdują się tu także propozycje
dla uczniów niewyróżniających się w nauce, ale i nie mających większych problemów w uczeniu się.
Strona
W ofercie znajduje się też terapia pedagogiczna dla uczniów ze zdiagnozowanymi trudnościami w
uczeniu się (7 godzin)
7
Oprócz zajęć, w których prymat wiedzie funkcja edukacyjna, szkoła oferuje typowe koła
zainteresowań, w których organizacja czasu wolnego uczniów, rozbudzanie i rozwijanie
zainteresowań, działania mające na celu integrację i wzbudzanie w uczniach poczucia własnej
wartości i przynależności do grupy dominują nad celami edukacyjnymi. Wśród nich znajdują się: koło
żeglarskie, koło turystyczne „Turystyka w gimnazjum”, „Klub Dziewiętnastka” – techniki skutecznego
uczenia się (wszystkie oferują kilkugodzinne zajęcia raz w tygodniu), „English Drama Club” – koło
teatralno-językowe, koło plastyczne (1 godzina), koło muzyczne (1 godzina w miesiącu), zajęcia z
projektowania odzieży (1 godzina), „Klub Miłośników Gdańska” (spotkania wg potrzeb).
Wraz z zajęciami sportowymi (6 godzin), „Szkolnym Klubem Kibica” (spotkania w miarę potrzeb) oraz
Kołem Caritas daje to ponad 40 godzin tygodniowo planowych zajęć dodatkowych nie uwzględniając
zajęć opierających się na regularnych spotkaniach kilkugodzinnych oraz tych, na których uczniowie
spotykają się w zależności od potrzeb.
Przegląd listy uczestników zajęć pozalekcyjnych i ich frekwencji pozwala stwierdzić, że chęć
uczestniczenia w poszczególnych zajęciach zgłosiło od kilku do kilkudziesięciu (30) uczniów. Najwięcej
chętnych gromadzą zajęcia sportowe. Najmniej zajęcia wyrównawcze. Z rozmów z nauczycielami
wynika, że do uczestniczenia w tych zajęciach trzeba uczniów specjalnie nakłaniać. Frekwencja bywa
zróżnicowana – uczniowie często opuszczają zajęcia, rezygnują tez z udziału w nich w trakcie roku
szkolnego. Z rozmów z uczniami można wnioskować, że jedna z istotnych przyczyn jest „słomiany
zapał”, szczególnie w przypadku uczniów klas pierwszych, wygórowane oczekiwania rodziców,
pragnących, by ich dziecko brało udział w wielu zajęciach dodatkowych, niemożność pogodzenia
zajęć pozalekcyjnych w szkole z dodatkowymi zajęciami poza szkołą, przeniesienie zainteresowań na
życie towarzyskie, zmęczenie ilością godzin spędzanych w szkole, brak czasu i przemęczenie. Jedną z
przyczyn bywa także minięcie się z oczekiwaniami uczniów, szczególnie dotyczy to zajęć
edukacyjnych.
Przegląd ocen w dziennikach lekcyjnych pozwala stwierdzić, że na ogół uczniowie oceniani są
systematycznie i mają możliwość poprawiania ocen, z czego niewielu korzysta, szczególnie
bezpośrednio po uzyskaniu oceny, która ich nie zadawala. Wyraźnie widać, że pod koniec
semestru/roku szkolnego pojawia się więcej ocen z popraw lub za zadania dodatkowe.
Podsumowanie ocen uzyskanych przez uczniów w I semestrze pokazuje, że średnia ocen uzyskana w
poszczególnych klasach nie wykazuje rażących rozbieżności, z wyjątkiem jednej klasy trzeciej, która
uzyskała zdecydowanie gorsze wyniki. W klasach pierwszych średnia ocen w I semestrze wyniosła
3,67; 3,35; 3,81; 3,4; w klasach drugich 3,7; 3,58; 3,4 i w klasach trzecich 2,8 oraz 3,58. 23 uczniów na
216 uzyskało średnią ocen powyżej 4,75. 6 uczniów nie klasyfikowano z jednego, kilku lub wszystkich
przedmiotów. Kilkunastu uczniów miało oceny niedostateczne (od jednej do kilkunastu).
Dokumenty potwierdzają, że w szkole są analizowane wyniki egzaminów zewnętrznych, są także
formułowane wnioski i zalecenia do dalszej pracy. Z danych dotyczących wyników próbnych
egzaminów gimnazjalnych wynika, że uczniowie osiągnęli rezultaty w granicach średniej dla
województwa i kraju.1
Opinia eksperta
Zdaniem dyrektora, na podstawie wniosków z hospitacji zajęć lekcyjnych, przy realizacji podstawy
programowej pojawia się istotny problem, mianowicie stosowana jest na lekcjach mała ilość pomocy
dydaktycznych. Lekcje nie są także zróżnicowane w zależności od grupy uczniów – w różnych klasach
w ten sam sposób są prowadzone poszczególne zajęcia, a przecież każda klasa jest inna, uczniowie
maja inne możliwości. Korzystanie z takich samych metod i form pracy jest nieefektywne i
niewłaściwe. Często „przerabia” się tylko podręcznik – wzbudza to wątpliwości, czy nauczyciele
ograniczając się do podręcznika i uzależniając lekcje od niego pamiętają o podstawie programowej.
Strona
Już po zakończeniu zaplanowanych badań uzyskano dane dotyczące tegorocznych egzaminów gimnazjalnych
oraz podsumowanie wyników osiągniętych przez uczniów w roku szkolnym 2011/2012 wraz ze statystyką ocen
końcowo rocznych. Ze względu na ich znaczenie postanowiono uwzględnić te dane we wnioskach raportu
końcowego. O ile zestawienie ocen nie odbiega znacząco od ocen semestralnych, to wyniki egzaminu
gimnazjalnego pokazują wyraźny spadek osiągnięć, tym razem uczniowie uplasowali się poniżej średniej. Do
egzaminu gimnazjalnego podeszły dwie klasy. W przypadku jednej stosunkowo słaby wynik pokrywał się z
przewidywaniami, w przypadku drugiej z klas istnieje wyraźny rozziew między ocenami, jakie uczniowie uzyskali
z poszczególnych przedmiotów w wyniku klasyfikacji rocznej a rezultatem egzaminów.
8
1
Rzadko wykorzystywane są pomoce multimedialne. W tym roku szczególnie dotknęło to klasę IB, w
której wykorzystanie różnych pomocy obiektywnie utrudniło przypisanie jej do jednej sali lekcyjnej.
Nie uzyskano informacji umożliwiającej odpowiedź na pytanie, jak absolwenci odnajdują się w
nowym środowisku i czy mają wystarczające podstawy, by kontynuować nauką na kolejnym etapie
edukacyjnym ze względu na brak wypracowanych metod śledzenia losów absolwentów.
2.
Podsumowanie wyników ewaluacji w zakresie realizacji wymagania 1.4: Respektowane są
normy społeczne.
Strona
Ankietę przeprowadzono wśród uczniów, rodziców oraz nauczycieli.
W badaniu wzięło udział 40 uczniów. Na pytanie, czy w szkole przestrzegane są normy społeczne
dotyczące praw i obowiązków uczniów 25 osób odpowiedziało twierdząco, z 15 wybrało odpowiedź
nie (lub raczej nie). Uczniowie zapytani oto, czy znają zasady właściwego zachowania obowiązujące
w szkole odpowiadali następująco: 20 – tak, 14 – raczej tak, 1 – raczej nie, 4 –nie, zaś poproszeni o
podanie przykładów takich zachowań udzielali odpowiedzi: „nie gadać na lekcji” (8), „nie biegać” (3),
„kulturalne zachowanie” (3), „pomoc innym” (3), „bez przemocy; bez bójek; angażować się na rzecz
szkoły; nie pyskować; nie używać wulgarnych słów; nie śpiewamy na lekcji; nie korzystamy z telefonu
(komentarz: „bez sensu, żałosne”); nie można chodzić w krótkich spodenkach i bluzkach na
ramiączkach, nie malować się i mieć kolczyków”. jako przykład zachowania niezgodny z normami
obowiązującymi w szkole uczniowie podali: „wyzywają; wyśmiewają; wygłupianie na lekcji; rzucanie
plecakiem, nie wolno farbować włosów, nie przytulać się”. Zdaniem 29 uczniów normy są społeczne
są przestrzegane przez nauczycieli (tak – 13, czasami – 16), 5 osób jest przeciwnego zdania.
Poproszeni o przykłady zachowań nauczycieli niezgodnych z normami uczniowie pisali: „nauczyciele
nie znają statutu szkoły, np. nie wolno wypraszać ucznia z klasy”, „mam 8 lekcji”, „przemoc”, „nie
słuchają propozycji uczniów”. 5 osób napisało, że nie rozumieją pytania. Jeśli chodzi o pracowników
szkoły, to 29 uczniów uważa, że przestrzegają norm społecznych, a 5 osób uważa, że nie, 5 osób
dodało uwagę, że nie rozumieją pytania. I znowu poproszono uczniów o przykłady nierespektowania
norm społecznych przez pracowników szkoły. Uczniowie odpowiedzieli: „są niemili”, „pracownicy
dobrze wykonują swoją pracę”, „zakaz chodzenia po mokrej podłodze”. Spośród ankietowanych 24
osoby potwierdzają, że zostały zapoznane z prawami i obowiązkami ucznia, 11 twierdzi, że nie. !0
osób zostało poinformowanych na początku roku, 13 uzyskało informację od wychowawcy, 3 – na
stronie internetowej szkoły, 5 – od nauczycieli, 1 – od pani dyrektor. Zapytani o poczucie
bezpieczeństwa w szkole, uczniowie odpowiadają, że czują się bezpiecznie (1- tak, 23 – raczej tak),
tego poczucia nie mają 4 osoby (i 2 – raczej nie). Uczniowie ocenili tez poziom swojego
bezpieczeństwa w skali od 1 do 5. I tak 6 osób wybrało 5, 17 – 4, 9 – 3, po 2 osoby oceniają poczucie
bezpieczeństwa na 2 i 1. Na lekcjach bezpiecznie czuje się 23 uczniów, 1 – nie, 16 nie potrafi
odpowiedzieć., natomiast na przerwach 28 osób czuje się bezpiecznie, 2 – nie, a 9 nie umie
powiedzieć.
Poproszono także uczniów o wymienienie praw i obowiązków przysługujących im w szkole. Jako
prawa uczniowie podali: ”nie śmiecić”, „prawo do własnego zdania” (2), „prawo do dobrej oceny”,
„prawo do nauki i wyrażania poglądów”, „bezpieczeństwo”, „sprawiedliwa ocena”, „życzliwe
traktowanie przez nauczyciela” (2), „dwa nieprzygotowania”, „trzy sprawdziany tygodniowo”,
„niezadawanie prac domowych na weekend”. Jeśli chodzi o obowiązki, wyróżniono: „prace domowe”
(5), „zmiana obuwia” (2), „uczyć się trzeba” (15), „nie pić, nie palić, nie bić”, „prawo do milczenia”,
„aktywne uczestnictwo w lekcjach”.
31 osób twierdzi, że zna kryteria oceniania zachowania, 6, że nie.
9
Badania ankietowe
10
Strona
Zdaniem 24 ankietowanych w szkole istnieje system kar i nagród, 12 osób uważa, że nie. 26 osób
twierdzi, że w szkole stosowane są pochwały za osiągnięcia, 10, że nie. Wg 13 uczniów dobre
zachowania nie są dostrzegane i chwalone przez nauczycieli, 21 osób ma odmienną opinię. na
pytanie, czy szkoła eliminuje codzienne zagrożenia 15 osób odpowiada „tak”, 16 – nie. Na
zakończenie zapytano uczniów, w jaki sposób nauczyciele reagują na niewłaściwe zachowania
uczniów. Uczniowie udzielili następujących odpowiedzi: „dają karę” (8), „krzyczą” (7), „dają uwagę”
(14), „stawiają jedynki” (4), „dają głupie testy”, „dają naganę” (3), „biorą do odpowiedzi” (2),
„obniżają zachowanie”, „pouczają”, „wzywają rodziców” (4), „wysyłają do pedagoga/wychowawcy/
pani dyrektor na dywanik”, „walą w stół”, „nie chcą nas wypuścić z klasy po dzwonku”.
W badaniu ankietowym wzięło także udział 29 rodziców. Rodzice zapytani, czy dziecko było chwalone
i nagradzane odpowiedzieli: tak (zdecydowania i raczej) – 19, nie – 2, 8 osób nie potrafiło udzielić
odpowiedzi, w kwestii kar rodzice wypowiedzieli się następująco: dziecko było karane – 3, dziecko nie
było karane – 22, 3 odpowiedzi „trudno powiedzieć”. Z kolei na pytanie, czy dziecko było upominane
za niewłaściwe zachowanie rodzice odpowiedzieli: tak -12 osób, nie – 13 i 3 odpowiedzi „trudno
powiedzieć”.
Nauczyciele (18 osób) także zostali poproszeni o udział w badaniu ankietowym. Zapytano ich o to,
jakie dokumenty wewnętrzne szkoły określają normy zachowania, i tak – 18 osób wybrało odpowiedź
statut szkoły, 6 – WSO, 12 – regulaminy, 13 – program wychowawczy, 7 – program profilaktyczny,
nikt nie wybrał odpowiedzi „programy nauczania”, „programy zajęć pozalekcyjnych”. Odpowiedzialni
za zapoznanie uczniów z wewnętrznymi przepisami dotyczącymi zachowania jest zdaniem 8
ankietowanych dyrektor, wychowawcy – 18, nauczyciele przedmiotów – 13, pedagog szkolny – 12,
niepedagogiczni pracownicy szkoły – 2 i rodzice -1. Natomiast rodziców z tymi zasadami powinni
zapoznać wychowawcy – 18, nauczyciele przedmiotów –0, dyrektor – 7, pedagog – 9. Zdaniem 18
ankietowanych uczniowie i rodzice są informowania ustnie (18), poprzez wskazanie przepisów na
stronie internetowej szkoły (16), odesłanie do dokumentacji w bibliotece szkolnej (15). Swoja
znajomość dokumentów dotyczących norm zachowania nauczyciele oceniają następująco: bardzo
dobrze -8, dobrze – 9, średnio – 1, z kolei znajomość tych dokumentów wśród uczniów i rodziców
została oceniona odpowiednio: bardzo dobrze – 0, 0; dobrze – 8, 8; średnio – 10, 10.W żadnym z
powyższych trzech punktów nie wybrano odpowiedzi „raczej słabo/słabo/ nie znam, nie znają”.
Przestrzeganie norm społecznych przez uczniów wygląda zdaniem nauczycieli następująco: większość
przestrzega – 15 osób, połowa przestrzega – 2 odpowiedzi oraz mniejszość przestrzega – 1 osoba.
Poziom akceptacji obowiązujących norm wśród uczniów/rodziców/nauczycieli wygląda zdaniem tych
ostatnich następująco: brak akceptacji: 0, 0, 0; niski poziom akceptacji: 2, 0, 0; akceptacja częściowa:
6,2, 0; akceptacja większości zasad: 10,15,13; całkowita akceptacja: 0,1,5. Następnie poproszono o
ocenę ważności poszczególnych działań szkoły promujących pożądane zachowania. Tworzenie i
realizację programów wychowawczych i profilaktycznych za niezbędne uznało 10 nauczycieli, za
ważne – 7 i za raczej istotne – 1; dostosowywanie ww. programów do sytuacji, potrzeb i
pojawiających się problemów uznano za niezbędne – 11, ważne – 5 i raczej istotne – 2; tworzenie i
stosowanie przejrzystego systemu oceniania zachowania za niezbędne uznało 12 ankietowanych, z 6
za ważne. Stosowanie kar i nagród jest niezbędne wg 2 osób, ważne – 15 i raczej istotne -1;
współpraca z rodzicami została uznana za ważną – 11 odpowiedzi, niezbędna jest zdaniem 4
nauczycieli raczej istotna – 3, małe znaczenie przypisała jej 1 osoba. Współpraca z instytucjami typu
poradnie pedagogiczno-psychologiczne, policja, sądy, itp. jest niezbędna w opinii 2 nauczycieli, ważna
– 15 i raczej istotna -1. 12 ankietowanych uznało za niezbędne reagowanie na sytuacje problemowe,
a 6 osób uznało to za ważne. Współpraca między nauczycielami jest niezbędnym czynnikiem dla 10
respondentów i ważnym dla 8. Organizowanie dodatkowych zajęć profilaktycznych jest niezbędne –
10 odpowiedzi, ważne – 7 i raczej istotne -1. Zdaniem 12 ankietowanych niezbędne jest pilnowanie
przestrzegania norm społecznych przez wszystkich pracowników szkoły, a dla 6 osób jest to ważne.
Nauczycieli zapytano także, jak uczniowie reagują na stosowane środki wychowawcze. Trwała
poprawa zachowania w wyniku zrozumienia i akceptacji obowiązujących norm zdaniem nauczycieli
występuje w przypadku nielicznych uczniów (4), niezbyt wielu uczniów (9) sporej grupy uczniów (5);
taka poprawa, ale wynikająca z obawy przed konsekwencjami ma miejsce w przypadku nielicznych
uczniów – 5, małej grupy uczniów – 4, sporej grupy uczniów – 6, większości uczniów – 3 odpowiedzi.
Krótkotrwała poprawa spowodowana zrozumieniem i akceptacją norm, oraz odpowiednio – obawą
przed konsekwencjami dotyczy zdaniem 2 i 1 osoby nielicznych uczniów, wg 7 i 5 nauczycieli niezbyt
dużej części uczniów, sporej grupy uczniów – 6 i 9 odpowiedzi i większości uczniów – po 3
odpowiedzi. Chwilowa poprawa zachowania w wyniku obawy przed konsekwencjami dotyczy
zdaniem 4 ankietowanych większości uczniów oraz sporej grupy uczniów, wg 9 osób dotyczy to
niezbyt dużej części uczniów, zaś 1 osoba sądzi, że nieliczni uczniowie wykazują chwilową poprawę
spowodowaną obawą przed konsekwencjami. Brak reakcji na stosowane środki wychowawcze
spotyka się zdaniem 11 ankietowanych u nielicznych uczniów, a wg 1 nauczyciela nie dotyczy to
nikogo, 1 osoba dostrzega brak reakcji u większości uczniów, 3 – u sporej grupy, a 2 – wśród niezbyt
dużej części uczniów. monitorowaniem zachowań uczniów zajmują się wychowawcy i pedagog
szkolny – po 18 odpowiedzi, nauczyciele przedmiotów – 16, dyrekcja – 13 i niepedagogiczni
pracownicy szkoły – 7. Monitorowanie uczniów odbywa się zdaniem nauczycieli na bieżąco „w miarę
potrzeb, ciągle, w czasie pobytu w szkole, w czasie wyjść, cały czas, zależnie od bieżących potrzeb,
stale, bezustannie, codziennie, w sposób ciągły”. Monitorowanie zachowania uczniów odbywa się
poprzez obserwację uczniów na lekcjach (17), na zajęciach dodatkowych (15), podczas przerw (17),
imprez szkolnych (15), wyjść/wycieczek (14), obserwację poza szkołą, w czasie wolnym (5), poprzez
rozmowę z uczniami (17), rozmowę z rodzicami (14), konsultacje z innymi nauczycielami (15),
rozmowy z pozostałymi pracownikami szkoły (12), kontakty z odpowiednimi instytucjami (10).
Wszyscy ankietowani nauczyciele (18) twierdzi, że wyniki monitorowania przestrzegania norm przez
uczniów i efektów oddziaływań wychowawczych są analizowane, a odpowiedzialni za tę analizę są
dyrektor, wychowawcy, pedagog, nauczyciele przedmiotów, zespół ds. wychowawczych, Rada
Pedagogiczna. Wnioski z analizy są wykorzystywane do modyfikacji programów i planów działań
wychowawczych, profilaktycznych i opiekuńczych (13), znajdują odbicie w zmianach w systemie kar i
nagród (5), w kryteriach oceniania zachowania (5), wpływają na zmianę organizacji pracy na lekcji
(10), zmiany organizacji wyjść/wycieczek (5), organizację zajęć dodatkowych (10), planowanie i
realizację szkoleń Rady Pedagogicznej (11). Nikt nie skorzystał z możliwości dodania własnej
odpowiedzi.
Wszyscy nauczyciele uważają, że uczniowie czuja się w szkole bezpiecznie (3 – tak, 15 – raczej tak).
Zapytani o metody zapewnienia uczniom bezpieczeństwa w szkole nauczyciele wybrali odpowiedzi:
monitoring – 18, ochrona - 8, dyżury nauczycieli – 18, natychmiastowe reagowanie na
problematyczne sytuacje – 14 i działania profilaktyczne -13.
Strona
Analiza dokumentacji pokazuje, że w szkole są opracowywane i wdrażane programy wychowawcze i
profilaktyczne. W oparciu o ich zalecenia poszczególni wychowawcy opracowują własne programy/
plany pracy wychowawczej. Wszystkie programy posiadają akceptację dyrektora i odpowiedniej
komisji. W programach tych uwzględniona jest realizacja programu profilaktycznego „Spójrz inaczej”.
Wdrażanie programów potwierdza zapis tematów w dziennikach lekcyjnych, głównie za godzinach do
dyspozycji wychowawcy. Część treści programów nie jest realizowana w postaci zajęć na godzinach
wychowawczych lecz poprzez organizację wyjść/wycieczek, imprez klasowych i szkolnych, co również
znajduje odzwierciedlenie w dziennikach lekcyjnych. Niektóre treści ujęte są w celach
wychowawczych lub kształcących dla poszczególnych przedmiotów.
Wewnątrzszkolny System Oceniania precyzuje sposoby i kryteria oceniania zachowania, natomiast
Statut Szkoły określa m. in. prawa i obowiązki uczniów oraz zawiera system kar i nagród.
Wychowawcy na początku roku szkolnego informują uczniów o prawach i obowiązkach, kryteriach i
sposobach oceniania zachowania, systemie kar i nagród oraz dostępności Statutu i WSO w bibliotece
szkolnej lub na stronie internetowej szkoły, co potwierdzają wpisy w dziennikach lekcyjnych. Rodzice
otrzymują te informacje na pierwszym zebraniu w nowym roku szkolnym, co także potwierdza wpis w
dziennikach.
11
Analiza dokumentów
Monitorowanie przez nauczycieli zachowań uczniów oraz reagowanie na zachowania niepożądane
jak i pozytywne odzwierciedlają zapisy w zeszytach uwag, dokumentacja pedagoga szkolnego.
Podobnie odnotowywane w dokumentacji są kontakty z rodzicami – telefoniczne, osobiste, za
pośrednictwem poczty elektronicznej. Także kontakty z instytucjami typu kurator, poradnia są
odnotowywane w dziennikach lekcyjnych lub sporządzana jest notatka znajdująca się w
dokumentacji pedagoga szkolnego lub dyrektora.
Zeszyty uwag dostarczają informacji zarówno o niepożądanych zachowaniach uczniów, jak i
prawidłowych, promowanych przez szkołę. Wśród uwag negatywnych przeważają te związane z
brakiem dyscypliny u pewnej grupy uczniów (przeszkadzanie w trakcie zajęć – rozmowy, rzucanie
papierkami, ołówkami, itp.; brak koncentracji i skupienia uwagi), brakiem systematyczności i
niewywiązywanie się z obowiązków (nieprzygotowanie do zajęć; brak aktywnego uczestnictwa w
zajęciach), zachowaniem w czasie przerw mogącym stwarzać pewne zagrożenie – przepychanie się,
udawane bójki, bieganie, itp.). Znajdują się także uwagi dotyczą braku reakcji na podejmowane
środki wychowawcze, niegrzeczne, wyrażające brak szacunku wypowiedzi w stosunku do innych
uczniów lub nauczycieli, niestosowne reagowanie na uwagi nauczycieli. Można także spotkać uwagi
odnośnie łamania zasad przyjętych w szkole (nieprzestrzeganie zakazu używania telefonów
komórkowych, brak obuwia na zmianę w okresie jesienno-zimowym, opuszczanie terenu szkoły w
okresie, gdy umożliwia się uczniom spędzanie przerw poza budynkiem, itp.) Sporadycznie, w
pojedynczych przypadkach odnotowuje się agresję wobec rówieśników, palenie tytoniu. Trzeba
stwierdzić, że poważne wykroczenia należą do rzadkości, a dokumentacja pedagoga i dyrekcji
pokazuje, że w poważniejszych sprawach, oprócz rutynowych czynności takich, jak rozmowa z
uczniem, konsultacje z wychowawcą, pedagogiem, zawiadamiane są odpowiednie organy oraz
rodzice/prawni opiekunowie. Większość uczniów rzadko sprawia problemy, pojawiające się uwagi
dotyczą spraw drobnych (np. zakłócanie przebiegu lekcji), w niektórych wypadkach jest to jednak
notoryczne, a podejmowane działania mają efekt bardzo krótkotrwały.
Strona
W ocenie dyrektora Gimnazjum nr 19 w Gdańsku podejmuje wszystkie działania opisane szczegółowo
w programie wychowawczym i profilaktycznym. Od roku szkolnego 2011/2012 we wszystkich klasach
prowadzony jest program psychoprofilaktyki „Spójrz Inaczej”. Dodatkowo każdy wychowawca
przygotowuje na początku roku szkolnego, uwzględniając specyfikę swojej klasy program
wychowawczo – profilaktyczny. Działania te skierowane do konkretnej klasy podlegają modyfikacji i
analizie na bieżąco.
Za działania wychowawcze uznaje się również podejmowane przez szkołę różnorodne działania
pozalekcyjne. Są to na przykład: zajęcia żeglarskie, Klub Dziewiętnastka, koło turystyczne, różnorodne
zajęcia sportowe i przedmiotowe. W czasie tych zajęć proponuje się uczniom ciekawe formy
spędzania wolnego czasu, uczymy zdrowego stylu życia oraz nieszablonowego podejścia do
zdobywania wiedzy. Nawiązuje się w ten sposób bezcenne niesformalizowane kontakty z
wychowankami.
Istotną rolę wychowawczą pełni wolontariat. Prężnie działa koło „Caritas”, które może poszczycić się
wieloma aktywnymi członkami. Wielu uczniów współpracuje również z fundacją „Dziewczynka z
zapałkami” poświęcając swój wolny czas podczas weekendów na zbieranie funduszy dla biednych
dzieci. Od dwóch lat szkoła współpracuje również z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy.
Wiele uwagi poświęca się zdrowemu stylowi życia dlatego też w bieżącym roku szkolnym rozszerzono
działania profilaktyczno – wychowawcze o udział w programie„6, 10, 14 dla zdrowia” w celu
uświadomienia uczniom jak ważne jest prawidłowe odżywianie oraz regularny wysiłek fizyczny.
Programy wychowawczy i profilaktyczny jest traktowany jako dokumenty otwarte. Wprowadzane są
zmiany gdy uznaje się je za konieczne. Najczęściej dzieje się to na radach podsumowujących
półroczną i roczną pracę.
12
Opinia eksperta
Strona
Nauczyciele znają podstawę programową zarówno dla gimnazjum, jak i dla wcześniejszego etapu
edukacyjnego Z podstawą programową zapoznawani są także rodzice oraz uczniowie, których
informuje się o zakresie materiału i treściach nauczania. Uczniowie i rodzice są także zapoznawani z
zakładanym poziomem osiągnięć. W doborze programów nauczania oraz podręczników nauczyciele
kierują się przede wszystkim zgodnością powyższych z podstawa programową.
Realizację podstawy programowej nadzoruje dyrektor szkoły poprzez dopuszczanie określonych
programów do realizacji, zatwierdzanie planów pracy, kontrolę bieżącej dokumentacji, szczególnie
wpisy w dziennikach lekcyjnych i dziennikach zajęć dodatkowych, hospitacje zajęć, kontrolowanie
pracy zespołów przedmiotowych, zlecanie i egzekwowanie analizowania wyników nauczania oraz
wyników egzaminów zewnętrznych, a także poprzez zasięganie opinii rodziców oraz uczniów.
Nad realizacją podstawy programowej w obrębie swoich przedmiotów czuwają nauczyciele
kontrolując zgodność realizacji z zakładanym planem oraz monitorując i oceniając poziom osiągnięć
uczniów.
Podstawa programowa realizowana jest w ramach określonej liczby godzin obowiązkowych zajęć
dydaktycznych z poszczególnych przedmiotów, zgodnych z ramowym planem nauczania. Zgodnie z
zaleceniami władz oświatowych część zajęć odbywa się w postaci zajęć w instytucjach kulturalnych, w
tym spektakle i koncerty, naukowych, a także warsztatów, zajęć plenerowych (wycieczki i wyjścia
celowe) Uzupełnienie stanowią zajęcia dodatkowe, w tym profile, zajęcia wyrównawcze, o
charakterze terapeutycznym, rewalidacyjne.
By uatrakcyjnić realizację podstawy programowej, organizuje się wspomniane zajęcia poza szkołą
oraz zajęcia dodatkowe, na których uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania i umiejętności
oraz pogłębiać wiedzę. W trakcie obowiązkowych zajęć edukacyjnych stosowane są zróżnicowane
metody pracy, takie jak wprowadzenie materiałów audiowizualnych i technik multimedialnych,
najczęściej w postaci prezentacji, czasem przygotowywanej przez uczniów; różnorodnych ćwiczeń,
eksperymentów. Wykorzystywana jest także metoda projektu, choć w różnym zakresie przez
poszczególnych nauczycieli. Stosuje się także różne formy pracy, zarówno indywidualną jak i pracę w
parach, grupach. Z drugiej strony opinia eksperta sformułowana na podstawie obserwacji wybranych
zajęć stwierdza niedociągnięcia w tym zakresie.
Realizacja podstawy programowej napotyka trudności związane przede wszystkim z uczniem, a
mianowicie w przypadku dużej grupy uczniów stwierdza się trudności z nabywaniem nowych
wiadomości i umiejętności, w związku z istotnymi brakami z wcześniejszego etapu edukacyjnego oraz
braku systematyczności w uczeniu się i niskiej lub bardzo niskiej motywacji do nauki. Spora grupa
uczniów ma też obiektywne trudności w uczeniu się, często poparte brakiem motywacji i
systematyczności. Z drugiej strony wskazuje się w niektórych wypadkach metody pracy nauczycieli –
niewłaściwy dla części uczniów sposób przekazywania wiedzy, szybkie tempo pracy, czasem
zachowanie wywołujące dyskomfort uczniów, głównie podniesiony głos, kartkówki. Jako przeszkoda
nie są odbierane ewentualne braki w wyposażeniu w pomoce naukowe, natomiast zbyt duża ilość
materiału nauczania w stosunku do liczby godzin przeznaczonych na jego realizację, często
dodatkowo pomniejszana z przyczyn obiektywnych (dni wolne od pracy i od zajęć dydaktycznych,
zajęcia w innej formie niż lekcje w szkole kosztem zaplanowanych zajęć z innych przedmiotów,
przyczyny losowe, itp.) bywa problemem.
By wyeliminować trudności, jakie napotyka realizacja podstawy programowej organizuje się przede
wszystkim zajęcia wyrównawcze, lekcje powtórzeniowe. Nauczyciele różnicują także poziom
trudności zadań, modyfikują metody pracy.
Potrzeby uczniów o specyficznych trudnościach w uczeniu się oraz uczniów zdolnych są uwzględniane
zarówno na etapie planowania pracy (wymagania), jak i realizacji planów – przede wszystkim
różnicowane są zadania, ich charakter i stopień trudności; a także tempo pracy.
Poziom osiągnięć uczniów sprawdzany jest poprzez sprawdziany i prace klasowe, a także kartkówki
oraz okresowo, w wybranych klasach w zakresie określonych przedmiotów, przy pomocy badania
wyników nauczania. Stosuje się także ocenianie odpowiedzi ustnych oraz zadań domowych. W
13
WNIOSKI I ZALECENIA
klasach trzecich dodatkowo szkoła bierze zawsze udział w próbnych egzaminach gimnazjalnych.
Nauczyciele analizują wyniki uczniów na bieżąco i okresowo. Analizie poddawane są wyniki
egzaminów gimnazjalnych – zarówno próbnych jak i właściwych. Wnioski z analiz bieżących stanowią
podstawę do modyfikacji planów pracy, metod i form pracy, czy w miarę możliwości zakresu lub
kolejności realizowanych treści nauczania. Istotną rolę odgrywa tu stwarzanie uczniom szansy
uzupełnienia braków i nadrobienia zaległości i możliwość ponownego sprawdzenia osiągnięć
(poprawa). O ile wnioski z egzaminów próbnych oraz badań wyników nauczania skutkują zaleceniami
do dalszej pracy w konkretnych klasach, to wnioski z analizy egzaminu gimnazjalnego są
wykorzystywane w ograniczonym zakresie ze względu na to, że dotyczą pracy w innej grupie uczniów.
Analizy dokonują zarówno pojedynczy nauczyciele, jak i zespoły przedmiotowe, zbiorcza analiza
dokonywana jest przez powołany do tego celu zespół.
Wdrażanie wniosków z analizy poziomu osiągnięć uczniów ma często pozytywne efekty krótkofalowe,
mianowicie skutkuje w opanowaniem wiadomości i umiejętności w określonym zakresie na poziomie
niezbędnym do kontynuacji nauki lub wyższym niż uzyskany wcześniej, co wyraża ocena obrazująca
wynik przy ponownym sprawdzeniu poziomu osiągnięć (poprawa sprawdzianu, pracy domowej, itp.).
Dodatkowo ma ona dużą wartość motywacyjną. Uczniowie wskazują, że to właśnie chęć uzyskania
dobrej oceny stanowi dla nich najlepszą motywację do wysiłku. Jeśli chodzi o analizy wyników
egzaminów, to coroczne wyniki potwierdzają utrzymywanie się na tym samym, oscylującym w
granicach przeciętnego, poziomie. Biorąc pod uwagę fakt, ze co roku dotyczą one innej grupy
uczniów, trudno stwierdzić, czy brak poprawy jest efektem nieskutecznych działań, czy też wynika z
możliwości uczniów, bądź innych przyczyn niezależnych od szkoły, jak chociażby zmiana formuły
egzaminu, itp.
Nauczyciele informują uczniów i rodziców o wymaganiach edukacyjnych i kryteriach oceniania na
początku roku szkolnego ustnie. Wymagania i kryteria oceniania, a także wewnątrzszkolny System
Oceniania jest również publikowany na stronie internetowej szkoły oraz dostępny w tradycyjnej
formie w bibliotece szkolnej, o czym także informuje się uczniów i rodziców.
Lista zajęć dodatkowych umieszczona jest na stronie internetowej szkoły i na tablicy ogłoszeń w
budynku. O istnieniu zajęć dodatkowych rodzice informowani są na początku roku szkolnego ,
podobnie jak uczniowie. Niektórych uczniów zobowiązuje się do uczestniczenia w zajęciach,
szczególnie, jeśli wynika to z zaleceń zespołów do spraw pomocy psychologiczno- pedagogicznej.
Uczniowie na ogół orientują się w propozycji zajęć dodatkowych, rodzice – na ogół wiedzą o
zajęciach, w których uczestniczy ich dziecko. Mimo bardzo bogatej oferty zajęć dodatkowych –
zarówno pod względem liczby godzin, jak i rodzaju zajęć, stosunkowo niewielu uczniów bierze w nich
udział, dodatkowo należy podkreślić fakt, że ci sami uczniowie biorą udział w kilku zajęciach, a
ogromna rzesza pozostaje bierna i niezaangażowana.
Poziom nauczania jest zdaniem przeważającej części rodziców i uczniów co najmniej zadowalający.
Opinia rodziców oparta jest przede wszystkim na odczuciach ich dzieci. Istotnym wyznacznikiem są
także oceny uzyskiwane przez dzieci. Niewiele osób sugeruje się wynikami egzaminów zewnętrznych.
Strona
Szkoła przykłada ogromną wagę do respektowania norm społecznych i podejmuje działania w celu
realizacji funkcji wychowawczej i opiekuńczej. Opracowane są programy pracy wychowawczej i
profilaktyki, zarówno ogólne, kształtującą politykę wychowania szkoły, jak i szczegółowe,
opracowywane przez wychowawców do realizacji w poszczególnych klasach. Reguły dotyczące
zachowania, życia społecznego i funkcjonowania w środowisku szkolnym znajdują się w Statucie
14
Podstawowym problemem związanym ze zdobywaniem przez uczniów umiejętności i wiadomości
jest fakt, że nieliczni uczniowie osiągają wyniki bardzo dobre – wyrażone ocenami i poparte rzetelną
wiedzą i umiejętnościami, czasem osiągnięciami pozaszkolnymi. Przeciętny uczeń naszej szkoły to
obiektywnie uczeń osiągający słabe wyniki, cechuje go brak systematyczności i motywacji – jedynie
ocena spełnia częściowo rolę motywacyjną. Uczniowie, mimo potrzeb i zaleceń nie uczestniczą w
zajęciach wyrównawczych, czy przygotowujących do egzaminu gimnazjalnego.
Szkoły i mają swe odbicie w kryteriach oceniania zachowania uczniów opisanych w
Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania.
Na początku roku szkolnego wychowawcy zapoznają uczniów i rodziców zasadami zachowania
obowiązującymi w szkole. Przepisy odnośnie zachowania i przestrzegania norm społecznych są
powszechnie dostępne przez Internet (strona szkoły) oraz w bibliotece szkolnej. Wszystkie strony
deklarują znajomość odnośnych norm, jednakże czasem wyrażają wątpliwości, co do ich znajomości
przez inne grupy. W przeważającej części normy są akceptowane i przestrzegane przez nauczycieli,
uczniów, pracowników szkoły. Normy te akceptują na ogół także rodzice. W szkole sporadycznie
odnotowuje się poważniejsze wykroczenia – prawie zawsze maja one miejsce poza szkołą i spotykają
się z natychmiastową reakcją.
Właściwe postawy i zachowania są promowane poprzez jasne kryteria oceniania zachowania,
pochwały, a także reagowanie na zachowania nieaprobowane, w szkole funkcjonuje system kar i
nagród.
Zachowanie uczniów obserwowane jest na bieżąco przez wszystkich nauczycieli, z szczególnie
wychowawców, dyrektora, o także niepedagogicznych pracowników. Obserwacja uczniów odbywa
się w czasie zajęć obowiązkowych, dodatkowych, podczas przerw, w trakcie wyjść i wycieczek. Nie
ignoruje się zachowania uczniów poza szkołą. O godnych pochwały postawach uczniów lub
zachowaniu wymagającym interwencji na ogół informowani są wychowawcy, w razie potrzeby także
pedagog i dyrektor. Na terenie szkoły znajduje się także monitoring. W przypadku wystąpienia
problemów wychowawczych najczęściej podejmuje się rozmowę z uczniem, włącza do działania
rodziców. W razie potrzeby działania podejmuje pedagog i dyrektor. Szkoła współpracuje z
kuratorami sądowymi, sądem, policją, strażą miejską
Diagnozowanie i analizowanie całokształtu zachowań uczniów odbywa się regularnie na zakończenie
semestru i roku szkolnego, stanowiąc podstawę oceny zachowania. Dokonuje jej wychowawca
zasięgając opinii pozostałych nauczycieli. Wnioski z tej analizy wpływają na planowanie i
organizowania zajęć profilaktycznych, planowanie pracy wychowawczej. Bieżąca obserwacja i ocena
zachowania prowadzi do zmiany organizacji pracy na lekcjach, zmian w planowanych
wyjściach/wycieczkach. Efekty działań ocenia się kompleksowo na zakończenie roku szkolnego, za co
odpowiada zespół wychowawczy.
Szkoła realizuje działania określone w programach wychowawczych i profilaktycznych w formie zajęć
wychowawczych, wyjść i wycieczek, warsztatów psychologicznych, profilaktycznych,
preorientacyjnych, spotkań ze straż miejską/policją, organizację imprez i uroczystości szkolnych.
Szkoła angażuje się w działalność wspólnoty lokalnej i stara się zaktywizować uczniów i rodziców.
Uczniowie i rodzice pozytywnie oceniają poziom bezpieczeństwa w szkole i na zajęciach
organizowanych przez szkołę poza jej siedzibą. Zapewnieniu bezpieczeństwa uczniom służy przede
wszystkim opieka zapewniona przez nauczycieli w czasie lekcji i innych zajęć, przerw (dyżury), wyjść i
wycieczek. Budynek szkoły jest wyposażony w portiernię, jest więc niedostępny dla osób postronnych
w sposób niekontrolowany, w szkole jest też zainstalowany i działa monitoring. Teren przyszkolny jest
ogrodzony, lecz niezamknięty.
Strona
1. Zreorganizować działania uatrakcyjniające proces uczenia się (liczne wyjścia, rozrywka), tak
by uczniowie wiedzieli, że szkoła to przede wszystkim nauka, zaś imprezy, wycieczki i inne
formy zajęć pozaszkolnych mają zawsze określony cel i mają przynieść określone korzyści
edukacyjne. Przygotowywać uczniów do udziału w zajęciach pozaszkolnych, zapoznać ich z
celami, zlecić do wykonania określone zadania i wyegzekwować ich realizację.
2. Eliminować niesamodzielne wykonywanie prac domowych poprzez lepsze przygotowanie
ucznia do ich wykonania lub zastąpienie niektórych prac domowych pracą na lekcji
(szczególnie dotyczy to dłuższych wypowiedzi pisemnych) udostępniając uczniom lub zlecając
im samodzielne przygotowania materiałów niezbędnych do wykonania danego zadania.
15
Rekomendacje do dalszej pracy:
3. Uczyć uczniów logicznego myślenia i kształcić umiejętność korzystania z posiadanych zasobów
umiejętności i źródeł.
4. Uczyć sztuki prezentacji i mówienia, niezbędnych chociażby w projektach, przy przedstawianiu
referatów, itp. – na wszystkich przedmiotach.
5. Trzeba pracować nad systematycznością i motywacją – uczniowie mają zbyt wiele możliwości
bycia nieprzygotowanym do zajęć: dwa dni w semestrze gwarantowane w statucie,
„szczęśliwy numerek” raz w miesiącu z inicjatywy samorządu uczniowskiego, możliwość
kilkukrotnego nieprzygotowania z poszczególnych przedmiotów zapisana w WSO. Należy
zdecydowanie ograniczyć te możliwości.
6. Bardziej zaangażować rodziców w pracę nad kształceniem systematyczności i rozwojem
motywacji poprzez regularne i tak częste jak to potrzebne rozmowy, informacje telefoniczne,
mailowe, itp.
7. Uważniej monitorować oceny i przygotowanie uczniów do zajęć, sprawdzianów i popraw.
Istotna jest współpraca wychowawców z nauczycielami przedmiotów, tak by mieć pełny obraz
ucznia. Pozyskane informacje przekazywać rodzicom i uświadamiać im ich rolę i
odpowiedzialność za przygotowanie się dziecka do zajęć, sprawdzianów, egzaminów, itp.
8. Wyraźniej promować dobre wyniki w nauce i właściwe zachowanie – można wystosować list z
pochwałą do rodziców lub mniej formalny mail albo telefon, udzielić pochwały w trakcie
zebrania z rodzicami, wręczać uczniom symboliczne nagrody np. raz w miesiącu, itp. Nie
szczędzić pochwał i wyrazów uznania.
9. W kwestii poprawiania ocen należy wypracować takie sposoby poprawy, aby uczniowie nie
traktowali jej jak drugi, należny im termin, czyli nie przygotowywali się na podstawowy
sprawdzian. Wypracować u uczniów świadomość, że na poprawę muszą się rzetelnie
przygotować, podobnie jak na sprawdzian. Ustalić w miarę jednolite zasady związane z
poprawianiem ocen cząstkowych i semestralnych/rocznych.
10. Należy doskonalić proces nauczania poprzez wykorzystanie różnorodnych metod i form
prowadzenia zajęć oraz poszerzenie umiejętności nauczycieli. Powinno się szukać nowych
rozwiązań i wdrażać je nie zaniedbując sprawdzonych metod i form pracy.
11. Położyć nacisk na przygotowanie uczniów do egzaminu gimnazjalnego poprzez zwiększenie
ilości zadań typowych dla formuły egzaminu, zarówno w formie ćwiczeń jak i zadań
sprawdzających.
12. Zwiększyć efektywność procesu nauczania poprzez:
Strona
13. Trzeba zastanowić się nad strukturą oferty dodatkowej i tym, jak zmobilizować uczniów do
udziału w istotnych z punktu widzenia procesu edukacyjnego zajęciach – można to np.
uwzględnić przy ocenie z danego przedmiotu, zachowania. Niektóre zajęcia nadobowiązkowe,
np. terapeutyczne wyrównawcze określona grupa powinna traktować jak obowiązkowe i
nieuczestniczenie w nich powinno mieć wymierne konsekwencje. Nauczyciele prowadzący
16
Pracę nad wyrównaniem braków ze szkoły podstawowej – także uświadomienie
rodzicom ich występowanie i zaangażowanie do współpracy, choćby poprzez
nakłonienie uczniów do uczestnictwa w zajęciach wyrównawczych.
Zwiększenie aktywności uczniów poprzez użycie i różnorodnych pomocy naukowych,
w tym środków multimedialnych połączonych z działaniem przy zdobywaniu wiedzy.
Rozwijanie twórczego i samodzielnego myślenia.
Indywidualizowanie i dostosowywanie kryteriów i metod do możliwości
edukacyjnych uczniów.
Pozyskiwanie informacji zwrotnych od uczniów dotyczących zrozumienia i
opanowania materiału, trudności w uczeniu się, indywidualnych sposobów uczenia
się.
Budowanie atmosfery sprzyjającej zaufaniu i współpracy.
Kształcenie u uczniów poczucie odpowiedzialności za swoją edukację
14.
15.
16.
17.
18.
19.
zajęcia dodatkowe powinni przekazywać informacje wychowawcom, tak by ci mogli na
bieżąco monitorować aktywność uczniów w tym zakresie i reagować oraz informować
rodziców. Oprócz rekreacji i rozrywki dobrze byłoby zaproponować uczniom bardziej
wymagające zajęcia sportowe np. trening konkretnej dyscypliny, także na terenach poza
szkołą.
Należy zadbać o skuteczną informację skierowaną do rodziców na temat zajęć pozalekcyjnych,
jako zajęć mających na celu ujawnianie zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz formę
spędzania wolnego czasu.
W zakresie promocji szkoły podjąć działania, zachęcające uczniów z dobrymi wynikami i
dużymi możliwościami do podjęcia nauki w gimnazjum nr 19.
Kontynuować działania wychowawcze, dzięki którym uczniowie czują się w szkole bezpiecznie
i wiedzą, jakich zachowań się od nich oczekuje. (wycieczki, zajęcia artystyczne, zajęcia
dodatkowe, działalność w samorządzie uczniowskim itp.)
Eliminować niewłaściwe zachowania i zagrożenia poprzez prowadzenie obserwacji uczniów
podczas przerw, lekcji, wycieczek itp.
Wzmacniać zachowania pożądane poprzez popularyzację osiągnięć uczniów: dyplomy,
nagrody, wyróżnienia, osiągnięcia wywieszane na tablicy.
Wzmacniać pozytywne zachowania, tolerancję wobec uczniów integrowanych.
METAEWALUACJA
Strona
17
Stwierdza się stosunkowo małą przydatność badań ankietowych – wielu ankietowanych ma problem
ze zrozumieniem pytań, można też zaobserwować trzy grupy respondentów: jedną o zdecydowanie
pozytywnym nastawieniu, drugą – jednoznacznie nieprzychylną i wreszcie wybierającą odpowiedzi
„środka” – ta grupa przeważa. Ankietowani w zasadzie nigdy nie korzystają też z możliwości dodania
własnych uwag, jeżeli zaś pojawiają się pytania otwarte pozostają bez odpowiedzi. Lepszym źródłem
okazała się obserwacja i przede wszystkim analiza dokumentów (plany, programy, dzienniki,
sprawozdania).