Zimny zabójca przy szachownicy

Transkrypt

L
Zimny zabójca przy szachownicy
"Jako cz?owiek jest niezwykle interesuj?cy. Jasne oczy, jasne w?osy, du?a g?owa podobny do swoich ziomków. Na zewn?trz bardzo spokojny, zarówno przy szachownicy, jak i w
?yciu. Niezale?nie od towarzysko?ci i uprzejmo?ci w stosunku do otoczenia lubi samotno??.
Nie raz widziano go, jak pogr??ony we w?asnych my?lach przesiedzia? ca?y wieczór w
restauracji ze szklanic? wytrawnego wina w r?ku. Ma bardzo sceptyczny do zwyk?ego porz?dku
dnia. Potrafi spa? do po?udnia, a przez ca?? noc pracowa? nad szachami. Zamiast spacerów i
odpoczynku na ?onie przyrody podczas turniejów wybiera siedz?cy tryb ?ycia.
Szeroko wykszta?cony i oczytany, swobodnie w?ada kilkoma j?zykami europejskimi, w tym i
rosyjskim. Lecz niekiedy wysoka kultura s?siaduje u niego z pewnymi dziwactwami. Co pewien
czas zaczyna zapuszcza? brod?, co postarza go o dobre 10 lat i która - o czym on dobrze wie wcale mu nie pasuje. Tym niemniej którego? dnia przychodzi na rund? nieogolony - nast?pi?
okres "brodomanii". Po dwóch - trzech miesi?cach, lub nawet szybciej, którego? pi?knego dnia
broda znika... Inne ma?e dziwactwo - prawie nigdy nie zak?ada na parti? krawata. Dlaczego?
Pytanie pozostaje otwarte...
Wiara we w?asne si?y to konieczny element bojowego nastroju. Ta jego wiara, to d??enie
do zwyci?stwa jest odczuwalne podczas partii. Je?li z nim grasz, to ca?ym jestestwem czujesz
przera?aj?cego swoim temperamentem i energi? bojownika, odczuwasz jego straszn? z?o??
sportow?, straszn? ch?? wygrania, jego ?mia?o??, granicz?c? z szachowym brakiem rozs?dku.
- By zosta? dobrym szachist?, cz?owiek musi mie? natur? bojownika. W momencie, gdy
siedzi przy szachownicy, powinien my?le? tylko o jednym: pokona? swojego przeciwnika, rozbi?
go, rozgromi? - mówi on".
Powy?sz? celn? charakterystyk? zawdzi?czamy arcymistrzowi Lwu Po?ugajewskiemu.
Konia z rz?dem temu, kto pr?dko odgadnie, ?e rosyjski arcymistrz tymi s?owami pe?nymi
sympatii, ale i respektu opisywa? Du?czyka Benta Larsena, "turniejowego mistrza ?wiata" z lat
1964 - 1970, czterokrotnego uczestnika meczów pretendentów, trzykrotnego zwyci?zc?
turniejów mi?dzystrefowych, wielokrotnego mistrza Danii i olimpijczyka. Ostatnio dowiedzieli?my
si?, ?e 9 wrze?nia br. Larsen zmar? w Argentynie, gdzie wraz z drug? ?on? Laur? Beatriz
Benedini od dawna mieszka?.
Urodzi? si? 4 marca 1935 roku w Thisted (Jutlandia). W 12 roku ?ycia by? mistrzem klubu w
Holstebro, w 1951 r. reprezentowa? Dani? na mistrzostwach ?wiata juniorów i w niezbyt silnej
stawce zaj?? 4 miejsce. W 1954 r. zosta? mistrzem Danii seniorów, by w przysz?o?ci
powtórzy? ten sukces jeszcze 5-krotnie. Równie? w 1954 r. zadebiutowa? w reprezentacji
narodowej na olimpiadzie w Amsterdamie, wyst?pi? we wszystkich 19 meczach i za wynik 13,5
punktu otrzyma? tytu? mistrza mi?dzynarodowego. Podczas olimpiady moskiewskiej 1956
Dania gra?a w finale "A", za? jej lider uzyska? najlepszy wynik na I szachownicy (gorsi okazali
si? m. in Botwinnik, Gligori?, Szabo, Najdorf i Unzicker), za co przyznano mu tytu? arcymistrza.
Awans do ?wiatowej elity zaj?? Larsenowi nast?pne 8 lat, podczas których zd??y?
po?egna? si? z politechnik?, zosta? zawodowym szachist?, odby? dwuletni? s?u?b? wojskow? i
gra? w wielu mniejszych i wi?kszych imprezach. W 1964 r. Du?czyk sprawi? wszystkim
niespodziank? i w turnieju mi?dzystrefowym w Amsterdamie podzieli? miejsca 1-4 ze Spasskim,
Smys?owem i Talem. Larsen gra? wszystkie partie na wygran?, stosuj?c niezwykle szeroki
wachlarz debiutów, ??cznie z gambitem królewskim, parti? wiede?ska i debiutem Birda. "To jest
w stylu Nimzowitscha - powiedzia? - mo?na gra? pozycje bardzo z?o?one i bardzo proste, ale
najwa?niejsze jest, by przeciwnik nie rozpozna? twoich intencji".
Kariera Larsena - pretendenta zako?czy?a si? na szczeblu pó?fina?owym; w stosunku
5,5:4,5 pokona? go marz?cy o powrocie na tron mistrza ?wiata Tal, wygrywaj?c dramatyczn?
10. parti? meczu po intuicyjnym po?wi?ceniu skoczka 16.Sd5; na temat tego, czy by?a to ofiara
Strona 1 / 14
(c) 2017 Adam Umiastowski & Tomasz Lissowski <[email protected]> | 2017-03-07 06:56
URL: http://szachowavistula.pl/felietony/index.php?action=artikel&cat=13&id=550&artlang=pl
L
poprawna, dyskusje w prasie fachowej toczy?y si? jeszcze przez d?ugie miesi?ce...
Rewelacyjne rezultaty zanotowa? Du?czyk w drugiej po?owie 1967 roku. Najpierw wygra?
memoria? Capablanki w Hawanie, nast?pnie podzieli? 1-2 miejsce z Darg? w Winnipeg, pó?niej
z du?? przewag? wygra? turniej mi?dzystrefowy w Tunezji (z którego wycofa? si? Fischer po
rozegraniu 10 rund) i na koniec zwyci??y? w Palma de Mallorca, wyprzedzaj?c Smys?owa,
Botwinnika, Portischa, Gligori?a i Ivkova. Oto jak widzieli Larsena dwaj jego konkurenci: "O ile
gra Fischera jest wyj?tkowo jasna, to plany Larsena prawie zawsze s? zawoalowane, a jego
idee opieraj? si? na drobnych taktycznych niuansach. Czyni go to nie mniej gro?nym od
Fischera" - twierdzi? Jefim Geller.
"Repertuar debiutowy Larsena zawsze by? urozmaicony, ale teraz on go jeszcze bardzie
pog??bi? i dopasowa?, je?li mo?na tak powiedzie? - do swego stylu gry. G?ówn? cech?
nowego podej?cia Larsena do szachów sta?o si? subtelne rozgrywanie ko?cówek. Technika gry
ko?cowej jest obecnie wa?nym atutem w r?kach Larsena" - pisa? Mark Tajmanow po turnieju w
Hawanie.
Bent nie kry? swego optymizmu przez rozgrywkami ósemki pretendentów - zreszt? zawsze
mówi? to, co my?la?. Zapowiedzia?, ?e to on oka?e si? najlepszy i ?e b?dzie przeciwnikiem
Petrosjana w meczu o mistrzostwo ?wiata. Te prognozy nie sprawdzi?y si?. Wprawdzie w
?wier?finale Larsen pokona? Portischa, ale w pó?finale natrafi? na b?d?cego w ?yciowej formie
Spasskiego, przegra? trzy pierwsze partie meczu w Malm? i oczywi?cie nie móg? ju? odrobi?
strat.
Mecz reprezentacji "Reszty ?wiata" z brygad? najlepszych szachistów ZSRR (Belgrad,
marzec - kwiecie? 1970) by? jednym z najwi?kszych wydarze? tamtej epoki. Do stolicy
Jugos?awii, której do?ywotnim prezydentem by? marsza?ek Josip Broz - Tito, wielki mi?o?nik
szachów, zjecha?o 24 najlepszych w owym czasie szachistów ?wiata. Przed rozpocz?ciem
pierwszej rundy wynik? problem, bo pojawi?o si? dwóch kandydatów do zaj?cia pierwszej
szachownicy w zespole mi?dzynarodowym - Fischer i Larsen. Du?czyk zapowiedzia?, ?e albo
dostanie "numer 1" albo pakuje walizki i wraca do domu. Na szcz??cie Fischer, który te? by?
czu?y na punkcie swojego presti?u i w innych okoliczno?ciach potrafi? by? uparty,
nieoczekiwanie ust?pi? Larsenowi miejsca i zadowoli? si? drug? szachownic?. Mecz rozpocz??
si? w przewidzianym terminie.
Po remisie ze Spasskim w pierwszej rundzie Larsen w nast?pnej partii zagra? swoje
"firmowe" posuni?cie 1.b2-b3 i po 17 posuni?ciach musia? skapitulowa?. Pogrom! Tu Du?czyk
pokaza? swoje wielkie walory sportowe, gdy? w trzeciej rundzie odegra? si? czarnymi i
wyrówna? stan meczu. W czwartej partii Spasskiego zast?pi? Leonid Sztejn, lecz gra?
niepewnie i te? uleg? Larsenowi. Dodatni wynik Benta zosta? jednak przy?miony przez wyczyn
Fischera, który w meczu z "?elaznym" Tigranem Petrosjanem wygra? dwie partie przy dwóch
remisach.
W tym czasie dziennikarze nadali Larsenowi miano "zimny zabójca przy szachownicy". Sk?d
wzi??o si? to okre?lenie, wyja?ni? Lew Po?ugajewski:
"Zadziwia? udanym ??czeniem rozmaitych stylów gry. Stare warianty debiutowe,
charakterystyczne dla mistrzów z przesz?o?ci, w jego interpretacji nabiera?y najbardziej
nowoczesnego kszta?tu. Zdumiewa?o w nim paradoksalne po??czenie inicjatywy i spokoju.
Jednakowo dobrze atakowa?, broni? si? i manewrowa?; dawna jednostronno?? i brak harmonii,
charakterystyczne dla m?odego mistrza i arcymistrza, ust?pi?y miejsca kulturze szachowej i
dobremu przygotowaniu do walki. Przy szachownicy Larsen du?o widzi i daleko liczy warianty,
ale mo?e równie? gra? spokojnie, unikaj?c z?o?onych i zawik?anych pozycji, mo?e gra? powiedzia?bym - ca?kowicie profesjonalnie, ko?cz?c walk? w g??bokiej ko?cówce".
Strona 2 / 14
L
Po zaj?ciu 2. miejsca za rewelacyjnie graj?cym Fischerem w turnieju mi?dzystrefowym
Palma de Mallorca 1971 Larsen po raz trzeci szykowa? si? do ataku na tron mistrza ?wiata. W
?wier?finale Du?czyk nie bez problemów pokona? Wolfganga Uhlmanna i stan?? do walki
przeciwko Fischerowi, który nieco wcze?niej "okrutnie" potraktowa? Tajmanowa, bij?c go w
niewiarygodnym stosunku 6:0. Oczekiwano wyrównanej walki, a tymczasem w Denver Fischer
gra? z precyzj? komputera i wygra? z Larsenem 6:0. W ten sposób kwestia, kto jest
najsilniejszym szachist? Zachodu, zosta?a ostatecznie rozstrzygni?ta. Jak pami?tamy, Fischer
rozgromi? nast?pnie Petrosjana, a potem rozprawi? si? w Reykjaviku ze Spasskim i zosta? 11
mistrzem ?wiata. Larsen za?, ju? bez nimbu "zimnego zabójcy", jeszcze przez 10 lat zalicza?
si? do ?wiatowej czo?ówki, wygra? wiele turniejów, w tym turniej mi?dzystrefowy Biel 1976, lecz
jako realny pretendent do tytu?u mistrza ?wiata ju? nie by? liczony. Nadesz?a dekada
Karpowa, z którym nierówny bój toczy? Wiktor Korcznoj, starszy od Larsena o kilka lat, ale
obdarzony jeszcze wi?kszymi walorami sportowymi, jeszcze pracowitszy i dbaj?cy o kondycj?
fizyczn?, nie b?d?c? nigdy siln? stron? Du?czyka.
Pytany o recept? na osi?gni?cie wysokiego poziomu radzi? m?odym adeptom po?wi?ca?
mniej czasu na studiowanie debiutów, a wi?cej - na lektur? partii komentowanych przez
mistrzów. By? wielkim wrogiem remisów; w m?odo?ci wr?cz postulowa?, by organizatorzy nie
zapraszali tych zawodników, cho?by z tytu?ami arcymistrzowskimi, którzy w wi?kszo?ci partii
symuluj? walk? i szybko godz? si? na podzia? punktu. "Je?li kto? zdecyduje si? zosta?
zawodowym szachist?" - mówi? kiedy? Larsen w wywiadzie - "to powiedzia?bym mu, ?e
najwa?niejsz? rzecz? jest walczy? i potraktowa? pierwsze 5 lat jako prób?. Nie przyjmuj
propozycji remisowej, nawet je?li remis proponuje ci mistrz ?wiata, i nie martw si?, je?li w
konsekwencji tego przegrasz. Bo przedwczesny remis jest gorsz? pora?k? ni? przegrana."
A? do 60 roku ?ycia Larsen utrzymywa? wzgl?dnie wysoki poziom sportowy, po staremu
remisuj?c minimalny procent rozegranych partii. Kilka lat temu, po przebyciu powa?nej operacji,
jeszcze raz da? si? skusi? na zagranie w turnieju w Argentynie i stosuj?c w ka?dej partii inny
wariant (niestety, zwykle podejrzanej jako?ci) przegra? wszystkie 9 partii - mi?o?? do szachów,
przyjemno?? czerpana z gry by?a dla niego wa?niejsza ni? kilka wym?czonych remisów, które
z pewno?ci? móg?by osi?gn??, gdyby tylko z takim zamierzeniem zasiada? do szachownicy.
W tym miejscu powinni?my pokaza? kolekcj? wybranych partii zmar?ego arcymistrza, jak to
uczynili redaktorzy wielu magazynów i portali internetowych. Ograniczymy si? jednak do
pokazania fina?ów tylko dwóch partii, które sam Larsen wymienia? w?ród swych najwi?kszych
osi?gni?? twórczych, podamy natomiast zapisy znacznie mniej znanych pojedynków s?awnego
Du?czyka z zawodnikami polskimi, by pokaza?, jaki dystans dzieli? ich od szachisty ówczesnej
?wiatowej ekstraklasy.
Bent Larsen - Jefim Geller
Kopenhaga 1960 [A07]
1.g3 d5 2.Gg2 e5 3.Sf3 Sc6 4.0-0 Sf6 5.c4 d4 6.d3 Gd6 7.Sa3 0-0 8.Wb1 We8 9.Sc2 a5
10.b3 h6 11.a3 Gf5 12.b4 axb4 13.axb4 Hd7 14.b5 Sd8 15.e3 dxe3 16.Sxe3 Gh7 17.Gb2 c6
18.Wa1 Wxa1 19.Hxa1 cxb5 20.Sxe5 Hc7 21.Sf3 Ge7 22.Wc1 bxc4 23.dxc4 Hb6 24.Sd5
Sxd5 25.cxd5 Gf8 26.Gd4 Hb3 27.Se5 b5 28.Sd7 Ga3
Strona 3 / 14
L
29.Gxg7! Gxc1 30.Sf6+ Kxg7 31.Sxe8+ Kf8 32.Hh8+ Ke7 33.d6+ Kd7
33...Ke6 34.Hf6+ Kd7 35.He7+ 34.Sf6+ Kc8
34...Kxd6 35.Hxd8+ 35.Gh3+ Kb7 36.Hxd8 Hd1+ 37.Kg2 Gd3 38.Gc8+ Ka8 39.Ha5+ i czarne
przekroczy?y czas (1-0) w pozycji, gdzie mat jest nieuchronny.
Svetozar Gligori? - Bent Larsen
Hawana 1967 [E43]
1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 b6 5.Gd3 Gb7 6.Sf3 Se4 7.0-0 f5 8.Gxe4 fxe4 9.Sd2 Gxc3
10.bxc3 0-0! 11.Hg4 Wf5! 12.d5 Wg5 13.Hf4 exd5 14.cxd5 Gxd5 15.c4 Gc6! 16.Sxe4 Wg6
17.Gb2 Sa6 18.f3? Sb4 19.Gc3 Sd3 20.Hf5 Hh4 21.Sf6+? gxf6 22.Hxd3 Wh6 23.h3 Kf7
24.Wf2 Wg8 25.Kf1[25.Kh2 Hxf2]
Strona 4 / 14
L
25...Wxg2! 26.Wxg2 Hxh3
Grozi nie tylko 27...Hxf3, ale równie? 27...Gxf3, gdy? hetman broni piona d7. 27.e4 Wg6
(28.He2 Hh1+ 29.Kf2 Wxg2+ 30.Ke3 Wxe2+ 31.Kxe2 Hg2+) 0-1
Bogdan ?liwa - Bent Larsen
Monachium 1958, olimpiada [B92]
1.e4! Rzadki wybór w partiach wybitnego zawodnika z Krakowa.
1...c5 2.Sf3 d6 3.d4 cxd4 4.Sxd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Ge7 8.0-0 0-0 9.f4 Do??
niestandardowy plan przy tej kolejno?ci posuni??. Bia?e zazwyczaj staraj? si? podeprze? piona
e4 ruchem f2-f3 i wtedy gra ma charakter manewrowy. Ruch w tek?cie jest bardziej
odpowiedzialny - bia?e mog? zyska? niez?e perspektywy ataku, ale jednocze?nie czarne
obejmuj? w posiadanie wa?ne pole e5. 9...Sbd7 Nic nie daje 9...b5 10.a4 b4 11.Sd5.
10.a4 b6 11.Gf3 Zamkni?cie centrum jest korzystne dla czarnych: 11.f5 Gb7 12.Gf3 d5!
11...Gb7 12.He1 We8 13.Hg3 Gf8 14.fxe5 Sxe5 15.Gg5 Kh8? Ten naturalny ruch jest zbyt
wolny; po serii forsownych posuni?? czarne stan? nieco gorzej. Ciekawe, ?e najlepsze by?o
podejrzanie wygl?daj?ce 15...g6 16.Hf4 Ge7 17.Gd1 Sed7 i czarne skutecznie neutralizuj?
nacisk przeciwnika.
16.Sd4! h6 17.Hh4! Najlepszy ruch, po którym partia przechodzi do ko?cówki.
17...Sg6 18.Gxf6 Sxh4 19.Gxd8 Waxd8 20.Gh5 Nic nie dawa?o 20.Sd5 g6 21.Sxb6 d5
22.Sxd5 Sxf3+ 23.gxf3 Gxd5 24.exd5 Wxd5 25.c3 Gc5 26.Wfd1 We2.
20...g6 21.Wxf7 Gxe4?W do?? z?o?onej pozycji czarne gubi? si?. Na pozór przy parze go?ców
czarne powinny sta? znakomicie, ale aktywno?? bia?ych figur komplikuje zadanie. Najlepsze
by?o 21...Gg7 22.Sf5 Gxc3 23.Wxb7 Gxb2 24.Wb1 Gf6 25.Wf7 z równ? mniej wi?cej pozycj?.
Strona 5 / 14
L
22.Wf4? Bia?e mia?y znakomite szanse na wygranie partii po 22.Wxf8+! Wxf8 23.Sxe4 gxh5
24.Se6 Wde8 25.Sxf8 Wxe4 26.Wf1! (by? mo?e tego ruchu bia?e nie widzia?y lub nie
doceni?y) 26...Kg7 27.g3 Sg6 28.Sxg6 Kxg6 29.Wd1 We6 30.Wd5 z prawdopodobnie wygran?
ko?cówk?.
22...d5 Czarne nie mia?yby jakichkolwiek problemów po 22...Gg7! 23.Wd1 Sxg2 24.Wxe4
Wxe4 25.Sxe4 Se3 26.Se6 Sxd1 27.Gxd1 We8 28.Gg4 Gxb2 29.Sxd6 We7, ale ten wariant jest
prosty tylko dla komputerów.
23.Wxh4 Gc5 24.Sxe4 Lepiej wygl?da 24.Sce2 gxh5 25.c3.
24...Gxd4+ 25.Sf2 Gxb2 26.Wd1 Tajemniczy ruch. Narzuca?o si? 26.Wb1 gxh5 27.g3 Gf6
28.Wxh5 z prawdopodobnym remisem.
26...gxh5 27.Wxh5? Dlaczego ?liwa po?akomi? si? na tego s?abego piona? Po 27.Wb4 Gg7
28.Wxb6 Wc8 29.Wxa6 remis by?by prosty.
27...Kg7 28.Sg4? Powa?ny b??d, który daje czarnym mo?liwo?ci aktywnej gry. Prawid?owe
28.g3 We2 29.Wdxd5 Wxd5 30.Wxd5 Wxc2 31.Sd3 prowadzi?o do remisu. 28...We4! Figury
czarnych o?ywaj?, a co gorsze, za chwil? pionek a6 b?dzie bardzo gro?ny.
29.h3 Wxa4
Strona 6 / 14
L
30.Whxd5? Ten naturalnie wygl?daj?cy ruch od razu przegrywa. Z drugiej strony w
niedoczasach, które w tamtym okresie by?y powszechne, nie takie rzeczy si? dzia?y. Równie?
30.Wdxd5 by?oby s?abe, nale?a?o natomiast zagra? 30.Sxh6 Wa1 31.Wxa1 Gxa1, po czym
czarne mia?yby du?e szanse na wygran?, ale ich zadanie nie by?oby proste.
30...Wxd5? Z kolei Larsen nie zastanowi? si? g??biej i nie znalaz? obalenia polegaj?cego na
wtr?ceniu 30...Gd4+! z problemow? ide? rentgena po 31.W1xd4 Waxd4.
31.Wxd5 Wa1+? Kolejne posuniecie ?wiadcz?ce o tym, ?e partia musia?a toczy? si? w
obustronnym niedoczasie. W innych okoliczno?ciach Larsen musia?by znale?? stosunkowo
proste 31...Wd4! 32.Wh5 (ko?cówka po 32.Wxd4 Gxd4+ 33.Kf1 a5 jest oczywi?cie przegrana
dla bia?ych) 32...Wd6 i przy idealnie ustawionych figurach czarne maj? wielkie szanse na
wygran?.
32.Kh2 Prawie ka?dy zagra?by tu 32.Kf2.
32...a5 33.Wb5? Trzeba by?o gra? aktywnie 33.Wd7+ Kf8 34.Wb7 z du?ymi szansami na
remis. Pionek a5 wcale nie w?druje tak szybko, za? odci?ty król i do?? s?abe piony daj? bia?ym
sporo mo?liwo?ci na ratunek. Ruch w tek?cie oznacza po prostu strat? dwóch temp!
33...Gd4 34.Wd5 Gc5 35.Kg3 Wc1 36.Kf4 a4 Oczywi?cie, wolnym pionem trzeba i??, ale
dlaczego nie zabi? najpierw piona? Po 36...Wxc2 37.Wd7+ Kf8 38.Sf6 Ge7 39.Sd5 Gg5+
40.Ke4 b5 czarne powinny wygra?.
37.Wd7+ Kf8 38.Sf6 Wf1+? Szanse na wygran? pozostawa?y tylko po 38...Ge7 39.Sd5 Gg5+
40.Ke4 Wxc2 41.Sxb6 a3 42.Wa7 Gc1.
39.Ke5 a3 40.Wa7 We1+ 41.Kd5 We7 42.Wa8+ Kg7 43.Se4 Gb4 44.Wa4 b5 45.Wa6 Wc7
46.c3 Ge7
Strona 7 / 14
L
47.g4? Po wielu przygodach bia?e s? ju? bardzo bliskie remisu - ich figury s? bardzo aktywne,
co neutralizuje si?? go?ca e7. ?liwa poczu? si? chyba zbyt pewnie, st?d jego ma?o zrozumia?y
ruch. Pierwsz? zasad? w takich ko?cówkach jest redukcja materia?u, dlatego prawid?owe by?o
47.Wa5 b4 48.cxb4 Gxb4 49.Wa4 Ge7 50.Ke6 z remisem.
47...Wc4! M?ci si? pozostawienie na szachownicy piona b5. Gro?ba Wc4-a4 jest niemo?liwa do
odparcia. Nie pomaga np. 48.Sg3 Wa4 49.Sf5+ Kf7 50.We6 (lub 50.Wxa4 bxa4 51.Sd4 a2
52.Sc2 Kg6 53.Kc4 Kg5 -+) 50...Gg5.
48.Wa7 Wa4?? Fatalny b??d o krok od wygranej. Po 48...Kf8 bia?e ?mia?o mog?yby si?
podda?.
49.Wxe7+ Kf8 50.Wd7! a2 51.Sf6! Prawdopodobnie Larsen nie zapomnia? o sile
nimzowitschowskiego "aparatu remisowego" (wie?a na "siódemce" plus skoczek), ale....
51...Wa6 52.Sh7+ Ke8 53.Sf6+ ...ale nie zauwa?y?, ?e ten szach przechodzi. Teraz remis jest
nieunikniony.
53...Wxf6 54.Wa7 Wf2 55.Ke6 1/2.
Komentarz: arcymistrz Mateusz Bartel.
Zbigniew Doda - Bent Larsen
Halle 1963, turniej strefowy [D76]
1.Sf3 Sf6 2.c4 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0-0 5.0-0 d5 6.cxd5 Sxd5 7.Sc3 Sb6 8.d4 Sa6 9.Gf4 c6
10.h3 Sc7 11.Ge5 Gh6 12.Gf4 Gxf4 13.gxf4 Hd6 14.e3 Scd5 15.Wc1 Gf5 16.Sxd5 cxd5
17.Se5 Wac8 18.Hb3 Wc7 19.a4 a5 20.Hb5 Kg7 21.Wxc7 Hxc7 22.Hxa5 f6 23.Sf3 Wa8
24.Hc5 Hxc5 25.dxc5 Sd7 26.Sd4 Sxc5 27.Wc1 Se4 28.b3 Kf7 29.Wc7 Wb8 30.Gf1 Sd2
31.Gg2 Se4 32.h4 Ke8 33.Gf1 Kd8 34.Sb5 Sd2 35.Wc5 Ge4 36.Sd4 e5 37.fxe5 fxe5 38.Se6+
Kd7 39.Sg5 Kd6 40.Sxe4+ dxe4 41.Wb5 Sf3+ 42.Kg2 Sxh4+ 43.Kg3 Sf3 44.Gc4 b6 45.Gd5
Sd2 46.a5 Sb1 47.Wxb6+ Wxb6 48.axb6 Sc3 49.b7 Kc7 50.Gc6 h6 51.Kg4 Sd1 52.Kg3 Sc3
53.Kg4 Sd1 54.Kg3 Sc3 1/2.
Strona 8 / 14
L
Po przebiegu tej partii trudno pozna?, ?e spotkali si? w niej zdobywca II miejsca (Larsen, 13 pkt
z 19) oraz zawodnik dziel?cy miejsca 15-16 ze skromnym dorobkiem 8 punktów.
Bent Larsen - Jacek Bednarski
Hawana 1967 [B52]
1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.Gb5+ Gd7 4.a4 Sf6 5.d3 e6 [5...Sc6!] 6.0-0 Ge7 7.e5 dxe5 8.Sxe5 a6?
Zbyteczne os?abienie. Lepsze by?o 8... 0-0. 9.Gxd7+ Sbxd7 10.Sxd7 Hxd7 11.Sd2 0-0
12.Sc4 Sd5 13.a5 Wfe8 14.We1 Gf8 15.Gd2 Wad8 16.We4 Hc7 17.Hf3 e5??
Decyduj?cy b??d. Polski mistrz nie zauwa?y? mojego nast?pnego ruchu. Je?li zamierza? gra?
e6-e5, to powinien najpierw zagra? 17...f6, a mo?e nawet 16...f6. Lecz w przysz?o?ci gro?by
wokó? piona h7 prawdopodobnie zmusi?yby go do zagrania h7-h6 i bia?e pola w obozie
czarnych by?yby s?abe.
18.He2 f6 19.f4 Ge7! Subtelna obrona; je?li 20.fxe5?, to 20...f5! Ale bia?e po prostu
wzmacniaj? nacisk.
20.We1 g6 21.Hf3 exf4 Po 21...Sxf4 22.Gxf4 exf4 23.He2! czarne nie wydosta?yby si? ze
zwi?zania. Jeden z wygrywaj?cych planów polega?by na Sb6 z dalszym c4 i Sd5. Po 23...Kf8
mo?na zapobiegawczo zagra? 24.Kh1, by nie dopu?ci? do rozpaczliwego 24.Sb6 c4!?
22.Sb6! Bia?y skoczek nie pe?ni ?adnej roli w tworzeniu konkretnych gró?b, a czarny broni
punktów f6 i e7. Dlatego wymiana!
22...Sxb6 23.axb6 Hd7 24.Hxf4! Po 24.He2? Kf7 czarne broni? si?. Teraz gro?by na linii "e"
??cz? si? z atakiem na piona f6. Na 24...Kf7 decyduje 25.Gc3.
24...f5
25.Gc3! fxe4 Odrzucenie ofiary jest niemo?liwe: 25...Gf8? 26.Wxe8 Wxe8 27.Hc4+ Hf7
28.Wxe8.
26.He5 Gf8 Lub 26...Gd6 27.Hh8+ Kf7 28.Hxh7+ Ke6 29.Wxe4+ Kd5 30.Hxd7 Wxd7 31.Wxe8 z
Strona 9 / 14
L
?atwo wygran? ko?cówk?.
27.Hh8+ Kf7 28.Wf1+ Hf5 Inaczej mat. Ale teraz hetman po?era jednego pionka za drugim, z
czego pierwsze trzy - z szachem.
29.Wxf5+ gxf5 30.Hf6+ Kg8 31.Hg5+ Kf7 32.Hxf5+ Kg8 33.Hg5+ Kf7 34.Hf6+ Kg8 35.Hh8+
Kf7 36.Hxh7+ Ke6 37.Hxe4+ Kd6 38.Hxb7 Wd7 39.Hxa6 Ke6 40.b7+ Gd6 41.Hc4+ 1-0.
Skrócone komentarze Larsena z ksi??ki "50 wybranych partii".
Bent Larsen - Jacek Bednarski
Palma de Majorca 1967 [B21]
1.e4 c5 2.f4 Sf6 3.d3 Sc6 4.Sf3 d5 5.e5 Sg8 6.Ge2 Gg4 7.0-0 e6 8.c4 Sge7 9.Sc3 dxc4
10.dxc4 Sf5 11.h3 Gxf3 12.Gxf3 Hd4+ 13.Hxd4 cxd4 [13...Sfxd4] 14.Se4 Ge7 15.c5 f6
16.Sd6+ Kd7 17.b4 fxe5 18.b5 Sxd6 19.bxc6+ bxc6 20.cxd6 Gxd6 21.fxe5 Gxe5
Interesuj?ca sytuacja - trzy zwi?zane wolne pionki w centrum! Gdyby naszemu mistrzowi da?
trzy dni czasu do namys?u, by? mo?e zdo?a?by wykorzysta? plusy swej pozycji, ale w partii
turniejowej, przy swojej tendencji do wpadania w straszne niedoczasy, Bednarski musia?
przegra?.
22.Gg4 c5
Nic nie daje 22...d3 23.Wb1 Gd4+ 24.Kh1 c5 25.Wf7+. 23.Wf7+ Kd6 24.Gg5 Whe8 25.Gf3
Wab8 26.Wxa7 Wb6 27.Wc1 Gf6 28.Gd2 Web8 29.Ge4 h6 30.Ga5 Gg5 31.Gxb6 Wxb6
32.Wb1 Wxb1+ 33.Gxb1 c4 34.Kf1 d3 35.Wxg7 e5 36.Wxg5 hxg5 37.Kf2 e4 38.Ke3 Kd5
39.g3 Ke5 40.a4 1-0.
Bent Larsen - Jerzy Kostro
Lugano 1968, olimpiada [E07]
Strona 10 / 14
L
1.Sf3 d5 2.g3 Sf6 3.Gg2 e6 4.0-0 Ge7 5.c4 0-0 6.d4 Sbd7 7.Sc3 c6 8.Sd2? b5! 9.cxb5 cxb5
10.Sxb5 Hb6 11.Ha4 Gb7 12.Sc3 Gc6 13.Hc2 Hxd4
Czarne odbi?y pionka i stoj? znacznie lepiej. 14.Sb3 Hb6 15.Ge3 Ha6 16.f4 Wfc8 17.Gd4 Hc4
18.e3 a5 19.Sd2 Ha6 20.Wfc1 Gb5 21.Hd1 Gd3 22.Sf3 Wab8 23.Se1 Gg6 24.Gf1 Hb7 25.Sd3
Se4 26.Sa4 Gf6 27.Gxf6 Sexf6 28.Hd2 Ha7 29.Sf2 Se4 30.Sxe4 Gxe4 31.Wxc8+ Wxc8
32.Wc1 Wxc1 33.Hxc1 f6
Lepsze 33...Hb7 z planem Hb7-b4. 34.Hc3 Gf5 35.Kf2 Kf7 36.Hc6 d4?! 37.e4 Gg4 38.Gd3
Ke7 39.b3 Gh5
40.Sb2? Ge8?
Omija niepowtarzaln? okazj?, by wymieni? hetmany przez 40...Hc5. Po przyk?adowym 41.Gb5
Hxc6 42.Gxc6 Sc5 czarne sta?yby mo?e nawet sympatyczniej.
41.Sc4 Hc5 42.Ha6 Hh5 43.h4 Hd1 44.Hd6+ Kd8 45.Hxd4 Gh5 46.He3 Ha1 47.Hd2 Ke7
48.Gf1 1-0.
Jerzy Kostro - Bent Larsen
Siegen 1970, olimpiada [B16]
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 dxe4 4.Sxe4 Sf6 5.Sxf6+ gxf6
(Ulubiony wariant Larsena.) 6.c3 Gf5 7.Gc4 e6 8.Sf3 Sd7 9.Gf4 Sb6 10.Ge2 Sd5 11.Gg3 Hb6
12.Hb3 Ge7 13.0-0 Wg8 14.Sd2 Gg4 15.Gxg4 Wxg4 16.h3 Wg6 17.c4 Hxb3 18.axb3 Sb4
19.Sf3 a6 20.Wad1 0-0-0 21.Wfe1 Wgg8 22.Gf4 Wd7 23.Ge3 Wgd8 24.Wd2 c5 25.Wed1
cxd4 26.Gxd4 e5 27.Gc3 Wxd2 28.Wxd2 Sd3 29.Se1 Sc1
Mo?e nieco lepsze 29...Sxe1 30.Wxd8+ Kxd8 31.Gxe1 b5. 30.Wxd8+ Kxd8 31.b4 Se2+ 32.Kf1
Sxc3 33.bxc3 f5
Czarne nie zdo?a?y wykaza?, ?e w tej pozycji goniec jest lepszy od skoczka. 34.Ke2 Kd7
Strona 11 / 14
L
35.Sc2 Ke6 36.c5 h5 37.Se3 a5 38.c6 bxc6 39.bxa5 Gc5 40.g3 Ga7 41.a6 Gc5 42.h4 Ga7
43.f3 Gc5 44.Sc4 Kd5 45.Se3+ Ke6 46.Sc2 Kd5 47.Se3+ 1/2.
Podczas eliminacji Dru?ynowych Mistrzostw Europy 1971 Polacy okazali si? lepsi od
zawodników NRD, Danii i Finlandii, awansuj?c do fina?u. W pierwszym meczu Polska - Dania
lider naszej dru?yny W?odzimierz Schmidt bia?ymi przegra? z Larsenem tzw. "ca?kowicie
równ? ko?cówk?" i poszukiwa? rewan?u czarnym kolorem.
Bent Larsen - W?odzimierz Schmidt
Aarhus 1971 [A03]
1.f4 Ruch ten stosowa? Larsen niejednokrotnie i z dobrymi rezultatami, nawet przeciwko tak
silnym rywalom jak Spasski czy Ivkov. 1...Sf6 2.Sf3 g6 3.d3 d5 4.e3
Mo?liwe by?o 4.g3 z przej?ciem do wariantu leningradzkiego obrony holenderskiej - z zamian?
kolorów. 4...Gg7 5.Ge2 0-0 6.0-0 c5 7.He1 Sc6 8.Hh4
Mata nie wida?, a bia?e ju? dwukrotnie ruszy?y si? hetmanem. 8...b6 9.Sbd2 Ga6 10.Wf2 Se8
11.c3
11...e5? Bia?e wykona?y szereg dyskusyjnych posuni?? i stoj? po prostu gorzej. Ruch w
tek?cie oznacza uproszczenia. Czarne maj? przewag? przestrzeni i lepiej ustawione figury, st?d
wszelkie wymiany s? na korzy?? bia?ych. Z drugiej strony nawet po wymianach czarne stoj?
nieco lepiej, a gra b?dzie ju? znacznie mniej skomplikowana. 12.Hxd8 Wxd8 13.fxe5 Sxe5
14.Sxe5 Gxe5 15.a4 Gb7 16.d4!
Ca?y Larsen - jego gra przypomina nieco gr? komputerów. Figury s? nierozwini?te, a on
próbuje konkretnej gry, która w tym przypadku okazuje si? ca?kiem niez?a dla bia?ych.
16...Gg7 17.dxc5 bxc5 18.Sb3 Wc8 19.e4!
Gramy konkretnie! 19...d4!
Strona 12 / 14
L
Prawid?owa riposta. By? mo?e Larsen liczy? na 19...dxe4, ale wtedy po 20.Ge3 c4 21.Sc5 ju?
bia?e sta?yby nieco aktywniej. 20.cxd4 cxd4 21.Gg5?!
Bia?e gubi? si? w wywo?anej przez siebie zawierusze. Po 21.Gg4 wie?a c8 nie mia?a
bezpiecznej przystani i gra pozostawa?a niejasna.
21...Sd6! ?wietny pomys? ofiary jako?ci, po której czarne zostaj? z par? silnych go?ców i
wolnym pionem d4. 22.Ge7 Sxe4! 23.Gxf8 Gxf8 24.Wff1 Gh6 25.Wfd1!
Pozycja bia?ych wydaje si? beznadziejna, ale Larsen znajduje jedyn? ?cie?k? obrony.
25...Ge3+ 26.Kf1 Wd8 27.Sa5 Gd5 28.Gb5?
Po serii najlepszych ruchów bia?e si? myl?. Po 28.Sc4! Gxc4 29.Gxc4 ró?nobarwne go?ce
dawa?y wielkie szanse na remis. Teraz czarne nie wypu?ci?y ju? zwyci?stwa z r?k! Najpierw do
akcji wkracza wie?a, siej?c spustoszenie w obozie przeciwnika. 28...Wc8! 29.Wa3 Sd2+
30.Ke1 Wc2 31.Wd3
Strona 13 / 14
L
31...Sf1! ?adne zako?czenie, które czarne musia?y widzie? ju? wcze?niej - w tej pozycji tylko
ten efektowny ruch wygrywa. Skoczek jest nietykalny z powodu mata. Reszta partii nie wymaga
komentarza; czarne uzyskuj? wystarczaj?c? do wygranej przewag? materialn?. 32.Wxd4 Gxg2
33.Wd8+ Kg7 34.Ge2 Sxh2 35.W1d3 Gb6 36.b4 Gxd8 37.Wxd8 Gf3 38.Gc4 Sg4 39.We8 Kf6
40.Gb3 Wb2 41.b5 h5 0-1.
Komentarz: arcymistrz Mateusz Bartel.
Zapytany kilka lat temu przez dziennikarza, czy jest mu przykro, ?e nie zosta? mistrzem
?wiata, Larsen odpar?:
- Oczekujesz pewnie, ?e ci odpowiem: oh tak, to by?a tragedia ca?ego mojego ?ycia...
Nonsens. Zdaj? sobie spraw?, ?e w tamtym czasie kilka osób gra?o silniej w szachy, ni? ja. A
trzeba doda?, ?e walczy?em przeciwko znakomitym szachistom.
Po?wi?ci? hetmana Petrosjanowi, wygra? pojedynek teoretyczny z Gellerem albo Karpowem,
zaprosi? Tala do po?wi?cenia materia?u i odeprze? atak "czarodzieja z Rygi" - do tego by?
potrzebny kto? dysponuj?cy talentem, wiedz? i odwag? Benta Larsena. Wiele laurów musi
jeszcze zebra? Magnus Carlsen, by odebra? Du?czykowi palm? najlepszego szachisty
Skandynawii wszechczasów.
(Artyku? w nieco zmienionej postaci ukaza? si? w pi?mie "Mat")
Unikalny ID rozwi?zania: #1549
Autor: : polbase
Data ostatniej aktualizacji: 2012-12-14 11:26
Strona 14 / 14
Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)

Zimny zabójca przy szachownicy

Transkrypt

Podobne dokumenty

frydman i gombrowicz

ŻAKIETY : Żakiet medyczny T2090/K biały

Ds300 RS Marka: SKODA Model: OCTAVIA I Rok: 01 >