Spedycja AS

Transkrypt

Spedycja AS
dr Adam Salomon
Spedycja
wykład 05
dla 7 sem. TiL (stacjonarne)
Spedycja
Podstawowy podręcznik
do ćwiczeń i wykładów.
• A. Salomon,
Spedycja - teoria,
przykłady,
ćwiczenia, Wyd.
AM, Gdynia 2011.
dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki (WN AM w Gdyni)
2
SPEDYCJA
program wykładu 05 dla 7 sem. TiL
Przewoźnicy (armatorzy) morscy i ich przedstawiciele (agenci);
NVOCC; Przewoźnicy samochodowi i ich przedstawiciele
(agenci); Przewoźnicy kolejowi i ich przedstawiciele (agenci).
Przewoźnicy lotniczy i ich przedstawiciele (agenci); Przewoźnicy
śródlądowi i ich przedstawiciele (agenci); Przedsiębiorstwa
przeładunkowe i sztauerskie; Przedsiębiorstwa składowe;
Urzędy celne i izby celne; Inne firmy specjalistyczne, których
działalność jest związana ze specyfiką danego ładunku.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
3
Dostęp do rynku spedycyjnego – wcześniej
• Ustawa o działalności gospodarczej obowiązująca
do 2001 roku, stworzyła bardzo liberalne warunki
dostępu podmiotów do rynku spedycyjnego, nie
ograniczone żadnymi koncesjami ani
obostrzeniami.
• Firmę spedycyjną mógł założyć każdy.
• Jedyny przypadek, kiedy spedytor w Polsce musiał
ubiegać się o koncesję, występował wówczas, gdy
chciał on jednocześnie spełniać funkcje agenta
celnego.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
4
Dostęp do rynku spedycyjnego – obecnie
• Obecnie obowiązująca Ustawa prawo
działalności gospodarczej z 19 listopada 1999
roku, która weszła w życie 1 stycznia 2001 roku
(Dz. U. z 1999 roku, nr 101, poz. 1178), miała
daleko idące skutki dla funkcjonowania
przedsiębiorstw transportowo-spedycyjnych w
Polsce, głównie ze względu na wprowadzenie
zasady koncesjonowania działalności
(art. 14–26).
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
5
Najważniejsze postanowienia Ustawy
prawo działalności gospodarczej (1)
• Przedsiębiorca może podjąć działalność
gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru
przedsiębiorców (art. 7).
• Uzyskania koncesji wymaga wykonywanie
działalności gospodarczej [m.in.] w zakresie:
transportu lotniczego i kolejowego (art. 14).
• Koncesji udziela się na czas oznaczony, nie
krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat (art. 15).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
6
Najważniejsze postanowienia Ustawy
prawo działalności gospodarczej (2)
•
Spedycja
Wniosek o udzielenie koncesji powinien
zawierać (art. 17):
1. oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i
adres;
2. numer w rejestrze przedsiębiorców;
3. określenie rodzaju i zakresu wykonywania
działalności gospodarczej, na którą ma
być udzielona koncesja;
4. informacje określone w przepisach
odrębnych ustaw.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
7
Najważniejsze postanowienia Ustawy
prawo działalności gospodarczej (3)
•
Organ koncesyjny jest uprawniony do
kontroli działalności gospodarczej w
zakresie (art. 21):
1. zgodności wykonywanej działalności z
udzieloną koncesją;
2. przestrzegania warunków wykonywania
działalności gospodarczej;
3. obronności lub bezpieczeństwa państwa,
ochrony bezpieczeństwa lub dóbr
osobistych obywateli lub innego ważnego
interesu publicznego.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
8
Najważniejsze postanowienia Ustawy
prawo działalności gospodarczej (4)
Organ koncesyjny cofa koncesję w przypadku, gdy (art. 22):
1. wydano prawomocne orzeczenie zakazujące
przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej
objętej koncesją;
2. przedsiębiorca nie podjął działalności objętej koncesją
mimo wezwania organu koncesyjnego lub zaprzestał
wykonywania działalności gospodarczej objętej
koncesją;
3. występuje zagrożenie obronności i bezpieczeństwa
państwa lub innego ważnego interesu publicznego.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
9
Kontrahentów spedytora portowo-morskiego
można podzielić na dwie podstawowe grupy
podwykonawcy związani
bezpośrednio z
organizacją łańcucha
transportowego
Spedycja
podwykonawcy związani
pośrednio z organizacją
łańcucha
transportowego
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
10
Główni podwykonawcy (kontrahenci spedytora)
związani bezpośrednio z organizacją łańcucha
transportowego
przewoźnicy (armatorzy)
morscy i ich
przedstawiciele (agenci)
przewoźnicy
samochodowi i ich
przedstawiciele (agenci)
Spedycja
przewoźnicy lotniczy i
ich przedstawiciele
(agenci)
przewoźnicy śródlądowi
i ich przedstawiciele
(agenci)
przewoźnicy kolejowi i
ich przedstawiciele
(agenci)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
11
Główni podwykonawcy (kontrahenci spedytora)
związani pośrednio z organizacją łańcucha
transportowego
zarządy portów morskich i
spółki portowe świadczące
usługi na rzecz ładunku
(przeładunek, składowanie)
zarządy portów śródlądowych
i spółki portowe świadczące
usługi na rzecz ładunku
(przeładunek, składowanie)
zarządy portów lotniczych i
spółki portowe świadczące
usługi na rzecz ładunku
(przeładunek, składowanie)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
inne firmy
specjalistyczne,
których działalność jest
związana ze specyfiką
danego ładunku
firmy controllingowe
firmy prawnicze
towarzystwa
ubezpieczeniowe
12
Przewoźnicy (armatorzy) morscy i ich
przedstawiciele (agenci) (1)
• W transporcie morskim podmiot zawierający
umowę przewozu z przewoźnikiem nazywa się
frachtującym (freighter). W przypadku
transportu ładunku odbywającego się w
żegludze nieregularnej zawierającego umowę
nazywa się czarterującym (charterer),
natomiast podmiot zawierający umowę w
żegludze regularnej – bukującym (shipper).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
13
Przewoźnicy (armatorzy) morscy i ich
przedstawiciele (agenci) (2)
• Frachtujący zawiera umowę o przewóz ładunku
z właścicielem statku – armatorem (owner,
shipowner), albo z przewoźnikiem (carrier),
podejmującym się odpłatnych przewozów
ładunków na swój rachunek.
• Przewoźnik nie musi być prawnym
właścicielem statku, może być tylko
dysponentem środka transportu, na zasadzie
dzierżawy.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
14
Zadania załadowcy
• W porcie załadunkowym występuje także
załadowca (shipper, nominal shipper, loader),
który zajmuje się załadunkiem towarów na
statek.
• Załadowca wymieniony jest w dokumentach
ładunkowych (konosamentach, czarterach i
umowach bukingowych), a z prawnego punktu
widzenia – dostarcza ładunek
armatorowi/przewoźnikowi w imieniu
frachtującego statek.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
15
Załadowcą może być:
1. spedytor działający na zlecenie frachtującego
(czarterującego lub bukującego) lub
spedytora głównego;
2. załadowca działający na zlecenie
frachtującego;
3. przewoźnik podejmujący się przewozu
określonego ładunku wraz z jego
załadunkiem;
4. konsygnator (nadający towar do załadunku);
5. oraz frachtujący (jeżeli sam dostarczył
ładunek przewoźnikowi).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
16
Załadowca ma m.in. prawo:
1. zażądania od przedstawiciela
armatora/przewoźnika wydania kwitów
sternika na określone partie ładunkowe
znajdujące się na pokładzie statku;
2. zażądania wystawienia przez przedstawiciela
armatora/przewoźnika konosamentu;
3. przyjęcia do załadowania, za zwrotem kwitów
sternika opiewających na wszystkie załadowane
partie ładunku;
4. ustalenia liczby oryginalnych konosamentów;
5. ustalenia odbiorcy ładunku;
6. zażądania, aby konosament zawierał
odpowiednie informacje prawnie wymagane.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
17
Załadowca odpowiada m.in. za:
1. szkody wynikłe z przetrzymania statku w porcie
załadunku, ponad ustalony okres załadunku;
2. szkody poniesione w wyniku niedokładnego lub
nieprawdziwego oświadczenia dotyczącego
rodzaju albo właściwości ładunku;
3. szkody i wydatki, wynikające z niedokładności
lub nieprawdziwości oświadczenia dotyczącego
miary, objętości, liczby sztuk, ilości i wagi
ładunku oraz jego znaków głównych;
4. szkody powstałe wskutek nieprawdziwej
deklaracji załadowcy dotyczącej załadowania i
przewozu ładunków łatwo zapalnych,
wybuchowych lub stwarzających inne
niebezpieczeństwa.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
18
Agenci i maklerzy
• Podczas transakcji handlu
morskiego podmioty w nich
uczestniczące mogą być
reprezentowane przez agentów
(agents) i maklerów (brokers).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
19
Agent – definicja
• AGENT – to samodzielny
przedsiębiorca (osoba fizyczna
lub prawna), który związany jest
ze swoim zleceniodawcą umową
agencyjną i który podejmuje się
stałego pośrednictwa w
zawieraniu umów na rzecz
zleceniodawcy, aż do
wygaśnięcia umowy.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
20
Makler – definicja
• MAKLER to samodzielny
przedsiębiorca, trudniący się
zawodowo pośrednictwem w
zawieraniu różnego rodzaju
umów, działający na
podstawie jednorazowego
zlecenia, bez zawierania
stałych umów.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
21
Rodzaje maklerów okrętowych
• W handlu morskim występują dwa rodzaje
maklerów okrętowych (shipbrokers): maklerzy
klarujący (clearing agents), zajmujący się
obsługą statków (klarowaniem) wychodzących
z portu i wchodzących do/z portu oraz
maklerzy frachtujący (chartering brokers,
freight brokers), zajmujący się czarterowaniem
statków.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
22
NVOCC
• Non Vessel Operating Common Carrier
(NVOCC) jest operatorem nie posiadającym
własnych środków transportowych.
• Występuje on w tej roli na całej trasie
przewozów, integrując pracę przewoźników
różnych gałęzi transportu w organizacyjną
całość w taki sposób, aby powierzony mu
ładunek dotarł możliwie najtaniej, najszybciej i
najbezpieczniej od nadawcy do odbiorcy.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
23
Flota w transporcie samochodowym
•
Spedycja
Spedytorzy portowo-morscy wykorzystują do
przemieszczania towaru do portu samochód
lub zestaw drogowy (ciągnik z naczepą lub
samochód z przyczepą lub przyczepami):
1. niskotonażowe o ładowności do 3,5 tony;
2. średniotonażowe o ładowności 3,5–12,0
ton;
3. wysokotonażowe o ładowności 12,0–
60,0 ton;
4. zestawy specjalistyczne do przewozów
ponadgabarytowych, które mogą mieć
ładowność nawet do 200 ton.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
24
Wśród samochodów i zestawów specjalistycznych
występują:
1. cysterny (do przewozu paliw, płynnych
artykułów spożywczych i chemikaliów);
2. zestawy do przewozu ładunków ciężkich i
ponadgabarytowych;
3. odkryte platformy;
4. zestawy do przewozu zwierząt;
5. zestawy do przewozu samochodów;
6. zestawy przystosowane do przewozu odzieży;
7. inne specjalistyczne.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
25
Ciągnik siodłowy MAN z naczepą-cysterną do
przewozu cieczy i płynów (na fotografii - olej opałowy)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
26
GAZ-53 do przewozu mleka. Na pierwszym planie rosyjscy
policjanci w czasie kontroli drogowej na Kaukazie
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
27
Przewóz ponadgabarytów w transporcie
samochodowym
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
28
Przewóz ponadgabarytów w transporcie
samochodowym
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
29
Przewóz ponadgabarytów w transporcie
samochodowym = przykładowy tabor
(1/3)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
30
Przewóz ponadgabarytów w transporcie
samochodowym = przykładowy tabor
(2/3)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
31
Przewóz ponadgabarytów w transporcie
samochodowym = przykładowy tabor
(3/3)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
32
Ciężarówka do przewozu zwierząt
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
33
Ciężarówka do przewozu zwierząt
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
34
Zestaw do przewozu samochodów (laweta)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
35
Zestaw do przewozu samochodów (laweta)
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
36
Przewóz odzieży „na wisząco”
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
37
Wśród naczep uniwersalnych występują:
• naczepy płaskie
(wysokość ładowna
2,45–2,55 m –
identyczna na całej
długości naczepy)
• naczepy typu
Jumbo (z tzw.
balkonem o
wysokości ładownej
około 2,40 m i
główną przestrzenią
ładunkową o
wysokości około
2,90 m).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
38
Naczepa typu Jambo
• naczepy płaskie (wysokość ładowna 2,45–2,55 m –
identyczna na całej długości naczepy).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
39
Naczepa typu Jambo
• Naczepa typu Jumbo (z tzw. balkonem o wysokości ładownej
około 2,40 m i główną przestrzenią ładunkową o wysokości
około 2,90 m).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
40
W transporcie samochodowym występują przewozy
1. całopojazdowe, które mają miejsce, gdy
zleceniodawca płaci za zdolność załadowczą
(pojemność) zamówionego samochodu, bez
względu na ilość i objętość towaru, jaki załaduje
– czyli wynajmuje cały pojazd;
2. drobnicowe, które mają miejsce gdy
zleceniodawca płaci za faktyczną lub
obliczeniową wagę towaru, a zastosowany do
przewozu pojazd jest dobierany przez spedytora
i jego wielkość nie ma wpływu na stawkę
przewozową;
3. o kontrolowanej temperaturze (gwarantujące
utrzymanie stałej temperatury przewozu w
granicach 300C).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
41
Fracht w samochodowych przewozach
całopojazdowych
• Fracht w samochodowych przewozach
całopojazdowych ustala się najczęściej na bazie
all-in (od punktu załadunkowego do punktu
wyładunkowego) za konkretny pojazd o danej
zdolności przewozowej.
• Można ustalać także fracht w oparciu o
kilometr ładowny lub każdy kilometr
przebiegu samochodu, ale tego typu stawki
rodzą zawsze spory dotyczące odległości
pomiędzy poszczególnymi punktami nadania i
odbioru.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
42
Współczynniki przeliczeniowe objętości do wagi
stosowane w samochodowej spedycji drobnicowej
1.
2.
podstawowy (1 m3 = min. 330 kg);
pomocniczy (1 metr ładowny skrzyni
pojazdu = min. 1850 kg).
–
Spedycja
Do obliczenia stawki przewozowej stosuje
się wagę wyższą, a pomiar objętości
towaru dokonywany jest zawsze według
najmniejszego prostopadłościanu, w
jakim zmieści się przesyłka.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
43
Przewoźnicy kolejowi i ich przedstawiciele
(agenci)
• W Polsce od 1 stycznia 1999 roku obowiązuje
nowy podział kompetencji w Polskich Kolejach
Państwowych S.A., które podzielono na 9
rynków:
1. Rynek paliw płynnych i produktów chemicznych
(siedziba – Warszawa);
2. Rynek przewozów tranzytowych (Warszawa);
3. Rynek przewozów intermodalnych (Warszawa);
4. Rynek artykułów rolnych i drewna (Poznań);
5. Rynek surowców i wyrobów hutniczych (Kraków);
6. Rynek materiałów budowlanych (Wrocław);
7. Rynek wyrobów przemysłowych (Gdańsk);
8. Rynek paliw stałych (Katowice);
9. Rynek przewozów promowych (Szczecin).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
44
W Europie występują różne szerokości
torów kolejowych:
1. o prześwicie 1435 mm (sieć normalnotorowa
– najbardziej powszechna);
2. o prześwicie ponad 1435 mm (sieć
szerokotorowa – spotykana m.in. w Rosji i
krajach byłego ZSRR [1520 mm], Finlandii i
Norwegii [1524 mm], Portugalii [1665 mm],
Hiszpanii [1674 mm]);
3. o prześwicie poniżej 1435 mm (sieć
wąskotorowa – o znaczeniu lokalnym).
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
45
Zasady w przewozach kolejowych
• Zasada swobody frankowania (opłacania) należności
przewozowych mówi, że należności może opłacić albo
nadawca, albo odbiorca.
• Nadawca wypełniając list przewozowy określa, jakie
należności opłaci (rubryka 24 listu przewozowego CIM).
• Pozostałe należności musi uiścić odbiorca (jednak jeśli
odbiorca odmówi przyjęcia przesyłki, to należności
przekazane odbiorcy musi pokryć nadawca).
• W przewozach kolejowych stosuje się wagony będące
własnością kolei i podlegające umowie RIV (dla CIM)
oraz wagony prywatne (oznaczone literą P i podlegające
umowie RIP).
• Wykorzystanie wagonów prywatnych wiąże się ze
zniżkami taryfowymi, które mogą sięgać nawet 15%.
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
46
Wpływ transportu lotniczego na
gospodarkę
• według Airbus Industrie światowy transport
lotniczy wytwarza około 2,2 biliona USD PKB;
• transport lotniczy generuje około 56,6 mln
miejsc pracy;
• transport lotniczy stanowi około 3,5%
światowego PKB;
• w Unii Europejskiej sektor lotnictwa zapewnia
5,1 mln miejsc pracy i wytwarza 365 mld EUR,
czyli 2,4% europejskiego PKB.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
47
Wpływ transportu lotniczego na
gospodarkę Polski
• 1 milion pasażerów korzystających z
transportu lotniczego generuje około tysiąca
zatrudnionych bezpośrednio na lotnisku i
około 3 tys. zatrudnionych bliskim otoczeniu
portu lotniczego oraz 15 tys. w całym regionie
obsługiwanym przez transport lotniczy;
• szacuje się, w oparciu o badania UG, że jeden
pasażer przylatujący do regionalnego portu
lotniczego wydaje około 100 Euro.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
48
Światowy ruch lotniczy
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
49
Transport lotniczy
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
50
Sojusze lotnicze
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
51
Najwięksi przewoźnicy lotniczy na świecie
– obsługa pasażerów
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
52
Najwięksi przewoźnicy lotniczy
na świecie – obsługa cargo
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
53
Największe porty lotnicze na
świecie – cargo
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
54
Największe porty lotniczy na
świecie – operacje lotnicze
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
55
Liczba samolotów na świecie
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
56
Boeing vs. Airbus
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
57
Przeciętna długość lotu dla różnych
regionów świata
Źródło: Opracowanie własne na podstawie http://www.icao.int/AnnualReports/,
data odczytu 01.06.2010
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
58
Liczba samolotów wybranych linii
lotniczych na świecie oraz PLL LOT
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
59
Mobilność w Europie
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
60
Przychody z działalności lotniczej, wynik
finansowy i zysk netto największych
przewoźników
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
61
Najwięksi przewoźnicy operujący
w Polsce
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
62
Najwięksi przewoźnicy operujący
w Polsce
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
63
Przewozy tradycyjne a
niskokosztowe w Polsce
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
64
Najwięksi przewoźnicy operujący
w Polsce
• PLL LOT, Wizzair, Ryanair, Lufthansa, OLT
Express i easyJet posiadali w 2012r. łączny
udział w rynku w wysokości 83%, podczas gdy
w roku 2007 wskaźnik sześciu największych
przewoźników wyniósł prawie 70%;
• od 2009 r. obserwujemy powolny rozwój
przewozów realizowanych przez polskich
przewoźników. W 2012 r. wyniósł on ok. 34,55
i był większy o 4 % w stosunku do 2011 r.
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
65
Dynamika ruchu pasażerskiego wg polskich
portów lotniczych (1/2)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
66
Dynamika ruchu pasażerskiego wg polskich
portów lotniczych (2/2)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
67
Perspektywy rozwoju rynku lotniczego do
2032 r. według regionów
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
68
Strony umowy w spedycji śródlądowej
• W transporcie wodnym śródlądowym głównymi
stronami umowy przewozu są: przewoźnik i wysyłający
(lub pasażer przy przewozie osób).
• Przewoźnikiem jest osoba fizyczna lub prawna, która na
podstawie umowy podejmuje się odpłatnego przewozu
towarów lub osób śródlądowymi drogami wodnymi.
Przewoźnikiem jest z reguły armator żeglugi
śródlądowej, lecz może nim być również inna osoba
dysponująca statkiem na podstawie odpowiedniej
umowy.
• Drugą stroną zawierającą z przewoźnikiem umowę
przewozu jest wysyłający zwany również
wynajmującym (osoba fizyczna lub prawna). Wysyłający
nie zawsze jest właścicielem ładunku, lecz może także
działać w imieniu właściciela. Wysyłający może bowiem
zawrzeć umowę z przewoźnikiem osobiście lub
skorzystać z usług firmy spedycyjnej.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
69
Rodzaje umów w transporcie śródlądowym
• W transporcie wodnym śródlądowym, tak jak
w transporcie morskim, mogą być zastosowane
dwa rodzaje umów przewozowych:
umowa czarterowa
i umowa bukingowa.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
70
Drogi śródlądowe w Polsce w 2011 roku
(eksploatowane)
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
71
Struktura taboru barkowego żeglugi
śródlądowej w Polsce w 2011 roku
wg grup ładowności
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
72
Tabor żeglugi śródlądowej w Polsce w 2011
roku - komentarz
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
73
Struktura wiekowa taboru barkowego żeglugi
śródlądowej w Polsce w 2011 roku
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
74
Struktura wiekowa taboru barkowego żeglugi
śródlądowej w Polsce w 2011 roku - komentarz
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
75
Przewozy w żegludze śródlądowej w Polsce w
latach 2010-2011 (wg kwartałów)
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
76
Struktura przewozów ładunków żeglugą
śródlądową w Polsce w 2011 roku
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
77
Struktura ładunków przewiezionych żeglugą
śródlądową w Polsce w 2011 roku
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
78
Przewozy pasażerskie żeglugą śródlądową w Polsce
w 2011 roku
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
79
Zapotrzebowanie na energię w transporcie
towarów
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
80
Udział żeglugi śródlądowej w stosunku do innych
form transportu w niektórych krajach UE
(w tonokilometrach)
Kraj
Udział w %
Holandia
44,2
Belgia
14,3
Niemcy
12,8
Luksemburg
7,5
Węgry
5,8
Austria
4,9
Słowacja
2,5
Francja
2,3
Czechy
0,9
POLSKA
0,8
Finlandia
0,8
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
81
Samodzielny przedsiębiorca przeładunkowy
odpowiada wobec zleceniodawcy (np. wobec
spedytora) za to, że:
1. towar zostanie przemieszczony na
wskazane miejsce;
2. towar nie zostanie uszkodzony na
skutek manipulacji przeładunkowej, z
winy przeładowcy;
3. przemieszczenie zostanie dokonane w
umówionym czasie lub do ustalonego
terminu, a jeśli terminu nie
zastrzeżono, to ze zwyczajową
szybkością.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
82
Przedsiębiorstwa przeładunkowe i
sztauerskie
• Samodzielny przedsiębiorca przeładunkowy
posiada zasadniczo swobodę co do wyboru
środków i sposobu pracy w celu dokonania
przemieszczenia. Ta swoboda wyboru jest w
praktyce ograniczona jedynie technicznym
wyposażeniem portu oraz statku w urządzenia
przeładunkowe.
• Z powyższego wynika, że umowa o
przeładunek (z samodzielnym przedsiębiorcą)
jest najbardziej zbliżona do umowy przewozu.
Toteż w wielu krajach przyjmuje się, że
odpowiedzialność przedsiębiorcy
przeładunkowego za manipulowany towar jest
taka sama, jak przewoźnika.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
83
Sztauowanie
• Sztauowanie jest zasadniczo czynnością inną
niż przeładowywanie, gdyż polega nie tylko na
przemieszczeniu ładunku, ale również na jego
odpowiednim ułożeniu, rozmieszczeniu,
umocowaniu i zabezpieczeniu na środku
transportowym, np. na statku.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
84
Rodzaje portowych przedsiębiorstw
przeładunkowo-sztauerskich
1. przedsiębiorstwa podejmujące się prac
przeładunkowych i sztauerskich na podstawie
jednorazowych, dorywczych umów i pracujące
dla różnych zleceniodawców (armatorów,
załadowców, odbiorców itd.), czyli contract
stevedores;
2. przedsiębiorstwa specjalizujące się w
przeładunkach i sztauowaniu tylko pewnych
towarów, jak np. drewna, skór, owoców itp. (są
to sztauerzy specjalni lub branżowi, zwani często:
limited contract stevedores);
3. przedsiębiorstwa pracujące stale tylko dla
jednego zleceniodawcy na podstawie specjalnej
umowy zawartej na pewien okres czasu (kwartał,
półrocze, rok itp.), przy czym umowy takie
zawierają zazwyczaj ze sztauerami linie okrętowe.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
85
Rodzaje przedsiębiorstw składowych
1. przedsiębiorstwa trudniące się wyłącznie
składowaniem towarów, czyli eksploatacją
pomieszczeń składowych;
2. przedsiębiorstwa składowe zajmujące się
także innymi czynnościami, jako głównymi lub
ubocznymi, jak np. przeładunkami w porcie,
spedycją, transportem lądowym, morskim lub
śródlądowym itd.;
3. przedsiębiorstwa składowe zajmujące się nie
tylko składowaniem, ale również udzielaniem
składującym pożyczek pod zastaw towarów
złożonych w pomieszczeniach składowych.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
86
Regulaminy składowe
1. W swojej pracy spedytor często analizuje także
regulaminy składowe, które zawierają
szczegółowe warunki, na których przedsiębiorca
składowy przyjmuje towary na przechowanie,
czyli zawiera umowę składu.
2. Warunki te uzupełniają przepisy kodeksowe lub
zmieniają niektóre dyspozycyjne przepisy.
3. Przyjęcie tych warunków zależy zasadniczo od
woli stron (w prywatnych domach składowych).
4. Przyjęcie regulaminu przez składającego może
być wyraźne lub dorozumiane, czyli wynikać z
okoliczności, które towarzyszyły zawarciu
umowy składu.
5. Również zwyczaj handlowy może ustalać pewne
warunki umów składowych.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
87
Regulaminy składowe publicznych domów
składowych
1. Inny charakter mają regulaminy składowe
publicznych domów składowych, które są w
wielu krajach koncesjonowane i podlegają
specjalnym przepisom ustawowym.
2. Składający w takich domach składowych
muszą poddać się regulaminom, gdyż
wymaga tego ustawa.
3. Regulaminy te ogłasza się w dziennikach
urzędowych i wywiesza w domach
składowych na widocznym miejscu.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
88
Wysokość składowego
• Zasadniczą opłatą jest składowe,
ustalone przeważnie za jednostkę
wagi (przeważnie za 50, 100 lub 1000
kg) i za pewien okres czasu (np. za
dzień, dekadę, tydzień, miesiąc).
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
89
Wysokość składowego jest poza tym zależna od:
1. ogólnej ilości towaru (przy większych
ilościach udziela się zniżek);
2. wartości towaru (w stosunku do jego wagi i
kubatury);
3. rodzaju towaru i jego właściwości (np.
cuchnący, żrący, łamliwy, bardzo ciężki,
wielkowymiarowy itd.);
4. czasu składowania;
5. miejsca składowania (wyższe stawki liczy się
np. za przechowywanie towaru w piwnicy, w
komorze chłodniczej lub w oddzielnym
pomieszczeniu, natomiast niższe stawki
pobiera się przy składowaniu na placu);
6. sytuacji towaru pod względem opłaty cła,
akcyzy itp. (wyższe opłaty liczy się za
przechowywanie towaru nie oclonego).
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
90
Wysokość składowego –
c.d.
• Składowe może być pobierane
również od sztuki albo od zajętej
przestrzeni, czyli od każdego 1 m2
przestrzeni składowej lub od
każdego 1 m3 masy towaru.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
91
Inne firmy specjalistyczne, których działalność
jest związana ze specyfiką danego ładunku (1)
• Spedytor podczas realizacji procesu
spedycyjno-transportowego musi
kontaktować się także z innymi firmami i
instytucjami, m.in. organizując:
1.
Spedycja (AM)
usługi transportu wewnątrzportowego
ładunków drobnicowych i
skonteneryzowanych w obrębie
nabrzeża, pomiędzy stanowiskami
przeładunkowymi, nabrzeżami i rejonami
w obrębie portu lub pomiędzy
sąsiadującymi portami (spedytor
portowo-morski);
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
92
Inne firmy specjalistyczne, których działalność
jest związana ze specyfiką danego ładunku (2)
2. usługi manipulacyjne:


Spedycja (AM)
względem ładunków: segregację i
separację ładunków, sortowanie,
standaryzację, identyfikację,
bandowanie, klasyfikację itp.;
względem wagonów: czyszczenie
wagonów, przykrycie wagonów
oponami, lodowanie wagonów,
wychładzanie wagonów, egalizacja
ładunków w wagonach, uszczelnianie
wagonów;
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
93
Inne firmy specjalistyczne, których działalność jest
związana ze specyfiką danego ładunku (3)
3.
Spedycja (AM)
usługi pomocnicze (dodatkowe):
podstawienie kontenera lub jednostki tocznej
w obrębie bazy celem napełnienia,
uzupełnienia, opróżnienia, mycia, naprawy,
przeliczenia zawartości, próbobrania, odprawy
celnej i odstawienia po wykonaniu tych
czynności, napełnianie lub opróżnianie
kontenerów i jednostek tocznych drobnicą lub
pojazdami, podłączenie i wyłączenie z sieci
kontenerów chłodzonych, mocowanie
kontenerów na platformach kolejowych
uniwersalnych, piętrzenie lub rozpiętrzenie
kontenerów i trailerów łącznie z ich
umocowaniem lub rozmocowaniem,
etykietowanie lub zdejmowanie nalepek z
kontenerów;
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
94
Inne firmy specjalistyczne, których działalność jest
związana ze specyfiką danego ładunku (4)
4. usługi rzeczoznawczo-kontrolne
ładunków w obrocie
międzynarodowym na terenie
kraju i za granicą, to jest
przeprowadzanie kontroli ilościowych i
jakościowych, mierzenie, liczenie, ważenie,
kontrola opakowania, badania i analizy
laboratoryjne, certyfikacja i ekspertyzy,
próbobranie, kontrola sztauerki i trymerki,
klasyfikacja trymowności i czystości
ładowni, ustalanie rodzaju, wielkości i
przyczyn szkód w ładunkach podczas
przewozu.
Spedycja (AM)
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
95
SPEDYCJA
koniec wykładu 05.
Dziękuję za uwagę ...
... i zapraszam na kolejne
wykłady …
Spedycja
dr Adam Salomon, KTiL, WN AM w Gdyni
96