Mój pomys³ na... ...PRZEKAZANIE ZUCHÓW DO DRU¯YNY

Mój pomys³ na... ...PRZEKAZANIE ZUCHÓW DO DRU¯YNY

Mój pomys³ na...
...PRZEKAZANIE ZUCHÓW DO DRU¯YNY
Wiele s³yszy siê o ci¹gu wychowawczym. Czy has³o to nie jest jednak pustym sloganem? Czy nie pozostawiamy
tego samemu sobie, by „dzia³o siê samo”? Czy nie powinniœmy przypadkiem wzi¹æ tej sprawy we w³asne rêce?
Wszyscy wiemy, ¿e ci¹g wychowawczy jest bardzo wa¿ny, ¿e mo¿e zapewniæ ci¹g³oœæ wychowania w naszym
Zwi¹zku i jednoczeœnie jego rozwój. Jednak czy my dru¿ynowi mo¿emy mieæ na to jakiœ wp³yw? Oczywiœcie! Nasz
zuch nie mo¿e przecie¿ na zawsze pozostaæ zuchem, musi dalej siê rozwijaæ i kroczyæ po kolejnych szczeblach
harcerskie kariery. Dlatego to w³aœnie my – dru¿ynowi, jego pierwsi harcerscy wychowawcy musimy zadbaæ, aby
swój pierwszy harcerski krok wykona³ we w³aœciw¹ stronê. My musimy znaleŸæ dla niego odpowiedni¹ dru¿ynê, bo
nie mo¿emy przetrzymywaæ go w gromadzie w nieskoñczonoœæ, choæby by³a ona najlepsza i ukochana. Z czasem
wyrasta siê z dziecinnych zabaw, a zaczyna siê marzyæ o wielkiej harcerskiej przygodzie. Zuchy patrz¹ z zazdroœci¹
na starszych kolegów, ale w swojej gromadzie s¹ najstarsi, wa¿ni i potrzebni. To trudny okres dla ka¿dego z nich
i w³aœnie ty, druhno dru¿ynowa, druhu dru¿ynowy, musisz pomóc zuchom trzeciej gwiazdki w tym trudnym starcie
w harcerskie ¿ycie.
Pomoc i wsparcie znajdziesz w dru¿ynowym harcerskim, który za kilka miesiêcy stanie siê wychowawc¹ twoich
najstarszych zuchów. Jemu równie¿ zale¿y, by budowaæ ze swoj¹ dru¿yn¹ zgrany zespó³, a nabytek w postaæ zucha
wprawionego ju¿ nieco w ¿ycie harcerskie, a wiêc bardziej samodzielnego, zaradnego i umiej¹cego pracowaæ
w zespole, to wielka korzyœæ dla dru¿yny.
Przekazanie zucha nie jest jednorazow¹ imprez¹, jest raczej procesem. Przygotowania powinieneœ rozpocz¹æ
d³ugo wczeœniej. Podczas zdobywania trzeciej gwiazdki pomó¿ zuchom w poznaniu ich przysz³ej dru¿yny
harcerskiej. Niech nawi¹zuj¹ kontakty z harcerzami, wyjad¹ na biwak czy wycieczkê, przyjd¹ na zbiórkê lub
zaprosz¹ harcerzy do wspólnej zabawy. Podczas tych spotkañ poznaj¹ zasady panuj¹ce „u harcerzy”, zobacz¹,
co robi¹ na zbiórkach, uœwiadomi¹ sobie, ¿e u nich nie obowi¹zuje ju¿ Prawo Zucha, ale inne Prawo – trudne
i tajemnicze. Przede wszystkim jednak nawi¹¿¹ z nimi kole¿eñskie znajomoœci i ta nieznana dru¿yna starszych
oka¿e siê przyjazna, i choæ inna, to równie interesuj¹ca i wspania³a. To g³ównie w waszych rêkach le¿y
zainteresowanie dzieci dru¿yn¹. ¯eby wszystko mog³o siê pomyœlnie zakoñczyæ, zuch musi chcieæ, a nawet
pragn¹æ przejœæ do nowej dru¿yny. To nie mo¿e byæ kara ani przymus. To prawda, ¿e nasz kochany zuszek mo¿e
uroniæ ³ezkê przy takiej uroczystoœci, ale zapytany, czy chce, musi odpowiedzieæ: TAK!
I wreszcie zbli¿a siê ten dzieñ. Chcemy, ¿eby by³ dla naszych zuchów wyj¹tkowy, ale jak to zrobiæ?
· Po pierwsze – uroczystoœæ tê przygotowujesz wraz z harcerzami
i ich dru¿ynowym. Bierze w niej udzia³ i gromada zuchowa, i dru¿yna harcerska. Nie mo¿esz oczywiœcie zapomnieæ o w³¹czeniu
w przygotowanie tak wa¿nej uroczystoœci swoich przybocznych.
· Po drugie – pamiêtaj o obrzêdowoœci gromady i dru¿yny oraz
o zwyczajach twojego œrodowiska. W zale¿noœci od tego wasza
uroczystoœæ bêdzie wygl¹da³a bardzo ró¿nie, np. gdy macie morsk¹
obrzêdowoœæ, zuch mo¿e przechodziæ do dru¿yny jako marynarz
zmieniaj¹cy okrêt podczas œwistu trapowego.
· Pamiêtaj równie¿, by podczas uroczystoœci nie zabrak³o wszystkich wa¿nych symboli dru¿yny i gromady: totemu, bu³awy, proporców zastêpów itd.
· Nie bez znaczenia jest te¿ miejsce. Jeœli macie mo¿liwoœæ wyjazdu na biwak czy choæby na ca³odzienn¹ wycieczkê do lasu, to
spotêguje to efekt koñcowy, a do tego da wiêksze mo¿liwoœci
w przygotowaniu imprezy. Gdy ze wzglêdów choæby pogodowych
nie uda siê wyjechaæ lub wyjœæ w teren, to mo¿ecie przygotowaæ
wszystko w zuchówce lub w harcówce. Pamiêtajcie jednak, ¿e to
nie jest zwyk³a zbiórka!
· To ty najlepiej znasz swoje zuchy i tylko od ciebie zale¿y, jak bêdzie wygl¹da³a ca³a uroczystoœæ: czy bêdzie to impreza na weso³o
(by ¿aden zuch nawet nie myœla³ o rozstaniu), czy te¿ ca³kowicie
powa¿na i nastrojowa. Postaraj siê jednak, ¿eby by³o to wyj¹tkowe
dla nich prze¿ycie, by przez wiele lat wspomina³y swoj¹ gromadê.
· Wiele równie¿ zale¿y od tego, ile zuchów przechodzi do dru¿yny
harcerskiej. Jeœli jest to jeden zuch, to bez trudu mo¿emy otoczyæ
go wszelkimi wzglêdami. Problem zaczyna siê, gdy opuszcza nas
liczna garstka wyroœniêtych maluchów, a my musimy sprawiæ, aby
ka¿dy z nich poczu³ siê kimœ wyj¹tkowym. Proponujê ci takie rozwi¹zanie:
18
UROCZYSTA ZBIÓRKA POJEDYNCZA
PRZEKAZANIE ZUCHÓW DO DRU¯YNY HARCERSKIEJ
1. Obrzêdowe rozpoczêcie zbiórki.
2. Gawêda opowiadana wspólnie przez wodza zuchów i dru¿ynowego harcerzy – Pewien ch³opiec bardzo chcia³ byæ bogaty. Niestety, urodzi³ siê
w biednej rodzinie. Strasznie wstydzi³ siê tego, choæ bardzo kocha³ swoj¹
matkê. Mia³ wielu wspania³ych przyjació³, œwietnie siê z nimi czu³ i zawsze
móg³ na nich liczyæ, gdy wpad³ w tarapaty, a jednak marzy³ o dworze i towarzystwie rycerzy. Pewnego razu do jego wioski przyjecha³ herold i oznajmi³, ¿e w Królestwie odbêdzie siê wielki turniej rycerski, a kto go wygra,
otrzyma wielki skarb. Ch³opiec bardzo chcia³ wzi¹æ w nim udzia³. Niestety,
nie mia³ zbroi, która by³a niezbêdnie do tego potrzebna. I w³aœnie wtedy
zupe³nie jak w Kopciuszku zjawi³a siê Dobra Wró¿ka i podarowa³a mu
magiczn¹ zbrojê, przez któr¹ nie mog³a siê przebiæ ¿adna w³ócznia ani
strza³a, oraz ³uk, który zawsze trafia do celu. Ch³opiec bardzo podziêkowa³ i oczywiœcie wzi¹³ udzia³ w turnieju. Nie trudno siê zorientowaæ, ¿e za
pomoc¹ tych magicznych przedmiotów ³atwo zwyciê¿y³ w zawodach...
W tym miejscu dru¿ynowi przerywaj¹ swoje opowiadanie i pytaj¹ wszystkich, czy chc¹ wzi¹æ udzia³ w podobnym turnieju.
3. Kr¹g rady: zuchy podejmuj¹ decyzje, ¿e wezm¹ udzia³ w turnieju.
4. Ka¿dy zuch wybiera sobie harcerza – przewodnika (jednego z tych,
których pozna³ podczas wspólnych harców i którego polubi³). Podchodzi do harcerza, staje za jego plecami i k³adzie mu rêkê na ramieniu,
pytaj¹c, czy ten zechce zostaæ jego partnerem.
5. Turniej par zuch – harcerz (konkurencje musz¹ byæ tak skonstruowane, ¿e niezale¿nie kto wygra, zuch bêdzie wiedzia³, ¿e harcerz uwa¿a go
za równego sobie partnera, a jednoczeœnie mo¿e liczyæ na jego pomoc
w ka¿dej sytuacji) np.:
· Wyœcig trójnogów – uczestnicy stoj¹ do siebie bokiem i maj¹ zwi¹zane nogi (jeden praw¹, drugi lew¹) tak, ¿e powstaj¹ trzy nogi.
· Taniec z „kangurk¹” – jedna osoba z pary ma na sobie „kangurkê”,
obie tañcz¹ w takt muzyki, gdy muzyka przestaje graæ, trzeba jak najszybciej za³o¿yæ „kangurkê” na drug¹ osobê. Para, która zrobi to najwolniej, odpada.
CZUWAJ | 04.2004
HARCERSKIEJ
· Zbieranie zapa³ek – spoœród sterty rozsypanych zapa³ek trzeba wybraæ jak najwiêksz¹ liczbê w jak najkrótszym czasie. Trudnoœæ polega
na tym, ¿e mo¿na braæ tylko po jednej zapa³ce, a nastêpnie nale¿y
podaæ j¹ swojemu partnerowi.
· Z ksi¹¿k¹ na g³owie – harcerz bierze swojego zucha na barana. Zuch
ma na g³owie po³o¿on¹ ksi¹¿kê. Nale¿y przejœæ tor przeszkód tak, aby
zuchowi jak najmniej razy ksi¹¿ka spad³a z g³owy.
· Ca³y turniej mo¿ecie ubraæ w fabu³ê, np. wykonaæ próby czterech
¿ywio³ów.
Gwiazdki dwie t³umacz¹ wiele,
Zuch jest sprawny w ka¿dym dziele.
Nie ma przeszkód dlañ przy pracy,
Tacy z zuchów s¹ wojacy.
Siaba daba da...
Teraz trzecia gwiazdka leci,
Tu uwaga wszystkie dzieci.
Mówi¹c w sposób lapidarny
Zuch byæ musi gospodarny.
6. Nagrod¹ w ca³ym turnieju jest skarb, bardzo cenny skarb, podobny do
tego, jaki mia³ otrzymaæ ch³opiec z gawêdy (na razie jest to zamkniête
pude³ko, tak ¿e nie wiadomo, co mo¿e byæ w œrodku. Tak¹ nagrodê otrzymuje ka¿dy zuch maj¹cy przejœæ do dru¿yny harcerskiej).
8. Po zakoñczeniu gawêdy wódz zuchów wstaje, podchodzi do szeœciu
pal¹cych siê œwieczek i gasz¹c ka¿d¹ po kolei g³oœno wypowiada wszystkie punkty Prawa Zucha, a zuchy mu oczywiœcie wtóruj¹.
9. Nastêpnie do œwieczek podchodzi dru¿ynowy harcerski i zapala wszystkie szeœæ œwieczek plus cztery nowe, tym razem wypowiadaj¹c kolejno
wszystkie punkty Prawa Harcerskiego.
10. Wtedy zuchy otwieraj¹ swoje skarby, a w œrodku znajduj¹ sznur i chustê (w zale¿noœci od zwyczaju œrodowiska mo¿e to byæ np. lilijka, któr¹
póŸniej przypnie siê zuchowi w miejsce znaczka zucha).
11. Kr¹g Rady: Zuchy zastanawiaj¹ siê, co jest najwiêkszym skarbem dla
nich – przyjaŸñ i mi³oœæ. Wiedz¹, ¿e to, co otrzyma³y, to w³aœnie symbol
takiej braterskiej przyjaŸni i dlatego jest dla nich bardzo cenny. Podejmuj¹
decyzjê o przejœciu najstarszych zuchów do dru¿yny harcerskiej.
12. Wszystkie zuchy staj¹ w krêgu. Tym razem to harcerz – opiekun staje
za ka¿dym z nich i trzyma mu rêkê na ramieniu. Dru¿ynowy prosi ka¿dego z zuchów, aby wymieni³ jedn¹ rzecz, której nauczy³ siê podczas swojej zuchowej przygody:
Czy zaœwiadczyæ tu mo¿ecie,
¿e wêdruj¹c wci¹¿ po œwiecie
podczas tego zuchowania
nie by³o pró¿nowania?
13. Nastêpnie pyta ka¿dego z osobna, czy chce przejœæ do dru¿yny harcerskiej.
A gdy gwiazdki ju¿ zdobêdzie
To najstarszy tutaj bêdzie
I w harcerskiej ju¿ dru¿ynie
Swoje skrzyd³a znów rozwinie*.
Siaba daba da...
*
GC
7. Dru¿ynowi koñcz¹ przerwan¹ wczeœniej gawêdê: ...Ch³opiec nie móg³
uwierzyæ w swoje szczêœcie – on, biedny ch³opiec, wygra³ i dostanie wielki
skarb, wszyscy na dworze bêd¹ musieli go ceniæ. Kiedy podszed³, aby
odebraæ swoj¹ nagrodê, zobaczy³ wró¿kê, która wczeœniej podarowa³a
mu magiczne przedmioty. Wró¿ka trzyma³a w rêku pude³ko, zupe³nie
podobne do tego, które otrzyma³ ka¿dy z was, i wrêczy³a mu je. Zniecierpliwiony ch³opiec zajrza³ szybko do œrodka i... ku swojemu zdziwieniu
znalaz³ tam kolorowe kamyki, tasiemkê i procê – by³y to prezenty, które
dosta³ od swoich przyjació³ na urodziny. Wiedzia³, ¿e nie mieli pieniêdzy,
ale zrobili je w³asnorêcznie specjalnie dla niego, bo by³ dla nich wa¿ny.
By³ ich przyjacielem. Ch³opiec zaraz zrozumia³, co jest najwiêkszym skarbem i zda³ sobie sprawê, ¿e mia³ go ca³y czas przy sobie.
Siaba daba da...
ostatnia zwrotka – Ma³gorzata Silny
15. Dalej nastêpuje symboliczne przekazanie zucha, np. harcerz – opiekun przenosi zucha w oznaczone miejsce lub podaje go dru¿ynowemu
harcerskiemu nad murem zrobionym z harcerzy, albo zuch przechodzi
przez tunel utworzony z cia³ harcerzy.
16. Po drugiej stronie rozpoczyna siê w³aœciwa ceremonia. Dru¿ynowy
harcerski odczytuje rozkaz, w którym przyjmuje nowych cz³onków do
dru¿yny. Wódz zuchów przepina znaczek zucha na praw¹ stronê munduru (i ewentualnie przypina lilijkê), zak³ada chustê (lub – jak w niektórych
gromadach – obcina siê frêdzle, które dot¹d nosi³ wko³o niej). Obrzêd
ten bêdzie zale¿a³ oczywiœcie od zwyczajów œrodowiska, ale mo¿e byæ
jeszcze pasowanie lub przepiêcie pagonów do góry. Nastêpnie ka¿dy nowy
harcerz zostawia odcisk swojego kciuka w ksiêdze gromady i kronice
harcerskiej (lub np. dodaje swój element do proporca dru¿yny – zale¿y
od obrzêdowoœci).
17. Teraz ju¿ tylko pozostaje okrzyk na czeœæ nowych druhów i druhen
oraz gor¹ce i szczere gratulacje. Na po¿egnanie zuchy mog¹ podarowaæ
swoim kolegom w³asnorêcznie wykonane upominki lub zebrane kwiatki.
Ca³oœæ piêknie przypieczêtuje wspólna zabawa, piosenka, pl¹s, a mo¿e
poczêstunek, ale to ju¿ zostawiam waszej inwencji.
18. Wspólne po¿egnanie – dwa krêgi: na zewn¹trz harcerze, a w œrodku
zuchy.
19. Obrzêdowe zakoñczenie zbiórki.
I tak koñczy siê ich zuchowa przygoda, ale nie martwcie siê, zawsze
chêtnie was odwiedz¹, a za rok do waszej gromady przyjd¹ nowe zuchy,
mo¿e szeœciolatki i wtedy bêdziecie mogli pokazaæ wspania³ych harcerzy i powiedzieæ: Widzicie, oni te¿ byli kiedyœ takimi ma³ymi zuchami
jak wy...
14. Wszyscy wspólnie œpiewaj¹ piosenkê „Gwiazdki”
Ka¿dy zuszek zdobyæ mo¿e
Gwiazdki trzy w bia³ym kolorze.
Pierwsz¹ gwiazdkê, gdy zdobêdzie,
Zuch ochoczy bêdzie wszêdzie
C
G
Siaba daba da, tibi tibi di
Zuch ochoczy bêdzie wszêdzie
3x
O obrzêdzie przekazania zucha do dru¿yny harcerskiej mo¿esz przeczytaæ równie¿ w:
1. Halina Ciesielska, Urszula Kurek, Zuchowe obrzêdy, zwyczaje i tajemnice, Warszawa 1985
2. Urszula Kurek, Zuchowe obrzêdy, M³odzie¿owa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1982
3. Adam Kiewicz, Zuchowe ABC, M³odzie¿owa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1986
C
phm. Ma³gorzata Silny
jest instruktork¹ Hufca Wo³omin oraz Wydzia³u Zuchowego GK ZHP
CZUWAJ | 04.2004
19