DOKUMENTACJA BADAŃ KONSERWATORSKICH Elewacja

DOKUMENTACJA BADAŃ KONSERWATORSKICH Elewacja

DOKUMENTACJA BADAŃ KONSERWATORSKICH
Elewacja budynku przy Alei Niepodległości 9 w Sulechowie,
po 1920 roku, autor nieznany
Autor badań konserwatorskich:
mgr Paulina Celecka
Autor dokumentacji:
mgr Paulina Celecka
Autorzy badań specjalistycznych:
mgr Michał Błażejewski
Sulechów, Krosno Odrzańskie 2014
DZIEŁO KONSERWATORSKIE I DOKUMENTACJA CHRONIONE PRAWEM AUTORSKIM
1
SPIS TREŚCI
1
Karta identyfikacyjna zabytku i dokumentacji
3
2
Zagadnienia historyczne
5
3
Opis formalny
5
4
Cel i zakres badań zabytku
6
5
Przebieg badań konserwatorskich
6
6
Wyniki badań konserwatorskich
7
6.1
Chronologiczne zestawienie nawarstwień wykrytych na elewacji – interpretacja
wyników badań
7
6.2
Technika i technologia
8
6.2.1
Zestawienie materiałów pierwotnych i wtórnych
8
6.2.2
Technika oryginału i analiza sposobu wykonania
9
6.2.3
Technika warstw i elementów wtórnych
9
6.3
Stan zachowania i przyczyny zniszczeń
10
7
Wnioski z przeprowadzonych badań konserwatorskich
11
8
Postulaty konserwatorskie, program prac konserwatorskich
11
9
Spis elementów dokumentacji
12
2
1. KARTA IDENTYFIKACYJNA ZABYTKU I DOKUMENTACJI
2316
NR REJESTRU ZABYTKÓW
1.1 DANE PRZED ROZPOCZĘCIEM PRAC
RODZAJ OBIEKTU
budynek użyteczności publicznej
AUTOR, WARSZTAT, SZKOŁA
brak
SYGNATURA
brak
INSKRYPCJE
brak
DATOWANIE
po 1920 roku
LOKALIZACJA
Al. Niepodległości 9
WŁAŚCICIEL/ UŻYTKOWNIK
Sąd Rejonowy, Park Chopina 3, 66-200 Świebodzin
WYMIARY
Pow. użytkowa: 1037 m2
kubatura: 3123 m3
TECHNIKA
budynek murowany, ceglany, tynkowany, na cokole kamienna okładzina,
kryty dachem ceramicznym
WCZEŚNIEJSZE KONSERWACJE
(LUB RENOWACJE)
elewacja budynku dwukrotnie przemalowana
WCZEŚNIEJSZE DOKUMENTACJE brak
1.2 ZMIANA DANYCH PO ZAKOŃCZENIU PRAC
brak
1.3 DANE O REALIZACJI KONSERWATORSKIEJ
INWESTOR I ŹRÓDŁA
FINANSOWANIA
Sąd Rejonowy, Park Chopina 3, 66-200 Świebodzin
ZLECENIODAWCA
Sąd Rejonowy, Park Chopina 3, 66-200 Świebodzin
WYKONAWCA PRAC
mgr Paulina Celecka
RODZAJE BADAŃ
SPECJALISTYCZNYCH ORAZ ICH
WYKONAWCY
mgr M. Błażejewski Badania mikroskopowe stratygrafii i mikrochemiczne
składu warstw malarskich
INSPEKTORZY NADZORU,
brak
RZECZOZNAWCY I KONSULTANCI
PRACE W KOLEJNOŚCI
WYKONANIA
Określenie ilości i rodzaju nawarstwień, zakresu wtórnych ingerencji, stanu
zachowania i przyczyn zniszczeń. Zbadanie budowy i techniki wykonania
elementów oryginalnych i wybranych wtórnych. Określenie formalnego
charakteru elementów oryginalnych i wtórnych, wykonanie dokumentacji
opisowej i fotograficznej.
CZAS TRWANIA PRAC
luty-marzec 2014
1.4 DANE O DOKUMENTACJI
3
LICZBA STRON TEKSTU FOTOGRAFII
11
24
RYSUNKÓW
8
PLANSZ
0
AUTOR DOKUMENTACJI
mgr Paulina Celecka
DATA I MIEJSCE WYKONANIA
Sulechów, Krosno Odrzańskie, 2014
MIEJSCE PRZECHOWYWANIA
1. egz. - Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków, ul. Kopernika 1,
Zielona Góra
2. egz. - Sąd Rejonowy, Park Chopina 3, 66-200 Świebodzin
4
2. ZAGADNIENIA HISTORYCZNE 1
Budynek wzniesiono po 1920 roku na działce o numerze G No XXIII 79, która wcześniej, jeszcze w
1913 roku należała do pana Schaedlera, właściciela również kilku innych działek na ulicy Kaiser Wilhelm
(obecnej Al. Niepodległości). Opisywany budynek od początku powstał z zamiarem przeznaczenia go dla
funkcji użyteczności publicznej. Początkowo zajmował go Urząd Powiatowy (Neues Kreishaus). Według
informacji ustnych tuż przed II wojną światową i zaraz na jej początku nieruchomość zajmowana była przez
dowództwo niemieckiej kawalerii wojskowej. W trakcie wojny do 1945 roku znajdowała się w nim siedziba
Gestapo2. Po wojnie budynek został zajęty przez Urząd Powiatowy w Świebodzinie, jako filia i
funkcjonował tam do 1950 roku. Od 1951 roku na parterze budynku mieściło się pogotowie ratunkowe i
przychodnia lekarska, na I piętrze zaś znajdowały się niektóre wydziały Prezydium Powiatowej Rady
Narodowej w Sulechowie z główną siedzibą przy Al. Niepodległości 15. II piętro zostało zajęte przez
Terenową Stację Sanitarno – Epidemiologiczną. Do 1990 roku w budynku działały również oddział pomocy
doraźnej i przychodnia stomatologiczna z działem protetyki dentystycznej. Wiadomo, że w 1989 roku do
elewacji wschodniej dobudowano wysoki komin przy okazji remontu wnętrza i montowania własnej
kotłowni. W 1990 roku pomalowano elewację. W 2000 roku budynek przeszedł w posiadanie Sądu
Grodzkiego w Sulechowie. W latach 2009-2011 przeprowadzono gruntowny remont wnętrza z wymianą
instalacji użytkowych. Obecnie piwnica, parter i I piętro zajmowane są przez Sąd Rejonowy w
Świebodzinie, II piętro zaś i strych przez Kancelarię Komornika Sądowego3.
Na uwagę zasługuje fakt, iż w wydanej w 1930 roku mapie turystycznej Sulechowa budynek jest
opisany jako Starostwo Powiatowe Babimostu4.
3. OPIS FORMALNY
Budynek wzniesiony na planie prostokąta o dość prostej formie. W bryle można wydzielić pięć
kondygnacji oraz siedem osi pionowych w fasadzie oraz trzy w ścianach szczytowych. Do II piętra trzy
środkowe osie są wyróżnione przez ryzalit wzbogacony uskokowymi pilastrami. Dolna kondygnacja jest z
nieregularnego kamienia o rustykalnym łupanym przełomie z wypukłą fugą o przekroju zbliżonym do
trójkąta. Kondygnację tą od wyższej oddziela kamienny gzyms o przekroju prostokąta. W środkowej osi
kondygnacji znajduje się główne wejście z drzwiami dwuskrzydłowymi, płycinowymi, otoczone portalem:
boki otworu flankują lizeny ozdobione kwadratowymi płycinami, na których wsparto gzyms stanowiący
podstawę dla usytuowanych nad lizenami klęczących nagich postaci dzieci przedstawionych w skali 1:1,
Nad lewą lizeną znajduje się chłopiec trzymający otwartą księgę, przy nim pióro i kałamarz, nad prawą
dziewczynka z nieco dłuższymi włosami trzymająca koszyk owoców, przed nią ul i liście, obok snopek
zboża. Anatomia figur jest nieco zniekształcona, ich atrybuty przerysowane w formie. Bezpośrednio nad
wejściem znajduje się nadświetle w formie półkolistego otworu okiennego ze stolarką z ozdobnie
poprowadzonymi szprosami. Łuk prosty nad nadświetlem zamknięty jest wydatnym trapezowym
zwornikiem. Powierzchnia tynku nad portalem do podestu balkonu ma czesaną fakturę, natomiast wszystkie
elementy portalu za wyjątkiem płycin mają fakturę prążkowaną. Płyciny są nakłuwane.
Nad wejściem głównym znajduje się prostokątny podest balkonu wsparty na dwóch konsolach ozdobionych
płaskorzeźbionymi głowami lwów. Jego balustrada jest ażurowa, metalowa, pomalowana na czarno.
Okna oraz otwory drzwiowe w partii ryzalitu są prostokątne, obramione prostymi opaskami. Pilastry, nad
oknami I piętra, wieńczą gzymsy, na których znajdują się płaskorzeźbione kosze kwiatów. Ryzalit
zwieńczony jest gzymsem usytuowanym ponad poziomem gzymsu koronującego elewacji. Na pozostałych
elewacjach okna parteru zamknięte są łukiem prostym, obramione prostą opaską, wsparte na ozdobnie
profilowanych parapetach, pod nimi znajdują się prostokątne płyciny, również otoczone opaskami jak ona.
Na wysokości ślemion znajduje się wąski gzyms międzykondygnacyjny. Okna I piętra są otoczone jedynie
1 Rozdział napisany na podstawie białej karty obiektu. Zarówno w Archiwum Państwowym jak i w archiwum
Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków brak jest materiałów archiwalnych na temat obiektu.
2 Informacja ustna przytoczona w niepublikowanym opracowaniu historii budynku pana B. K. Dmucha.
3 ibidem.
4 Kopia mapy przekazana i załączona do dokumentacji dzięki uprzejmości pana B. K. Dmucha.
5
prostą opaską, parapety podobnie profilowane jak poniżej.
W strefie dachu mansardowego od strony fasady, w litej ścianie wysuniętej przed płaszczyznę połaci
dachowej znajduje się rząd ośmiu ściśle usytuowanych obok siebie prostokątnych okien otoczonych wąskimi
opaskami. Powyżej widać trzy niewielkie prostokątne okienka mansardowe. W ścianach szczytowych, w
strefie dachu, znajdują się trzy usytuowane wąskie prostokątne okienka jednoskrzydłowe ze wspólnym
ozdobnym obramieniem.
Ściany elewacji wieńczy wydatny gzyms koronujący o przekroju simy.
Od strony podwórza elewacja budynku jest znacznie skromniejsza, nieznacznym ryzalitem zwieńczonym
trójkątnym szczytem podkreślono klatkę schodową usytuowaną na środkowej z siedmiu osi pionowych
ustanowionych przez otwory okienne i drzwiowe. Drzwi osłonięte są wiatrołapem. Podobnie, jak na elewacji
zachodniej, także tu na poziomie dolnej połaci dachu znajduje się wykusz z rzędem prostokątnych okien. W
górnej połaci dachu znajdują się dwa niewielkie okienka mansardowe flankujące szczyt ryzalitu.
Pierwotnie do budynku należała zachowana do dzisiaj zwarta parterowa i jednopiętrowa zabudowa
dziedzińca.
4. CEL I ZAKRES BADAŃ ZABYTKU
Celem badań jest ocena wartości artystycznej i formalnej kolejnych nawarstwień, ich techniki
wykonania i stanu zachowania po uprzednim określeniu nawarstwień i zinterpretowaniu kolejnych warstw.
Wnioski zostaną wyciągnięte na podstawie sondażowych badań stratygrafii obiektów, badań chemicznych i
mikroskopowych pobranych próbek, badań z zakresu historii przedmiotu oraz analizy formalnej.
Celem badań jest opracowanie odpowiednich postulatów dotyczących właściwego postępowania z obiektem
w trakcie planowanego remontu z zachowaniem prawidłowej kolejności wykonywania zadań
konserwatorskich i remontowych. Wymienione wcześniej działania będą utrwalone w dokumentacji
opisowej i fotograficznej.
5. PRZEBIEG BADAŃ KONSERWATORSKICH
Wykonano 43 odkrywki sondażowe i schodkowe. Odkrywki wykonano mechanicznie skalpelami i
przecinakami. Oceniono stan zachowania kolejnych nawarstwień. Pobrano materiał badawczy w formie
przekrojów warstw malarskich w celu wykonania badań mikroskopowych i mikrochemicznych. Określono
charakter i skład najstarszych warstw malarskich i wybranych wtórnych. Informacje te zestawiono z
wiadomościami dotyczącymi historii obiektu. Na podstawie nabytej w ten sposób wiedzy określono
postulaty konserwatorskie i kolejność wykonywania zadań konserwatorskich i remontowych. Sporządzono
dokumentację opisową i fotograficzną przeprowadzonych prac.
6
7
6.2 Technika i technologia
6.2.1 Zestawienie materiałów pierwotnych i wtórnych
Sposoby identyfikacji:
•
obserwacja in situ
•
badania mikrochemiczne i mikrokrystaloskopowe
I faza chronologiczna (po 1920 roku)
•
drewno: sosnowe(więźba dachowa)
•
metal: stalowe i żeliwne element (łączniki, balustrada balkonu)
•
lastriko (stopnie do wejść do budynku)
•
kamień: granitowa okładzina cokołu budynku
•
ceramika: cegły, dachówkowe pokrycie dachu
•
szkło mielone, mika (domieszki do zapraw tynkarskich)
•
spoiwo: wapno, spoiwo hydrauliczne (cement)
•
wypełniacz: piasek drobno i średnioziarnisty
•
pigmenty: żelazowe (barwienie w masie tynków, zapraw sztukatorskich)
II faza chronologiczna (przed 1945 rokiem?)
•
spoiwo: emulsyjne syntetyczne
•
pigmenty: syntetyczne
III faza chronologiczna (II połowa XX wieku)
•
spoiwo: emulsyjne, cement
•
wypełniacz: piasek drobnoziarnisty
•
pigmenty: syntetyczne
•
(metal: stalowe kraty w oknach piwnicy?)
IV faza chronologiczna
•
spoiwo: emulsyjne, cement
•
wypełniacz: piasek drobnoziarnisty
•
pigmenty: syntetyczne
V-VI faza chronologiczna
•
spoiwo: emulsyjne, cement
•
wypełniacz: piasek drobnoziarnisty
•
pigmenty: syntetyczne
•
drewno
•
szklenie okien
•
metal: opierzenie parapetów
8
6.2.2 Technika oryginału i analiza sposobu wykonania
Budynek wymurowano z cegieł, w dolnej partii wykonano okładzinę z granitowych nieregularnych
łupanych elementów. Wstępnie uformowano gzymsy przez wysunięcie odpowiednich rzędów cegieł. W tym
samym czasie powstały zabudowania pomocnicze okalające dziedziniec oraz brama wjazdowa na tenże
dziedziniec. Stopnie prowadzące do wejść do budynku wykonano z lastriko, odpowiednio nadając fakturę
ich krawędziom w formie pasów drobnych żłobień. Elewację budynku pokryto tynkiem podkładowym
wapienno-piaskowym z piaskiem o drobnym i średnim ziarnie i z niewielką domieszką spoiwa
hydraulicznego. Wstępnie uformowano gzymsy i uskoki detalu elewacji. Powierzchni tynkarskiej nadano
rozwiniętą fakturę w celu poprawienia przyczepności kolejnych warstw. Przy wejściach tuż nad poziomem
gruntu zamontowano stalowe lub żeliwne elementy służące do czyszczenia podeszw butów. Elewację
frontową, elewacje szczytowe, bramę wjazdową na podwórze oraz elewacje frontowe zabudowań
pomocniczych otynkowano tynkami ozdobnymi barwionymi w masie. Płaszczyzny elewacji pokryto
tynkiem jasnoszarym, w ciepłym, kremowym odcieniu z domieszką drobnych błyszczących frakcji
( prawdopodobnie mielonego szkła i miki). Gzymsy międzykondygnacyjne za wyjątkiem kamiennego
gzymsu nad cokołem, gzymsy koronujące oraz opaski wokół okien i płycin opracowano w tynku barwionym
w masie na wiśniowo również z połyskliwą domieszką. Faktura oryginalnego opracowania jest rozwinięta,
sprawia wrażenie nakrapianej. Boki i gzyms portalu wykonano w zaprawie cementowo-wapiennej
kształtując powierzchnię w formie żłobień i nakłuć. Podobną zaprawę zastosowano do wykonania
wypukłego fugowania kamiennego cokołu. Fugi te po opracowaniu powierzchni, przed związaniem musiano
podbarwić wodą z ugrowym pigmentem. Elementy rzeźby pełnej i płaskorzeźbione, przedstawieniowe
wykonano najprawdopodobniej z narzutu, formując je we wstępnie uformowanej i częściowo podwiązanej
zaprawie cementowo-wapiennej zawierającej domieszkę substancji ilastych stanowiących rodzaj
podbarwienia zaprawy w masie, ocieplenia jej szarawego kolorytu. W trakcie badań stwierdzono również
rzadko rozrzucone przebarwienia na licu przemalowań świadczące o istniejącym procesie korozji z
niewielkich drobinek metalu w masie zaprawy. Podobną zaprawę zastosowano na płaszczyźnie między
portalem i podestem balkonu nadając opracowaniu tynkarskiemu czesaną fakturę.
Balustrada balkonu prawdopodobnie żeliwna lub stalowa pomalowana została w pierwszej kolejności
miniową farbą olejną (zawierającą minię czyli czerwień ołowiową i olej lniany). Końcowa warstwa malarska
była szara, bez zróżnicowania kolorystycznego poszczególnych elementów balustrady.
Elewacja od strony podwórza została opracowana zdecydowanie skromniej, elementy sztukatorskie
wykonano w technice ciągnionej z zaprawy cementowo-wapiennej, powierzchnię elewacji otynkowano
docelowo tynkiem, który na fasadzie zastosowany był jako podkładowy, gładko go zacierając. Elewację
pomalowano na jasny, kremowo-żółty kolor.
Płaszczyzny drewniane okien mansardowych pomalowano na ugrową farbą olejną.
Oryginalna stolarka okienna nie zachowała się. Z fotografii archiwalnych wynika, że ramy okienne i
ślemiona miały barwę ciemniejszych detali architektonicznych, skrzydła zaś jasne białe lub kremowe.
Zachowane są natomiast oryginalne drzwi wejściowe, nie wiadomo jednak, jaki miały pierwotnie kolor.
6.2.3 Technika warstw i elementów wtórnych
II faza chronologiczna (przed lub zaraz po1945 )
Powierzchnię nad wejściem głównym pomalowano na kolor zielonkawy farbą emulsyjną. Możliwe,
że zabieg ten był konieczny, aby zamaskować łatę tynkarską po likwidacji kartusza nad wejściem głównym.
III faza chronologiczna (II połowa XX wieku)
Płaszczyzny elewacji budynku pomalowano na kolor szarawokremowy, jasny. Ciemne, wiśniowe
elementy dekoracji architektonicznej pozostawiono bez przemalowań, Portal i elementy architektonicznej
dekoracji od strony podwórza pomalowano na różowo. Do malowania zastosowano farby emulsyjne na
spoiwie syntetycznym, z pigmentami również pochodzenia syntetycznego. Drewniane powierzchnie okien
mansardowych pomalowano na czerwono farbą na tłustym syntetycznym spoiwie.
Prawdopodobnie w tym czasie zamontowano kraty w oknach piwnicy, choć nie wykluczone, że zostały one
9
zamontowane w późniejszym czasie. Możliwe, że zlikwidowano kartusz nad wejściem głównym.
IV faza chronologiczna
W 1989 roku wymurowano od strony podwórza przy elewacji komin centralnego ogrzewania, w
1990 roku elewacje południową, północną i zachodnią odświeżono malując je na płaszczyznach jasnożółtą
farbą emulsyjną syntetyczną, wiśniowe detale brązową farbą o podobnym składzie. Elementy
płaskorzeźbione i portal pomalowano na na biało wyróżniając brązowym kolorem płyciny. Płaszczyzny
drewniane mansardowych okien pomalowano na brązowo.
V-VI faza chronologiczna
W trakcie wymiany okien zamontowano opierzenia parapetów i wyrównano powierzchnię
zabytkowego tynku parapetu zaprawą cementowo-wapienną z drobnym wypełniaczem. Opaski okienne
pomalowano na wiśniowy kolor. Nowe okna mają drewnianą konstrukcję i są w kolorze białym.
6.3 Stan zachowania i przyczyny zniszczeń
I faza chronologiczna
Nie zachowana jest oryginalna stolarka okienna, oraz oryginalna warstwa malarska na stolarce
drzwiowej. Brak jest również kartusza nad wejściem głównym, który zlikwidowano prawdopodobnie tuż po
wojnie ze względu na jego treść. Mury w strefie fundamentowej są zawilgocone do wysokości około 0,5 do
1 m wysokości. W piwnicy, na obszarach zawilgoconych lub na granicy odsychania muru stwierdzono
zagrzybienie grzybem pleśniowym prawdopodobnie z rodziny sadzakowatych. Zagrzybieniu temu sprzyja
brak wzmożonej, prawidłowej cyrkulacji powietrza w pomieszczeniach, podwyższona wilgotność powietrza
oraz obecność pożywki w nawarstwieniach malarskich na ścianach. Według informacji ustnych zawilgocenie
fundamentów pojawiło się stosunkowo niedawno, prawdopodobnie w wyniku zakłócenia funkcjonowania
drenażu i systemu odprowadzania wody deszczowej powstałego jeszcze przed 1945 rokiem w trakcie
współczesnej realizacji dużej inwestycji budowlanej na terenie miasta. Niewykluczone również, że
zamakanie fundamentów spowodowane jest nieprawidłowościami w ukształtowaniu terenu tuż przy
budynku. Od strony podwórza po lewej stronie wiatrołapu oraz przy koszu rynny na prawej stronie szczytu
elewacji południowej widać skutki zamakania elewacji w wyniku niedrożnego lub nieszczelnego systemu
odprowadzania wody opadowej. W pierwszym przypadku stwierdzono obszerny ubytek tynku do wysokości
około 2,5 m, zmniejszenie spójności zaprawy murarskiej oraz wysolenia w strukturze muru, w drugim
znaczne przebarwienie zaprawy tynkarskiej i malarskich przemalowań.
Tynk na elewacji wschodniej ma lokalnie tendencję do osypywania się.
Stwierdzono obszerne odspojenia i ubytki wiśniowej warstwy tynkarskiej szczególnie na opaskach
okiennych. Podobne odspojenia zauważano w strukturze jasnego tynku elewacji, choć skutkują one mniejszą
ilością ubytków. Odspojenia spowodowane są prawdopodobnie sposobem opracowania tynku, który mógł
ulec niewielkim odparzeniom i kumulacji wody w miejscach, gdzie przy tradycyjnym zarzucaniu i
zacieraniu zaprawy takie zjawiska nie występują. Lico oryginalnego tynku jest pociemniałe na skutek
osadzania się zabrudzeń powierzchniowych.
Elementy architektoniczne portalu znajdują się w dobrym stanie zachowania za wyjątkiem dolnej części z
prawej strony, gdzie wykuto znaczną część opracowania sztukatorskiego pod szafkę instalacji elektrycznej
Elementy rzeźbione są w dość dobrym stanie zachowania, nie zaobserwowano ubytków. Stwierdzono
jednak, że struktura zaprawy jest nieco osłabiona szczególnie przy powierzchni. Wykonanie przemalowań
spowodowało wklejenie się zabrudzeń powierzchniowych, które znajdowały się na powierzchni. Zbyt mocne
spoiwo przemalowań spowodowało nieznaczne zwiększenie erozji zaprawy tuż pod powierzchnią lica na
skutek zmian wilgotnościowych i temperaturowych.
Oryginalna warstwa malarska na elewacji od strony podwórza zachowała się szczątkowo.
Spoina kamiennego cokołu ma lokalne tendencje do odspajania się.
Oryginalne wymalowanie balustrady zachowane jest pod warstwą trzech przemalowań.
Pozostałe fazy chronologiczne
Przemalowania na elewacji są przemyte, lokalnie zachowane w formie niewielkich łusek o nieco
podniesionych brzegach. Najlepiej zachowane są te, które znajdują się na elementach portalu i
płaskorzeźbach. Najnowsze przemalowania wokół okien są w bardzo dobrym stanie zachowania.
10
7. WNIOSKI Z PRZEPROWADZONYCH BADAŃ KONSERWATORSKICH
W trakcie badań stwierdzono, że budynek zachował swój jednolity wystrój tynkarski i sztukatorski z
czasu budowy po roku 1920, zakłócony nieco wtórnymi przemalowaniami elewacji. Pierwotnie do
nieruchomości należały zabudowania pomocnicze oraz brama wjazdowa, okalające dziedziniec za
budynkiem, o czym świadczy ich analogiczny architektoniczny charakter. Badany obiekt został otynkowany
tynkiem barwionym w masie z domieszką mielonego szkła i miki w dwóch kolorach: płaszczyzny miały
barwę jasnoszarą w kremowym odcieniu, gzymsy i opaski były wiśniowe. Elementy architektoniczne portalu
pozostawiono w kolorze zaprawy cementowo-wapiennej, z której zostały wykonane. Elementy rzeźbione i
płaskorzeźbione przedstawieniowe również pozostały bez warstwy malarskiej w odcieniu nieco cieplejszej
zaprawy od wspomnianej powyżej. Balustrada balkonu oryginalnie miała kolor szary, wykusze okien
mansardowych pomalowano na ugrowo. W oryginalnym opracowaniu tynkarskich stwierdzono odspojenia i
ubytki, szczególnie w zaprawie wiśniowej. Nie zachował się kartusz nad wejściem głównym,
prawdopodobnie ze względu na swoją treść. W trakcie kolejnych remontów dwukrotnie przemalowano
elewację, wymieniono okna, oczyszczono drzwi wejściowe z przemalowań, wymieniono okna.
Niepokojącym zjawiskiem jest zawilgocenie piwnic przy posadowieniu budynku, które według ustnych
informacji pojawiło się stosunkowo niedawno. Konsekwencją zawilgocenia, oprócz wysoleń i odspojeń
tynku jest pojawienie się grzybów pleśniowych w ich obrębie.
8. POSTULATY KONSERWATORSKIE, PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH
Postulaty konserwatorskie i program prac konserwatorskich są dołączone do dokumentacji w formie
osobnego dokumentu.
11
9. SPIS ELEMENTÓW DOKUMENTACJI
9.1. DOKUMENTACJA OPISOWA 12 stron
9.2. DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA 24 fotografie, ilustracje do opracowania historii obiektu: 4
9.3. DOKUMENTY brak
9.4. DOKUMENTACJA BADAŃ SPECJALISTYCZNYCH
mgr M. Błażejewski, Dokumentacja badań mikrochemicznych i mikroskopowych wybranych warstw
malarskich
9.5. DOKUMENTACJA RYSUNKOWA 8 ilustracji
12