docRadom - Sieć SPLOT
download 
Reklamacja Transkrypt
Radom - Sieć SPLOT
Mój samorząd Raport ilościowo – jakościowy z badania na temat jakości Ŝycia w Radomiu. Spis treści Spis treści ............................................................................................................ 2 Informacje o badaniu ............................................................................................. 3 1. Mieszkaniec ...................................................................................................... 5 1.1 Jakość Ŝycia w Radomiu ............................................................................. 5 1.2 ZauwaŜane zmiany .................................................................................... 7 2. Obywatel .........................................................................................................12 2.1 Radom jako miasto obywatelskie ................................................................12 2.2 Aktywność polityczna mieszkańców ............................................................14 2.3 Wiedza o organizacjach pozarządowych ......................................................16 3. Władza i mieszkańcy .........................................................................................19 3.1 Władza....................................................................................................19 3.2 Mieszkańcy ..............................................................................................22 3.3 Konsultacje społeczne ...............................................................................23 4. Wnioski ...........................................................................................................29 Spis tabel i wykresów ............................................................................................30 Aneks tabelaryczny ...............................................................................................31 2 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Informacje o badaniu Projekt badawczy: Mój samorząd Wykonawca: PBS DGA Spółka z o.o., 81-812 Sopot, ul. Junaków 2 Metodologia: Badanie ilościowe metodą CATI (wywiady telefoniczne wspomagane komputerowo) na reprezentatywnej próbie 500 dorosłych mieszkańców Radomia. Badanie jakościowe prowadzone metodą indywidualnych wywiadów pogłębionych (IDI – In-Depth Interviews). Termin realizacji prac: Badanie ilościowe: 13 – 20 grudnia 2009 roku. Badanie jakościowe: 21 – 22 stycznia 2010 roku. Miejsce realizacji prac: Radom Próba: Badanie ilościowe: 500 wywiadów telefonicznych z mieszkańcami Radomia. Badanie jakościowe: 10 indywidualnych wywiadów pogłębionych, po 2 z przedstawicielami następujących grup: władza, opozycja, dziennikarze, organizacje pozarządowe, mieszkańcy. Długość wywiadu: Badanie ilościowe – około 10 minut. Badanie jakościowe – około 45 minut. 3 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wybrane dane statystyczne Liczba mieszkańców: 224 226 osób w tym: kobiet 117 221 w tym: męŜczyzn 107 005 Dochody budŜetu miasta 751 704 680 zł Wydatki budŜetu miasta 777 499 039 zł Dochód na 1-go mieszkańca 3 348 zł Wydatki na 1-go mieszkańca 3 463 zł Przeciętne wynagrodzenie brutto 2 818 zł Ilość zarejestrowanych przedsiębiorstw 2009 r. 24 666 Nowo zarejestrowane przedsiębiorstwa w 2008 r. 2 204 Nowo zarejestrowane przedsiębiorstwa w 2009 r. 2 411 Frekwencja w wyborach samorządowych 2006 r. 37,47% Frekwencja w wyborach parlamentarnych 2007 r. 58,70% 4 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 1. Mieszkaniec 1.1 Jakość Ŝycia w Radomiu Zdaniem mieszkańców ogólną jakość Ŝycia w mieście określają przede wszystkim następujące elementy: • infrastruktura społeczna: dostęp do opieki medycznej, edukacja (przedszkola, szkoły), kultura i rozrywka, rekreacja (aktywny wypoczynek); • bezpieczeństwo; • moŜliwość zatrudnienia (godziwe zarobki); • wizerunek władzy lokalnej (powinna posiadać wizję rozwoju miasta i skutecznie ją realizować, nie stwarzać barier pomiędzy sobą i społeczeństwem oraz w załatwianiu formalności); • oferta usługowo-handlowa; • pozytywny klimat dla inwestorów; • infrastruktura techniczna: energetyka, dostarczanie ciepła, wody, usuwanie ścieków i odpadów, transport (jakość, dróg, przejezdny układ komunikacyjny, komunikacja miejska, dobre połączenia z innymi miastami, ścieŜki rowerowe); • przestrzeń publiczna: estetyka, czystość, dobre zagospodarowanie, tereny zielone, dbałość o zabytki; • obecność elit. Badania przeprowadzone w ramach projektu „Mój samorząd” potwierdzają opinię, Ŝe Radom jest stosunkowo dobrym miejscem do Ŝycia. Przekonanych jest o tym 51,8% badanych, z czego 21,6% w sposób zdecydowany. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Radomiu (za wyjątkiem rynku pracy) w badaniu jakościowym wypada stosunkowo pozytywnie, choć nie jest juŜ tak jednoznaczna jak w przypadku ogólnej oceny jakości Ŝycia w tym mieście. Tabela 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Radomiu. Element Mocne strony Słabe strony 5 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Infrastruktura drogowa Oferta kulturalna Estetyka, czystość miasta Bezpieczeństwo PołoŜenie na przecięciu głównych szlaków komunikacyjnych pn – pd i wsch - zach. DuŜa ilość remontów i nowych rozwiązań komunikacyjnych (Godzianowska z przebiciem Mariackiej, Koźnicka, przedłuŜenie Limanowskiego, ukończenie drogi nr 7, droga czteropasmowa do Warszawy) dzięki pozyskiwaniu środków z UE. Poprawa bezpieczeństwa i szybkości jazdy. Dobry stan taboru komunikacji miejskiej (prawie 100% autobusów niskopodłogowych). Brak obwodnic. Złą jakość remontów (przetargi powodują wybór najtańszych ofert). Zła koordynacja remontów (zbyt wiele w tym samym czasie, miasto się korkuje, czas jazdy znacznie wydłuŜa, źle zaplanowane objazdy). Za mało linii komunikacji miejskiej (za rzadko jeŜdŜą, nie nadąŜają za rozwojem miasta). Brak parkingów, zwłaszcza w okolicach dworca (duŜa liczba mieszkańców dojeŜdŜa codziennie do pracy, nie mają gdzie zostawić samochodu, blokują miejsca okolicznym mieszkańcom, wprowadzono strefę płatnego parkowania, co dodatkowo utrudniło sytuację). Zbyt drogie bilety komunikacji miejskiej. MDK prowadzą zajęcia pozalekcyjne dla dzieci, organizują imprezy lokalne. Air Show – znana impreza lotnicza. Poprawa oferty teatralnej (ciekawe spektakle). Obecność multipleksu. Działalność Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia (festiwale filmowe, seanse kina niezaleŜnego, wystawy, imprezy) i Resursy Obywatelskiej (Klub Dobrego Filmu i inne wydarzenia kulturalne). DuŜa liczba koncertów znanych wykonawców (T-Love, Hey, Strachy na Lachy – klub G-2). Bogate zbiory muzealne. Amfiteatr – przestarzała infrastruktura, niewykorzystywany potencjał. Opóźnione premiery kinowe. Brak kina niszowego. Brak promocji oferty kulturalno – rozrywkowej (wpływa na niewiedzę przeciętnych radomian). DuŜa liczba ciekawych zabytków, unikalny układ urbanistyczny. Rewitalizacja zabytkowych parków. Dbałość o centrum (sezonowo: ładne oświetlenie, ozdoby, kwiaty). Rewitalizacja zabytkowego Miasta Kazimierzowskiego. Przekształcenie głównej ulicy miasta w deptak (wyłoŜony kostką, z poszerzonymi chodnikami, ładnymi witrynami, duŜą ilością ławek i koszy na śmieci). Ukwiecone ronda, kwietniki na latarniach w centrum. Miejsca zaniedbane (dzikie targowisko i śmietniska, nieestetyczne plomby i dziury między kamienicami). Brak dbałości o detale (np. przy remontach zabytków, małej architekturze). DuŜa liczba zaniedbanych kamienic. Brak wystarczającego szacunku dla zabytków – burzy się je i w to miejsce buduje współczesne kamieniczki. Zaniedbane parki. Obecność banerów, reklam, budek o nieustandaryzowanym wyglądzie szpeci miasto. Zmniejszająca się liczba kradzieŜy, rozbojów i zabójstw pozytywnie wpływa na zmianę wizerunku miasta. Poszerzanie sieci monitoringu (poprawa Zbyt mała liczba patroli widoczna na ulicach. Słabe bezpieczeństwo drogowe. 6 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. skuteczności działań prewencyjnych i wykrywalności przestępstw). Powstające Centrum Przetwarzania Danych i Magazyn Danych (AIG/ Lincoln) stworzy nowe miejsca pracy. Upadek (likwidacja/drastyczne zmniejszenie zatrudnienia) głównych pracodawców (Zakłady Przemysłu Obuwniczego, Łucznik, Zakłady Skórzane Radomsko) Wysokie bezrobocie. Mało ofert pracy dla ludzi wykształconych i ambitnych (główni pracodawcy to urzędy, szpital, politechnika, szkoły; brak firm zatrudniających kadrę urzędniczą; konieczność „załatwiania” pracy). Niskie płace. DuŜe nakłady na oświatę. Politechnika Radomska – kierunki unikalne w skali kraju (konstruowanie obuwia); coraz większa liczba kierunków doktoranckich (podniesienie rangi i prestiŜu uczelni). Trzy licea na poziomie ogólnopolskim. Dobre Technikum Samochodowe i Zespół Szkół Technicznych. Zbyt mała promocja uczelni wyŜszych (nikt nie wie o dobrej jakości kadr i nauczania) Wprowadzenie kierunków humanistycznych na Politechnikę (staje się przez to nijaka, traci charakter). Brak uniwersytetu. Słaby poziom uczelni prywatnych. Stopniowa likwidacja filii uczelni publicznych. Działania miasta na rzecz poprawy sytuacji słuŜby zdrowia (inwestycje: blok operacyjny i ginekologiczno – połoŜniczy). Mała liczba łóŜek szpitalnych na mieszkańca. Zatłoczone baseny (w planach budowa duŜego kompleksu). Niewykorzystany potencjał zalewu na Borkach (mało atrakcyjny). Komercjalizacja przestrzeni publicznej (brak kawiarenek, restauracji, itp. miejsc przyciągających ludzi, aktywizujących Ŝycie towarzyskie, w to miejsce powstają banki, apteki, itp). DuŜo nowopowstałych, nowoczesnych placów zabaw. Powstawanie Orlików na osiedlach. Rynek pracy Edukacja Polityka społeczna Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. 1.2 ZauwaŜane zmiany 45,4% badanych uwaŜa, Ŝe ogólna jakość Ŝycia w ich mieście w ciągu ostatnich 3 lat – zdecydowanie lub raczej – poprawiła się, zdaniem 20,9% respondentów uległa pogorszeniu, a 31,4% nie dostrzega zmian. Podobnie jak ogólną jakość Ŝycia w mieście radomianie ocenili poziom zadowolenia z Ŝycia w Radomiu – 41% zauwaŜyło poprawę 7 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. tego elementu, a 21,3% jego pogorszenie. 36% badanych uwaŜa, Ŝe ich poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście nie zmienił się. Generalnie prawie wszystkie zmiany zauwaŜane przez badanych na przestrzeni ostatnich 3 lat miały charakter pozytywny. Poprawiło się równieŜ, bądź nie uległo zmianie, funkcjonowanie niektórych elementów Ŝycia w Radomiu. Wyjątek stanowi rynek pracy: 55,3% badanych twierdzi, Ŝe nastąpiło na nim pogorszenie sytuacji1. 1 Dane statystyczne wskazują, Ŝe w latach 2007-2009 odsetek bezrobocia w Radomiu ulegał nieznacznym zmianom i pozostawał na wysokim poziomie: 2007 – 21,8%, 2008 – 19,5%, 2009 – 21,4%. Źródło: www.stat.gov.pl. 8 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Radomiu na przestrzeni trzech ostatnich lat. N = 500 2,2% ogólna jakość Ŝycia 12,1% 33,3% 31,4% 12,9% 8,1% 1,7% poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście 31,8% 9,1% 36% 14,3% 7% 2,8% infrastruktura drogowa 33,6% 42,9% 6,0% 9,1% 5,7% 1,7% rynek pracy 8,2% edukacja 10,5% 27% 26,6% 28,7% 7,8% 4,1% 32,3% 25,8% 6,9% 20,4% 3,8% oferta kulturalna i rozrywkowa 17% 37,7% 29,7% 3,4% 8,4% bezpieczeństwo mieszkańców 14,9% 40,8% 28,6% 6,5% 4,1% 5,2% 6,3% estetyka i czystość w mieście 22,1% 0% 20,9% 43,2% 20% 40% 60% 4,7% 2,9% 80% zdecydowanie się poprawiło raczej się poprawiło raczej się pogorszyło zdecydowanie się pogorszyło nie wiem, trudno powiedzieć 100% pozostały bez zmian Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Radomia, 2009 r., PBS DGA. Najczęściej zauwaŜane zmiany dotyczyły (na podstawie badania jakościowego): 9 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. • infrastruktury technicznej: inwestycje drogowe (remonty, poprawa układu komunikacyjnego miasta, ścieŜki rowerowe) – niestety masowość remontów znacznie utrudnia poruszanie się po mieście; • infrastruktury społecznej: poprawa bezpieczeństwa (rozbudowywany system monitoringu), powstawanie nowych obiektów sportowych (Orliki, baseny), budowa szkoły muzycznej, otwarcie nowych oddziałów szpitalnych, rosnąca liczba knajpek, itp.; • estetyki – ładniejszy wygląd ulic (elewacje, chodniki, renowacja parków i starego miasta, deptak); • powstawania nowych inwestycji mających na celu stworzenie miejsc pracy (AIG/Lincoln); • szersze stosowanie konsultacji społecznych; • zmiany negatywne to: urata statusu województwa, a co za tym idzie - likwidacja instytucji (ubytek kolejnych – po przemysłowych – miejsc pracy, zmniejszenie prestiŜu miasta, mniejsza atrakcyjność dla inwestorów, trudności w załatwianiu formalności), ubytek liczby mieszkańców (z powodu braku pracy i renomowanych uczelni, zwłaszcza humanistycznej, ludzie wyjeŜdŜają do innych miast), Radom przyjmuje funkcję sypialni Warszawy (radomianie wyjeŜdŜają do pracy i wracają na noc, warszawiacy kupują mieszkania, zwłaszcza z myślą o emeryturze). Zmiany zachodzące w Radomiu są widoczne. Mieszkańcy doceniają to, jednak draŜnią ich codzienne niedogodności związane z ponoszeniem konsekwencji tych zmian. Części badanych (badanie jakościowe) nie podoba się, Ŝe inwestuje się głównie w infrastrukturę drogową, zaniedbując inne obszary. Po upadku przemysłu miasto ma trudności w pozyskaniu nowych inwestorów. Wysokie bezrobocie wpływa na negatywne postrzeganie sytuacji przez mieszkańców i poszukiwanie pracy poza miejscem zamieszkania. Radomianie postrzegają miasto jako dobre miejsce do Ŝycia głównie ze względu na optymalną wielkość (pomiędzy duŜym a małym miastem, gwarantującą sprawne przemieszczanie się, dość bogatą ofertę kulturalno-rozrywkową) i spokojniejszy tryb 10 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Ŝycia pod warunkiem posiadania źródła utrzymania. Martwi ich zły, w chwili obecnej, niezasłuŜony wizerunek Radomia. 11 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 2. Obywatel 2.1 Radom jako miasto obywatelskie Zdaniem badanych dobry obywatel to osoba, która: • utoŜsamia się ze swoją „małą ojczyzną”, nie mówi o niej źle; • przedkłada interes społeczny nad własny; • dobrze wykonuje swoje zadania (nauka, praca, dbałość o rodzinę – wersja minimum); • ma poczucie wspólnoty i obowiązku - dba o miasto jak o wspólną własność, nie działa na jego szkodę; • ma swoje zdanie na temat tego, jak powinno funkcjonować, informuje o tym stosowne organy nie na zasadzie negacji, ale konstruktywnych wniosków; • przestrzega zasad (płaci podatki, głosuje w wyborach; • rozlicza władzę z jej obietnic i obowiązków; • jest świadoma realiów rzeczywistości, w której Ŝyje, potrafi ją oceniać, nie polega na zasłyszanych opiniach; • wykazuje aktywność (zauwaŜa problemy, zgłasza je, działa na rzecz środowiska, w którym mieszka i Ŝyje, angaŜuje się w sprawy lokalnej społeczności), myśli o kolejnych pokoleniach. Większość badanych jest zdania, Ŝe Radom są miastem obywatelskim, a jego mieszkańcy angaŜują się w działania prowadzące do rozwoju lokalnego. 77,4% respondentów deklaruje interesowanie się wydarzeniami w swoim mieście, najwięcej osób w przedziale wiekowym 60+ (84,5%), z wykształceniem średnim (80,5%). Dla 20,9% wydarzenia te nie są interesujące. Najmniej zainteresowani są najmłodsi badani (18 – 24 lata) – tu odsetek zainteresowanych osób wyniósł 57,5% i osoby z wykształceniem podstawowym (67,8%). Ponadto 80,7% badanych czuje się współodpowiedzialnych za miejsce, w którym mieszka (17,7% nie czuje podobnej odpowiedzialności). Większość respondentów biorących udział w badaniach jakościowych (badaliśmy po dwóch przedstawicieli władzy, opozycji, NGO, dziennikarzy i mieszkańców) twierdziło, iŜ 12 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. tylko niewielka liczba radomian angaŜuje się czynnie w Ŝycie miasta, zazwyczaj skupiając się w stowarzyszeniach. Rzadko moŜna zauwaŜyć szersze inicjatywy społeczne. Większość mieszkańców poprzestaje na narzekaniu, pozostawiając działanie innym. Brak współodpowiedzialności wyraŜa się według przedstawiciela mieszkańców poprzez nieduŜą liczbę zgłoszeń ustnych i pisemnych dotyczących problemów i oczekiwań. Przyczynami takiego stanu rzeczy mogą być według badanych: • skupienie się mieszkańców na własnych sprawach, tj. zabieganie o utrzymanie rodziny (aktywność jest nieco większa, gdy działanie dotyczy bezpośrednich interesów mieszkańców, np. plany zagospodarowania przestrzennego, wnioski do budŜetu); • wysoki poziom bezrobocia, który wpływa na złe samopoczucie mieszkańców i niechęć do podejmowania działań; • brak elit – potencjalnych liderów; • obawa przed odpowiedzialnością, przed niepowodzeniem (powiedzenie na temat Radomia: Nic się nie uda, bo albo stłamszą, albo nie poprą); • brak przekonania o swoim wpływie, o tym, Ŝe głos mieszkańców moŜe coś zmienić (w rzeczywistości wg przedstawiciela opozycji, osoby podejmujące aktywność społeczną napotykają wiele przeszkód, są oskarŜane o pobudki polityczne, czują się bezsilne). Jednostki czujące potrzebę działania, wyraŜają ją poprzez działalność w organizacjach pozarządowych i radach osiedli. W mieście zarejestrowana jest duŜa liczba organizacji pozarządowych, część z nich jest obecnie aktywna. Stosunkowo niewiele organizacji jest widocznych, a co za tym idzie rozpoznawalnych (większość respondentów wymieniała te same, najbardziej znane w mieście). Biorąc pod uwagę fakt, Ŝe podstawą społeczeństwa obywatelskiego jest zaufanie, o Radomiu obywatelskim niezbyt dobrze świadczy fakt, Ŝe niespełna połowa badanych (48,5%) jest zdania, Ŝe – raczej lub zdecydowanie – moŜna ufać większości ludzi (najmniej zaufania do ludzi mają młodzi z przedziału wiekowego 18 – 24 lata – ufało tylko 32%, w tym nikt zdecydowanie, najwięcej osoby w wieku 40 – 59 lat, bo 53,7%), 13 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 49,5% ma zdanie odmienne. Osoby z wykształceniem wyŜszym są najmniej nieufne spośród badanych (odsetek ufających to 57,6%). Wykres 2. Przejawy aktywności obywatelskiej mieszkańców Radomiu w ciągu roku 2009. N =500 69,4% bytność w Urzędzie Miasta 30,6% branie udziału w spotkaniach, obradach dobrowolnych stowarzyszeń lub organizacji 10,9% 89,1% 20,6% branie udziału w spotkaniach, obradach wspólnot lub spółdzielni mieszkaniowych 79,4% zwracanie się z pisemnym wnioskiem do Urzędu Miasta bądź innych instytucji publicznych 37,3% 62,7% 0% 20% 40% tak 60% 80% 100% nie Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Radomia, 2009 r., PBS DGA. 2.2 Aktywność polityczna mieszkańców Deklarowana przez badanych frekwencja wyborcza (wybory samorządowe, parlamentarne, do Parlamentu Europejskiego) w Radomiu (za wyjątkiem wyborów prezydenckich) jest – w porównaniu z innymi miastami – dość wysoka. 80,1% badanych deklarowało głosowanie w ostatnich wyborach prezydenckich (średnia krajowa z roku 2005: 49,74%), 72,5% w ostatnich wyborach parlamentarnych (średnia krajowa z roku 2007: 53,88%), 71,5% twierdziło, Ŝe brało udział w ostatnich wyborach samorządowych (średnia krajowa z roku 2006: 45,99%). Najliczniej głosującą grupą radomian były osoby z przedziału wiekowego 40 – 59 (odsetek głosujących kolejno: 89,2%, 86,2%, 82,5%), z wykształceniem wyŜszym (odsetek głosujących: 95,9%, 89,1%, 84,8%). Deklarowana frekwencja w przypadku wyborów samorządowych wyraźnie kontrastuje z danymi 14 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. podawanymi przez Państwową Komisję Wyborczą: według tych danych w wyborach samorządowych w 2006 roku brało niecałe 38% obywateli, w wyborach parlamentarnych z 2007 r. róŜnica jest mniejsza - głosowało nieco ponad 58%. Największym zaufaniem badani darzą kościół (70,7%), następnie działające w mieście fundacje (62,9%), Prezydenta Miasta (57,8%) i stowarzyszenia pozarządowe (54,5%). W dalszej kolejności za godnych zaufania uznano: Radę Miasta (41,5%), Rząd (32,2%) oraz związki zawodowe (31,8%). Najmniej godnymi zaufania okazały się partie polityczne (8,4%). RóŜnice zaobserwowano w podziale na płeć – bardziej skłonne do zaufania są kobiety, wyjątkiem jest Rząd RP – tu widać nieznacznie większe zaufanie męŜczyzn. 15 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 3. Deklarowany poziom zaufania do poszczególnych instytucji. N = 500 Rada Miasta 5,2% Prezydent Miasta 36,3% 13,5% Rząd RP 5,2% 35,6% 44,2% 20,3% 27,3% 36,1% 15,9% 7,1% 14,4% 7,6% 4,9% 26,5% 0,9% Partie Polityczne 7,5% Związki Zawodowe 4,7% 41% 41,7% 27,1% 28,6% 9% 28,1% 11,5% 3,2% Kościół 32,7% Stowarzyszenia działające w mieście 8,9% Fundacje działające w mieście 45,6% 14,4% 0% zdecydowanie ufam 37,9% raczej ufam raczej nie ufam 10,4% 8,5% 18,1% 13,8% 5% 18,4% 18,9% 48,5% 20% 15,8% 40% 60% zdecydowanie nie ufam 80% 100% trudno powiedzieć Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Radomia, 2009 r., PBS DGA. 2.3 Wiedza o organizacjach pozarządowych W Radomiu istnieje niespełna 400 organizacji pozarządowych. Według danych ze strony Urzędu Miasta aktywnych jest obecnie 189 stowarzyszeń i 30 fundacji (mapa aktywności sporządzana była na podstawie zgłoszeń aktywnych organizacji). Najwięcej działa w sektorze sportowym (w tym turystyka, rekreacja, hobby), nieco mniejsza liczba (kolejno) to organizacje pomocowe i około pomocowe, zajmujące się kulturą, problemami osób 16 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. niepełnosprawnych i ochroną środowiska. Większość badanych uwaŜała, Ŝe są one aktywne, choć część funkcjonuje w uśpieniu. Według przedstawiciela opozycji mają silną pozycję w Radzie Miejskiej. Przedstawiciel NGO twierdzi, Ŝe zabiegają o środki z róŜnych źródeł (granty miejskie, wojewódzkie, europejskie), podejmują wiele inicjatyw. Dziennikarz zwracał uwagę na wspierającą rolę miasta – patronowanie Forum Organizacji Pozarządowych, na którym najlepsze są nagradzane, przedstawiciel władzy mówił o zaangaŜowaniu władz w problematykę osób niepełnosprawnych (sesja nadzwyczajna Rady Miasta nt. stwardnienia rozsianego), pokrywaniu przez miasto wkładu własnego organizacji, wymaganego przy ubieganiu się o środki zewnętrzne, tworzeniu Centrum Organizacji Pozarządowych (miejsce organizacji spotkań, integracji, pomoc lokalowa, sprzętowa i merytoryczna), konsultowaniu z organizacjami podejmowanych decyzji. Aktywnie działa w Radomiu Centrum Wolontariatu. Działalność organizacji jest zauwaŜana przez respondentów w następujących obszarach: • chorzy i niepełnosprawni (w tym opieka hospicyjna), • ubodzy (pomoc Ŝywnościowa i rzeczowa), • bezdomni, • dzieci (świetlice środowiskowe, interwencja kryzysowa, rodzinne domy dziecka, aktywizacja młodzieŜy), • zwierzęta, • ochrona środowiska, • kultura, • sport i turystyka, • komunikacja (zabieganie o ścieŜki rowerowe, bezpieczne rozwiązania komunikacyjne, zwłaszcza dla pieszych, • budowanie społeczeństwa obywatelskiego (debaty publiczne z udziałem władz miasta, parlamentarzystów, samorządowców, współpraca ze szkołami), • ochrona zabytków. Problemem organizacji pozarządowych (zgodnie z opiniami respondentów) jest ubytek jednostek aktywnych – młodzi zaangaŜowani ludzie z doświadczeniem wyjeŜdŜają z 17 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. miasta w poszukiwaniu pracy i trudno ich zastąpić (zastępstwa są tymczasowe, poniewaŜ kolejne osoby wyjeŜdŜają). 10,2% badanych deklaruje przynaleŜność do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych itp. NajwyŜszy odsetek spośród osób w wieku 40 – 59 lat (16,9%) oraz z wykształceniem wyŜszym (13,6%), najniŜszy w grupie wiekowej 25 – 39 lat (3,1%) i wśród osób z wykształceniem zawodowym (7,9%). Mieszkańcy Radomia niespecjalnie angaŜują się w działania prowadzące do rozwoju lokalnego miasta, nie są teŜ zbyt aktywni w sferze politycznej. Prawdopodobnie ma to związek z długotrwałym, wysokim bezrobociem i brakiem perspektyw szybkiej poprawy sytuacji. DuŜa część zarejestrowanych w mieście organizacji pozarządowych wykonuje swoje zadania, jednak mieszkańcy kojarzą tylko kilka najbardziej znanych. Organizacje są rozdrobnione i moŜna odnieść wraŜenie, Ŝe nie wykorzystują w pełni potencjału, jaki stwarza im samorząd. Deklarowane przez władze miasta działania na rzecz trzeciego sektora wydają się być rzeczywistą propozycją współpracy. Potwierdzają to opinie badanych przedstawicieli organizacji pozarządowych. 18 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 3. Władza i mieszkańcy 3.1 Władza Kwestia tego, czy władze miasta starają się, aby mieszkańcy Radomia byli stroną w procesie decyzyjnym, czuli się współodpowiedzialni za podejmowane decyzje, nie jest jasna. Większość respondentów zwróciła uwagę na przedwyborczą intensyfikację działań, kojarzoną z początkiem darmowej kampanii wyborczej. Najwięcej zastrzeŜeń mieli przedstawiciele opozycji i dziennikarze. Tabela 2. Opinie badanych na temat aktywizacji mieszkańców Radomia przez władze. Mieszkańcy Władze starają się aktywizować mieszkańców: (ale przedwyborczo) • organizują spotkania z mieszkańcami (niestety niewiele z nich wynika, bo i tak realizują swoje plany, nie dąŜą do szybkiego rozwiązania poruszanych problemów; moŜna odnieść wraŜenie, Ŝe spotkania to darmowa kampania przedwyborcza); • dofinansowują budowę dróg (komitety społeczne), ale faworyzują centrum (powstaje deptak, inwestycje w dzielnicach czekają); • organizują konsultacje społeczne (za pośrednictwem komisji, otwartych sesji Rady Miasta), ale dyskutować moŜna tylko na tematy podane przez samorząd, nie moŜna wnosić wniosków własnych; często są one pozorowane (nie słuŜą rewidowaniu poglądów, ale spełnieniu obowiązku ustawowego), odbywają się zbyt rzadko. Władza Władze starają się aktywizować mieszkańców: • wsłuchują się w głosy radnych (wybranych przez mieszkańców jako ich reprezentacja); • organizują konsultacje społeczne (sesje Rady Miasta, spotkania, ankiety, konkursy), czat z mieszkańcami, spotkania „ponad podziałami”; • pokrywają 90% kosztów budowy dróg, jeŜeli zawiąŜe się komitet obywatelski i zbierze 10% wkładu własnego; • pokrywają wkład własny NGO projektach realizowanych ze środków zewnętrznych; • tworzą Centrum Organizacji Pozarządowych, które ma wspierać i integrować jednostki aktywne, współpracują z nimi; • współpracują z Centrami Aktywności Lokalnej (mieszkańcy, NGO, radni skupieni wokół problemów lokalnych – ciało doradcze). Opozycja Władze nie starają się uspołecznić mieszkańców: • wykonują tylko ruchy pozorowane (spotkania, konsultacje), zwłaszcza tam, gdzie jest to wymagane prawnie; • ignorują propozycje, uwagi, komentarze mieszkańców (poprawa rozwiązań komunikacyjnych, estetyki miasta, zagospodarowanie parków, strategie pozyskiwania inwestorów), są przekonane o własnej nieomylności, zdarza się, Ŝe trzeba poprawić przyjęte rozwiązania po wykonaniu inwestycji; • zniekształcają wyniki badań zamieszczane na stronie internetowej (wraŜenie, Ŝe jest lepiej niŜ w rzeczywistości ma uśpić czujność mieszkańców). Władze starają się aktywizować mieszkańców: (od pewnego czasu, prawdopodobnie w ramach kampanii przedwyborczej realizowanej za pieniądze obywateli) 19 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. • • NGO Dziennikarze organizują spotkania z mieszkańcami; rozwijają system Centrów Aktywności Lokalnej. Władze starają się aktywizować mieszkańców: (być moŜe w związku ze zbliŜającymi się wyborami) • współpracują z organizacjami pozarządowymi; • spotykają się z mieszkańcami, słuchają opinii, dyskutują, uwzględniają głosy mieszkańców; • organizują konsultacje społeczne. Władze nie starają się aktywizować mieszkańców: (robią to tylko przedwyborczo) • nie realizują obietnic przedwyborczych; • zadłuŜają miasto; • organizują spotkania z mieszkańcami, Ŝeby pozyskać zwolenników; • są zbyt upolitycznione. Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. Badanie ilościowe pokazało, Ŝe osoby sprawujące w Radomiu władzę są dość dobrze oceniane przez badanych – za zainteresowane problemami mieszkańców uznała je nieco ponad połowa badanych, dokładnie 53,2%, głównie wśród osób z grupy wiekowej 25 – 39 lat (64,7%) i z wykształceniem wyŜszym (64,1%). Kompetentne wydawały się 43,3% respondentów (największy odsetek w grupie osób z wykształceniem podstawowym 60%, w wieku 18 – 24 lata – 60% i wśród kobiet – 47,6%). W ich uczciwość nie wątpi 41,4% mieszkańców (najwięcej pozytywnych opinii zaobserwowano u osób w przedziale wiekowym 25 – 39 lat – 50,6% i z wykształceniem wyŜszym – 51,4%). 39,3% badanych wskazało na nieudolność (najwięcej wśród męŜczyzn – 46,8% i osób z wykształceniem zawodowym – 58%), a 24,2% – skorumpowanie jako cechy władz miasta. 20 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 4. Ocena osób sprawujących władzę w Radomiu. N = 500 uczciwi 41,4% kompetentni 43,3% skorumpowani 24,2% nieudolni nie 16,3% 47,8% 28% 47,3% 53,2% 0% 22,8% 40,4% 39,3% zainteresowani problemami mieszkańców tak 35,8% 20% 13,4% 36,8% 40% 60% 80% 10% 100% nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Radomia, 2009 r., PBS DGA. Rozmowa władz miejskich z mieszkańcami odbywa się najczęściej wtedy, gdy jest konieczna, wynika z narzuconych wymogów – unijnych (kwestie infrastruktury drogowej, inwestycje) lub ustawowych (miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego). Zgodnie z opinią uczestników badania jakościowego, w tych tematach władze miasta kontaktują się z mieszkańcami najczęściej. Zarzuty pod adresem władzy (na podstawie badania jakościowego) dotyczyły głównie jej przedwyborczego oŜywienia. Nieprzekonanym respondentom kojarzy się ono z darmową kampanią przedwyborczą. Inne kwestie to: zbyt duŜe wydatki na drogi w stosunku do wydatków na inne inwestycje, nadmierna ostroŜność w podejmowaniu decyzji i inwestowaniu – Radom niczym się nie wyróŜnia, zbyt małe tempo zmian w porównaniu do reszty kraju (zwłaszcza części zachodniej), a z drugiej strony nadmierne zadłuŜanie miasta (Radomia nie stać na inwestycje wymagające środków pochodzących z kredytów 21 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. – nie będzie moŜna ich spłacić), ignorowanie opinii mieszkańców (część respondentów), współpracę z wybranymi organizacjami pozarządowymi (faworyzowanie), Badani dostrzegają następujące kanały komunikacyjne między władzami miejskimi a mieszkańcami: • konsultacje społeczne, • badania opinii mieszkańców nt Ŝycia w mieście, • radni, organizacje pozarządowe (jako pośrednicy), • spotkania Prezydenta i przedstawicieli Rady Miasta z przedstawicielami mieszkańców i Centrów Aktywności Lokalnej, • dyŜury, • spotkania ponad podziałami (przedstawiciele róŜnych władz, opcji politycznych, organizacji pozarządowych, itp.), • Internet (strona UM, czat, Facebook, Platforma Dialogu Społecznego, BIP), • prasa, radio, telewizja. 3.2 Mieszkańcy Z badań wynika, Ŝe radomianie mają niewielkie poczucie uczestnictwa w Ŝyciu społecznym. Przyczyny takiej opinii: • znaczna liczba osób, które nie są aktywne społecznie, mała frekwencja podczas wykładanych planów zagospodarowania przestrzennego i na otwartych sesjach Rady Miejskiej, poruszanie problemów osobistych (mieszkanie, praca, egzaminy, itp.), niezwiązanych z funkcjonowaniem miasta na dyŜurach radnych. ZaangaŜowanie mieszkańców jest widoczne przede wszystkim w kwestiach, które dotyczą ich bezpośrednio, problemy miejskie nie mają większego znaczenia (angaŜują określone grupy „aktywistów”). Jako przykład społeczeństwa obywatelskiego w Radomiu podawano działalność mieszkańców dzielnicy domków jednorodzinnych Godów (motywuje ich obecność lidera społecznego – osoba, która przekazała własną działkę pod budowę boiska, dofinansowuje imprezy lokalne). 22 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. • dowodem na to, Ŝe radomianie starają się włączać w Ŝycie miasta, są np. inicjatywy typu: zawiązywanie się komitetów i stowarzyszeń (np. na rzecz ratowania cmentarza, walki o wzmocnienie bezpieczeństwa na drogach, zwł. pieszych, budowania dróg); zabieganie o utworzenie parku w dzielnicy Ustronie (mieszkańcy starają się o to cierpliwie od 3 lat, chcą pracować fizycznie), samodzielna budowa Toru Offroadowego oraz spora aktywność na forach internetowych (tam ma początek istotna część inicjatyw). 3.3 Konsultacje społeczne 27,5% badanych jest zdania, Ŝe lokalne władze Radomia chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami (64,5% jest zdania przeciwnego). Główne zarzuty pojawiające się w badaniach jakościowych to: • brak stałych mechanizmów konsultacji i spotkań, zwłaszcza ze zwykłymi obywatelami, • wraŜenie, iŜ konsultacje odbywają się w kwestiach wymaganych prawem, bywają pozorne (często mają być podkładką w projekcie). Według badanych konsultacje społeczne powinny być stałym mechanizmem, odbywać się systemowo, być odpowiednio nagłośnione, rozpoczynać się w momencie planowania decyzji, przygotowywania projektu. WaŜny jest element edukacyjny – poinformowanie o pozytywnych i negatywnych aspektach zagadnienia. Część badanych uwaŜała, Ŝe konsultacje powinny odbywać się w małych społecznościach reprezentujących interesy społeczeństwa, np. radnych, organizacji pozarządowych, specjalistów w danych dziedzinach, osób, które problem dotyka bezpośrednio. Wynik konsultacji powinien korygować wizję początkową, niekoniecznie prowadząc do rezygnacji z danego przedsięwzięcia. Według niektórych badanych wsłuchiwanie się w głosy mieszkańców za pośrednictwem powołanych do tego organów (radni, organizacje pozarządowe, urzędnicy), podobnie jak głosowanie podczas posiedzeń Rady Miejskiej równieŜ jest formą konsultacji. 23 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Tabela 3. Definicja, zalety i wady konsultacji społecznych. Władza Opozycja Mieszkańcy Dziennikarze Definicja Zalety Wady Bezpośredni kontakt władzy z obywatelem. Forma demokracji formalnej. Dialog władzy z obywatelami. Dowiadywanie się o problemach, których nie widać z dystansu, poznawanie realiów Ŝycia mieszkańców. Formułowanie ciekawych rozwiązań. Budowanie demokracji. Zadowolenie mieszkańców (władza wychodzi naprzeciw ich oczekiwaniom). DuŜa liczba wypowiedzi, niekoniecznie adekwatnych do sytuacji. Zakłócenia komunikacyjne. Wielość opinii (trudność w podjęciu decyzji). Jeden z najwaŜniejszych elementów funkcjonowania R radnych – spotkania z mieszkańcami, wysłuchanie ich głosów. Informowanie społeczeństwa o zamiarach władz, pytanie o opinię, branie jej pod uwagę o ile jest sensowna, szukanie kompromisu, podawanie uzasadnienia odrzucenia uwag. Zmiana optyki widzenia. Generowanie pomysłów. Budowanie poczucia wpływowości i odpowiedzialności, pobudzanie zaangaŜowania mieszkańców. MoŜliwość zablokowania słusznej sprawy. ZagroŜenie populizmem. Generowanie bezsensownych pomysłów. MoŜliwość zabrania głosu przez społeczeństwo, celem zweryfikowania działań władz. Wsłuchiwanie się władz w głos mieszkańców, pytanie ich o zdanie. Budzenie postawy prospołecznej i zaangaŜowania. Wzbudzanie zaciekawienia mieszkańców. Mieszkańcy czują się docenieni, wysłuchani. WydłuŜenie procesu. Brak kompetencji mieszkańców w wielu tematach (moŜliwość proponowania złych rozwiązań bądź blokowania dobrych). Realizacja przez władze samorządowe udoskonalonych postulatów mieszkańców, uzyskanych poprzez rozmowy z przedstawicielami spółdzielni mieszkaniowych, stowarzyszeń obywatelskich, itp., w oparciu o obietnice przedwyborcze. MoŜliwość uczestniczenia w podejmowaniu decyzji przez mieszkańców (wnoszenia uwag, Mieszkańcy czują się współgospodarzami miasta, mają realny wpływ na to, co się w nim dzieje. PrzedłuŜanie procesu inwestycyjnego, często przez nieobiektywne pretensje. 24 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. zastrzeŜeń, itp.), dialog społeczeństwa z władzą. Rozmowa władz z mieszkańcami. Wymiana poglądów między mieszkańcami a władzą na temat podejmowanych decyzji. NGO Rozmowa gwarantuje kontakt, jest przejawem dobrej woli, buduje zaufanie. Burza mózgów pozwala znajdować nowe, wieloaspektowe rozwiązania w róŜnych dziedzinach. Władza edukuje mieszkańców, wzrasta ich odpowiedzialność, poczucie przynaleŜności, sprawczości. Brak obywateli kwestiach edukacja). świadomości w wielu (konieczna Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. W Radomiu konsultacje społeczne dotyczą trzech najwaŜniejszych sfer: miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (wymóg ustawowy), planów drogowych oraz inwestycji (w obu przypadkach są to najczęściej projekty unijne lub przy duŜym wsparciu Funduszy Europejskich), zaliczono do nich takŜe ankiety dotyczące jakości Ŝycia w mieście, konkursy na nazwy obiektów uŜyteczności publicznej, spotkania, na których mieszkańcy mogą mówić o swoich potrzebach, sesje Rady Miejskiej. Większość respondentów twierdziła, Ŝe władze nie wykorzystują konsultacji częściej, niŜ to konieczne, choć ostatnio, być moŜe związku ze zbliŜającymi się wyborami, częściej widać przejawy dobrej woli z ich strony. Władze uwaŜają, Ŝe najsprawniej działa system pośredni – radni i organizacje pozarządowe powinni być zaangaŜowani w przekazywanie władzom informacji od mieszkańców i zabierać głos w ich imieniu podczas sesji Rady Miejskiej oraz posiedzeń ciał doradczych. Mieszkańcy powinni ich naciskać i rozliczać ze skuteczności podejmowanych działań. 23% badanych radomian deklaruje, Ŝe wzięło udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie (najwięcej wśród badanych w wieku 40 – 59 lat i z wykształceniem wyŜszym), 76,5% nie wzięło udziału). 25 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 5. Deklarowany udział mieszkańców w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie. N = 500 0,5% 23% tak nie nie wiem, trudno powiedzieć 76,5% Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Radomia, 2009 r., PBS DGA. Konsultacje społeczne w Radomiu - case study: 1. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego: • plan zagospodarowania jednego z osiedli – rozmieszczenie punktów usługowych, itp. – zmiany oparte na dawnym, niezrealizowanym zgodnie z pierwotnymi załoŜeniami planie; 2. Plany drogowe: • przebudowa drogi biegnącej przez Radom w kierunku pd – wsch (inicjatywa powstała na forum internetowym, później zbierano podpisy); • budowa ścieŜek rowerowych (poprzez organizację zajmującą się tym tematem); 3. Plany inwestycyjne: • sprawa brukowania placu przed Urzędem Miejskim; • projekty rewitalizacyjne (przez Internet) 4. Inne: 26 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. • zbieranie opinii nt Ŝycia w mieście (wystawiono szafę, do której moŜna było mówić, opinie były nagrywane – na tej podstawie powstał dokument Strategia Marki Radomia); • połączenie dwóch miejskich centrów kultury (konsultacje wymagane ustawowo, według mieszkańca pozorowane – decyzja zapadła wcześniej, potrzebna była „podkładka”); • logo promujące miasto; • nazewnictwo obiektów uŜyteczności publicznej (konkurs na nazwę basenu). Sfery Ŝycia, które mogłyby zostać poddane konsultacjom społecznym: • strategia rozwoju miasta (kierunki rozwoju, wieloletni program inwestycyjny); • priorytety budŜetowe; • zmiany w układzie komunikacyjnym miasta, inwestycje drogowe (wariantowanie); • kwestie związane z komunikacją publiczną; • plany zagospodarowania przestrzennego (zmiany, np. wysokości budynków, wybór pomiędzy koncepcjami zagospodarowania poszczególnych miejsc); • oferta kulturalna i rozrywkowa; • sport i rekreacja (lokalizacja i kształt inwestycji, takŜe placów zabaw); • estetyka, wygoda, czystość miasta (rozwiązanie problemu psich odchodów); • budowa obiektów handlowych, usługowych, przemysłowych; • inwestycje zmieniające funkcjonowanie danej części miasta; • budowa pomników; • budowa masztów telefonii komórkowej; • dodatkowe obciąŜenia finansowe (np. fakt wprowadzenia płatnych parkingów i ewentualna wysokość opłat). Problemem władz Radomia jest brak systemowych konsultacji społecznych z mieszkańcami. Nasilenie przejawów dobrej woli w okresie przedwyborczym daje wraŜenie, Ŝe konsultacje są elementem kampanii przedwyborczej, a ich incydentalność 27 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. powoduje przekonanie, Ŝe pełnią rolę „podkładki” w dokumentacji, nie zaś realnego narzędzia dialogu. 28 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 4. Wnioski Zmiany zachodzące w Radomiu są widoczne, choć ich charakter nie jest dynamiczny. Najbardziej odczuwalne są prace nad poprawą infrastruktury technicznej, co niecierpliwi mieszkańców. brak jest inwestorów tworzących ofertę pracy, co powoduje, Ŝ mieszkańcy wyjeŜdŜają w jej poszukiwaniu, a radom staje się miastem – sypialnią. Mieszkańcy nie są zbyt aktywni. Prawdopodobnie ma to związek z brakiem elit i liderów społecznych oraz złą sytuacją na rynku pracy, wywołującą nastrój zniechęcenia i czarnowidztwa. Organizacje pozarządowe działające w mieście, zwłaszcza działające na rzecz osób niepełnosprawnych, są dość aktywne. PręŜnie działa centrum wolontariatu. Istotną rolę pełni wspierająca rola samorządu, który zapewnia im wkład własny do projektów realizowanych ze środków zewnętrznych oraz wykorzystuje ich rolę opiniodawczą. MoŜna mówić o powstającym partnerstwie pomiędzy trzecim sektorem i miastem. Władze Radomia działają dość ostroŜnie. Nie podejmują kontrowersyjnych, śmiałych decyzji. Część mieszkańców krytykuje politykę powolnych zmian, z drugiej strony narzekając na zadłuŜenie miasta. Rozwijanie Centrów Aktywności Lokalnej świadczy o podejmowaniu prób aktywizowania mieszkańców, choć w opinii części z nich są to działania o charakterze przedwyborczym. 29 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Spis tabel i wykresów Spis tabel Tabela 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Radomiu. .................................... 5 Tabela 2. Opinie badanych na temat aktywizacji mieszkańców Radomia przez władze. ..19 Tabela 3. Definicja, zalety i wady konsultacji społecznych. .........................................24 Spis wykresów Wykres 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Radomiu na przestrzeni trzech ostatnich lat. ................................................................................................... 9 Wykres 2. Przejawy aktywności obywatelskiej mieszkańców Radomiu w ciągu roku 2009. ....................................................................................................................14 Wykres 3. Deklarowany poziom zaufania do poszczególnych instytucji. .......................16 Wykres 4. Ocena osób sprawujących władzę w Radomiu............................................21 Wykres 5. Deklarowany udział mieszkańców w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie. .............................................................26 30 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Aneks tabelaryczny P1. Z którymi z poniŜszych stwierdzeń się Pan/i zgadza, a z którymi się nie zgadza? Zdecydowa nie się zgadzam się Raczej się zgadzam Raczej się nie zgadzam Zdecydowa nie się nie zgadzam Trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza MoŜna ufać większości ludzi 7,1% 41,4% 38,0% 11,5% 2,0% 100,0% Interesuję się wydarzeniami w moim mieście 33,6% 43,9% 16,9% 4,1% 1,6% 100,0% Czuję się współodpowiedzialny za miejsce, w którym mieszkam 47,5% 33,2% 11,8% 5,9% 1,6% 100,0% Miasto, w którym mieszkam, to dobre miejsce do Ŝycia 21,6% 37,2% 27,5% 11,7% 2,0% 100,0% P2. Przeczytam Panu/i teraz kilka instytucji. Proszę powiedzieć, którym z nich Pan/i ufa, a którym nie ufa: Zdecydowa nie ufam Raczej ufam Raczej nie ufam Zdecydowa nie nie ufam Trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 5,2% 36,3% 35,6% 15,9% 7,1% 100,0% 13,5% 44,2% 20,3% 14,4% 7,6% 100,0% Rząd RP 5,2% 27,3% 36,1% 26,5% 4,9% 100,0% Partie Polityczne 0,9% 7,5% 41,0% 41,7% 9,0% 100,0% Związki Zawodowe 4,7% 27,1% 28,6% 28,1% 11,5% 100,0% 32,7% 37,9% 15,8% 10,4% 3,2% 100,0% Stowarzyszenia działające w mieście 8,9% 45,6% 18,9% 8,5% 18,1% 100,0% Fundacje działające w mieście 14,4% 48,5% 13,8% 5,0% 18,4% 100,0% Rada Miasta Prezydent Miasta Kościół 31 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P3. Czy naleŜy Pan/i do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych, itp? Czy naleŜy Pan/i do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych, itp.? Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza 10,2% 89,8% 100,0% P4. Czy Pana/i zdaniem władze lokalne w Pan/ mieście chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami? Czy Pana/i zdaniem władze lokalne w Pan/ mieście chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 27,5% 64,5% 8,0% 100,0% P5. Czy brał/a Pan/i kiedykolwiek udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie? Czy brał/a Pan/i kiedykolwiek udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 23,0% 76,5% 0,5% 100,0% 32 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P6. Które z poniŜszych określeń dobrze pasowałoby Pana/i zdaniem do osób sprawujących władzę w Pana/i mieście? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza Uczciwi 41,4% 35,8% 22,8% 100,0% Kompetentni 43,3% 40,4% 16,3% 100,0% Skorumpowani 24,2% 47,8% 28,0% 100,0% Nieudolni 39,3% 47,3% 13,4% 100,0% Zainteresowani problemami mieszkańców 53,2% 36,8% 10,0% 100,0% P7. Czy w ciągu tego roku: Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza Był/a Pan/i w Urzędzie Miasta 58,5% 41,5% 100,0% Brał/a Pan/i udział w spotkaniach, obradach dobrowolnych stowarzyszeń bądź organizacji 13,4% 86,6% 100,0% Brał/a Pan/i udział w pracach/obradach wspólnot bądź spółdzielni mieszkaniowych 24,3% 75,7% 100,0% Zwracał/a się Pan/i z pisemnym wnioskiem do Urzędu Miasta bądź innych instytucji publicznych 31,9% 68,1% 100,0% 33 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P8. Czy: Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach samorządowych (do Rady Miasta, na Prezydenta Miasta)? Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach parlamentarnych (do Sejmu i Senatu RP)? Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach prezydenckich? Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza 71,5% 28,5% 100,0% 72,5% 27,5% 100,0% 80,1% 19,9% 100,0% P9. Proszę ocenić, czy następujące elementy Ŝycia w Pana/i mieście w ciągu ostatnich trzech lat pogorszyły się czy poprawiły? Zdecydow anie się poprawiło Raczej się poprawiło Pozostały bez zmian Raczej się pogorszyło Zdecydow anie się pogorszyło Nie wiem, trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 12,1% 33,3% 31,4% 12,9% 8,1% 2,2% 100,0% 9,1% 31,8% 36,0% 14,3% 7,0% 1,7% 100,0% 33,6% 42,9% 6,0% 9,1% 5,7% 2,8% 100,0% 1,7% 8,2% 27,0% 26,6% 28,7% 7,8% 100,0% Edukacja 10,5% 25,8% 32,3% 6,9% 4,1% 20,4% 100,0% Oferta kulturalna i rozrywkowa 17,0% 37,7% 29,7% 3,4% 3,8% 8,4% 100,0% Bezpieczeństwo mieszkańców 14,9% 40,8% 28,6% 6,5% 5,2% 4,1% 100,0% Estetyka i czystość w mieście 22,1% 43,2% 20,9% 4,7% 6,3% 2,9% 100,0% Ogólna jakość Ŝycia Poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście Infrastruktura drogowa Rynek pracy 34 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
