docMój samorząd_Kielce
download 
Reklamacja Transkrypt
Mój samorząd_Kielce
Mój samorząd Raport ilościowo – jakościowy z badania na temat jakości Ŝycia w Kielcach. Spis treści Spis treści ............................................................................................................ 2 Informacje o badaniu ............................................................................................. 3 1. Mieszkaniec ...................................................................................................... 5 1.1 Jakość Ŝycia w Kielcach .............................................................................. 5 1.2 ZauwaŜane zmiany .................................................................................... 8 2. Obywatel .........................................................................................................12 2.1 Kielce jako miasto obywatelskie .................................................................12 2.2 Aktywność polityczna mieszkańców ............................................................14 2.3 Wiedza o organizacjach pozarządowych ......................................................16 3. Władza i mieszkańcy .........................................................................................18 3.1 Władza....................................................................................................18 3.2 Mieszkańcy ..............................................................................................20 3.3 Konsultacje społeczne ...............................................................................22 4. Wnioski ...........................................................................................................27 Spis tabel i wykresów ............................................................................................28 Aneks tabelaryczny ...............................................................................................29 2 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Informacje o badaniu Projekt badawczy: Mój samorząd Wykonawca: PBS DGA Spółka z o.o., 81-812 Sopot, ul. Junaków 2 Metodologia: Badanie ilościowe metodą CATI (wywiady telefoniczne wspomagane komputerowo) na reprezentatywnej próbie 501 dorosłych mieszkańców Kielc. Badanie jakościowe prowadzone metodą indywidualnych wywiadów pogłębionych (IDI – In-Depth Interviews). Termin realizacji prac: Badanie ilościowe: 4–8 grudnia 2009 roku. Badanie jakościowe: 7 i 8 kwietnia 2010 roku. Miejsce realizacji prac: Kielce Próba: Badanie ilościowe: 500 wywiadów telefonicznych z mieszkańcami Kielc. Badanie jakościowe: 10 indywidualnych wywiadów pogłębionych, po 2 z przedstawicielami następujących grup: władza, opozycja, dziennikarze, organizacje pozarządowe, mieszkańcy. Długość wywiadu: Badanie ilościowe – około 10 minut. Badanie jakościowe – około 45 minut. 3 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wybrane dane statystyczne Liczba mieszkańców: 205 094 osób w tym: kobiet 108 137 w tym: męŜczyzn 96 957 Dochody budŜetu miasta 745 667 942 zł Wydatki budŜetu miasta 741 262 541 zł Dochód na 1-go mieszkańca 3 626 zł Wydatki na 1-go mieszkańca 3 604 zł Przeciętne wynagrodzenie brutto 2 954 zł Ilość zarejestrowanych przedsiębiorstw 2009 r. 27 536 Nowo zarejestrowane przedsiębiorstwa w 2008 r. 1 870 Nowo zarejestrowane przedsiębiorstwa w 2009 r. 2 017 Frekwencja w wyborach samorządowych 2006 r. 40,21% Frekwencja w wyborach parlamentarnych 2007 r. 62,61% 4 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 1. Mieszkaniec 1.1 Jakość Ŝycia w Kielcach Zdaniem mieszkańców ogólną jakość Ŝycia w mieście określają przede wszystkim następujące elementy: • infrastruktura społeczna: zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, dostępność świadczeń medycznych, edukacji (przedszkola, szkoły), kultury i rozrywki, rekreacji (aktywny wypoczynek); • poziom dyskusji publicznej (komunikacja społeczna, media, Ŝycie publiczne, polityczne, społeczne); • sieć handlowo – usługowa; • moŜliwość podjęcia pracy, dającej perspektywę utrzymania rodziny i rozwoju, samorealizacji (na róŜnych płaszczyznach); • poczucie, Ŝe miasto się rozwija; • dobre warunki dla inwestorów; • wielkość miasta; • dostęp do natury (otoczenie); • dobra atmosfera; • infrastruktura techniczna: energetyka, dostarczanie ciepła, wody, usuwanie ścieków i odpadów, transport (sieć przejezdnych dróg, dobrze zorganizowana komunikacja miejska i międzymiastowa, parkingi); • przestrzeń publiczna: estetyka, czystość, dobre zagospodarowanie (w tym ładna, przyjazna architektura), tereny zielone; • dostępność urzędów poza godzinami pracy mieszkańców, sposób traktowania mieszkańców, rozwiązywania spraw; • poczucie anonimowości. Badania przeprowadzone w ramach projektu „Mój samorząd” potwierdzają opinię, Ŝe Kielce są dobrym miejscem do Ŝycia. Przekonanych jest o tym 84,9% badanych (odsetki rosną wraz z wiekiem respondentów), z czego 46,7% w sposób zdecydowany. Ocena 5 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. poszczególnych elementów Ŝycia (za wyjątkiem pracy, edukacji i infrastruktury drogowej) wypada (w badaniu jakościowym) dość pozytywnie, choć nie jest juŜ tak jednoznaczna jak w przypadku ogólnej oceny jakości Ŝycia w tym mieście. Tabela 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Kielcach. Element Mocne strony DuŜe zaniedbania. Lokalizacja parkingu wielopoziomowego, cena postoju. Dziurawe drogi i nierówne chodniki. Brak podjazdów dla wózków i osób starszych. Brak obwodnic. Brak tras wylotowych. Brak parkingów. Korki. Tranzyt jadący przez miasto. Budowa drogi ekspresowej przebiegającej przez miasto w kierunku Lublina. Zamknięcie ul. Paderewskiego sparaliŜowało ruch w zachodnio – południowej części miasta. Brak dróg i kanalizacji na obrzeŜach miasta. Słabe połączenia z resztą kraju (długi przejazd pociągiem). Filharmonia. Teatr tańca (Międzynarodowe Warsztaty Jazzowe, Festiwal Tańca). Teatr dla dzieci (dobra oferta). Obserwatorium Astronomiczne. Międzynarodowy Festiwal Muzyki. Festiwal Anima Mundi (muzyka organowa i sakralna). Świętokrzyskie Dni Muzyki. Festiwale jazzowe. Festiwal Piosenki Harcerskiej (obumierający). Kieleckie Centrum Kultury i Wojewódzki Dom Kultury (duŜo wydarzeń, oferta zajęć dla mieszkańców). Off Fashion – festiwal mody dla młodych projektantów i entuzjastów. Targi Kielce. Muzeum Narodowe – nowocześnieje, otwiera się na zwiedzanie aktywne. Biuro Wystaw Artystycznych - ciekawa oferta wystawiennicza (młoda sztuka, sztuka współczesna, podąŜanie za aktualnymi trendami). Muzeum Gier i Zabawy. Słaba promocja wydarzeń. Teatr im. śeromskiego – nietajny repertuar. Brak większych festiwali, wydarzeń przyciągających ludzi z zewnątrz. Słabo działająca telewizja lokalna (małe nakłady, krótki czas antenowy). Brak nocnego Ŝycia kulturalnego (zarzucenie Białych Nocy Kultury moŜliwość zwiedzania muzeów, imprezy towarzyszące). Wykupywanie biletów na koncerty przez pracodawców. Wysokie ceny biletów. Brak moŜliwości prezentacji młodych zespołów (brak promocji, wsparcia). Brak oferty awangardowej. Słabo rozwinięta kultura studencka. Infrastruktura drogowa Oferta kulturalna Słabe strony Powstanie parkingu wielopoziomowego. Rozbudowa dróg. Rozwój węzła śelazna. Poprawiający się stan komunikacji miejskiej. 6 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Kino Widok przy WDK (ciekawe projekcje, karnety). Kinoplex. Estetyka, czystość miasta Rewitalizacja centrum (zakończona ul. Sienkiewicza – deptak, trwają prace w Rynku). Remont amfiteatru Kadzielnia. Ulgi dla remontujących kamienice właścicieli. Zielone Patrole (młodzieŜ sprząta miasto). Dbałość o zieleń miejską. Piękne parki. Systematyczny odbiór niepotrzebnej elektroniki. 5 Rezerwatów Geologicznych. Skwer Szarych Szeregów. Podrzucanie śmieci. Psie kupy. Wydeptywanie ścieŜek. Małe firmy i niezamoŜni właściciele kamienic nie inwestują w remonty. Wycinanie drzew. Dzielnice slumsów. Widoczne patrole Policji (dodatkowe patrole opłacane przez miasto). Oświetlone centrum. Zawodny monitoring. Brak patroli StraŜy Miejskiej (w stosunku do jej liczebności na 1 mieszkańca). Nieoświetlone ulice poza centrum miasta. Akty wandalizmu (niszczenie przystanków, elewacji). Miasto spółek akcyjnych (praca dla menagerów, specjalistów). Wzrost zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Coraz więcej pracy dla młodych ludzi – otwierają się biura prasowe (Urząd Miasta, Urząd Marszałkowski). Działalność wspierająca Urzędu Pracy, Ochotniczego Hufca Pracy i Biura Rozwoju Regionalnego. Dobrze rozwinięty sektor budownictwa i usług. Kiepskie warunki dla samozatrudnienia. Brak infrastruktury dla inwestorów biznesowych, dobry warunków inwestycyjnych, ulg, zachęt. Brak przemysłu wykorzystującego wysokie technologie. Brak miejsc pracy (głównym pracodawcą jest administracja i uczelnie). Zatrudnianie na podstawie umów okresowych albo bez umów. Redukcje (browar, Coral Texstil, Iskra). Brak korporacji międzynarodowych (osoby ambitne, dobrze wykształcone, znające języki wyjeŜdŜają). Niskie zarobki. DuŜa konkurencja. Szkoła muzyczna. DuŜy wybór szkół prywatnych. Dobry poziom Politechniki. Likwidacja części placówek dla optymalizacji warunków. Rozbudowa bazy edukacyjnej uniwersytetu i Politechniki. Dobra baza dla młodzieŜy której nie stać na wyjazd do większych/dalszych ośrodków. Dobre licea. Zanik szkolnictwa zawodowego (są braki na rynku pracy). Brak kierunków innowacyjnych (głównie kierunki humanistyczne i pedagogiczne). Stare programy nauczania. Brak nowoczesnego podejścia (uczenie myślenia, korzystania z zasobów, nowoczesnych narzędzi, jak Internet, tablice interaktywne). Brak wykorzystania potencjału uczelni wyŜszych (współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwo Rynek pracy Edukacja 7 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. nowych, innowacyjnych technologii). Słaba infrastruktura sportowa. Uczelnie 2 wyboru (rekrutacja bez weryfikacji, zostają ci, którzy nie dostali się gdzie indziej). Zamknięcie Politechniki na współpracę z innymi uczelniami. Polityka społeczna Stoki narciarskie. Sporty konne. Szkoły tańca. Kluby sportowe. 2 pływalnie. Złe warunki w mieszkaniach komunalnych w centrum miasta. Brak atrakcyjnej oferty rozrywkowo – rekreacyjnej dla młodzieŜy. Hala sportowa pozbawiona akustyki (nie nadaje się do celów koncertowych). Brak lodowiska. Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. 1.2 ZauwaŜane zmiany 49,4% badanych (56,9% męŜczyzn i 42,9% kobiet) uwaŜa, Ŝe ogólna jakość Ŝycia w ich mieście w ciągu ostatnich 3 lat – zdecydowanie lub raczej - poprawiła się, zdaniem 20,4% respondentów uległa pogorszeniu, a 28,8% nie dostrzega zmian. Wraz z wiekiem badanych maleją odsetki osób dostrzegających poprawę. Nieco lepiej niŜ ogólną jakość Ŝycia w mieście kielczanie ocenili poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście – 52,2% zauwaŜyło poprawę tego elementu (ponownie przewaga męŜczyzn – 57,4% w stosunku do 47,7% kobiet), a 13,6% jego pogorszenie. 31% badanych uwaŜa, Ŝe ich poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście nie zmienił się. Generalnie prawie większość zmian zauwaŜanych przez badanych na przestrzeni ostatnich 3 lat miały charakter pozytywny. Poprawiło się równieŜ, bądź nie uległo zmianie funkcjonowanie niektórych elementów Ŝycia w Kielcach. MęŜczyźni częściej wskazywali na poprawę estetyki miasta i oferty kulturalnej, a kobiety na poprawę edukacji. Wyjątek wśród ocenianych elementów stanowi rynek pracy: 48,1% badanych twierdzi, Ŝe nastąpiło na nim pogorszenie sytuacji1. 1 Dane statystyczne wskazują, Ŝe w latach 2007-2009 poziom bezrobocia rejestrowanego w Kielcach wynosił: 2007 – 10,0%, 2008 – 9,6%, 2009 – 10,3%. Źródło: www.stat.gov.pl. 8 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Kielcach na przestrzeni trzech ostatnich lat. N = 500 1,4% ogólna jakość Ŝycia 13,9% 35,6% 28,8% 13,7% 6,7% 3,2% poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście 16,4% 35,8% 31% 9,7% 3,9% 2,6% infrastruktura drogowa 20,3% 42,7% 17,3% 8,5% 8,6% 0,3% rynek pracy 9,8% 29,9% 26,7% 12% 21,3% 4,7% edukacja 14% 29,1% 28,2% 13,9% 10,1% 1,5% oferta kulturalna i rozrywkowa 20,5% 41,7% 3,3% 7,6% 25,4% 5,4% bezpieczeństwo mieszkańców 10,4% 34,7% 8,9% 2,8% 37,7% 2,7% estetyka i czystość w mieście 28,2% 0% 20% 37,3% 40% 25,2% 60% 5,4%1,2% 80% zdecydowanie się poprawiło raczej się poprawiło raczej się pogorszyło zdecydowanie się pogorszyło nie wiem, trudno powiedzieć 100% pozostały bez zmian Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Kielc, 2009 r., PBS DGA. Najczęściej zauwaŜane zmiany dotyczyły (na podstawie badania jakościowego): • infrastruktury społecznej: rozbudowa bazy edukacyjnej (Politechnika, Uniwersytet), Obserwatorium Astronomicznego, oddanie stadionu i hali sportowej, 9 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. remont pływalni, poprawa stanu komunikacji miejskiej (zakup nowych autobusów, zwiększenie częstotliwości kursów); • estetyki – rewitalizacja Centrum (ul. Sienkiewicza, Rynek), remont amfiteatru; • infrastruktury technicznej: wzrost natęŜenia ruchu (korki), rozbudowa i remonty dróg (powstają drogi wylotowe, np. nr 7), powstanie wielopoziomowego parkingu w centrum; • inne: utrata podatników (coraz więcej mieszkańców przeprowadza się poza miasto, budując domy w sąsiednich gminach - tańsze działki) i młodych ludzi (wyjeŜdŜają na studia i w poszukiwaniu pracy), wypieranie kupców przez banki, apteki i sklepy z butami, początki konsolidacji środowisk aktywnych (np. NGO), rozbudowa bazy handlowej (Galeria Echo) i hotelowej, większa liczba wydarzeń kulturalnych (powstanie Muzeum Gier i Zabawy, Międzynarodowe Warsztaty Jazzowe), rozwój agroturystyki. Zarzuty dotyczyły braku promocji miasta (mimo iŜ istnieje Dział Promocji), braku korzystnych warunków dla inwestorów (infrastruktura, system ulg i zachęt), co przekłada się na złą sytuację na rynku pracy i powoduje ubytek ludzi młodych. Respondentom nie podobał się takŜe słaby poziom rozwoju i niski poziom uczelni wyŜszych (większość wykładowców dojeŜdŜa z innych miast, nie widzi potrzeby rozwoju, nie angaŜuje się, wyjątek stanowi Politechnika, ale tu takŜe brak współpracy z biznesem). Przedstawiciel NGO tłumaczył tę sytuację zaściankowością władz – nie wyjeŜdŜają z miasta, nie znają języków, mają trudności w nawiązywaniu kontaktów biznesowych. Określał teŜ miasto jako hermetyczne, konserwatywne, nepotyczne i pozbawione dynamiki. Nie w pełni wykorzystaną zaletą Kielc jest ich połoŜenie w bezpośrednim sąsiedztwie Gór Świętokrzyskich, co stwarza dobre warunki dla turystyki, wypoczynku i rekreacji (stoki narciarskie, ścieŜki rowerowe, skałki, Jaskinia Raj, sporty konne, bliskość sztucznych zbiorników wodnych, zabytkowe ruiny, Centrum Bajki w Pacanowie, hodowla bizonów w Kurozwękach). 10 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Zmiany zachodzące w Kielcach są widoczne. Mieszkańcy postrzegają miasto jako dobre miejsce do Ŝycia. Główną zaletą jest jego połoŜenie geograficzne, zapewniające naturalne warunki rekreacyjne, optymalna wielkość (posiada walory średnich miast – jest wystarczająco duŜe, by zapewnić moŜliwość utrzymania się oraz ofertę edukacyjną, a jednocześnie wystarczająco małe, by móc się po nim sprawnie poruszać, nawet bez konieczności korzystania z samochodu). Korzyścią jest takŜe wolniejsze tempo Ŝycia i brak anonimowości (daje większe poczucie bezpieczeństwa i przynaleŜności). Główną wadą jest brak miejsc pracy i wystarczających moŜliwości rozwoju oraz słaba komunikacja PKP z resztą kraju. Prawdopodobnie jest to głównym powodem spadku liczby mieszkańców. 11 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 2. Obywatel 2.1 Kielce jako miasto obywatelskie Zdaniem badanych dobry obywatel to osoba, która: • bierze na siebie część odpowiedzialności za to, co się dzieje wokół niej; • umie wyraŜać swoją opinię, dostrzega wady i zalety, konstruktywnie krytykuje, generuje pomysły; aktywnie działa na rzecz zmiany; • angaŜuje się w Ŝycie publiczne, ma świadomość współposiadania pieniędzy publicznych, dba Ŝeby były dobrze wykorzystywane; • potrafi się zorganizować, zawalczyć o dobro wspólne bez zaogniania konfliktów; • zna swoje prawa (głosuje) i obowiązki (płaci podatki), przestrzega prawa, obowiązującej moralności; • jest mądra, odpowiedzialna i uczciwa; • dba o wychowanie swoich dzieci; • pielęgnuje patriotyzm lokalny (bez nacjonalizmu), przekazuje go dzieciom, szanuje swoje miasto, dba o nie, utoŜsamia się z nim, czuje się jego gospodarzem. Większość badanych telefonicznie respondentów jest zdania, Ŝe Kielce to miasto obywatelskie, a jego mieszkańcy angaŜują się w działania prowadzące do rozwoju lokalnego. 89,4% respondentów (93,4% męŜczyzn i 85,9% kobiet) deklaruje interesowanie się wydarzeniami w swoim mieście (dla 9,6% wydarzenia te nie są interesujące). Ponadto 88,1% badanych czuje się współodpowiedzialnych za miejsce, w którym mieszka – w odróŜnieniu od samego zainteresowania wydarzeniami opinię tę częściej podzielają kobiety niŜ męŜczyźni – 90,5% w stosunku do 85,3%. 10,5% badanych nie czuje podobnej odpowiedzialności. Większość respondentów biorących udział w badaniach jakościowych (badaliśmy po dwóch przedstawicieli władzy, opozycji, NGO, dziennikarzy i mieszkańców) twierdziło, iŜ aktywność kielczan na rzecz rozwoju miasta nie jest duŜa (wyjątkiem był przedstawiciel władzy, mający zdanie odmienne). Jednoczą się głównie w ramach duŜych, 12 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. zorganizowanych akcji na rzecz miasta. W mieście nie ma rad osiedlowych, aktywne jest środowisko opozycji. Przyczynami takiego stanu rzeczy mogą być według badanych: • brak tradycji współuczestnictwa, współodpowiedzialności; • brak wspólnot lokalnych; • brak przywiązania do miejsca, myślenia w kategoriach miasta (wielu mieszkańców to przesiedleńcy ze wsi); • brak świadomości i edukacji obywatelskiej (zwłaszcza w zakresie praw i moŜliwości); • nieumiejętność dbania o swoje interesy; • brak umiejętności współpracy i organizowania się (mało efektywne i zniechęcające próby działania w pojedynkę); • mała otwartość na innowacje; • utoŜsamianie samorządności z polityką (jej negatywny wizerunek, brak szacunku do polityków/samorządowców, myślenia o nich jako przedstawicielach interesów mieszkańców); • skupienie się na Ŝyciu prywatnym, zabieganiu o utrzymanie rodziny. Jednostki czujące potrzebę działania, wyraŜają ją poprzez działalność w organizacjach pozarządowych i opozycji. W mieście zarejestrowana jest duŜa liczba organizacji pozarządowych, jednak nie wszystkie są obecnie aktywne. Niewiele organizacji jest widocznych, a co za tym idzie rozpoznawalnych (większość respondentów nie potrafiła wymienić ich nazw). Biorąc pod uwagę fakt, Ŝe podstawą społeczeństwa obywatelskiego jest zaufanie, o Kielcach obywatelskich dość dobrze świadczy równieŜ fakt, Ŝe połowa badanych (50,3%) jest zdania, Ŝe – raczej lub zdecydowanie - moŜna ufać większości ludzi (48,6% ma zdanie odmienne), nie odnotowano istotnych zróŜnicowań odpowiedzi ze względu na płeć czy wiek badanych. 13 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wykres 2. Przejawy aktywności obywatelskiej mieszkańców Kielc w ciągu roku 2009. N =500 67,3% bytność w Urzędzie Miasta 32,7% branie udziału w spotkaniach, obradach dobrowolnych stowarzyszeń lub organizacji 12,5% 87,5% 27,5% branie udziału w spotkaniach, obradach wspólnot lub spółdzielni mieszkaniowych 72,5% zwracanie się z pisemnym wnioskiem do Urzędu Miasta bądź innych instytucji publicznych 35,9% 64,1% 0% tak 20% 40% 60% 80% 100% nie Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Kielc, 2009 r., PBS DGA. 2.2 Aktywność polityczna mieszkańców Deklarowana przez badanych frekwencja wyborcza (wybory samorządowe, parlamentarne, do Parlamentu Europejskiego) w Kielcach (za wyjątkiem wyborów prezydenckich) jest – w porównaniu z innymi miastami – dość wysoka. 79,6% badanych deklarowało głosowanie w ostatnich wyborach prezydenckich (średnia krajowa z roku 2005: 49,74%), 76,6% w ostatnich wyborach parlamentarnych (średnia krajowa z roku 2007: 53,88%), 74,9% twierdziło, Ŝe brało udział w ostatnich wyborach samorządowych (średnia krajowa z roku 2006: 45,99%). Deklarowana frekwencja w przypadku wyborów samorządowych wyraźnie kontrastuje z danymi podawanymi przez Państwową Komisję Wyborczą: według tych danych w wyborach samorządowych w 2006 roku brało 40,21% obywateli, a w wyborach parlamentarnych z 2007 r. – 62,61%. Największym zaufaniem badani darzą obecnego gospodarza miasta (ufa mu 69,8% badanych – zdecydowanie więcej męŜczyzn niŜ kobiet – odpowiednio 75,2% w stosunku 14 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. do 65,1%), następny jest kościół (zaufanie zadeklarowało 62,8% respondentów), tuŜ po nim działające w mieście organizacje pozarządowe (fundacjom ufa 62,1% badanych, stowarzyszeniom – 52,9%). DuŜa grupa badanych obdarza swoim zaufaniem Radę Miasta (59,1%) – najwyŜsze odsetki osób podzielających tę opinię odnotowano wśród 18-24latków (65,2%). Generalnie, poziom zaufania do instytucji lokalnych jest większy niŜ do instytucji szczebla państwowego. Związkom zawodowym ufa 33%, a Rządowi RP - 32% respondentów. Najmniej osób w Kielcach ufa partiom politycznym – zaledwie 11,4%. Wykres 3. Deklarowany poziom zaufania do poszczególnych instytucji. N = 500 Rada Miasta 5,1% 54,1% 26,7% 8,8%5,3% 2,8% Prezydent Miasta 27,7% Rząd RP 6,4% 42,1% 25,5% 16,3% 35,4% 11,1% 27,7% 4,9% 2,2% Partie Polityczne 40,9% 9,2% 41% 6,7% 4,2% Związki Zawodowe 25,3% 28,8% 29,7% 11,9% 2,8% Kościół 24,6% Stowarzyszenia działające w mieście 7,5% Fundacje działające w mieście 45,4% 11,9% 0% zdecydowanie ufam 38,3% raczej ufam 19,6% 21,6% 50,2% 20% raczej nie ufam 40% 7,8% 13,8% 60% zdecydowanie nie ufam 14,8% 9,6% 80% 17,7% 14,5% 100% trudno powiedzieć Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Kielc, 2009 r., PBS DGA. 15 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 2.3 Wiedza o organizacjach pozarządowych W Kielcach zarejestrowanych jest około 980 organizacji pozarządowych2. Wiedza części respondentów (badanych jakościowo) na temat trzeciego sektora była dość ograniczona. Według dziennikarzy większość z nich ma słaby PR, przez co ich rola nie jest doceniana, bądź ich kondycja jest słaba. Nie mają wyraźnego motywu przewodniego, sprawiają wraŜenie chaotycznych, jakby istniały tylko po to, by otrzymywać pieniądze. Silne i mocno okresie ukierunkowane przedwyborczym jest środowisko organizacji przykościelnych. W uaktywniają się organizacje o zabarwieniu politycznym. Według przedstawiciela władzy współpraca samorządu z trzecim sektorem ogranicza się do zlecania zadań na zasadzie konkursów. Przedstawiciel opozycji twierdził, Ŝe nie wszystkie dobrze wypełniają swoje zadania (poziom ich realizacji nie zawsze jest wysoki – przykład złych warunków na obozie organizowanym ze środków miejskich), zbyt rzadko są kontrolowane. Przedstawiciele kieleckich organizacji pozarządowych mówili o swojej trudnej sytuacji. Twierdzili, Ŝe ich liczba w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców jest jedną z najmniejszych w Polsce i stopniowo spada. Dodatkowo: • przestało istnieć centrum wolontariatu; • młodzi, zaangaŜowani ludzie wyjeŜdŜają na studia lub w poszukiwaniu prac; • brakuje wsparcia ze strony samorządu (jest ono udzielane selektywnie – niektóre organizacje mają wsparcie lokalowe, są preferowane przy tworzeniu zasad konkursowych – „zamknięte przydziały”, brak jasnych kryteriów oceny, moŜliwości wglądu, kwoty konkursowe są zbyt niskie – nie pokrywają kosztów realizacji projektu, nie biorą pod uwagę moŜliwości rozliczenia kosztów stałych, takich jak zatrudnienie księgowej, pracowników, utrzymanie biura, samorząd nie pomaga zabezpieczyć wkładu własnego koniecznego przy staraniu się o środki z UE); • współpraca z samorządem jest odbierana jako przynaleŜność partyjna i zobowiązanie („trzeba się sprzedać”, według jednego z respondentów konieczne jest 2 teŜ fikcyjne zatrudnianie przy projektach poleconych osób, zlecanie http://bazy.ngo.pl/search/wyniki.asp?wyniki=1&kryt_nazwa=&kryt_miasto=kielce&kryt_woj=13&kryt_pola=. 16 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. konkretnym podmiotom usług, które moŜna by wykonać taniej), dlatego część organizacji stara się istnieć samodzielnie, co na dłuŜszą metę jest niemoŜliwe; • brak pieniędzy na przetrwanie pomiędzy poszczególnymi projektami. Według badanych przedstawicieli NGO samorząd nie rozumie ich roli, traktuje je jak nastawionych roszczeniowo petentów. Dla poprawy sytuacji konieczna byłaby zmiana nastawienia władz, ustalenie nowych zasad organizowania i oceniania konkursów na realizację zadań miejskich, inny podział środków (mniejsza liczba projektów, większe kwoty i moŜliwości). Działalność pojedynczych organizacji jest zauwaŜana przez respondentów w następujących obszarach: • kultura; • młodzieŜ defaworyzowana; • edukacja; • dobroczynność (pomoc ludziom w trudnej sytuacji Ŝyciowej – pomoc rzeczowa, organizacja czasu wolnego, wypoczynku wakacyjnego, socjoterapia); • ludzie starsi (kluby seniora); • sport; • ekologia, zwierzęta. 14,3% badanych deklaruje przynaleŜność do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych itp. Aktywność w tym obszarze częściej deklarują męŜczyźni (18,1%) niŜ kobiety (11%). Niewielu mieszkańców Kielc angaŜuje się w działania prowadzące do rozwoju lokalnego. DuŜa liczba zarejestrowanych w mieście organizacji pozarządowych nie przekłada się na ich efektywność. Borykają się one z licznymi problemami – są zsekularyzowane, a ich współpraca z samorządem pozostawia wiele do Ŝyczenia. Stan wiedzy respondentów wskazuje na niewielką rozpoznawalność organizacji samorządowych. 17 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 3. Władza i mieszkańcy 3.1 Władza Z badań jakościowych wynika, Ŝe władze Kielc niespecjalnie starają się aktywizować mieszkańców. UwaŜali tak zwłaszcza przedstawiciele organizacji pozarządowych i jeden z przedstawicieli opozycji. Jeden z przedstawicieli władzy uwaŜał, Ŝe byłoby to dowodem na nieradzenie sobie z wypełnianiem zadań samorządowych. Tabela 2. Opinie badanych na temat aktywizacji mieszkańców Kielc przez władze. Mieszkańcy Władza Opozycja NGO Dziennikarze Władze • Władze • miasta starają się aktywizować mieszkańców: spotykają się z nimi, biorą udział w dyskusjach (w sposób rutynowy). nie starają się aktywizować mieszkańców: uczestnictwo jest moŜliwe, ale nikt do niego nie zachęca. Władze • Władze • miasta starają się aktywizować mieszkańców: uczestniczą w spotkaniach (na zaproszenie radnych z poszczególnych dzielnic). nie starają się aktywizować mieszkańców: wykonują swoje zadania bez udziału mieszkańców (dopóki działają sprawnie, miasto się rozwija, nie ma takiej potrzeby). Władze miasta starają się aktywizować mieszkańców: • organizują Święto Kielc, starają się przyciągać mieszkańców do centrum, Ŝeby ich integrować, oŜywić miasto; • dofinansowują inwestycje wodno – kanalizacyjne zorganizowanym komitetom mieszkańców; • przyznają ulgę podatkową za przeprowadzane remonty. Władze nie starają się uspołecznić mieszkańców: • działają tylko przedwyborczo; • nie pytają czego chcą ludzie; • nie wychodzą do nich, niezbyt chętnie korzystają z zaproszeń (boją się krytyki); • nie uwzględniają istotnych wniosków mieszkańców, realizują własne plany (nanoszą tylko poprawki kosmetyczne). Władze nie starają się uspołecznić mieszkańców: • realizują obowiązkowe konsultacje społeczne, mieszkańców i nie uwzględniają ich uwag; • boją się konkurencji (potencjalnych liderów). Władze • • • Władze • • ale nie informują szeroko starają się aktywizować mieszkańców: organizują akcje mobilizujące ich do działania, np. Krew Darem śycia; zachęcają do organizacji imprez (obejmują je patronatem); organizują spotkania. nie starają się aktywizować mieszkańców: nie podejmują widocznych działań; dziennikarze mają problem w komunikacji z biurem prasowym. Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. 18 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Badanie ilościowe pokazało, Ŝe osoby sprawujące w Kielce władzę są dobrze oceniane przez badanych – za kompetentne, zainteresowane problemami mieszkańców i uczciwe uznało je kolejno: 59%, 58,8%, 47,6 respondentów. We wszystkich przypadkach pozytywne opinie częściej wyraŜane były przez męŜczyzn niŜ przez kobiety. DuŜa liczba badanych wskazała równieŜ nieudolność (27,1%) oraz skorumpowanie (26,3%) jako cechy władz miasta, a zdanie to najczęściej podzielali najstarsi badani, w wieku 60 lat i więcej. Wykres 4. Ocena osób sprawujących władzę w Kielcach. N = 500 uczciwi 47,6% kompetentni 59% skorumpowani 26,3% nieudolni 27,1% zainteresowani problemami mieszkańców 0% tak 34,5% nie 28,6% 48% 12,4% 25,7% 61,4% 58,8% 20% 17,9% 11,5% 34,3% 40% 60% 80% 6,9% 100% nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Kielc, 2009 r., PBS DGA. Rozmowa władz miejskich z mieszkańcami odbywa się najczęściej wtedy, gdy jest konieczna, wynika z narzuconych wymogów – unijnych (kwestie infrastruktury drogowej, inwestycje) lub ustawowych (miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego). Zgodnie z opinią uczestników badania jakościowego, w tych tematach władze miasta 19 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. kontaktują się z mieszkańcami najczęściej. Zarzuty pod adresem władz (na podstawie badania jakościowego) dotyczyły słabej polityki informacyjnej, braku inicjatywy w wychodzeniu do mieszkańców i tworzeniu pozytywnej, zachęcającej do kontaktów atmosfery (władze nie organizują spotkań, nie zachęcają do udziału w konsultacjach społecznych, rzadko odpowiadają na listy mieszkańców zamieszczane na stronie internetowej), zaniedbywania dzielnic oddalonych od centrum, braku edukowania społeczeństwa w zakresie praw obywatelskich. Przedstawiciel NGO zarzucał władzom nepotyzm i lęk przed potencjalną konkurencją – przypisują sobie autorstwo cudzych pomysłów (organizacja społecznego protestu przeciwko decyzji o odebraniu środków przeznaczonych na budowę drogi prowadzącej do lotniska), udzielają wsparcia tylko podporządkowanym organizacjom. Badani dostrzegają następujące kanały komunikacyjne między władzami miejskimi a mieszkańcami: • strona internetowa UM; • czat internetowy; • dyŜury telefoniczne; • konferencje prasowe; • media (gazety lokalne, w tym bezpłatny tygodnik Plus, telewizja internetowa i regionalna, • konsultacje społeczne; • BIP; • spotkania (na zasadzie zapisów w UM i na zaproszenie w dzielnicach). 3.2 Mieszkańcy Z badań wynika, Ŝe kielczanie mają niewielkie poczucie uczestnictwa w Ŝyciu społecznym. Przyczyny takiej opinii: • znaczna liczba osób, które nie są aktywne społecznie, niski poziom uczestnictwa w Ŝyciu kulturalnym miasta, spotkaniach, dyŜurach, wyborach, akcjach na rzecz konkretnych idei (na marsz wspierający wolny Tybet przyszło ok. 15 osób), brak 20 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. rad osiedli. ZaangaŜowanie mieszkańców jest widoczne przede wszystkim w kwestiach, które dotyczą ich bezpośrednio (inwestycje osiedlowe, remont szkoły, klubu osiedlowego), problemy miejskie nie mają większego znaczenia (angaŜują określone środowiska). • dowodem na to, Ŝe kielczanie starają się włączać w Ŝycie miasta, są np. inicjatywy typu: akcja przeciwko „witaczowi” (władze chciały wydać duŜą kwotę pieniędzy na pomnik witający wjeŜdŜających do miasta); SAVE ROAD (udało się zebrać tysiące podpisów przeciwko zabraniu pieniędzy na budowę drogi, współdziałały 73 organizacje pozarządowe, UM i mieszkańcy), obrona województwa, protest przeciwko przeniesieniu filii biblioteki i zabieganie o jej utworzenie w innym miejscu, demonstracja na rzecz poprawy bezpieczeństwa drogowego – chodziło o załoŜenie sygnalizacji świetlnej w miejscu wypadku młodej dziewczyny. 21 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 3.3 Konsultacje społeczne 30,4% badanych jest zdania, Ŝe lokalne władze Kielc chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami (60,8% jest zdania przeciwnego). Większość respondentów badanych jakościowo twierdzi, Ŝe w mieście nie odbywają się konsultacje społeczne, za wyjątkiem wymaganych prawem. Udział mieszkańców w konsultacjach jest niewielki. Być moŜe z powodu niewystarczającej informacji (to oni muszę jej czynnie poszukiwać). Główne zarzuty pojawiające się w badaniach jakościowych to: • zredukowanie konsultacji do kwestii wymaganych ustawowo; • zaskakiwanie mieszkańców; • brak stałego mechanizmu konsultacji; • słaba polityka informacyjna; • brak zachęt dla mieszkańców i ignorowanie środowiska organizacji pozarządowych; • zbyt późne przekazywanie informacji; • realizowanie konsultacji w godzinach pracy mieszkańców; • traktowanie radnych jako głównego wyraziciela woli mieszkańców; • mała liczba uwzględnianych uwag (raczej na zasadzie kosmetyki niŜ realnych poprawek). Badani przedstawiciele władz twierdzili, Ŝe radni są wystarczającym nośnikiem informacji, uzupełnianym przez komisje zajmujące się poszczególnymi problemami i dyrektorów wydziałów UM. Rzecznikiem mieszkańców są teŜ przedstawiciele prasy obecni na posiedzeniach RM, nagłaśniający poszczególne problemy i przekazujący informacje za pośrednictwem mediów. Według nich uwagi mieszkańców są uwzględniane, o ile są zasadne – władza musi mieć na uwadze interes miasta jako całości, patrzeć pod kątem jego funkcjonalności i rozwoju. Według części badanych konsultacje społeczne powinny być stałym mechanizmem, odbywać się systemowo z inicjatywy władz, być odpowiednio nagłośnione, tak, by informacje o nich były widoczne dla przeciętnego mieszkańca, rozpoczynać się w 22 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. momencie planowania przedsięwzięcia lub przygotowywania projektu. Według niektórych respondentów konsultacjom nie powinny podlegać cele strategiczne miasta oraz inwestycje niezbędne (tj. sieć wodociągowo-kanalizacyjna, remonty) – tu społeczeństwo powinno być rzetelnie informowane. Konsultowane powinny być inwestycje decydujące o komforcie Ŝycia, lecz mniejszym znaczeniu dla funkcjonowania miasta jako całości (sposób zagospodarowania przestrzeni, wykorzystania budynków uŜyteczności publicznej, itp.). Konsultowane zagadnienia powinny uszczegółowione na tyle, by moŜliwa była rozmowa na poziomie konkretnych problemów, nie ogólnym. Tabela 3. Definicja, zalety i wady konsultacji społecznych. Władza Opozycja Mieszkańcy Definicja Zalety Wady Zdobywanie wiedzy na temat Ŝycia, sposobu funkcjonowania, problemów mieszkańców. Dialog pomiędzy władzą a mieszkańcami, zapoznawanie się z planowaną inwestycją, jej skutkami. Głębsze poznanie realiów. Zwrócenie uwagi na sprawy, których nie zauwaŜyli projektanci. NaduŜywanie dla realizacji partykularnych interesów. Nieskończone przesuwanie w czasie waŜnych inwestycji. ParaliŜ decyzyjny. Proces dochodzenia do porozumienia pomiędzy władzą a mieszkańcami w realizacji danej wizji. Przestrzeń na omówienie tematu przez róŜne grupy interesów, spotkanie róŜnych opinii, zderzanie, rozbijanie i sklejanie ich w jedną opinię, pasującą wszystkim. Poczucie współrządzenia. Przyspieszenie procesu poprzez unikanie protestów. MoŜliwość wypracowania konsensusu. Dominacja partykularnych interesów. Agresja i nerwowa atmosfera spotkań. Rozmowa organizatora z beneficjentami skutków jego decyzji na podstawie konkretnych przesłanek. MoŜliwość wypowiedzenia się odnośnie konkretnych rozwiązań, pomysłów, decyzji na etapie ich konstruowania. Rozwijanie pomysłów „większości”. Większe prawdopodobieństwo sukcesu. Poczucie spełnienia osób wypowiadających się ( o ile wzięto pod uwagę ich uwagi). Nowe rozwiązania niewidoczne z punktu widzenia projektantów. Niechęć do zmian (siła przyzwyczajenia) – hamowanie rozwoju. Uleganie bezsensownym opiniom, brak kontroli. 23 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Budowanie społeczeństwa obywatelskiego, toŜsamości. Rozwój małej ojczyzny. Poznanie zdania mieszkańców, moŜliwość naniesienia zmian. WydłuŜenie czasu postępowania. Wzbudzenie wątpliwości. RóŜnorodność opinii, trudność w podjęciu decyzji. Dziennikarze Wybranie spośród mieszkańców ich reprezentantów, odzwierciedlających poglądy większości bezpośrednio zainteresowanej danym problemem, wysłuchanie jej opinii, poszukiwanie rozwiązania kompromisowego. Spotkania władz z mieszkańcami organizowane w związku z jakimiś wydarzeniami, na dowód, Ŝe władze liczą się ze zdaniem mieszkańców w miejscu ogólnodostępnym. NGO MoŜliwość zabrania głosu, wpływania na to co się dzieje. Spotkanie mieszkańców z przedstawicielami władz samorządowych w danym zakresie tematycznym, dotyczącym spraw istotnych dla mieszkańców, słuŜące poznaniu opinii środowisk bezpośrednio zainteresowanych realizacją danego zadania lub celu. Zapobieganie wyizolowaniu decydentów. Znajomość oczekiwań mieszkańców, ich priorytetów. Budowanie współodpowiedzialności i poczucia sprawczości. MoŜliwość wyartykułowania oczekiwań, wysłuchania opinii, poznania pomysłów alternatywnych. Czasochłonność. Nieskuteczność. Niewiarygodność (gdy nie bierze się pod uwagę poprawek mieszkańców). Niska świadomość, upieranie się przy swoim stanowisku, niechęć do przyjmowania argumentów drugiej strony, poczucie wyŜszości własnych racji. Chaos organizacyjny. Źródło: Wywiady IDI z przedstawicielami władzy, opozycji, mediów, organizacji pozarządowych i mieszkańców, 2010, PBS DGA. W Kielcach konsultacje społeczne dotyczą trzech najwaŜniejszych sfer: miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (wymóg ustawowy), planów drogowych oraz inwestycji (w obu przypadkach są to najczęściej projekty unijne lub przy duŜym wsparciu Funduszy Europejskich). Część respondentów biorąca udział w badaniu jakościowym nie zetknęła się z Ŝadnymi konsultacjami społecznymi w mieście. 23% badanych kielczan deklaruje, Ŝe wzięło udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie (ponownie wyŜsze zaangaŜowanie wykazują męŜczyźni niŜ kobiety – odpowiednio 27,1% i 19,5%). 76,7% badanych nie wzięło udziału w Ŝadnych 24 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. konsultacjach organizowanych przez władze miejskie, co niepokojące w grupie 18 – 24latków odsetek ten sięga 92,7%. Wykres 5. Deklarowany udział mieszkańców w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie. N = 500 0,3% 23% tak nie 76,7% nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Badanie CATI na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców Kielc, 2009 r., PBS DGA. Konsultacje społeczne w Kielcach – case study: 1. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego: • przesunięcie linii zabudowy w celu ochrony ładnych drzew przy ulicy Lecha (linię przesunięto). 2. Plany drogowe: • nie podano konkretnych przykładów. 3. Plany inwestycyjne: • budowa galerii handlowych (np. Galeria Korona). 4. Inne: • komunikacja miejska (ocena nowych linii – ankiety na stronie internetowej ZKM i w punktach sprzedaŜy biletów). Sfery Ŝycia, które mogłyby zostać poddane konsultacjom społecznym: • projekty uchwał; 25 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. • sposób organizowania i oceniania konkursów na zadania miejskie; • przedsiębiorczość (podatki, ulgi, itp.); • pomoc społeczna (budownictwo socjalne/komunalne); • sposób zarządzania budynkami uŜyteczności publicznej (budowa, likwidacja, zmiana sposobu funkcjonowania, nowy sposób wykorzystania przestrzeni); • sposób organizacji i tematyka szkoleń Urzędu Pracy; • plany zagospodarowania przestrzennego; • wszelkie inwestycje mające wpływ na jakość Ŝycia mieszkańców; • inwestycje zmieniające przestrzeń publiczną w sposób istotny; • kultura; • edukacja; • drogi; • komunikacja miejska; • tematy do konsultacji. Problemem władz Kielc jest brak stałego mechanizmu konsultacji społecznych. Nie wykraczają one poza ustawowy obowiązek, nie są odpowiednio nagłośnione. Zazwyczaj odbywają się za pośrednictwem radnych, na posiedzeniach Rady Miejskiej lub na skutek protestów mieszkańców przeciwko konkretnym decyzjom. Frekwencja mieszkańców zaleŜy od tego, czy omawiane rzeczy budzą zainteresowanie i dotykają ich bezpośrednio. 26 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. 4. Wnioski Rozwój Kielc jest widoczny, jednak mało dynamiczny. Problemem miasta jest brak promocji i dobrych warunków dla inwestorów, którzy mogliby nadać mu większe tempo, a mieszkańcom zapewnić miejsca pracy i zatrzymać ich w mieście. Atutem miasta jest jego połoŜenie geograficzne, zapewniające naturalne warunki rekreacyjne. Mieszkańcy nie są zbyt aktywni. Włączają się w zorganizowane akcje, o ile się z nimi identyfikują, brak samorządów osiedlowych, które mogłyby działać na rzecz lokalnych społeczności. Sytuacja organizacji pozarządowych jest trudna brakuje im wsparcia władz, współpracy środowiskowej oraz członków – jednostki aktywne wyjeŜdŜają z miasta w poszukiwaniu pracy. dość aktywne są organizacje przykościelne i kreujące potencjalnych liderów politycznych. Są mało rozpoznawalne. Władze Kielc niespecjalnie starają się aktywizować mieszkańców. prowadzą słabą politykę informacyjną, rzadko inicjują kontakty, nie współpracują z organizacjami pozarządowymi. Potrzeby mieszkańców poznają głównie za pośrednictwem radnych i prasy. Konsultacje społeczne nie spełniają w mieście znaczącej roli. 27 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Spis tabel i wykresów Spis tabel Tabela 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Kielcach. ..................................... 6 Tabela 2. Opinie badanych na temat aktywizacji mieszkańców Kielc przez władze. ........18 Tabela 3. Definicja, zalety i wady konsultacji społecznych. .........................................23 Spis wykresów Wykres 1. Ocena poszczególnych elementów Ŝycia w Kielcach na przestrzeni trzech ostatnich lat. ................................................................................................... 9 Wykres 2. Przejawy aktywności obywatelskiej mieszkańców Kielc w ciągu roku 2009. ...14 Wykres 3. Deklarowany poziom zaufania do poszczególnych instytucji. .......................15 Wykres 4. Ocena osób sprawujących władzę w Kielcach. ...........................................19 Wykres 5. Deklarowany udział mieszkańców w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie. .............................................................25 28 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Aneks tabelaryczny P1. Z którymi z poniŜszych stwierdzeń się Pan/i zgadza, a z którymi się nie zgadza? Zdecydowa nie się zgadzam się Raczej się zgadzam Raczej się nie zgadzam Zdecydowa nie się nie zgadzam Trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza MoŜna ufać większości ludzi 6,7% 43,5% 38,5% 10,1% 1,2% 100,0% Interesuję się wydarzeniami w moim mieście 39,9% 49,5% 7,9% 1,7% 1,0% 100,0% Czuję się współodpowiedzialny za miejsce, w którym mieszkam 53,1% 35,0% 8,4% 2,1% 1,4% 100,0% Miasto, w którym mieszkam, to dobre miejsce do Ŝycia 46,7% 38,2% 9,8% 3,5% 1,7% 100,0% P2. Przeczytam Panu/i teraz kilka instytucji. Proszę powiedzieć, którym z nich Pan/i ufa, a którym nie ufa: Zdecydowa nie ufam Raczej ufam Raczej nie ufam Zdecydowa nie nie ufam Trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 5,1% 54,1% 26,7% 8,8% 5,3% 100,0% 27,7% 42,1% 16,3% 11,1% 2,8% 100,0% Rząd RP 6,4% 25,5% 35,4% 27,7% 4,9% 100,0% Partie Polityczne 2,2% 9,2% 40,9% 41,0% 6,7% 100,0% Związki Zawodowe 4,2% 28,8% 25,3% 29,7% 11,9% 100,0% 24,6% 38,3% 19,6% 14,8% 2,8% 100,0% Stowarzyszenia działające w mieście 7,5% 45,4% 21,6% 7,8% 17,7% 100,0% Fundacje działające w mieście 11,9% 50,2% 13,8% 9,6% 14,5% 100,0% Rada Miasta Prezydent Miasta Kościół 29 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P3. Czy naleŜy Pan/i do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych, itp? Czy naleŜy Pan/i do jakichkolwiek dobrowolnych stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, fundacji, partii politycznych, itp.? Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza 14,3% 85,7% 100,0% P4. Czy Pana/i zdaniem władze lokalne w Pan/ mieście chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami? Czy Pana/i zdaniem władze lokalne w Pan/ mieście chętnie konsultują trudne decyzje z mieszkańcami? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 30,4% 60,8% 8,8% 100,0% P5. Czy brał/a Pan/i kiedykolwiek udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie? Czy brał/a Pan/i kiedykolwiek udział w jakichkolwiek konsultacjach społecznych organizowanych przez władze miejskie? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza 23,0% 76,7% 0,3% 100,0% 30 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P6. Które z poniŜszych określeń dobrze pasowałoby Pana/i zdaniem do osób sprawujących władzę w Pana/i mieście? Tak Nie Nie wiem/ trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza Uczciwi 47,6% 34,5% 17,9% 100,0% Kompetentni 59,0% 28,6% 12,4% 100,0% Skorumpowani 26,3% 48,0% 25,7% 100,0% Nieudolni 27,1% 61,4% 11,5% 100,0% Zainteresowani problemami mieszkańców 58,8% 34,3% 6,9% 100,0% P7. Czy w ciągu tego roku: Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza Był/a Pan/i w Urzędzie Miasta 67,3% 32,7% 100,0% Brał/a Pan/i udział w spotkaniach, obradach dobrowolnych stowarzyszeń bądź organizacji 12,5% 87,5% 100,0% Brał/a Pan/i udział w pracach/obradach wspólnot bądź spółdzielni mieszkaniowych 27,5% 72,5% 100,0% Zwracał/a się Pan/i z pisemnym wnioskiem do Urzędu Miasta bądź innych instytucji publicznych 35,9% 64,1% 100,0% 31 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. P8. Czy: Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach samorządowych (do Rady Miasta, na Prezydenta Miasta)? Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach parlamentarnych (do Sejmu i Senatu RP)? Głosował/a Pan/i w ostatnich wyborach prezydenckich? Tak Nie Razem % wiersza % wiersza % wiersza 74,9% 25,1% 100,0% 76,6% 23,4% 100,0% 79,6% 20,4% 100,0% P9. Proszę ocenić, czy następujące elementy Ŝycia w Pana/i mieście w ciągu ostatnich trzech lat pogorszyły się czy poprawiły? Zdecydow anie się poprawiło Raczej się poprawiło Pozostały bez zmian Raczej się pogorszyło Zdecydow anie się pogorszyło Nie wiem, trudno powiedzieć Razem % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza % wiersza Ogólna jakość Ŝycia 13,9% 35,6% 28,8% 13,7% 6,7% 1,4% 100,0% Poziom zadowolenia z Ŝycia w mieście 16,4% 35,8% 31,0% 9,7% 3,9% 3,2% 100,0% Infrastruktura drogowa 20,3% 42,7% 17,3% 8,5% 8,6% 2,6% 100,0% 0,3% 9,8% 29,9% 26,7% 21,3% 12,0% 100,0% Edukacja 14,0% 29,1% 28,2% 10,1% 4,7% 13,9% 100,0% Oferta kulturalna i rozrywkowa 20,5% 41,7% 25,4% 3,3% 1,5% 7,6% 100,0% Bezpieczeństwo mieszkańców 10,4% 34,7% 37,7% 8,9% 5,4% 2,8% 100,0% Estetyka i czystość w mieście 28,2% 37,3% 25,2% 5,4% 2,7% 1,2% 100,0% Rynek pracy 32 Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „Mój Samorząd” realizowanego przez Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” i PBS DGA. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
