Więcej - Difin

3
JAK ZAPLANOWAĆ I WDROŻYĆ WŁASNĄ
KAMPANIĘ PR NA RYNKU PRACY?
Jeżeli nadal nie jest dla Ciebie w 100% jasne jaki związek ma PR
z poszukiwaniem pracy, to może przekona Cię kilka analogii między działaniami jakie podejmują specjaliści ds. PR dla swoich klientów, a działaniami jakie Ty możesz podjąć przy poszukiwaniu pracy.
Podobieństwa między public relations a poszukiwaniem pracy
PR
1
Identyfikowanie
odpowiedniej
grupy docelowej
Poszukiwanie pracy
2
3
Materiały przygotowane przez firmę mogą być interesujące jedynie
dla dziennikarzy zajmujących się
daną branżą/tematem, więc PR-owiec szuka dziennikarzy, dla których jego materiał będzie interesujący, np.: firma produkująca oprogramowanie komputerowe nie przesyła materiałów do mediów zajmujących się modą.
Twoje cv może być atrakcyjne
jedynie dla pewnej ograniczonej
Twoim wykształceniem i doświadczeniem grupy pracodawców. Musisz znaleźć pracodawców, dla których Twoja aplikacja będzie atrakcyjna, np.: jeżeli
jesteś biologiem, nie wyślesz
aplikacji do kancelarii prawnej.
46
Rozdział 4
1
2
3
Komunikowanie
się
z konkretnymi
osobami
Kierowanie komunikatu do odpowiednich – zainteresowanych nim
– osób jest kluczowe. Specjalista
ds. PR unika przesyłania materiałów o firmie na adres ogólny redakcji. To tak jak wołanie do tłumu. Każdy dziennikarz zajmuje
się w redakcji określonym zakresem tematycznym i interesują go
jedynie informacje dotyczące jego
obszaru pracy.
Ty powinieneś unikać przesyłania swojego cv na adres ogólny
firmy. Zawsze staraj się dotrzeć
do konkretnej osoby. Dlatego bardzo ważne w poszukiwaniu pracy, jest pozyskiwanie wszelkich
możliwych informacji o odbiorcach i tworzenie baz kontaktów.
Więcej na ten temat w podrozdziale 3.2 „Jak ważne jest zrozumienie Twojego odbiorcy i jak
odpowiedzieć na jego potrzeby?”.
Dokumenty to
wizytówka, cv
i list motywacyjny
są analogiczne
do materiałów
prasowych
na temat firmy
Materiały prasowe o firmie przesyłane do mediów są podstawowym źródłem informacji o nadawcy. Jeżeli są niedbałe, nierzetelne
i niepunktualne, dziennikarz nie
będzie z nich korzystał, a ze specjalistą ds. PR, który go potraktował nieprofesjonalnie, nie będzie się kontaktował.
Podobnie Twoja aplikacja o pracę jest podstawowym źródłem
informacji o Tobie, i musi być
przygotowana z najwyższą starannością. cv i list motywacyjny
można porównać do materiałów prasowych i zasady obowiązujące przy ich przygotowywaniu można z powodzeniem
wykorzystać w procesie przygotowywania swojej aplikacji. Więcej na ten temat w podrozdziale
3.6.1 „Jak napisać cv i list motywacyjny?”.
Rozmowa o pracę
to wywiad
radiowy
lub telewizyjny
Specjalista ds. PR solidnie przygotowuje siebie i innych mówców
do wywiadów prasowych i telewizyjnych, stosując rozmaite techniki mające na celu m.in. zmaksymalizowanie szansy przekazania
kluczowych komunikatów firmy
i kreowanie jej wizerunku.
Do rozmowy o pracę powinieneś
przygotowywać się tak jak PRowiec przygotowuje siebie i swojego klienta do wywiadu radiowego lub telewizyjnego. Więcej
na ten temat w podrozdziale
3.6.2 „Jak dobrze przygotować
się do rozmowy o pracę?”.
Jeżeli nie ma Cię
w Internecie, to
nie istniejesz
Sprawna – pod względem komunikacyjnym i nie tylko – firma nie
jest obecnie w stanie funkcjonować bez strony internetowej, biura
prasowego, pozycjonowania w wyszukiwarkach.
Twój przyszły pracodawca oczekuje, że znajdzie informacje na
Twój temat w Internecie: profil
na portalu społecznościowym, życiorys w bazie cv takiego portalu,
wypowiedzi na forach, mikrologa.
Więcej na ten temat w podrozdziale 6.3.6 „Co i jak robić w Internecie”.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
1
47
2
3
Dobre relacje
to podstawa
Jeżeli firma nie prowadzi ciągłej
współpracy i nie utrzymuje relacji
z dziennikarzami, nie będzie
informowana o ich potrzebach.
W pierwszej kolejności będą oni
wykorzystywać znane sobie kanały komunikacji, np.: ze specjalistami konkurencji.
Częścią ogłoszeń o pracę z różnych powodów, np.: braku czasu
– nie jest nigdzie publikowanych, pracodawcy wykorzystują
swoje relacje, proszą znajomych
o rekomendacje lub samodzielnie przeszukują bazy cv w serwisach poświęconych pracy lub
profile na biznesowych portalach społecznościowych.
Najważniejsze
to wykorzystać
dobry czas
Przesłanie dziennikarzowi materiałów w czasie, w którym ich
potrzebuje i – co ważne – przed
„zamknięciem numeru” jest kwestią kluczową. Jeżeli się spóźniasz,
przestajesz być wiarygodny i dziennikarz skorzysta z innego źródła
informacji – np.: konkurencji.
Przesłanie aplikacji o pracę w terminie jest warunkiem koniecznym uczestniczenia w dalszej rekrutacji. Jeżeli się spóźnisz, pracodawca najpewniej nie weźmie
Twojej osoby pod uwagę w dalszym procesie rekrutacji, może
się też okazać, że firma właśnie
kogoś na to miejsce zatrudniła.
Klasyczne
metody
to „za mało”
Słychać głosy, że „klasyczny PR”
– oparty na przesyłaniu materiałów prasowych mediom – jest
martwy,
gdyż
dziennikarze,
głównie dzięki Internetowi, mają
obecnie niemalże nieograniczony
dostęp do różnego typu informacji o firmach i nie są już uzależnieni od materiałów przesłanych
przez PR-owca. Obecnie PRowiec ma za zadanie być tam,
gdzie dziennikarze będą szukać
informacji.
Podobnie zdaje się być z tradycyjnymi sposobami poszukiwania pracy. W chwili obecnej nie
wystarczy, że będziemy odpowiadać na ogłoszenia o pracę.
Jeżeli nie będziemy obecni w Internecie, nie poinformujemy
„świata”, że szukamy pracy, nie
będziemy na bieżąco z tym, co
dzieje się w naszej branży, nawet nie dowiemy się o większości dostępnych na rynku wakatów, nie mówiąc o uczestniczeniu w procesie rekrutacji.
Z uwagi na fakt, że zarówno poszukiwanie pracy, jak i PR opierają
się komunikacji – w obu procesach popełniane są podobne błędy. Więcej na temat błędów popełnianych w różnych obszarach: cv i list motywacyjny, rozmowa o pracę, Internet, oraz o tym, jak ich unikać, w kolejnych
rozdziałach.
48
Rozdział 4
Twoje relacje z potencjalnym pracodawcą i relacje PR-owca z mediami mają wiele punktów stycznych. Techniki i know-how z zakresu
public relations można z powodzeniem wykorzystać przy szukaniu pracy.
Zróbmy to wspólnie krok po kroku.
3.1. Krok 1. Dobry plan to podstawa
Jeżeli nie masz dobrej mapy, nie dotrzesz w pożądane miejsce.
Strategia działania to Twoja mapa.
Model planowania strategicznego Andreasena
Model planowania strategicznego PR Andreasena obejmuje:
– identyfikację grupy docelowej,
– oszacowanie wizerunku,
– ustalenie celów wizerunku i działań,
– przygotowanie strategii,
– przygotowanie na kryzysy,
– wybranie odpowiednich narzędzi,
– implementacja działań i ocena wyników.
Andreasen, Kotler, 1995
Ramka 11
Najczęściej przytaczanym przez teoretyków, a jednocześnie stosowanym przez praktyków PR modelem teoretycznym jest model planowania strategicznego PR Andreasena (ramka 11). W dobrych agencjach PR
i działach PR wewnątrz firmy (ang. in-house) stosuje się go w zasadzie
intuicyjnie, automatycznie, dodatkowo analizuje się działania konkurencji.
Pomijanie, któregoś z ww. działań to ryzyko działania „na ślepo”,
które znacząco zmniejsza szanse na pozytywne zakończenie całego procesu.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
49
Twoje poszukiwania pracy również powinny rozpocząć się
strategii, która uwzględnia:
–
–
–
–
–
–
–
–
określenie Twojej grupy docelowej – stworzenie listy potencjalnych
pracodawców, firm, w których chciałbyś pracować,
oszacowanie Twojego zawodowego wizerunku – mocnych i słabych
stron,
ustalenie Twoich zawodowych celów, Twojego docelowego wizerunku
oraz działań, jakie musisz podjąć, z uwzględnieniem sytuacji na rynku pracy tj.: szans i zagrożeń,
przygotowanie dokładnego planu działania, czyli strategii poszukiwania pracy: określenie jak, kiedy i jakie działania będziesz podejmował w celu znalezienia pracy, określenie czasu, w jakim chcesz zrealizować swój cel,
przygotowanie na potencjalne problemy i kryzysy, które mogą Cię
spotkać przy szukaniu pracy, na rozmowach o pracę, etc.,
wybranie odpowiednich narzędzi, które pomogą Ci osiągnąć Twój
cel,
realizacja planu, czyli aktywne szukanie pracy,
ocena działań, a w przypadku niepowodzeń – ich korekta.
Przypadek Teresy
Aby konkretnie odnieść techniki PR do działań autoprezentacyjnych ???????
do przykładu Teresy, o której już wspominaliśmy. Jest to 25-letnia atrakcyjna kobieta, absolwentka Wydziału Prawa jednej z prywatnych warszawskich uczelni. Teresa – pochodzi z małej miejscowości w okolicach
Warszawy, ukończyła studia z wyróżnieniem i posiada wzorowy dyplom.
Niestety poza miesięcznymi praktykami w warszawskim Sądzie Rejonowym nie posiada żadnego doświadczenia zawodowego, nie udało jej się
zrobić aplikacji prawniczej, ani dostać się na praktyki do kancelarii, poza
słabą znajomością angielskiego nie zna innych języków obcych, nie posiada prawa jazdy, a dodatkowo nie wierzy w siebie i nie wierzy, że może
dostać pracę w dobrej kancelarii, nauczyć się języków i zdać egzamin na
prawo jazdy. Kilka rozmów o pracę zakończonych niepowodzeniem tylko
50
Rozdział 4
utwierdziło ją w przekonaniu o swojej niemocy i braku szans na dobrą
pracę i rozwój osobisty.
Jednakże Teresa posiada też wiele zalet, jest osobą bardzo pracowitą i sumienną, dzięki czemu wiedza wyniesiona przez nią ze studiów
jest bardzo rozległa i dogłębna. Interesuje ją prawo karne i prawo cywilne, kodeksy zna na pamięć, z ciekawością śledzi nowinki z zakresu prawa
i dokształca się z pasją. Na studiach intensywnie zajmowała się prawem
europejskim. Jest osobą spokojną, zrównoważoną i bezkonfliktową, potrafi pracować efektywnie zarówno w zespole, jak i sama, gdyż potrafi się
samodzielnie zmobilizować do działania. Jednak jak wiadomo, obecnie
rynek pracy jest bardzo brutalny. Jeżeli Teresa nie nauczy się jak „sprzedawać” siebie, prezentować swoje możliwości, zginie w konkurencji z innymi
aplikantami, osobami, które niekoniecznie są od niej lepsze, ale po prostu potrafią lepiej się zaprezentować.
Dalej rozważymy, jak Teresa może wykorzystać techniki PR, aby
poprawić swój wizerunek, aby wywrzeć lepsze wrażenie na przyszłych
pracodawcach i ludziach z jej otoczenia. Postaramy się ulepszyć hipotetyczny proces autoprezentacji Teresy.
Praktyka czyni mistrza – planowanie strategii poszukiwania pracy.
Przyporządkuj pojedyncze działania związane z poszukiwaniem
pracycdo poszczególnych faz planowania strategicznego (1. Identyfikacja
grupy docelowej, 2. Oszacowanie wizerunku, 3. Ustalenie celów wizerunku
i działań, 4. Przygotowanie strategii, 5. Przygotowanie na kryzysy, 6. Wybranie odpowiednich narzędzi 7. Implementacja działań 8. Ocena wyników).
– wysyłanie aplikacji i chodzenie na rozmowy o pracę,
– znalezienie satysfakcjonującej pracy,
– przygotowanie cv, utworzenie profili na społecznościowych portalach biznesowych,
– zaplanowanie działań – ustalenie dokładnego harmonogramu,
– określanie pytań, jakie może zadać Ci pracodawca na rozmowie
o pracę i przygotowanie odpowiedzi na te pytania,
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
51
– tworzenie listy potencjalnych pracodawców,
– określenie, jaki jest Twój obecny wizerunek: co chcesz w nim zmienić,
– określenie jaka praca Cię interesuje i jakie są Twoje wymagania.
Odpowiedzi znajdziesz na stronach 131–134.
Praktyka czyni mistrza – planowanie strategii PR.
Przyporządkuj pojedyncze działania związane z projektem zakładania stowarzyszenia miłośników zapomnianych miejsc przez założycieli istniejącej już strony internetowej www.zapomniane.pl do poszczególnych faz planowania strategicznego (1. Identyfikacja grupy docelowej, 2. Oszacowanie wizerunku, 3. Ustalenie celów wizerunku i działań,
4. Przygotowanie strategii, 5. Przygotowanie na kryzysy, 6. Wybranie odpowiednich narzędzi 7. Implementacja działań 8. Ocena wyników).
Działanie 1
Organizacja gali inauguracyjnej otwierającej oficjalnie działalność stowarzyszenia w jednym z zapomnianych miejsc z udziałem mediów patronów
i sponsorów.
Działanie 2
Śledzenie wypowiedzi uczestników forum na stronie www.zapomniane.pl, zbieranie informacji na temat osób zainteresowanych tematem,
organizowanie spotkań z użytkownikami strony – celem zebrania informacji o osobach korzystających ze strony internetowej.
Działanie 3
Badanie dotyczące wizerunku strony www.zapomniane.pl i wizerunku planowanego przedsięwzięcia – założenia stowarzyszenia, ankieta na stronie
internetowej i spotkania z użytkownikami strony celem poznania ich opinii.
Działanie 4
Rozmowy i wywiady z osobami stowarzyszonymi, celem poznania ich
opinii o przedsięwzięciu.
Działanie 5
Opracowanie misji i wizji stowarzyszenia i przedstawienie jej osobom
zainteresowanym członkostwem – ochrona zapomnianych pięknych miejsc,
52
Rozdział 4
ochrona zabytków i konserwacja. Kultywowanie tradycji, hołd dla przeszłości.
Działanie 6
Plan projektu. Zaplanowanie działań związanych z założeniem stowarzyszenia – określenie celów, grupy docelowej, sposobów dotarcia do adresatów, budżetu oraz zaplanowanie implementacji projektu z uwzględnieniem sytuacji społeczno politycznej i uwarunkowań prawnych. Pozyskanie sponsorów i patronów medialnych.
Działanie 7
Działania prewencyjne zabezpieczające przed utrudnieniami związanymi
biurokracją oraz utrudnieniami ze strony przeciwników projektu, wsparcie prawnika, opracowanie strategii działania w przypadku ewentualnego
kryzysu.
Działanie 8
Zaproszenie do członkostwa, promocja na stronie internetowej i inne akcje
promocyjne, np. gala inauguracyjna – wybrane i opracowane w porozumieniu ze specjalistami – agencją reklamową.
Odpowiedzi znajdziesz na stronach 131–134.
3.2. Krok 2. Jak ważne jest zrozumienie Twojego odbiorcy
i jak odpowiedzieć na jego potrzeby?
Inaczej rozmawiasz z przyjacielem, inaczej z rodzicami, inaczej
z partnerem biznesowym, a inaczej z kimś, kogo chciał(a)byś zauroczyć.
W życiu każdą z osób, z którymi rozmawiamy traktujemy jako kogoś wyjątkowego, pamiętamy o jego upodobaniach, pytamy o wydarzenia z jej/
jego życia. Nie do pomyślenia jest sytuacja, w której do wszystkich znajomych wysyłamy takie same komunikaty: e-maile, smsy – za wyjątkiem
sytuacji, kiedy wszystkich zapraszamy na imprezę urodzinową – byłby to
dowód braku szacunku i niepoważnego traktowania.
Podobnie powinniśmy postępować w przypadku kontaktów z potencjalnym pracodawcą. Nic nie robi na pracodawcy gorszego wrażenia
niż wiadomość, która ewidentnie wysłana została w tej samej formie do
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
53
kilu(dziesięciu) innych firm. Zdarzają się nawet pracownicy, którzy zapominają zmienić w liście motywacyjnym nazwę firmy, do której aplikują…
Każdemu zdarzają się „wpadki” i dla Twojego pracodawcy oczywiste jest to, że szukasz pracy w różnych miejscach. Mało prawdopodobnie
jest jednak to, że zdecyduje się zatrudnić osobę, która na etapie rekrutacji
pomyliła nazwy firm, wysłała mu list motywacyjny skierowany nie do
niego lub nie będący odpowiedzią na jego ogłoszenie i jego potrzeby wyrażone w ogłoszeniu o pracę. Staraj się zawsze maksymalnie zindywidualizować swój komunikat. Jest to dowód szacunku dla jego odbiorcy.
Do kogo mówimy?
Odbiorca
Co mówimy?
Strategia
Jak mówimy?
Narzêdzia
Kiedy mówimy?
Timing
To jak ważne jest zrozumienie odbiorcy widać na wykresie – jest to
punkt wyjścia, od którego wychodzimy budując cały proces komunikacji.
Od tego, do kogo mówimy zależy to, co mówimy, jak mówimy i kiedy
mówimy. Dopiero, gdy określimy odbiorcę, dobieramy odpowiednią strategię, narzędzia i właściwy czas.
PR-owcy tworzą bazy dziennikarzy, do których chcą dotrzeć z informacjami dotyczącymi ich klienta i którzy mogą być tymi informacjami
zainteresowani. Ty poszukując pracy musisz stworzyć bazę potencjalnych
pracodawców, dla których Twoje cv może być atrakcyjne. Tworzysz
w ten sposób grupę „wartościowych” odbiorców Twojego komunikatu.
54
Rozdział 4
Jak to zrobić?
–
–
–
–
–
dokładnie przeanalizuj swoją obecną lub docelową branżę
i określ interesujące Cię firmy,
monitoruj swoją branżę – nie przeocz żadnej nowopowstałej firmy, ani działań swoich docelowych firm,
przeglądaj ogłoszenia o pracę w prasie, subskrybuj newslettery z najnowszymi ofertami za pomocą portali poświęconych rynkowi pracy,
patrz szeroko, bądź uważny na to, co dzieje się w gospodarce, polityce, kulturze, może Cię to zainspirować do zupełnie nieoczekiwanych
nowych poszukiwań,
rozmawiaj ze znajomymi, dyskutuj na forach, poinformuj zaufane osoby, że szukasz pracy, a jednocześnie staraj się zdobyć jak
najwięcej informacji o firmie, do której zamierzasz aplikować.
Jeżeli zidentyfikowałeś wymarzone dla Ciebie firmy, a nie znalazłeś ogłoszenia o wakacie, nie obawiaj się wysłać cv w formie tzw. spontanicznej aplikacji, oczywiście z odpowiednim listem motywacyjnym
i uzasadnieniem w treści maila.
3.2.1. Ile z tego, co powiesz usłyszy odbiorca?
Odbiorca i tak usłyszy niewielką część z tego, co chcesz mu powiedzieć – tę część, która odpowie na jego potrzeby i upodobania. Dlatego warto go jak najlepiej poznać zanim wystosujesz do niego komunikat.
W reklamie i marketingu mówi się o tzw. wglądzie konsumenta
(ang. consumer insight). Jest to główna myśl, jaką ma konsument w związku z danym produktem, która zazwyczaj dobrze obrazuje jego pragnienia
i potrzeby z nim związane, np.: „Gdy piję wodę, czuję, że dbam o siebie”,
„Piję piwo, bo czuję się wtedy jak prawdziwy mężczyzna,” lub „Gdy
używam dobrych kosmetyków czuję się piękna”.
Dla Twojego potencjalnego pracodawcy jesteś produktem, który
ma zaspokoić pewne jego potrzeby. Postaraj się dobrze zastanowić, jaki
może być jego „wgląd” w odniesieniu do stanowiska na jakie aplikujesz,
a może w odniesieniu do wszystkich pracowników firmy i spróbuj na
niego odpowiedzieć w swojej aplikacji.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
55
Jaki wgląd może mieć Twój pracodawca i jak na niego
odpowiedzieć?
Można to zazwyczaj „wydedukować” na podstawie informacji z ogłoszenia
o pracę – tzn. z opisu osoby, jakiej poszukuje firma lub na podstawie analizy kultury danej organizacji. Twój przyszły szef może myśleć np.:
Potrzebuję dużej dawki kreatywności, od papierków mam sekretarkę,
potrzebuję pomysłów, pomysłów i jeszcze raz pomysłów. Niech ktoś
mnie w końcu zaskoczy!
Jeżeli jesteś osobą kreatywną to podkreśl to w swojej aplikacji, popisz się
pomysłami, załącz portfolio swoich prac, opisz swoje osiągnięcia, niech
Twoja aplikacja będzie wyrazem Twojej kreatywności.
Od pomysłów jestem ja. Pracownik jest od ich realizacji. Nie chcę dyskusji i problemów, nie mam na nie czasu.
Jeżeli jesteś osobą spokojną i podporządkowaną to jest to praca dla Ciebie.
Podkreślaj swoją ugodowość i umiejętność pracy z ludźmi.
Czy ktoś mógłby w końcu zapanować nad moim kalendarzem?! Proszę…
Jeśli jesteś osobą uporządkowaną, która dobrze panuje nad czasem swoim i
innych – nie zapomnij podać przykładów swoich sukcesów w tym zakresie.
W Twoim cv nie ma miejsca na bałagan.
To, co chcesz
powiedzieæ
To, co odbiorca
chce us³yszeæ
56
Rozdział 4
Jaki jest potencjalny pracodawca Teresy?
Teresa musi sobie odpowiedzieć na te wszystkie pytania zanim
podejmie konkretne działania. Sytuacja na rynku pracy jest ciężka, istnieje duża konkurencja, panuje bezrobocie, jednak w jej grupie zawodowej ze
względu na specyficzne wykształcenie niezbędne do pracy prawnika, czy
nawet urzędnika sytuacja przedstawia się nienajgorzej. Uprzednie doświadczenia Teresy wskazują na to, że poszukiwane są osoby z jej wykształceniem. Zasoby finansowe Teresy pozwalają jej na dotarcie do pracodawców tradycyjnymi metodami: pocztą, telefonicznie, przy użyciu poczty
elektronicznej. Zasoby behawioralne pozwalają jej poświęcić na proces docierania do pracodawcy i następnie proces rekrutacji dowolną ilość czasu.
Potencjalni pracodawcy Teresy to:
– urzędy,
– biura,
– kancelarie prawnicze, sądy,
– wszelkiego rodzaju instytucje publiczne.
3.3. Krok 3. Poznaj siebie i dowiedz się czy potrzebujesz
krawatu
Czołga się spragniony facet po pustyni. Spotyka Araba i pyta się:
– Panie, masz trochę wody?
– Lepiej kup sobie pan krawat
Facet czołga się dalej, spotyka beduina i pyta się:
– Panie masz pan trochę wody?
– Lepiej kup sobie pan krawat
– Po co mi krawat?!
Ale czołga się dalej. I nagle widzi, o! bar!
Już chce wbiec do środka, ale zatrzymuje go ochroniarz
– Panie, wpuść pan mnie!
– A nie widział pan tabliczki?
Facet patrzy na tabliczkę , a tam
„Wstęp tylko w Krawatach”
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
57
Wizja znalezienia pracy i nasza determinacja w tym procesie jest
czasem tak absorbująca, że może przesłonić nam podstawowe pytania,
które powinniśmy sobie zadać poszukując pracy, np.: Czy są jakieś „bariery wejścia” których nie da się obejść? Czyli, czy żeby wejść tam, dokąd
chcesz, potrzebujesz krawatu? I jeżeli tak, to jakiego?
Takim krawatem może być np.: znajomość języków obcych, jeżeli
chcesz pracować w międzynarodowej korporacji lub prawo jazdy, jeżeli
Twoja wymarzona paca wymaga przemieszczania się samochodem służbowym. Jeżeli będziesz zdeterminowany, żeby pracować w danej firmie,
być może najpierw będziesz musiał zainwestować w taki lub inny „krawat”, czyli nadrobić jakieś braki lub rozwinąć pewne kompetencje.
Najprościej i najbardziej znanym narzędziem pozwalającym określić swoje silne i słabe strony jest analiza SWOT.
Analiza SWOT
Analiza SWOT jest jedną z prostszych i najczęściej stosowanych
technik analitycznych. Skrót SWOT pochodzi od czterech angielskich
słów i składa się z analizy czterech obszarów: Strenghts (Silne strony),
Weaknesses (Słabe strony), Opportunities (Szanse), Threats (Zagrożenia). Jest to analiza wewnętrznego i zewnętrznego środowiska danego przedsiębiorstwa (także przedsięwzięcia), będąca podstawową bazą
planowania strategicznego. Metoda ta służy do oceny wewnętrznych i zewnętrznych czynników warunkujących rozwój firmy lub jednostki. Analiza SWOT pozwala poznać swoje silne i słabe strony oraz rozpoznać zagrożenia i szanse na rynku.
Analiza SWOT opiera się na badaniu dwóch grup czynników: wewnętrznych i zewnętrznych. Każda grupa rozpatrywana jest pod kątem
pozytywnego i negatywnego wpływu na organizacje lub jednostkę.
Silne i słabe strony:
– silne strony – pozytywne zjawiska na które wpływ ma sama organizacja lub jednostka, np. wysoka jakość kadry, znajomość lokalnych uwarunkowań itp., a w Twoim przypadku np.: dobre wykształcenie, predyspozycje osobowościowe do wykonywania danego zawodu,
58
Rozdział 4
– słabe strony – zjawiska ograniczające możliwości rozwoju organizacji i jednostki na które ma ona wpływ, np. słaba komunikacja
wewnętrzna, brak koordynacji miedzy-wydziałowej itp., a w Twoim przypadku np.: brak znajomości języków obcych, brak wiary
w siebie lub brak ukończonych studiów wyższych.
Dotyczą one „wnętrza organizacji” lub jednostki i mamy na nie
wpływ – możemy rozwijać swoje mocne strony i zmniejszać słabe.
Szanse i zagrożenia:
– szanse – zjawiska tworzące możliwości rozwoju niezależne od
działań organizacji, np. położenie geograficzne, w Twoim przypadku np.: dynamiczny rozwój branży w której pracujesz,
– zagrożenia – negatywne zjawiska pochodzące z otoczenia organizacji lub osoby, niezależne od jej działań, np. częste zmiany prawa,
pogarszanie wskaźników makroekonomicznych itp., a w Twoim
przypadku np.: kryzys gospodarczy i związane z nim zwolnienia
lub wstrzymanie zatrudniania nowych pracowników.
Płyną one z otoczenia i nie mamy na nie wpływu – możemy jedynie
wykorzystywać szanse i unikać zagrożeń.
Analizy SWOT dokonuje się w formie bardzo obrazowej tabeli:
Wewnętrzne
Zewnętrzne
Pozytywne
Silne strony
Szanse
Negatywne
Słabe strony
Zagrożenia
Jeśli dokonujesz takiej analizy po raz pierwszy, możesz ze zdziwieniem odkryć swoje atuty, o których wcześniej nie myślałeś. Możesz też
mieć zupełnie odwrotne wrażenia – widzieć same słabe strony i zagrożenia. Pamiętaj, że silne strony mogą służyć niwelowaniu zagrożeń, a szanse na rynku mogą pomóc przezwyciężyć słabe strony. Do tego służy dalsza część analizy SWOT oraz jej „mutacja” – analiza TOWS.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
59
W przypadku Teresy analiza SWOT mogłaby wyglądać
następująco:
Silne strony
– ukończone z oceną bardzo dobrą studia
wyższe – Wydział Prawa na renomowanej warszawskiej uczelni prywatnej,
– miesięczne praktyki w Sądzie Rejonowym w Warszawie pozwalające zgłębić
tajniki prawa karnego,
– sumienność, pracowitość, obowiązkowość,
– szeroka wiedza z zakresu prawa karnego i
cywilnego,
– ugodowość, umiejętność pracy w grupie,
– dogłębna znajomość prawa europejskiego,
– miła powierzchowność Teresy.
Szanse
– zapotrzebowanie na prawników i urzędników państwowych umiejących się poruszać w dziedzinie prawa,
– coraz tańsze i bardziej dostępne możliwości nauki języków obcych, np.: wszechobecny język angielski,
– miejsce zamieszkania i poszukiwania
pracy – Warszawa, która oferuje najwięcej możliwości pod tym względem,
– duże zapotrzebowanie na pracowników
instytucji unijnych, gdzie znajomość prawa jest duża zaletą,
– pracodawcy cenią osoby sumienne, pracowite i skromne.
Słabe strony
Zagrożenia
– słaba znajomość języka angielskiego, brak – duża konkurencja w tej grupie zawodoznajomości innych języków obcych,
wej,
– brak doświadczenia zawodowego,
– konkurencję stanowić mogą osoby o lep– brak aplikacji prawniczej,
szym wykształceniu,
– brak wiary w siebie.
– wymagana biegła znajomość języka angielskiego.
Praktyka czyni mistrza – wykonaj swoją analizę SWOT.
Silne strony
1. ………………………………………….
…………………………………………….
2. ………………………………………….
…………………………………………….
3. ………………………………………….
…………………………………………….
4. ………………………………………….
…………………………………………….
5. ………………………………………….
…………………………………………….
Szanse
1. ………………………………………….
…………………………………………….
2. ………………………………………….
…………………………………………….
3. ………………………………………….
…………………………………………….
4. ………………………………………….
…………………………………………….
5. ………………………………………….
…………………………………………….
60
Rozdział 4
Słabe strony
1. ………………………………………….
…………………………………………….
2. ………………………………………….
…………………………………………….
3. ………………………………………….
…………………………………………….
4. ………………………………………….
…………………………………………….
5. ………………………………………….
…………………………………………….
Zagrożenia
1. ………………………………………….
…………………………………………….
2. ………………………………………….
…………………………………………….
3. ………………………………………….
…………………………………………….
4. ………………………………………….
…………………………………………….
5. ………………………………………….
…………………………………………….
Istotą SWOT jest szukanie zależności między czynnikami
wewnątrz i na zewnątrz organizacji lub jednostki. Analiza SWOT
koncentruje się na szukaniu synergii „od wewnątrz na zewnątrz”.
Służy temu szukanie odpowiedzi na pytania:
• Jak moje siły pomogą wykorzystać mogące wystąpić szanse?
• Jak moje słabości mogą mi przeszkodzić w wykorzystaniu szans?
• Jak moje siły pozwolą na przezwyciężenie mogących wystąpić zagrożeń?
• Jak moje słabości mogą wzmocnić siłę oddziaływania zidentyfikowanych zagrożeń?
Można też spojrzeć na ten proces z drugiej strony „od zewnątrz do
wewnątrz”. Do tego służy analiza TOWS. W tym miejscu szukamy odpowiedzi na pytania:
• Jak zagrożenia osłabią moje siły?
• Jak szanse spotęgują moje siły?
• Jak zagrożenia spotęgują moje słabości?
• Jak szanse pozwolą przezwyciężyć istniejące słabości? [Ward, 1997].
Jak wyglądałaby taka analiza w przypadku Teresy? Skoncentrujemy się na analizie SWOT Teresy jako pracownika, inaczej niniejsza praca
stałaby się zbyt obszerna.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
61
Analiza SWOT/TOWS Teresy:
Jak siły Teresy pozwolą wykorzystać mogące wystąpić
szanse?
Ukończone z oceną bardzo dobrą studia wyższe – kierunek Prawo oraz
praktyki w Sądzie Rejonowym są dużym atutem w sytuacji zapotrzebowania na prawników i urzędników państwowych umiejących się poruszać
w dziedzinie prawa, podobnie mocne strony Teresy takie jak sumienność,
pracowitość, obowiązkowość mogą pozwolić wykorzystać szanse jakimi
są coraz tańsze i bardziej dostępne możliwości nauki języków obcych.
Szeroka wiedza z zakresu prawa karnego i cywilnego oraz znajomość
Prawa Europejskiego, razem z doskonaleniem języków obcych będą bardzo
przydatne przy ewentualnym ubieganiu się o pracę w instytucjach unijnych, gdzie znajomość prawa jest duża zaletą. Ugodowość, umiejętność
pracy w grupie oraz miła powierzchowność Teresy mogą tylko dodatkowo
przyczynić się do lepszego wykorzystania szans na rynku pracy.
Jak zidentyfikowane słabości przeszkodzą w wykorzystaniu szans?
Brak aplikacji prawniczej, brak doświadczenia zawodowego oraz brak
wiary w siebie mogą w znacznym stopniu utrudnić Teresie wykorzystanie
szans na rynku, nawet szansy, jaką samą w sobie stanowi jej miejsce zamieszkanie – Warszawa.
Słaba znajomość języka angielskiego może z kolei stanowić przeszkodę przy aplikowaniu do instytucji unijnych. Brak aplikacji prawniczej
również może utrudnić wykorzystanie szansy, jaką jest zapotrzebowanie
na przedstawicieli tej grupy zawodowej.
Jak zidentyfikowane siły pozwolą przezwyciężyć mogące
wystąpić słabości?
Przede wszystkim wiedza i wykształcenie Teresy oraz cechy takie jak sumienność, pracowitość, obowiązkowość mogą pomóc jej przezwyciężyć
słabości. Sumienność i obowiązkowość może ona wykorzystać w nauce
języków i w trakcie poszukiwania pracy np.: wykazując się tymi cechami
w trakcie okresów próbnych lub podkreślając swoje dotychczasowe osią-
62
Rozdział 4
gnięcia z nich wynikające np.: średnia ocen na studiach, referencje opiekuna stażu. Ponadto, wielu pracodawców bardzo ceni sumienne i pracowite osoby. Sumienność i obowiązkowość to cechy, które pomogą również Teresie pomyślnie przejść przez cały proces poszukiwania pracy,
i sprawią, że nie podda się ona zbyt szybko.
Jak zidentyfikowane słabości mogą wzmocnić siłę oddziaływania zidentyfikowanych zagrożeń?
Dużym niebezpieczeństwem w przypadku Teresy jest brak wiary w siebie.
Ta słabość może w znacznym stopniu wzmocnić zagrożenia rynku: dużą
konkurencję w tej grupie zawodowej, o lepszym wykształceniu, z biegłą
znajomością języka angielskiego. Świadomość tych zagrożeń może spowodować zwątpienie i zaprzestanie przez Teresę jakichkolwiek działań.
Brak wiary w siebie może też być powodem zaniechania nauki języka
angielskiego.
Analiza TOWS naszej bohaterki:
Jak zagrożenia osłabią kolejne siły Teresy?
Duża konkurencja ze strony osób lepiej wykształconych, z większym doświadczeniem, może osłabiać silne strony naszej bohaterki, gdyż na tle
tych osób jej wykształcenie i umiejętności mogą wyglądać niekorzystnie.
Świadomość istniejących na rynku zagrożeń może także przede wszystkim
osłabić osobowościowe siły Teresy. Osłabić jej motywację a przez to również
sumienność, pracowitość, obowiązkowość, brak chęci podkreślania swoich atutów i silnych stron, np.: miłej powierzchowności.
Jak dane szanse spotęgują zidentyfikowane siły?
Zapotrzebowanie na prawników i urzędników państwowych umiejących
się poruszać w dziedzinie prawa, duże zapotrzebowanie na pracowników
instytucji unijnych, potęgują siły jakimi są: wykształcenie Teresy oraz jej
doświadczenie. Coraz tańsze i bardziej dostępne możliwości nauki języków obcych mogą spotęgować sumienność, pracowitość Teresy. Przede
wszystkim zaś miejsce zamieszkania i poszukiwania pracy – Warszawa,
która oferuje najwięcej możliwości w tym zakresie – z pewnością potęguje wszystkie wymienione siły naszej bohaterki.
Czy wiesz, że cały czas stosujesz autoprezentację i kreujesz swój wizerunek?
63
Jak dane zagrożenia spotęgują zidentyfikowane słabości?
Podobnie jak w przypadku związku „na zewnątrz” między słabościami
a zagrożeniami, świadomość konkurencji może w znacznym stopniu spotęgować brak wiary w siebie naszej bohaterki a także na poziomie bardziej zewnętrznym – silniejsi konkurenci Teresy mogą stanowić dla niej
niekorzystne tło i w ten sposób osłabiać jej mocne strony.
Jak dane szanse pozwolą przezwyciężyć istniejące słabości?
O ile Teresa przezwycięży brak wiary w siebie i stanie w szranki z konkurentami, szanse na rynku mogą bardzo pomóc w przezwyciężeniu słabości bohaterki. Duże zapotrzebowanie na prawników i urzędników zwłaszcza w Warszawie może sprawić, że słabości takie, jak brak doświadczenia,
aplikacji prawniczej, brak koneksji nie będą stanowić przeszkody w znalezieniu pracy. Coraz większa zaś dostępność metod nauki języków obcych pomoże zniwelować słabość jaką jest brak znajomości języków obcych.
Praktyka czyni mistrza – wykonaj swoją analizę SWOT/
TOWS.
Zastanów się, jak wymienione przez Ciebie czynniki (silne i słabe
strony, szanse i zagrożenia) przenikają się wzajemnie:
Od wewnątrz na zewnątrz:
Jak moje siły pomogą wykorzystać mogące wystąpić szanse?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Jak moje słabości mogą mi przeszkodzić w wykorzystaniu szans?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
64
Rozdział 4
Jak moje siły pozwolą na przezwyciężenie mogących wystąpić zagrożeń?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Jak moje słabości mogą wzmocnić siłę oddziaływania zidentyfikowanych zagrożeń?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Od zewnątrz do wewnątrz:
Jak zagrożenia osłabią Twoje siły?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Jak szanse spotęgują Twoje siły?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Jak zagrożenia spotęgują Twoje słabości?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Jak szanse pozwolą przezwyciężyć Twoje słabości?
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………