Artykuł w wersji PDF - Pro-Test

handel
ZANIM POLECISZ
TANIE
czy
drogie
La-
fot. Luxair
?
Jeszcze nigdy podró˝e samolotem nie by∏y tak tanie, jak dziÊ. W naszym
raporcie porównujemy ceny i jakoÊç us∏ug oÊmiu linii lotniczych, zarówno
tanich, jak i tradycyjnych, na jednej z najcz´Êciej ucz´szczanych tras,
w dwóch ró˝nych terminach.
Najwa˝niejsze pytania, jakie sobie postawiliÊmy, to po
pierwsze: jakie sà ceny przelotów przewoêników zwanych
tanimi oraz tradycyjnych i jak te ceny zmieniajà si´ wraz
z biegiem czasu i zbli˝aniem si´ terminu wylotu? Czy
tanie linie lotnicze sà rzeczywiÊcie takie tanie?
Bilet za z∏otówk´?
Czy bilety za 99, za 20 z∏, a nawet za z∏otówk´ mo˝na
kupiç naprawd´? Czy mo˝e istniejà tylko w reklamach
linii lotniczych? – W rzeczywistoÊci biletu za z∏otówk´ nie
kupimy – przyznaje Adam Borkowski z Urz´du Lotnictwa
Cywilnego. – Zazwyczaj do podanej w reklamie ceny
dochodzà ró˝ne op∏aty dodatkowe zwiàzane z cenà paliwa, z ubezpieczeniem, z obs∏ugà pasa˝era, lotniskowe, za
26
 W I A T
K O N S U M E N T A
kupno biletu itd. Cz´sto trudno je zrozumieç, a podnoszà
cen´ biletu od 50 do nawet kilkuset z∏otych. O tym, ile
p∏acimy za bilet, dowiadujemy si´ dopiero przy wystawianiu rachunku – dodaje.
Czy wi´c reklamy oferujàce bilety za kilka z∏otych
wprowadzajà konsumenta w b∏àd? – Nie wprowadzajà
w b∏àd, jeÊli przewoênik, nawet ma∏ym druczkiem, dodaje, ˝e do ceny nale˝y doliczyç dodatkowe op∏aty – twierdzi
Ma∏gorzata Cieloch z Urz´du Ochrony Konkurencji
i Konsumentów. To fakt, ˝e w wi´kszoÊci przypadków takà
informacj´ mo˝na znaleêç, ale konsumentowi ona
niewiele mówi. Przewoênicy nie informujà bowiem
zazwyczaj nawet, jakiego rz´du sà te dodatkowe op∏aty.
l i p i e c - s i e r p i e ƒ
2 0 0 6
Tymczasem taka informacja wydaje si´ istotna,
skoro bywajà one cz´sto kilkusetkrotnie wy˝sze od
ceny widniejàcej w reklamie. – Bardziej rzetelne
w stosunku do pasa˝era by∏oby podawanie
ca∏kowitej ceny biletu i zaznaczanie gwiazdkà,
jakie op∏aty sà w t´ cen´ wliczone. Wtedy pasa˝er
wiedzia∏by dok∏adnie, ile za produkt p∏aci – uwa˝a
Adam Borkowski. W Anglii ju˝ rozwiàzano ten
problem: w 2005 r. tamtejszy urzàd antymonopolowy nakaza∏ podawaç przewoênikom
w reklamach pe∏ne ceny biletów ∏àcznie ze wszystkimi op∏atami. U nas UOKiK nie jest jednak za
zakazaniem przewoênikom podawania w reklamach cen, do których i tak potem trzeba doliczyç
du˝e sumy. – Im wi´cej zakazów, tym wi´cej
obchodzenia tych zakazów – mówi Ma∏gorzata
Cieloch. – Uwa˝am, ˝e lepsze ni˝ twarde prawo,
by∏oby stosowanie si´ do dobrych praktyk bran˝y,
na przyk∏ad zwiàzków zrzeszajàcych reklamodawców czy przewoêników – dodaje. Jak widaç jednak,
jak na razie w Polsce albo nie regulujà one kwestii
reklam biletów lotniczych, albo ma∏o kto si´ do
tych praktyk stosuje…
Co pozostaje konsumentowi? UOKiK stoi na stanowisku,
˝e konsument powinien byç Êwiadomy i wiedzieç, ˝e za
z∏otówk´ do Barcelony nie poleci. Powinien te˝ zdawaç
sobie spraw´, ˝e cena biletu nie jest cenà przelotu – bilet
rzeczywiÊcie mo˝e kosztowaç z∏otówk´. Jak to mo˝liwe,
skoro w rezultacie p∏acimy wi´cej? – Bilet to po prostu
informacja, kiedy i dokàd lecimy wydrukowana na papierze firmowym firmy, która organizuje przelot. Natomiast wszystkie dodatkowe op∏aty, to ju˝ inna rzecz ni˝
handel
ZANIM POLECISZ
Niestety na niepodawaniu w reklamie dodatkowych op∏at
za przelot pu∏apki podczas kupowania biletu si´ nie koƒczà. Z pozoru niedrogi bilet, nawet ju˝ po doliczeniu
wszystkich dodatkowych op∏at, mo˝e znów okazaç si´
zupe∏nie nieokazyjny. Bo oprócz tego, ˝e lecimy w jednà
stron´, to zazwyczaj równie˝ wracamy. Cz´sto przewoênicy oferujà rzeczywiÊcie korzystnà cen´ biletu, ale… tylko
w jednà stron´. Kiedy znajdziemy lot powrotny, oka˝e si´,
˝e jego cena nale˝y do wyjàtkowo wysokich.
Ale tanie latanie (choç nie za z∏otówk´) wcale nie musi
pozostawaç w sferze marzeƒ. Najtaƒszy przelot do Londynu i z powrotem znaleêliÊmy ju˝ za 258 z∏ (Wizz Air).
Niewiele dro˝ej mo˝na lataç na tej samej trasie liniami
Centralwings (288 z∏), EasyJet (293 z∏) czy Ryanair
(298,20 z∏). Takie ceny mo˝na rzeczywiÊcie nazwaç
okazyjnymi – przebijajà nawet ceny biletów autokarowych: za podró˝ z Warszawy do Londynu i z powrotem
cena biletu – t∏umaczy Ma∏gorzata Cieloch. Có˝, dla konsumenta myÊlàcego
zdroworozsàdkowo, to wcale nie jest
takie oczywiste. Skoro otrzymujemy
przekaz „do Barcelony za z∏otówk´”,
to tak te˝ go rozumiemy. Ale, jak si´
okazuje, nie powinniÊmy, a zatem
pami´tajmy, ˝e na podstawie samej
reklamy nie nale˝y podejmowaç decyzji o wyborze linii lotniczych. Trzeba
dok∏adnie sprawdziç ofert´ i dopytaç
si´ o nià u przewoênika.
Opóênienia
Pasa˝er tanich linii lotniczych mo˝e zrezygnowaç z wygody,
z posi∏ków podawanych na pok∏adzie i wielu innych rzeczy, ale
punktualnoÊç samolotów to podstawa. Wed∏ug statystyk
Stowarzyszenia Europejskich Linii Lotniczych (AEA), do którego
nale˝y 28 linii, TAP Air Portugal wypada najgorzej, jeÊli chodzi
o punktualnoÊç – tylko 65% lotów tego przewoênika by∏o
w 2004 r. punktualnych. Na pierwszym miejscu w rankingu
punktualnoÊci by∏y takie linie, jak Finnair, Luxair i SAS.
 W I A T
K O N S U M E N T A
l i p i e c - s i e r p i e ƒ
2 0 0 6
27
handel
ZANIM POLECISZ
drogà làdowà zap∏acimy bowiem w zale˝noÊci od przewoênika od 400 do 600 z∏.
Wszystkie tanie loty, które znaleêliÊmy, majà tylko jednà
wad´: trzeba je zarezerwowaç na trzy, cztery miesiàce
przed podró˝à. Im bli˝ej dnia wylotu, tym ceny biletów sà
wy˝sze. I tak na dwa tygodnie przed podró˝à mogà kosztowaç ju˝ nawet o niemal o 150% wi´cej, ni˝ gdybyÊmy je
zarezerwowali przed czterema miesiàcami, jak w przypadku Wizz Air (patrz tabela na str. 30). Jedyny k∏opot
w tym, ˝e nie ka˝dy mo˝e sobie pozwoliç na tak wczesnà
rezerwacj´ lotu.
Na kim zarabiajà przewoênicy?
Z niskich cen biletów cieszy si´ oczywiÊcie ka˝dy konsument. Ale przewoênicy nie dop∏acajà przecie˝ do interesu. Na czym wi´c oszcz´dzajà? Po pierwsze na sprzeda˝y
biletów przez internet – nie majà, tak jak tradycyjni przewoênicy, rozbudowanej siatki agentów. Po drugie latajà
tylko na tych trasach, które cieszà si´ najwi´kszym zainteresowaniem, a wi´c liczba oferowanych przez nich
po∏àczeƒ jest znacznie mniejsza ni˝ w przypadku linii
tradycyjnych. Kolejna oszcz´dnoÊç: tylko jeden typ
maszyn we flocie (najcz´Êciej to Boeing 737 albo Airbus
320). Dzi´ki temu obni˝ajà si´ koszty ich obs∏ugi: piloci
i mechanicy sà szkoleni do jednego typu samolotów, nie
trzeba kupowaç narz´dzi do ró˝nych maszyn itd. I w koƒcu
28
 W I A T
K O N S U M E N T A
l i p i e c - s i e r p i e ƒ
2 0 0 6
obs∏uga podczas lotu – tradycyjni przewoênicy zapewniajà
wi´kszy komfort podró˝y: podajà bezp∏atne po˝ywienie
i napoje. Podczas lotu tanimi liniami zazwyczaj sami
musimy zapewniç sobie posi∏ek lub za niego sporo zap∏aciç
na pok∏adzie. Jednym z nielicznych wyjàtków jest tani
niemiecki przewoênik Air Berlin – tu pasa˝erowie dostajà
darmowe posi∏ki, napojów majà pod dostatkiem, otrzymujà nawet kilka tytu∏ów gazet i czasopism – komfort lotu
w niczym nie odbiega od podró˝y tradycyjnymi liniami.
fot. Lufthansa
Jak si´ okazuje, tani przewoênicy, oszcz´dzajà równie˝ na
personelu. Do przesz∏oÊci nale˝à ju˝ czasy, w których to
zawód stewardesy nale˝a∏ do intratnych zaj´ç. DziÊ osoby
dbajàce o pasa˝erów podczas lotu zajmujà si´ nie tylko ser-
wisem pok∏adowym, ale cz´sto do ich zadaƒ nale˝y te˝
sprzàtanie i usuwanie Êmieci z pok∏adu. Piloci natomiast sà
bardzo eksploatowani – jak podejrzewa niemieckie Stowarzyszenie Cockpit zrzeszajàce mi´dzy innymi pilotów,
muszà cz´sto lataç tak d∏ugo, jak to tylko mo˝liwe, czyli do
osiàgni´cia limitów czasowych okreÊlonych przez prawo.
Kolejnym poszkodowanym w walce przewoêników
o klienta jest Êrodowisko naturalne. Ka˝dego dnia w niebo nad Europ´ wznosi si´ ponad 25 tys. samolotów.
W ciàgu najbli˝szych 10 do 15 lat liczba ta ma si´ podwoiç
– wynika z prognoz Komisji Europejskiej. Nie jest to dobra wiadomoÊç dla Êrodowiska naturalnego. Jak donoszà
 W I A T
Czarna lista
przewoêników
93 linie lotnicze znalaz∏y si´ na tzw. czarnej liÊcie
ustalonej w marcu przez Komisj´ Europejskà. Linie
te nie zapewniajà niezb´dnego poziomu
bezpieczeƒstwa.
Na czarnej liÊcie, sporzàdzonej przez 25
ekspertów z paƒstw Unii Europejskiej, nie
znaleêli si´ przewoênicy, którzy w chwili
obecnej mieliby po∏àczenia z Polskà. Wi´kszoÊç z linii uznanych za niebezpieczne
nale˝y do paƒstw afrykaƒskich. Przepisy
dotyczàce bezpieczeƒstwa, które obowiàzujà w Unii Europejskiej, sà znacznie powy˝ej
Êredniej Êwiatowej. Samolot pozostaje wi´c
u nas najbezpieczniejszym Êrodkiem transportu. Linie z czarnej listy majà zakaz
wykonywania przewozów w ramach Unii.
Lista ta b´dzie stale aktualizowana. Przewoênicy lotniczy, organizatorzy wycieczek,
sprzedawcy biletów oraz porty lotnicze majà
teraz obowiàzek udost´pniania pasa˝erom
z krajów Unii wykazu przewoêników lotniczych, podlegajàcych zakazowi wykonywania przewozów lotniczych na terytorium
Wspólnoty. Wykaz ten powinien byç
umieszczony na ich stronach internetowych
oraz w ich lokalach. Pasa˝er musi te˝ zostaç
poinformowany o to˝samoÊci przewoênika,
a tak˝e o ewentualnych zmianach przewoêników.
Na czarnej liÊcie przewoêników wymieniono
mi´dzy innymi takie linie lotnicze, jak:
BGB Air z Kazachstanu, Phuket Airlines
z Tajlandii, Africa One z Konga czy Intenational Air Services z Liberii.
Ca∏à czarnà list´ mo˝na przeczytaç tutaj:
http://www.ulc.gov.pl/download/pdf/czarna_
lista.pdf.
K O N S U M E N T A
l i p i e c - s i e r p i e ƒ
2 0 0 5
29
Którymi liniami najtaniej?
PorównaliÊmy ceny przelotów oÊmioma liniami (trzema tradycyjnymi i pi´cioma tzw. niskokosztowymi) na jednej z najpopularniejszych
tras: z Warszawy (lub ewentualnie Krakowa, jeÊli dany przwoênik nie lata z Warszawy) do Londynu i z powrotem. Najpierw sprawdziliÊmy, ile kosztuje taka podró˝, jeÊli bilet zarezerwujemy oko∏o dwa tygodnie przed wylotem. Póêniej wyszukaliÊmy ceny przelotów na
tej samej trasie, ale zarezerwowanych cztery miesiàce przed wylotem bàdê póêniej, jeÊli nie by∏o opcji tak wczesnej rezerwacji. Zawsze
wybieraliÊmy najtaƒsze z mo˝liwych biletów, nawet jeÊli data podró˝y mia∏aby przesunàç si´ o kilka dni – stàd niewielkie ró˝nice
w datach. Rezerwacji dokonywaliÊmy 7. czerwca 2006 r. dla jednej doros∏ej osoby.
Wizz Air
Przewoênik
Centralwings
Lot zarezerwowany oko∏o dwa tygodnie przed wylotem
Trasa
Warszawa-Londyn Warszawa-Londyn
EasyJet
Ryanair
Lot
British
Airways
Sky Europe
Air France
Warszawa-Londyn
Heathrow
-Warszawa
Warszawa-Londyn
Heathrow
-Warszawa
Kraków-Londyn
Stansted-Kraków
Warszawa-Londyn
Heathrow
-Warszawa
Luton-Warszawa
Gatwick-Warszawa
Warszawa-Londyn
Luton-Warszawa
Kraków-Londyn
Stansted-Kraków
Tam: data/cena biletu
+ dop∏aty i podatki
20.06/322 z∏
+ 114 z∏
19.06/398 z∏
+ 99 z∏
20.06/381 z∏
+ 87 z∏*
20.06/449 z∏
+ 69,96 z∏
Z powrotem: data/cena
biletu + dop∏aty i podatki
04.07/172 z∏
+ 140 z∏
04.07/98 z∏
+ 99 z∏
04.07/225 z∏
04.07/99 z∏
+ 90,24 z∏
Ca∏kowita cena
przelotu w obie
strony
748 z∏
694 z∏
693 z∏
708,20 z∏
(z przesiadkà w Pary˝u)
20.06-04.07/588 z∏ 20.06-04.07/410 z∏
+ 305,26 z∏**
+ 310,34 z∏**
Gatwock-Warszawa
Luton-Warszawa
Stansted-Kraków
Tam: data/cena biletu
+ dop∏aty i podatki
20.10/14 z∏
+ 102 z∏
20.10/45 z∏
+ 99 z∏
20.09/61 z∏
+ 87 z∏*
20.10/59 z∏
+ 69,96 z∏
Z powrotem: data/cena
biletu + dop∏aty i podatki
04.11/14 z∏
+ 128 z∏
27.10/45 z∏
+ 99 z∏
29.09/145 z∏
28.10/79 z∏
+ 90,24 z∏
Ca∏kowita cena
przelotu w obie
strony
258 z∏
288 z∏
293 z∏
298,20 z∏
20.06-04.07/595 z∏
+ 507,74 z∏**
04.07/269 z∏
+ 79,37 z∏
893,26 z∏
Lot zarezerwowany cztery miesiàce przed wylotem (lub póêniej, jeÊli nie by∏o opcji tak wczesnej rezerwacji)
Trasa
Warszawa-Londyn Warszawa-Londyn Warszawa-Londyn
Kraków-Londyn
Warszawa-Londyn
Luton-Warszawa
20.06/499 z∏
+ 58,90 z∏
Heathrow
-Warszawa
720,34 z∏
906,27 z∏
1102,74 z∏
Warszawa-Londyn
Heathrow
-Warszawa
Kraków-Londyn
Stansted-Kraków
Warszawa-Londyn
Heathrow
-Warszawa
(z przesiadkà w Pary˝u)
20.10-04.11/255 z∏ 20.10-04.11/260 z∏
+ 305,26 z∏**
+ 310,34 z∏**
20.10/19 z∏
+ 58,90 z∏
20.10-04.11/475 z∏
+ 507,74 z∏**
04.11/699 z∏
+ 79,37 z∏
560,26 z∏
570,34 z∏
856,27 z∏
982,74 z∏
* Przewoênik podaje jednà dop∏at´ za przelot w obie strony.
** Przy internetowej rezerwacji biletu w obie strony przewoênik podaje tylko zsumowanà cen´ za oba bilety.
Przedstawiciele tanich linii lotniczych nie pozostawiajà
jednak tych zarzutów bez odpowiedzi. Twierdzà, ˝e
zanieczyszczenie Êrodowiska, jakie powoduje przewiezienie jednego pasa˝era, jest mniejsze w porównaniu z tradycyjnymi liniami lotniczymi. Dlaczego? Tani przewoênicy
wprowadzajà do swojej floty nowoczesne samoloty, które
zu˝ywajà mniej paliwa i latajà ciszej. Poza tym, jak wylicza
Europejskie Stowarzyszenie Tanich Linii Lotniczych
(ELFAA), samoloty tanich linii mogà jednorazowo zabraç
na pok∏ad Êrednio o 10% wi´cej pasa˝erów ze wzgl´du na
ciaÊniejsze usytuowanie foteli. I tak na przyk∏ad Boeing
737-800 nale˝àcy do tradycyjnego przewoênika mo˝e
pomieÊciç 162 osoby, natomiast przypadku tanich linii lotniczych zabierze ju˝ 189 pasa˝erów. I w koƒcu ostatni
argument tanich przewoêników: u nich po locie pozostaje
mniej Êmieci, co te˝ ma wp∏yw na Êrodowisko.
chodzi o bezpieczeƒstwo, dla ˝adnego przewoênika nie
ma taryfy ulgowej. Zasady dotyczàce bezpieczeƒstwa sà
zarówno w prawie polskim, jak i mi´dzynarodowym jednakowe dla ka˝dego, niezale˝nie od tego, w jakich cenach
oferuje bilety – wyjaÊnia Adam Borkowski. Czy w praktyce standardy bezpieczeƒstwa sà przestrzegane przez
tanich przewoêników tak samo skrupulatnie, jak przez
pozosta∏ych? Urzàd Lotnictwa Cywilnego, który to nadzoruje, twierdzi, ˝e tak.
Joanna Wosiƒska
fot. Lufthansa
bowiem organizacje ekologiczne, ruch lotniczy dwukrotnie
bardziej niszczy nasz klimat, ni˝ do tej pory sàdzono.
W 9% przyczynia si´ do efektu cieplarnianego. Dlatego
organizacje ekologiczne próbujà wprowadziç obowiàzek
umieszczania na biletach lotniczych stosownych ostrze˝eƒ
– podobnych do ostrze˝eƒ z opakowaƒ papierosów.
Tanie i/czy bezpieczne?
Wiele osób zastanawia si´, czy aby tani przewoênicy nie
oszcz´dzajà równie˝ na naszym bezpieczeƒstwie. – JeÊli
30
 W I A T
K O N S U M E N T A
l i p i e c - s i e r p i e ƒ
2 0 0 6