Przyczyny i skutki kwaśnych deszczy

MAGDALENA SZEWCZYK
Dział programowy : Ekologia
temat lekcji : Przyczyny
i skutki kwaśnych deszczy
Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów (cele operacyjne):
UMIEJĘTNOŚCI:
WIADOMOŚCI
Uczeń:
- podaje definicje kwaśnych
deszczy
- wyjaśnia pojęcia depozycja
sucha i depozycja mokra
-wyjaśnia przyczyny kwaśnych
deszczy
- wyjaśnia od czego zależy stopień
szkodliwości kwaśnych deszczy
- wyjaśnia biologiczne skutki
kwaśnych deszczy
- podaje sposoby neutralizowania
kwaśnych deszczy
METODY:
Uczeń:
- analizuje schemat i wykresy
- umiejętnie wyszukuje
informacje w internecie
- potrafi zaprezentować wyniki
swoich poszukiwań z internetu
POSTAWY:
Uczeń
- rozwija zainteresowania
ekologiczne
- rozwija umiejętność
samodzielnego myślenia i
wnioskowania oraz czynnego
udziału w lekcji
- charakteryzuje się postawą
współodpowiedzialności za
przyrodę
- aktywnie współpracuje w grupie
1. Pogadanka, praca nad
wykresami i schematem, praca
w grupach
ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
- schemat i wykresy, dostęp do
internetu
1
Przebieg lekcji
I Faza wprowadzająca:
1. Przywitanie nauczyciela z uczniami i sprawdzenie listy obecności.
2. Odwołanie się do wiadomości z poprzedniej lekcji
3. Zapisanie tematu na tablicy i uświadomienie uczniom głównego celu lekcji.
II Faza realizacyjna:
1. POGADANKA NA TEMAT PRZYCZYN I SKUTKÓW KWAŚNYCH DESZCZY
•
Co to są KWAŚNE DESZCZE?
Kwaśne deszcze to opady, których pH jest poniżej 5,65, powstają na skutek emitowania do
atmosfery nadmiernych ilości tlenków siarki (a zwłaszcza SO2) i tlenków azotu.
2. ANALIZA WYKRESÓW (w załączniku)
• Jakie jest źródło tych tlenków?
Pochodzących one głównie ze spalania paliw zasiarczonych, a więc z elektrowni, elektrociepłowni,
z silników samochodowych, zanieczyszczeń komunalnych oraz z przemysłu.
3. ANALIZA SCHEMATU (w załączniku)
•
Co się może stać z gazami w momencie wydostania się z zakładów
Opadają na ziemię w pobliżu emisji i nazywane są depozycją suchą. Reszta jest niesiona dalej i
ulega przemianom chemicznym tworząc mocne kwasy. Kwasy te rozpuszczają się w kroplach
deszczu, śniegu i jako kwaśny opad atmosferyczny spadają na ziemię i nazywany jest ten opad
depozycją mokrą.
•
Od czego zależy stopień szkodliwości kwaśnych deszczy?
Od obszaru na jaki wpadną. Jeśli skała lub gleba nie ma związków neutralizujących kwasy to
kwaśny deszcz jest bardziej niebezpieczny. W Europie takie słabo zneutralizowane obszary to część
Polski, Niemiec, Anglii, Czech, Słowacji i Skandynawii.
•
Jakie są metody na zniesienie skutków wpływu kwaśnych opadów na gleby?
2
Najlepszym sposobem na zniesienie skutków wpływu kwaśnych opadów na gleby (a także na
zbiorniki wodne) jest ich wapnowanie.
Nauczyciel omawia proces wapnowania.
Wapno podwyższa pH oraz zwiększa rezerwy wymiennych kationów, a przy tym dodatkowo
redukuje zawartość wolnych jonów glinu. Wapno zachowuje się jak filtr; w górnych warstwach
gleby wychwytuje i neutralizuje produkty kwaśnej depozycji, zanim zdążą one wypłukać
podstawowe kationy oraz uwolnić toksyczny glin. Wapno przenika wolno do głębszych warstw
gleby (najwyżej 1 cm na rok), ale za to bardzo długo w niej pozostaje, dlatego też wapnowanie
gleby pomaga ograniczyć zakwaszenie wód. Trzeba się jednak liczyć z tym, że takie działania są
możliwe do zrealizowania przy dużym nakładzie kosztów i są tylko doraźnym rozwiązaniem.
•
Jakie są inne metody neutralizowania wpływu kwaśnych deszczy?
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
wapniowanie zbiorników wodnych
odsiarczanie dymów
dopalanie spalin
wykorzystanie energetyki jądrowej
zastosowanie filtrów w oborach;
stosowanie nawozów naturalnych jedynie podczas deszczu
korzystanie z energii alternatywnej
4. PRACA W GRUPACH
Klasa jest dzielona na 2 zespoły, które opracują zagadnienie wpływu kwaśnych deszczy na
organizmy (jedna grupa ) i na środowisko (druga grupa ) korzystając z informacji z internetu.
Następnie prezentują wyniki klasie.
WPŁYW KWAŚNYCH DESZCZY NA
ORGANIZMY
•
•
•
powodują obumieranie dużej ilości
drzew oraz niszczenie runa leśnego.
uszkadzają drzewom liście, przez co
następuje nadmierne parowanie wody a
tym samym zakłócenia w procesie
fotosyntezy, skutkiem czego jest mała
odporność
drzew
na
warunki
klimatyczne.
wymywany jest glin, który kumuluje się
na skrzelach i uniemożliwia rybą
oddychanie.
WPŁYW
•
•
•
KWAŚNYCH DESZCZY
MATERIAŁY
NA
prowadzą także do uszkodzeń budynków,
zabytków oraz pomników, ponieważ
wymywają wapń – składnik materiałów,
z których tworzy się budowle.
stanowią zagrożenie dla maszyn,
tworzyw sztucznych, witraży, a nawet na
metali, powodując ich korozję.
korozja instalacji wodociągowych
3
•
•
zakwaszona woda pitna o dużej
zawartości różnych metali ciężkich
prowadzi do wielu chorób, np. Kadm
(Cd) powoduje uszkodzenie układu
wydalniczego, a ołów uszkadza układ
nerwowy.
II Faza podsumowująca:
1 Nauczyciel podsumowuje temat i pracę uczniów.
2 Nauczyciel zadaje pytania sprawdzające zdobytą przez uczniów wiedzę na lekcji.
3. Aktywni uczniowie zostają nagrodzeni punktami.
ZAŁĄCZNIK.
Wykres I. Źródła emisji głównych składników kwaśnych deszczów.
60
80
50
40
60
30
40
20
10
0
20
1 2 3
4
0
1 2 3
5
energetyka
5
przemysł
40
80
30
60
20
40
10
20
0
4
0
1 2 3
4 5
zanieczyszczenia komunalne
1 2 3
4
5
transport
legenda: 1–pyły; 2–tlenki siarki; 3–tlenki azotu; 4-tlenki węgla; 5-węglowodory
4
SCHEMAT 1.
5