Ściągnij PDF. - Wydawnictwo WSEI

STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE 2014(1)
ROZPRAWY I MATERIAŁY, s. 253–260
Andrzej Meissner
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie
Profesor Julian Dybiec – przedstawiciel krakowskiego
środowiska naukowego historyków wychowania*
Julian Dybiec PhD – representative of Cracow’s scholar circle
of history of upbringing
Streszczenie
Artykuł poświęcony jest osobie Juliana Dybca – profesora w Katedrze Historii Oświaty
i Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Omówiona została jego działalność oraz dokonania naukowe w dziedzine uprawianej
dyscypliny, tj. historii wychowania.
Summary
The article is devoted to Julian Dybiec, professor at Education and Culture History Department at Jagiellonian University. His work
and scholary achivements in his main fieldhistory of upbringing, are discussed.
S ł o w a k l u c z o w e: historia wychowania, Uniwersytet Jagielloński, Julian Dybiec
K e y w o r d s: history o upbringing, Jagiellonian University, Julian Dybiec
*Tekst został wygłoszony w czasie konferencji naukowej pt.: Historia. Społeczeństwo. Edukacja, która odbyła się 28 września 2013 r. w Akademii im. J. Długosza w Częstochowie. Na konferencji tej
obchodzono jubileusz pracy naukowej prof. dr hab. Kazimierza Rędzińskiego oraz prof. dr. hab.
Juliana Dybca.
254
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
Już po raz drugi mam możliwość prezentowania sylwetki naukowej historyka wychowania związanego z Uniwersytetem Jagiellońskim, a dokładniej z Katedrą Historii Oświaty i Kultury. W 1987 r. swój jubileusz obchodziła prof. Kamilla
Mrozowska, na tej uroczystości wygłosiłem laudację jako uczeń i wychowanek
Pani Profesor. Dziś z kolei przypadł mi w udziale miły obowiązek przedstawienia
sylwetki naukowej Profesora Juliana Dybca, który obchodzi jubileusz pracy naukowej oraz działalności oświatowej i społecznej. Nie jest to zadanie łatwe, gdyż
dorobek naukowy Profesora jest niezmiernie bogaty, wielowątkowy i obejmuje
dzieje szkolnictwa, instytucji naukowych i kultury umysłowej, od okresu Renesansu po czasy współczesne, a także dzieje oświaty regionalnej. Bliskie są Profesorowi również zagadnienia związane z metodologią i dydaktyką historii wychowania, dzięki czemu wpisuje się w dyskusje podejmowane jeszcze przez Henryka
Barycza, Jana Hulewicza czy Kamillę Mrozowską. Profesor Dybiec podejmuje
również problemy nurtujące współczesne szkolnictwo i system wychowania.
Sylwetka naukowa Prof. J. Dybca kształtowała się pod wpływem wielu czynników. Na pierwszym miejscu należy wymienić lokalne środowisko społeczne,
z którego wywodzi się Jubilat. Urodził się i wzrastał w Łącku, urokliwej wsi, posiadającej bogate tradycje w dziedzinie kultury ludowej, kultury sadowniczej; miejscowości o dużych walorach turystycznych, znanej dziś na całą Polskę ze „Święta
Kwitnącej Jabłoni”. Z tej miejscowości i z sąsiednich wsi wyszło wielu znanych
przedstawicieli życia społecznego i zawodowego – nauczycieli, księży, prawników,
lekarzy, przedstawicieli świata nauki. Jak sam podaje w autobiografii pt. Z łącka
w świat, zamieszczonej na łamach „Almanachu Łąckiego” (2010 nr 12), jego świat
wartości oparty na solidnych podstawach moralnych został ukształtowany przez
to właśnie lokalne środowisko społeczne. Wartości te pozwoliły mu przezwyciężać
różnorodne trudności życiowe i dążyć konsekwentnie do celu, którym była służba
nauce. Droga życiowa Jubilata jest podobna do wielu karier naukowych mieszkańców miasteczek i wsi, którzy z przysłowiowej Komborni szli w świat po wiedzę. Taką
właśnie Kombornią dla Prof. Dybca było Łącko, gdzie mieszkał aż do uzyskania
matury, a potem ciągle powracał jako student i pracownik naukowy Uniwersytetu
Jagiellońskiego. Dzięki prof. Henrykowi Baryczowi, swojemu opiekunowi naukowemu, rozpoczął badania nad historią Sądecczyzny, w tym również nad historią Starego Sącza, Nowego Sącza i Łącka. Wydobył na światło dzienne dokonania przedstawicieli różnych dziedzin życia społecznego, np. Bolesława Kumora – historyka
Kościoła, Jana Staszela – pracownika Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Michała
Piksa – gawędziarza i muzyka ludowego. Z czasem stał się Prof. Dybiec uczestnikiem wielu działań naukowych podejmowanych na rzecz rozwoju Sądecczyzny, jako
członek zespołu redakcyjnego „Rocznika Sądeckiego” i Klubu Przyjaciół Ziemi Sądeckiej, członek, projektant i organizator naukowy Muzeum Regionalnego w Łącku, członek Kolegium Redakcyjnego „Almanachu Łąckiego”, którego łamy zapełniał
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
255
również swoimi artykułami1. Jest również członkiem i działaczem Towarzystwa
Miłośników Ziemi Łąckiej. Brał udział w dyskusjach nad „Encyklopedią sądecką”.
Za podsumowanie dotychczasowej współpracy z ziemią rodzinną można uznać
obszerną pracę zbiorową, przygotowaną pod jego redakcją pt. Łącko i Gmina
Łącka (Kraków 2012). Jest to pierwsze tego typu wydawnictwo ukazujące całość
zagadnień związanych z przeszłością i dniem dzisiejszym tej miejscowości.
Na rozwój intelektualny i drogę życiową Prof. J. Dybca najważniejszy wpływ
miały niewątpliwie dwie osoby, tj. Eleonora Żdżańska – nauczycielska historii
w Liceum Finansowym (taka wówczas była nazwa szkoły, dziś to Technikum
Ekonomiczne), a także Henryk Barycz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Prof. Dybiec pisze na ten temat w sposób następujący: „Utrzymanie mnie w świadomości historycznej zawdzięczam prof. Eleonorze Żdżańskiej, absolwentce Uniwersytetu Lwowskiego, uczennicy znakomitego historyka Stanisława Łempickiego. To jej bardzo szybko wpadłem w oko, jako uczeń nietypowy w tego rodzaju
szkole, który interesuje się historią i najlepiej ją zna. To jej zwrócenie uwagi i wyróżnianie mnie, jak mi się wydaje, zadecydowało o mej przyszłości”2.
Z kolei, będąc studentem historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, trafił na seminarium magisterskie prowadzone przez prof. Henryka Barycza, który rozpoznał w nim studenta o szerokiej wiedzy i zainteresowaniach naukowych. Blokada
etatów uniemożliwiła jednak zatrudnienie na Uniwersytecie Jagiellońskim ambitnego absolwenta studiów historycznych. Mimo to magister J. Dybiec postanowił
pozostać w Krakowie i przez dwa lata próbował radzić sobie z przeciwnościami
losu. Dzięki pomocy prof. Barycza został przyjęty do pracy w Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, co umożliwiło stabilizację życiową Został też włączony do
prac Zespołu Historii Nauki epoki Odrodzenia PAN w Krakowie, zaś od 1965
został pracownikiem Katedry Historii Nauki i Oświaty UJ. W ten sposób rozpoczął się nowy okres w karierze naukowej. Pod kierunkiem prof. H. Barycza przygotował i obronił w 1969 r. pracę doktorską pt. Michał Wiszniewski. Życie i twórczość. Odtąd kontakty z H. Baryczem stawały się coraz mniej formalne, odwiedzał
swego mistrza w domu, prowadził częste rozmowy wzbogacające jego patrzenie
na dzieje edukacji i problemy metodologiczne badań historyczno-oświatowych.
Jak pisze prof. Dybiec, „bardzo częsty kontakt z profesorem pogłębił u mnie te
tendencje wyniesione z domu rodzinnego, by jak najwięcej myśleć, jak najmniej
i najkrócej mówić i jak najwięcej robić”3. Tej dewizie był wierny przez całe życie,
zyskując sobie uznanie i szacunek studentów, kolegów, przyjaciół i przedstawicieli
świata nauki. Sam też był przykładem człowieka odnoszącego się z szacunkiem i
uznaniem do innych pracowników nauki. Szczególnym szacunkiem darzył swojego mistrza, pochodzącego również z Ziemi Sądeckiej, któremu poświęcił około
1
2
3
Np.: Z ziemi Łąckiej. Edukacja regionalna młodzieży Gminy Łącko, „Almanach Łącki" 2012,
nr 16, s. 82–96.
Dybiec, J. (2010). Z Łącka w świat. „Almanach Łącki", nr 12.
Tamże.
256
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
10 opracowań zamieszczonych w „Studiach Historycznych”, w „Biuletynie Historii Wychowania”, w „Kwartalniku Historii Nauki i Techniki”, w „Roczniku Sądeckim”, w „Słowniku pedagogów polskich”, „Tygodniku Powszechnym” oraz w serii
pt. „W służbie nauki”. Prace o Sądecczyźnie były wyrazem podziękowania H. Baryczowi za wieloletnią opiekę naukową. „Pracą o Starym Sączu w XIX w. – pisze
prof. Dybiec – starałem się choć częściowo odwdzięczyć się memu mistrzowi starosądeczaninowi Henrykowi Baryczowi. Uważałem też, że spłacę dług wdzięczności, który miałem wobec Nowego Sącza, przeprowadzając długie i żmudne prace archiwalne nad jego XIX-wieczną historią zdobyłem zadatki intelektualne do
dalszej drogi życiowej”4.
Należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden czynnik, który zadecydował o kierunku i przedmiocie prowadzonych badań. Czynnikiem tym był niewątpliwie udział
w pracach Katedry Historii Oświaty i Kultury UJ, posiadającej bogate tradycje
sięgające okresu międzywojennego, kiedy to jednostką tą kierował Stanisław Kot.
Pracownikami tej Katedry byli wybitni przedstawiciele historii wychowania, tj.
wspomniany H. Barycz, Jan Hulewicz, Kamilla Mrozowska, Leszek Hajdukiewicz. Do grona tego dołączyła dr Renata Dutkowa, a nieco później Julian Dybiec.
Wspomniany zespół pracowników, posiadający znaczące osiągnięcia naukowe,
musiał odegrać ważną rolę w dojrzewaniu naukowym doktora Dybca. Pozostając na stanowisku adiunkta (1969–1983) wchodził coraz głębiej w problematykę
historyczno-pedagogiczną, zgromadził dorobek naukowy, który został ukoronowany pracą habilitacyjną pt. Finansowanie nauki i oświaty w Galicji 1860–1918
(Kraków 1979), zaś w 1983 r. stopniem doktora habilitowanego.
Dorobek naukowy Prof. J. Dybca obejmuje ponad 200 pozycji, na który składają się prace monograficzne, rozprawy i artykuły, opracowania źródłowe, obszerne rozdziały w pracach zbiorowych, opracowania biograficzne, drukowane głosy
w dyskusji wypowiadane na licznych konferencjach naukowych. Do głównych
kierunków badań historyczno-pedagogicznych należy zaliczyć:
t dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego od odrodzenia do czasów współczesnych,
t społeczeństwo polskie w walce o utrzymanie tożsamości narodowej,
t dzieje oświaty i nauki w Galicji,
t przedstawiciele polskiej i europejskiej myśli pedagogicznej,
t przedstawiciele polskiej nauki XIX i XX wieku oraz związki polskiej nauki
z nauką europejską,
t Polacy na studiach zagranicznych,
t dzieje miejscowości.
Nie jest to oczywiście pełna lista podejmowanych problemów badawczych,
które można uzupełnić wieloma innymi zagadnieniami, są to np.: kondycja historii wychowania jako dyscypliny naukowej i przedmiotu uniwersyteckiego
kształcenia, a także podstawy metodologiczne tej nauki. Zagadnieniom tym po4
Tamże.
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
257
święcił około 10 artykułów, w których poruszał aktualne problemy tej dyscypliny,
nawiązując także do wyzwań, którym musi ona sprostać. Wszystkie prace Prof.
Dybca charakteryzuje rzetelność badawcza, dążenie do poznania prawdy, wyważone sądy, stałe dążenie do formułowania uogólnień. To przekonanie o potrzebie
tworzenia syntez w odniesieniu do badanej dziedziny rzeczywistości społecznej
należy do najbardziej charakterystycznych cech pisarstwa naukowego Prof. Dybca. Autor dążył zawsze do gruntownego poznania danego wycinka rzeczywistości
w oparciu o żmudne kwerendy przeprowadzane w polskich i zagranicznych zbiorach archiwalnych. Dlatego jego każda kolejna praca stanowiła ważny krok w wyjaśnianiu procesów należących do szeroko rozumianej edukacji społeczeństw.
Analizując dokonania naukowe Prof. Dybca, pragnę się skoncentrować na
niektórych tylko wątkach badawczych. Pierwszy to dzieje oświaty i nauki w Galicji. Ten kierunek badań reprezentują dwie podstawowe monografie: wymieniona
praca habilitacyjna o finansowaniu oświaty i nauki oraz praca pt. Mecenat naukowy i oświatowy w Galicji (1860–1918) (Wrocław 1981) stanowiąca niejako
kontynuację tej poprzedniej. Obie publikacje omawiają założenia polityki oświatowej i naukowej władz centralnych i władz krajowych, a także ukazują wysiłek
oświeconych warstw społeczeństwa galicyjskiego mających na celu organizacyjne
i finansowe wspieranie szkolnictwa i instytucji naukowych. Autor obalił panujące przekonanie, że Galicja, będąc zacofaną dzielnicą, była pozbawiona środków
materialnych i finansowych potrzebnych do rozwoju życia umysłowego. Dzięki
szczegółowej kwerendzie źródeł archiwalnych i drukowanych, a zwłaszcza allegatów do stenograficznych sprawozdań Sejmu Galicyjskiego, udało się ukazać
zasięg mecenatu, który umożliwił rozwój oświaty i nauki polskiej niemalże na
poziomie europejskim. Jak stwierdził prof. C. Majorek w recenzji opublikowanej
na łamach ”Przeglądu Humanistycznego” (1982, nr 10), obydwie książki stały się
ważnym wydarzeniem w dziejach polskiego piśmiennictwa historycznooświatowego, dzięki temu, że pozwoliły na zweryfikowanie wielu dotychczas funkcjonujących twierdzeń o oświacie i nauce galicyjskiej. Z problematyką tą łączą się
nierozerwanie badania nad walką społeczeństwa polskiego z procesem wynaradawiania. Tę dziedzinę najlepiej reprezentuje praca pt. Nie tylko szablą. Nauka
i kultura polska w walce o utrzymanie tożsamości narodowej 1795–1918 (Kraków
2004). Autor dowodzi, że walki o utrzymanie tożsamości narodowej nie rozgrywały się li tylko na polach bitew, które zresztą nie przynosiły spodziewanych rezultatów. Obok tego istniał drugi nurt działań o charakterze pracy organicznej
realizowanej przez ludzi nauki i kultury. Były to: działania podejmowane na rzecz
zachowania rodzimego języka, tworzenie polskiego piśmiennictwa, zwłaszcza literatury pięknej i prac historycznych, opieka nad dobrami kultury i gromadzenie ich, edukacja narodowa, tworzenie polskiego panteonu biograficznego bohaterów narodowych, inwentaryzacja dorobku piśmienniczego, której najlepszym
przykładem jest „Bibliografia polska” K. Estreichera. Julian Dybiec umiejętnie
zestawił podejmowane przez społeczeństwo polskie różnorodne kierunki działań,
258
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
które – jak sam stwierdza – tworzyły ogólną wizję kultury i nauki dającej nadzieję
na zminimalizowanie, a nawet zredukowanie procesu wynaradawiana Polaków.
Książka posiada charakter wybitnie naukowy, ale dzięki odpowiednio zastosowanej narracji stanowi niemiernie ciekawą lekturę dla wszystkich zainteresowanych
historią XIX wieku.
Największym dziełem ostatnich lat jest niewątpliwie monografia poświęcona
Uniwersytetowi Jagiellońskiemu w okresie międzywojennym, wydana w 2000 r. na
jubileusz 600-lecia odnowienia krakowskiej Alama Mater. Należy jednak podkreślić, że nie jest to publikacja o charakterze okolicznościowym, lecz solidne opracowanie, w którym zasada obiektywizmu była konsekwentnie realizowana. Dzieło, liczące 760 stron, jest wynikiem kilkunastoletniej żmudnej pracy badawczej
obejmującej analizę bogatego zasobu źródeł archiwalnych i drukowanych oraz całej dotychczasowej literatury przedmiotu. Ambicją Autora było ukazanie historii
Uniwersytetu w perspektywie politycznej, prawnej, socjologicznej i naukowej po
to, by ukazać różnorodne uwarunkowania wpływające na jego rozwój i funkcjonowanie. Stąd poszukiwanie nowej formuły metodologicznej uwzględniającej różne
uwarunkowania, ukazującej blaski i cienie uczelni, jej miejsce w życiu naukowym
społeczeństwa budującego swój byt narodowy po długim okresie niewoli. Jak
stwierdza sam Autor, ogrom zgromadzonej faktografii nie był celem samym w sobie, lecz podstawą do sformułowania uogólnień odnośnie do funkcjonowania uniwersytetów w Polsce międzywojennej, a także ukazania polityki ówczesnych władz
wobec szkolnictwa wyższego, a w szczególności wobec Uniwersytetu Jagiellońskiego. „Sądzę – pisze Autor – że okres 1918–1939 był ostatnią epoką odgrywania
w Polsce i w Krakowie przez UJ najważniejszej roli w państwie. Jego pozycja już
wówczas zaczęła ulegać zamianom poprzez utworzenie innych uniwersytetów:
w Warszawie, Poznaniu, Lublinie, Wilnie”. Szczególnie cenny, w moim odczuciu,
jest rozdział poświęcony głównym kierunkom badań naukowych prowadzonych
przez Uniwersytet w okresie międzywojennym. Opracowanie tego rozdziału wymagało olbrzymiej erudycji, bowiem chodziło nie tylko o przedstawienie dorobku
naukowego, ale jego ocenę w zakresie poszczególnych dyscyplin naukowych, i to
nie tylko humanistycznych, ale nauk matematyczno-przyrodniczych, medycznych, prawnych, ekonomicznych, teologicznych i artystycznych. Słusznie zatem
prof. Kalina Bartnicka dowodzi, że monografia J. Dybca ujmuje Uniwersytet Jagielloński w kontekście jego funkcji narodowej, kulturalnej i społecznej. Dopełnieniem tego dzieła jest redakcja Złotej Księgi Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, która również ukazała się w 2000 r. w związku z jubileuszem
600 – lecia tej uczelni.. Obok dwóch tekstów, które dotyczyły Karola Estreichera
i Stanisława Kota, J. Dybiec, jako redaktor Księgi, napisał Wstęp, który jest właściwie obszernym studium poświęconym dziejom historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, począwszy od XV w, a na czasach współczesnych kończąc.
W 2011 r. ukazało się nakładem Polskiej Akademii Nauk kolejne dzieło Prof.
Dybca pt. Polska w orbicie wielkich idei. Polskie przekłady obcojęzycznego piśmien-
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
259
nictwa 1795–1918. Autor we Wstępie wyjaśnił genezę tej publikacji, jej podstawy metodologiczne i merytoryczne oraz przyczyny, dla których podjął się tak
żmudnej i czasochłonnej pracy. Objęła ona analizę 10 126 pozycji literatury obcej
z różnych dziedzin wiedzy, które w omawianym okresie zostały przetłumaczone
na język polski. Autor udowadnia, że tłumaczenia w każdej epoce pełniły rolę
inspiracji w rozwoju własnej narodowej twórczości, udostępniały osiągnięcia naukowe innych krajów, czyniły wartości naukowe wspólnym dobrem, wpływały na
niwelowanie różnic kulturowych między poszczególnymi regionami świata. Dla
Polaków pozbawionych własnej państwowości i poddanych różnym ograniczeniom, również w dziedzinie nauki i oświaty, tłumaczenia otwierały drogę do wiedzy, stwarzały możliwość bycia w kręgu wielkich idei. Jest to pierwsza tego typu
publikacja, która w sposób kompleksowy ujmuje proces uczestniczenia Polaków
żyjących w XIX wieku w europejskich, a nawet pozaeuropejskich osiągnięciach
naukowych, literackich i artystycznych.
Dorobek pisarski prof. J. Dybca ograniczony został – jak już wspomniano – do
prac najbardziej reprezentatywnych. Pełny wykaz tego dorobku został opublikowany w księdze pamiątkowej pt. Virtuti et ingenio pod redakcją A. Banacha (Kraków
2013). Należy też przynajmniej w kilku zdaniach wspomnieć o drugiej nie mniej
ważnej dziedzinie działalności Jubilata, tj czynnym uczestniczeniu w życiu naukowym. Na czoło wysuwa się Jego udział w kształceniu młodej kadry naukowej,
uczestniczenie w przewodach doktorskich, habilitacyjnych i profesorskich. Wypromował około 300 magistrów i 6 doktorów, recenzował ponad 20 prac doktorskich,
20 prac habilitacyjnych, wykonał 12 recenzji w postępowaniu o nadanie tytułu profesora bądź na stanowisko profesora. Ważną dziedziną działalności jest również
udział w krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych i zespołach
badawczych oraz w pracach instytucji naukowych. M.in. był i jest nadal członkiem
Komitetu Historii Nauki i Techniki PAN w Warszawie, Komisji Historycznej PAN,
Komisji Pedagogicznej PAN, Komisji Historii Nauki Polskiej PAN, Komisji Historii Nauki PAN w Warszawie, należy do Rady Naukowej Instytutu Historii Nauki
PAN w Warszawie. Jest też członkiem komitetów redakcyjnych takich czasopism
naukowych jak: „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”, „Rozprawy z Dziejów
Oświaty”, „Rocznik Sądecki”. W latach 80. i 90. XX wieku był członkiem biura redakcyjnego „Newsletter for the History of Education”.
Chciałbym szczególnie podkreślić moje osobiste związki z Prof. Dybcem, które rozpoczęły się jeszcze w latach 80. XX wieku, kiedy to dość często odwiedzałem Katedrę Historii Oświaty i Kultury UJ. Właśnie wówczas miałem możność
nawiązania kontaktów koleżeńskich, które z czasem przerodziły się w wieloletnią
przyjaźń. Z kolei kontakty Prof. Dybca z WSP, a potem z Uniwersytetem Rzeszowskim, a właściwie z Instytutem Pedagogiki, w którym przez krótki okres był
zatrudniony, rozpoczęły się na początku 2000 r. W Zakładzie Historii Wychowania tworzyliśmy dość mocny zespół, do którego należeli ponadto profesorowie: C. Majorek, J. Potoczny, K. Szmyd. Prowadzone wówczas rozmowy, wspólne
260
A. Meissner, Profesor Julian Dybiec - przedstawiciel krakowskiego środowiska naukowego...
STUDIA I PRACE PEDAGOGICZNE, 2014(1), – ROZPRAWY I MATERIAŁY
spotkania, wymiana doświadczeń umożliwiały kształtowanie się rzeszowskiego
środowiska historyków wychowania. Profesor Dybiec uczestniczył w pracach Zakładu, zwłaszcza w organizowanych konferencjach poświęconych oświacie i nauce galicyjskiej oraz w pracach nad serią wydawniczą „Galicja i jej dziedzictwo”
jako autor artykułów i współredaktor tomu. Ponadto brał udział w pracach nad
„Bibliografią oświaty i wychowania w Galicji” (cz, II, Rzeszów 2002, cz. III Rzeszów 2012) oraz uczestniczył w międzynarodowym zespole badawczym – Galicja
1772–1918, zorganizowanym z kolei przez Instytut Historii UR w 2011 r. Jeszcze
w sierpniu 2013 r. przygotowywaliśmy, w ramach wspomnianego zespołu badawczego, pracę zbiorową pt. „Szkolnictwo i oświata w Galicji 1772–1918”, która została pomyślana jako synteza dziejów oświaty pod zaborem austriackim.
Kończąc, należy jeszcze raz podkreślić, że osobowość Juliana Dybca ukształtowało rodzime środowisko społeczne oraz edukacja, w której widział szanse na
własny rozwój intelektualny. Charakterystyczne dla Jego sylwetki naukowej jest
wyczulenie na kwestie etyczne odnoszące się do prowadzenia badań naukowych.
Związany nie tylko intelektualnie, ale również emocjonalnie z uprawianą dyscypliną naukową, oczekiwał zawsze szacunku dla historii wychowania, której wartość polega m. in. na wyjaśnianiu zjawisk społecznych w kontekście przeobrażeń
dokonujących się w świadomości pojedynczych jednostek, grup społecznych i całych społeczeństw. Profesor Julian Dybiec w kontaktach bezpośrednich wykazuje
zawsze wiele życzliwości i gotowość do udzielania pomocy w kwestiach dotyczących nauki i badań naukowych. Jest otwarty na nowe wyzwania, jakie nauce przynosi współczesna cywilizacja, ale nie jest wobec nich bezkrytyczny. Reprezentuje
postawę badacza, dla którego nauka jest powołaniem, ale również swoistą pasją.
Życzymy Profesorowi dużo zdrowia i determinacji w realizowaniu dalszych zamierzeń naukowych.