Polska migracja zarobkowa w Holandii M. Bos

Polska migracja zarobkowa w Holandii M. Bos

Senat Rzeczyposplitej Polskiej
Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami Za Granicą
Posiedzenie 18 marca 2014 r.
Sytuacja polskiej migracji zarobkowej w Holandii
a polityka państwa - nowe wyzwania
Autor: Małgorzata Bos-Karczewska - redaktor naczelna Polonia.nl
❶Liczba Polaków w Holandii wzrasta
Osiedlanie się - 1e pokolenie Polaków, osoby zameldowane w rejestrze gminnym GBA

wzrosła w latach 2000-2013 z 16 tys. do 86 tys. w 2013 r., wzrost o 440%
 od 2005 r. systematyczny wzrost, +10 tys. rocznie (zobacz wykres)
 wzrost urodzin dzieci
 14,5 tys. dzieci i młodzieży (w wieku 0-20 lat)
Łączna liczba Polaków w Holandii szacunkowo ponad 200 tys.


66% Polaków niezarejestrowanych w rejestrze gminnym
40% niezarejestrowanych Polaków żyje w biedzie tzw. „niewidoczne ubóstwo”,
marginalizacja (zob. punkt 6)
Holandia: Polscy migranci, 1e pokolenie, zameldowani
w GBA
100
80
60
Holandia: Polscy
migranci, 1e pokolenie,
zameldowani w GBA
40
20
0
2000
2004
2007
Źródło: CBS, holenderski GUS
2013
 Polacy stanowią 0,5% mieszkanców NL (16,7 mln)

165 tys. zatrudnionych (2011), wiȩkszość (60%) pracuje na kontraktach tymczasowych
jako tania, mało wykwalifikowana siła robocza tzw. flexmigranci w najniższym segmencie
rynku pracy
 Polacy nr 1 grupą obywateli UE zatrudnionych w Holandii 160 tys. (2011)
 Stanowią 38% wszystkich zatrudnionych migrantów UE-26 i 80% migrantów z UE-10.
❷ Całkowcie nowa struktura Polonii w Holandii pod względem wieku, długości lat
pobytu oraz pozycji zawodowej i dochodowej
Młoda wiekowo o krótkiej długości pobytu grupa migrantów + duży % udział dzieci i młodych


18% - jest w wieku 0-20 lat ( 14 tys.)
40% - mieszka krócej niż 6 lat (52 tys.)
❸ Pozycja społeczno-ekonomiczna
Słaba i krucha pozycja na rynku pracy oraz sytuacja dochodowa podobna do migrantów
niezachodnich

50% - wykonuje pracę nisko wykwalifikowaną jako
tania, dyspozycyjna siła robocza w
najniższym segmencie rynku pracy
 26% wykonuje pracę średnio a 25% wysoko wykwalifikowaną
 Średni dochód rozporządzalny na gosp. domowe: Polacy 18,3 tys. € (25,5 tys. € rodowici
Holendrzy, 18,3 tys. € niezach. migranci)
 Ubóstwo:
17% Polaków w biednych gosp. domowych (5% rodowitych Holendrów, 19%
niezach. migrantów)
 Ubóstwo:
24% polskich dzieci (0-18 lat) żyje w biednych gosp.domowych (7%
rodowitych Holendrów, 25% niezach. migrantów)
Źródło: „Jaarrapport integratie 2013”, SCP 2014, publikacja 11 marca 2014 r. , dotyczy Polaków
zarejestrowanych w rejestrze gminnym GBA, 1. i 2. pokolenie, 111 tys. osób
❹ Zatrudnienie i zasiłki społeczne
Wysokie zatrudnienie wśród Polaków
Niskie bezrobocie i mała liczba Polaków korzystających z zasiłków wyróżniają Polaków od innych
niezachodnich migrantów
 Pracujący w wieku 15-64 lat( co najmniej 12 godz. tyg.): 65% Polaków (70% rodowitych
Holendrów)
 Samozatrudnienie - 12% Polaków
 Bezrobtoni 10% Polaków < 13% - Polacy przebywający w NL w ostatnich 6 latach *>
(rodowici Holendrzy 5%, niezach. migranci 16%)
 Zatrudnieni Polacy: 50% wykonuje pracę nisko wykwalifikowaną, 26% średnio, 25% wysoko
wykwalifikowaną
 Na kontraktach czasowych 35% Polaków (17% rodowici Holendrzy, 28% niezach. migrantów)
 Zapomogę społeczną pobiera: 2% Polaków (2% rodowici Holendrzy,12% niezach. migrantów)
 Zasiłek bezrobotnych pobiera: 3,5% Polaków (2,5% rodowici Holendrzy, 3% niezach.
migranci)
 Zasiłek z tytułu niezdolności do pracy pobiera:
2,2% Polaków (7% rodowici Holendrzy, 7%
niezach. migranci)
Źródło: „Jaarrapport integratie 2013”, SCP 2014, publikacja 11 marca 2014 r., dotyczy Polaków
zarejestrowanych w rejestrze gminnym GBA, 1. i 2. pokolenie, 111 tys. osób
*> raport red. J. Dagevos, Poolse migranten (2011), SCP The Netherlands Institute for Social Research
❺ Zasiłki pobierane przez Polaków w latach 2007-2011
W 2011 r. zasiłki pobierało tylko 3 700 Polaków : z tytułu niezdolności do pracy - 810, dla
bezrobotnych WW - 1410, zapomogę socjalną, bijstand – 1510.
Zasiłki pobierane przez Polaków w Holandii
w 2007-2011
4000
1- Zasiłek dla
bezrobotnych WW
3000
2- Zapomoga socjalna
2000
3- Zasiłek z tytułu
niezdolności do pracy
1000
4- Łącznie
0
2007
2008
2009
2010
2011
Źródło: „Migrantenmonitor 2007-2012”, CBS, 2013
❻ Szara strefa: „Niewidoczne ubóstwo” dotyczy 40% niezarejestrowanych
Polaków
Problem (samo) wykluczenia społecznego w aglomeracjach miejskich jak Haga, Rotterdam
W Hadze mieszka 7,5 tys. zarejestrowanych Polaków, szacuje się, że w mieście przebywa ok. 30 tys.
Polaków. Ok. 40% niezarejestrowanych Polaków żyje na marginesie społecznym (dane fundacji
IDHEM w Hadze). Sytuacja jest zapewne podobna w Rotterdamie. Osoby te były w kraju też
zagrożone wykluczeniem społecznym.
Polacy ci znajduja się w „pułapce biedy”, mieszkają w Holandii nawet po 6 - 8 lat. Żyją na marginiesie
społecznym, pracując dorywczo na kontraktach zerowych i/lub na czarno, mają długi, często
zmieniają miejsce zamieszkania (uciekając przed spłatą czynszu czy innym długiem).
Osoby niezameldowane w Holandii nie nabywają prawa do większości zabezpieczeń socjalnych i do
pomocy instnacji holenderskich. Osoby te w przypadku powrotu do Polski nie mają praw nabytych do
żadnych świadczen ani emerytury.
Wśród migrantów zarobkowych zarejestrowanych rośnie także zjawisko popadania w długi i
rosnących problemów finansowych np. z tytułu zakupu mieszkań.
❼ Problemy związane z nową unijną migracją zarobkową
Popyt na holenderskim rynku pracy powoduje, że nowa imigracja zarobkowa z Europy ŚrodkowoWschodniej, głównie z Polski, rekrutuje się głównie z niskowykwalifikowanych pracowników
fizycznych oraz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w krajach pochodzenia.
Przybywają oni zachęceni do pracy i osiedlania się w Holandii wyższym zarobkiem, a także ze względu
na sprawnie funkcjonujący system zabezpieczeń społecznych. Zasiłki pełnią de facto rolȩ „poduszki
do miȩkkiego lądowania”: stanowią uzupełnienie dochodów lub są tzw. kołem ratunkowym w
przypadku utraty dochodów.
Ta właśnie grupa imigrantów zarobkowych odznacza się także niską świadomością obywatelską oraz
całkowitą nieznajomością zasad funkcjonowania zintegrowanego wielokulturowego społeczeństwa,
jakim jest Holandia. To wszystko przekłada się niestety na stereotypowe wyobrażenie całej grupy
społecznej, z wszelkiego tego konsekwencjami dla tych migrantów, którzy chcieliby się integrować i
polepszać pozycjȩ na rynku pracy.
Niechęć holenderskich pracodawców do zatrudniania wykształconych i wykwalifikowanych
pracowników z Europy Środkowo-Wschodniej, wynika z barier psychologicznych, uwarunkowań
stereotypowych (uprzedzeń) oraz braku rozwiązań systemowych adekwatnych do nowej sytuacji
społecznej – napływu nowej grupy imigrantów.
Opina publiczna w Holandii

62% Holendrów widzi więcej strat niż korzyści w związku z napływem nowych imigrantów z
Europy Wschodniej.
 Dwie trzecie Holendrów uważa, że w Holandii za dużo jest imigrantów z Europy Wschodniej.
Holendrzy czuja się szczególnie zaniepokojeni dalszym napływem i tego społecznogospodarczymi konsekwencjami, wzrostem przestępczości i dalszymi problemami w sferze
publicznej.
 58% uważa, że imigranci z Europy Wschodniej do nadużywają zabezpieczeń społecznych.
 47% uważa, że traci pracę przez imigrantów.
 Prawie połowa Holendrów jest zdania, że imigranci z Europy Wschodniej powodują
zaburzenia porządku publicznego i przypisują im przestępstwa.
Źródło: Burgerperspectieven 2013/4, SCP, grudzień 2013
❽ Intergacja – problemy ze społeczną adaptacją migrantów
Nad polityką integracyjną Holandii ciąży widmo porażki tejże polityki w stosunku do imigrantów
pochodzenia tureckiego i marokańskiego, powodujące nieuzasadnioną ostrożność w otwarciu na
imigrantów z nowych krajów członkowskich UE. Doświadczenia ostatnich lat wykazują również
ewidentne nieprzygotowanie administracji rządowej do ich przyjęcia, chociażby ze względu na rażące
niedoszacowanie skali zjawiska nowej migracji oraz od 10 lat panujący klimat społeczny, który
blokuje podjęcie odpowiednich kroków. 30% Polaków czuje się dyskryminowana (raport SCP,
Ervaren discriminatie, styczeń 2014)
Podstawowym problemem jest brak rozwiązań sprzyjających społecznej adaptacji migrantów
poprzez liczne ułatwiania w legalizacji ich pobytu i zatrudnienia, przy jednoczesnym nałożeniu
obowiązków niezbędnych do jej prawidłowego przebiegu, z obowiązkiem nauki języka na czele.
❾Wyzwania dla polityki państwa RP
 Potrzeba nowej wizji i nowych rozwiązań – polskich NGO inkubatorów zmian w Holandii
 Rola państwa polskiego we wzmacnianiu pozycji środowiska polonijnego/polskiego
Wciąż rosnącemu napływowi nowych migrantów zarobkowych, obywateli RP do Holandii nie
towarzyszy, niestety, wzrost konkretnego - zauważalnego w codziennej praktyce – zainteresowania
tym zjawiskiem i jego wyzwaniami na szczeblu wykonwaczym, ze strony władz RP.
Odczuwalny jest powszechnie brak dotacji celowych wspierających działalność instytucji, które
działają na rzecz polskich migrantów lub dotacji które inicjowałyby stworzenie inkubatorów zmian
poprzez kształcenie liderów społecznych w Holandii tak, by „Polacy mogli Polakom” pomagać w
ramach sprawnie - na miarę wielkich wyzwań - działających organizacji pozarządowych. Do tego
potrzeba nowej wizji i nowych rozwiązań ze strony władz RP.
Merytoryczne i finansowe wsparcie ze strony polskiej byłoby niewątpliwie katalizatorem na rzecz
budowania rozwiązań systemowych sprzyjających integracji Polaków w Holandii i wzmacnianiu ich
pozycji na holenderskim rynku pracy, a organizacjom pozarządowym umożliwiłoby prowadzenie
działalności na szerszą skalę i w nowych obszarach, ciągle rosnących potrzeb.
Skuteczna polityka integracyjna na rzecz społeczno-gospodarczej adaptacji migrantów zorientowana
na wykorzystanie ich potencjału intelektualnego, zawodowego, jak i uwzglȩdniająca specyfikȩ
kulturową danego (np. polskiego) środowiska emigracji przyniosłaby wymierne obopólne korzyści dla
migrantów i dla Holandii i dla Polski (czyli „win-win-win”).
O taką politykȩ winne kraje wysyłające, jak Polska, zabiegać i ją wspierać z racji dobrze pojȩtego
interesu własnego. Aktywny udział na rynku pracy i w życiu społecznym ich obywateli:
1. przyczyniłby się również do zbudowania nowego wizerunku imigrantów z Polski w Holandii;
2. wzmocniłby wiȩzi polityczne, ekonomiczne i społeczne pomiȩdzy krajem wysyłającym
Polską a krajem przyjmującym, w tym przypadku Holandią;
3. wzmacniałby integrację europejską i pozycję Polski w UE.
Migranci z sukcesem (z większym kapitałem ludzkim i społecznym) będą nie tylko powodem do
dumy, ale po czasie także mile widziani w kraju, wobec zmian demograficznych zachodzących w
Polsce.