BADANIE TESTEM APARATUROWYM „SKRZYNKA POLECEŃ" 1

BADANIE TESTEM APARATUROWYM „SKRZYNKA POLECEŃ"
1. Cel badania
Test służy do oceny zachowania się badanego w prostej sytuacji zadaniowej. W
związku z tym może być stosowany wobec osób, które podejrzewamy o zaburzenia procesów
poznawczych (spostrzegania i rozumienia). Zasadne jest również stosowanie zadania do badania kierowców młodych oraz instruktorów i egzaminatorów, czyli osób, u których szczególnie istotną rolę odgrywają prawidłowe uwarunkowania osobowościowe, takie jak:
• dojrzałość emocjonalna,
• rodzaj przystosowania do otoczenia (np. prawidłowe, neurotyczne, psychopatyczne),
• dominujący styl radzenia sobie w sytuacji zadaniowej (skoncentrowanie na zadaniu,
na emocjach, czy na unikaniu).
Sposób zachowania się w czasie rozwiązywania zadania pozwala zebrać informacje o
przyjmowanej przez badanego (świadomie, bądź nieświadomie) strategii działania w sytuacji
zadaniowej, podatności na aprobatę społeczną, agresywności, nastawieniu lękowym, stopniu
napięcia emocjonalnego lub rodzaju ewentualnej odpowiedzi na sytuacje stresowe.
Wykonanie kolejnych czynności wymaga od badanego między innymi:
• spostrzegawczości,
• odporności na dystraktory,
• koncentracji i przerzutności uwagi,
• umiejętności myślenia logicznego,
• sprawnego przechodzenia od myślenia do działania,
• umiejętności skoncentrowania się na zadaniu,
• zapamiętywania kolejności wykonywanych działań,
• szybkości i dokładności orientacji przestrzennej.
2.
Warunki techniczno-psychologiczne
Urządzenie składa się z metalowej skrzynki o wymiarach 40 x 60 x 6 cm, w którą
wmontowane są proste mechanizmy (np. zamek z kluczem, zasuwa, dźwignia). Skrzynka
musi być zawieszona na ścianie, w zasięgu wzroku i rąk badanego. Oświetlenie skrzynki powinno zapewniać sprawne odczytanie pojawiających się kolejno poleceń.
Skrzynka skonstruowana jest w taki sposób, że możliwy do prawidłowej realizacji jest
tylko jeden ściśle określony schemat wykonywania działań. Każda zmiana w kolejności
wykonywanych poleceń powoduję zablokowanie urządzenia. Wtedy próbę należy zacząć
wykonywać od początku. Polecenia są wydrukowane czytelnie i umieszczone w odpowiednich miejscach urządzenia.
3. Instrukcja dla badającego
Badający musi mieć stoper do mierzenia czasu, w jakim badany rozwiązuje poszczególne polecenia i cale zadanie. Sposób wykonywania poleceń, pojawiające się błędy, zachowanie się badanego w trakcie wykonywania zadania i inne istotne informacje dotyczące obserwowalnych świadomych i nieświadomych czynności badanego, towarzyszących wykonywaniu zadania zapisywane są, bądź zaznaczane (jeśli posiadamy listę możliwych zachowań i
czynności) przez badającego w Karcie Badania psychologicznego, bądź w arkuszu zapisu do
„Skrzynki Poleceń".
Przed rozpoczęciem badania psycholog sprawdza czy otwory na klucze są zakryte
osłonami, klucze znajdują się we właściwym miejscu, a kartki z poleceniami są czytelne i
prawidłowo umieszczone.
W trakcie badania psycholog nie udziela żadnych informacji badanemu. Jeżeli badany
nie umie czytać, psycholog zaznacza to w protokóle badania i przerywa badanie. Może wtedy
zastosować do badania inne zadanie, w którym poleceń nie trzeba czytać, np. urządzenie
zwane „Suwakiem Heidera".
W przypadku zablokowania się aparatu z winy badanego należy badanie przerwać.
Psycholog włącza stoper w chwili rozpoczęcia czytania pierwszego polecenia „ naciśnij guzik
", a wyłącza, gdy badany wykona ostatnią czynność.
4. Instrukcja dla badanego
Zadanie, które będzie do rozwiązania pozwala ocenić szybkość i sprawność rozumienia i wykonania prostych czynności W różnych miejscach tego urządzenia będą się
ukazywały napisane na kartkach polecenia. Proszę je wykonywać dokładnie tak, jak jest
to napisane. Każda niedokładność w wykonaniu poleceń łub zmiana ich kolejności powoduje zablokowanie urządzenia i trzeba będzie wykonywać wszystko od początku.
Proszę bardzo uważać i pracować jak najszybciej. Polecenia należy czytać głośno. Proszę
najpierw przeczytać pierwsze (pokazujemy). Gdy naciśnie sie przycisk ukażą się następne
polecenia, które trzeba kolejno wykonać. Czy wszystko jest zrozumiałe?
Po upewnieniu się, że badany zrozumiał co ma robić, mówimy: Uwaga! Proszę
przeczytać głośno pierwsze polecenie i je wykonać.
5. Ocena i interpretacja wyników
Wykonanie zadania podlega przede wszystkim analizie jakościowej. Ocenia się nie
tylko rozumienie sytuacji zadaniowej, trafność podejmowanych decyzji i sprawność ich wykonania, ale i dąży się do określenia czynników, które są konieczne do poprawnego wykonania zadania, bądź przyczyniły się do powstania zaburzeń w sprawnym jego wykonaniu.
ZACHOWANIE PODCZAS BADANIA
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
Zachowanie
Tak Nie
Od razu rozumie instrukcję
Przed przystąpieniem do działania przygląda się urządzeniu
Prosi o dodatkowe informacje
Nie przejawia podczas pracy reakcji emocjonalnych
Przejawia agresję wobec urządzenia
Przejawia agresją wobec zadania
Przejawia agresję wobec psychologa
Jest zaciekawiony zadaniem
Jest znudzony,
Niecierpliwi się
Robi przerwy w pracy
Prosi o pomoc
Zwraca się o akceptację wykonywanych czynności
Stwierdza swoją nieudolność
Zależy mu na poprawnym wykonaniu zadania
Odnosi się do zadania lekceważąco
Rezygnuje z wykonania zadania
Po popełnieniu błędu, chce siłą pokonać opór urządzenia
• Poprawne, sprawne wykonanie zadania pozwala wnioskować o dobrej kontroli
emocjonalnej, odporności na stres zadaniowy, nastawieniu w przyjmowanej strategii
działania na problem, a nie na emocje.
• Na znaczne trudności funkcjonowania w sytuacjach stresowych wskazuje długi czas
wykonania poleceń, liczne błędy, czytanie bez zrozumienia (przy poprawnym rozumieniu
innych tekstów czytanych, np. kwestionariusza kierowcy).
• Umiejętności kontroli emocji informuje napięcie emocjonalne w poszczególnych fazach
wykonania zadania; jego narastanie i wygaszanie (Presja czasu i dążenie do poprawnego
wykonania zadania tworzą sytuację stresującą, z którą w rożny sposób radzą sobie badani).
• W trakcie wykonywania zadania ujawniają się rożne strategie rozwiązywania problemów; np. osoby o nasilonych reakcjach lękowych wycofują się, osoby agresywne przy
pierwszych niepowodzeniach wyraźnie ujawniają swoją agresję koncentrując ją na aparacie, na zadaniu lub na zlecającym wykonanie zadania psychologu.
• Odporność na dystraktory (U osób o słabej odporności na dystraktory wzrasta chaos
działania).
Uwaga!
Zadanie ze względu na duże możliwości wzajemnego instruowania się przez badanych
nie nadaje się do stałego stosowania. Stąd też normy czasowe wykonania mogą być traktowane tylko jako orientacyjne. Czas wykonania poniżej 2 minut należy uznać za bardzo dobry,
poniżej 2 i 1/2 minuty za dobry, poniżej 3 i 1/2 minuty za średni, a poniżej 4 minut za dostateczny.
6. Arkusz zapisu do „Skrzynki Poleceń"
Nazwisko i imię....................Nr w ewidencji............................
Data badania........................
I. SPOSÓB DZIAŁANIA
1. Pracuje metodą prób i błędów
Tak Nie
- przez pierwsze.........(sekund/minut)
- do końca wykonywania zadania
a.wykonuje czynności chaotyczne, bezsensowneTak Nie
- w trakcie całego zadania
Tak Nie
- chaos narasta w trakcie pracy
Tak Nie
- chaos ustępuje w trakcie pracy
Tak Nie
b. powtarza wielokrotnie te same czynności
Tak Nie
c.przypadkowo wykonuje prawidłowe działania,
ale wycofuje się z nich
Tak Nie
2. Pracuje ze zrozumieniem zadania, to jest wykonuje poszczególne czynności tak, że ich celowość jest uchwytna i prowadzi bezpośrednio do kolejnych
etapów zadania
Tak Nie
II. SPRAWNOŚĆ RUCHOWA
1. Dobra: ruchy zręczne, celowe, sprawna praca rąk.
2. Słaba: ruchy niezręczne, nerwowe, drżenie rąk, upuszcza klucze, upuszcza śrubę od listwy, mocuje się z elementami.