cosmetictribune - Dental Tribune International
Transkrypt
cosmetictribune - Dental Tribune International
COSMETIC TRIBUNE The World’s Cosmetic Dentistry Newspaper · Polish Edition SIERPIEŃ 2011 VOL. 1, NR 1 News Perspektywy Praktyka Rozmowa z dr. Jose Roberto Maura – Prezydentem IFED Badanie mikroskopią konfokalną po zabiegu wybielania Uzupełnienia tymczasowe w przypadkach złożonych Strona 2 Strona 4 Strona 6 25 lat sprawdzonej klinicznej wydajności Dennis J. Fasbinder, USA W 1985 r. prof. Werner Mőrmann i dr Marco Brandestini z zespołem stworzyli podstawy nowego systemu leczenia, na który składa się pobieranie optycznych wycisków, wykorzystywanie metodologii CAD oraz numerycznie sterowanych frezarek. niu symulacji żucia zaobserwowano pęknięcia w szkliwie na powierzchni przedsionkowej i powierzchni jamy ustnej. Na krawędziach szkliwa wykryto także odpryski. Tego rodzaju defekty nie wystąpiły w ubytkach, w których natychmiast zastosowano inlay’e wykonane metodą CEREC. Ten nowy pomysł zmotywował wielu klinicystów do kontynuowania własnych badań. Dziś CEREC jest jedną z najbardziej szczegółowo badanych procedur dentystycznych, którą opisano w ponad 250 badaniach klinicznych i ok. 6.500 porównaniach podłużnych dotyczących rekonstrukcji protetycznych. Wynika z tego, że natychmiastowe leczenie ubytków za pomocą inlay’ów oraz eliminacja potrzeby zastosowania uzupełnienia tymczasowego zmniejszają ryzyko wystąpienia pęknięć szkliwa oraz odprysków na krawędziach. Mikromechaniczne spoiwo pomiędzy ceramicznym inlay’em a tkanką twardą zęba stabilizuje ściany ubytku. Jak wykazują wyniki badań długoterminowych, w połączeniu z wiązaniami adhezyjnymi, utrwalający efekt natychmiastowego uzupełnienia CEREC równoważy konsekwencje będące skutkiem powstania szerszych szczelin adhezyjnych. Długoterminowe obserwacje wskazują, że uzupełnienia z wiązaniami adhezyjnymi wyprodukowane przy użyciu pierwszych wersji systemu CEREC (CEREC 1 i 2) osiągnęły wyższe wskaźniki żywotności (wg esty- Stosując system CEREC 3, wykonano 63 korony dla 43 pacjentów, a następnie zamocowano je przy użyciu podwójnie utwardzanego cementu glasjonomerowego. W pierwszym tygodniu po zabiegu odnotowano niewielki stopień nadwrażliwości zębów, który zmniejszył się po 3 tygodniach. Badania przeprowadzone podczas rocznych i 2-letnich wizyt kontrolnych nie wykazały żadnych oznak nadwrażliwości. Po upływie 2 lat badania kliniczne nie wykazały pęknięć koron lub wyszczerbień powierzchni. Wskutek przeprowadzonych obserwacji klinicznych wydano pozytywną prognozę żywotności materiału. Chociaż 2 lata to krótki okres, wskaźniki żywotności dorównują wynikom otrzymanym w podobnych badaniach nad koronami ceramicznymi (Ryc. 1). CT CT Autor Dr Dennis J. Fasbinder jest pracownikiem klinicznym Wydziału Kardiologii, Nauk Rekonstrukcyjnych i Endodoncji Uniwersytetu Michigan. AD Oryginalna formuła Ryc. 1: Korony LS2 po 2-letniej wizycie kontrolnej. matora Kaplana-Meiera) niż uzupełnienia ceramiczne wykonane metodą klasyczną. Odbudowy CEREC z 20-letnim stażem nadal cechują się kliniczną doskonałością, którą zazwyczaj przypisuje się uzupełnieniom na podbudowie z metalu. Doświadczenie wskazuje na to, że produkowane w systemie CEREC inlay’e, onlay’e, korony częściowe, licówki oraz korony na zęby przednie i tylne mogą stanowić alternatywę dla klasycznych uzupełnień na podbudowie z metalu. Natychmiastowe leczenie utrwala szkliwo Celem twórców systemu było wprowadzenie technologii CAD/CAM do wykonania natychmiastowych ceramicznych uzupełnień bez konieczności stosowania uzupełnień tymczasowych. Doświadczenie kliniczne wykazało, że prowizoryczne uzupełnianie ubytków wypełnieniami typu inlay wpływa negatywnie na spójność szkliwa. Po wykona- Korony CEREC o wysokiej wytrzymałości Dotychczas badania koncentrowały się przede wszystkim na koronach CEREC wykonanych z materiałów ceramicznych z dodatkiem skalenia. Na Wydziale Stomatologii Uniwersytetu Michigan przeprowadzono badania przydatności materiału zawierającego dwukrzemian litu (LS2, system IPS e.max CAD, Ivoclar Vivadent) do wykonywania jednolitych koron pełnokonturowych. Celem badania było sprawdzenie wzmocnionej wytrzymałości materiału LS2 na naprężanie (360-400 MPa) podczas aplikacji sił żucia występujących w okolicach zębów przedtrzonowych i trzonowych. Na pełną preparację korony składało się: zmniejszenie powierzchni żującej o 2 mm, redukcja okluzji w strefie środkowej bruzdy o 1,5 mm (z zaokrągleniem krawędzi i wykonaniem brzegu w formie schodka prostego) oraz ścian osiowych o 1,2 mm. Jedna płukanka wiele zastosowań Ekspert w higienie jamy ustnej Pierre Fabre Médicament Polska Sp. z o.o. ul. Belwederska 20/22, 00-762 Warszawa, tel. (22) 559 63 00 e-mail: [email protected] www.eludril.pl 2 News COSMETIC TRIBUNE Polish Edition „Filozofia leczenia stomatologicznego jest bardzo ważna...” Wywiad z dr José Roberto Mourą – prezydentem Międzynarodowej Federacji Stomatologii Estetycznej (IFED). Dr José Roberto Moura ukończył Uniwersytet Taubaté (Brazylia) w 1983 r. i zdobył stopień specjalizacyjny w stomatologii rekonstrukcyjnej. Następnie na tej samej uczelni zdobył tytuł magistra protetyki. W latach 1999-2000 oraz 2002-2003 dr Moura był prezydentem Brazylijskiego Stowarzyszenia Stomatologii Estetycznej (BSED). Obecnie jest prezydentem Międzynarodowej Federacji Stomatologii Estetycznej (IFED). Jest Pan zaangażowany w stomatologię estetyczną od 1999 r., kiedy objął Pan kierownictwo w stowarzyszeniu BSED. Jak zaczęła się Pana przygoda ze stomatologią? Ze stomatologią estetyczną byłem związany na długo przed 1999 r. W 1990 r. zaangażowałem się w stomatologię adhezyjną, wykorzystując materiały i techniki, które do Brazylii przywiozłem z USA. W 1994 r. mój przyjaciel dr Marcelo Fonseca założył BSED i zaprosił mnie do zarządu. Pracowaliśmy w tej samej dziedzinie, chociaż w tamtych czasach była ona w Brazylii nowością. Rozwój stomatologii kosmetycznej powodowany jest życzeniami pacjentów, współczesną modę i panującymi trendami. Więk- szość zabiegów wiąże się jednak z inwazyjnością, nie zawsze są one zgodne z zasadami zdrowia jamy ustnej i standardami etycznymi. Nie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Uważam, że stomatologia estetyczna opiera się także na bezpośrednich uzupełnieniach kompozytowych, które są bardzo nieinwazyjną metodą przywracania uśmiechu przy jednoczesnym zachowaniu struktury zębów. Nawet wiązane uzupełnienia ceramiczne stały się bardziej zachowawcze. Dzięki ulepszonym materiałom tego rodzaju uzupełnienia stają się coraz bardziej wytrzymałe przy jednoczesnym ograniczeniu grubości materiału. Poza tym, istnieją zachowawcze techniki estetyczne, takie jak wybielanie, kosmetyczne konturowanie kształtu zębów i zabiegi mikroabrazji. Filozofia leczenia stomatologicznego jest tutaj bardzo ważna, a na nią wpływa sposób kształcenia dentystów. Na co, Pana zdaniem, powinni zwrócić uwagę dentyści, chcący wprowadzić stomatologię kosmetyczną do swoich gabinetów? W stomatologii kosmetycznej wykorzystujemy materiały, których zadaniem jest nie tylko przywrócenie funkcjonalności leczonego zęba, ale także jego wyglądu. Materiały te, głównie kompozyty i ceramika są w powszechnym uży- ciu w wielu praktykach stomatologicznych. Poza tym, w wielu krajach stomatologia estetyczna jest jednym z głównych powodów, dla których pacjenci odwiedzają gabinety. Każdy lekarz, planujący poświęcić się stomatologii kosmetycznej musi podejść do tego zadania bardzo poważnie i rozwijać swoje umiejętności na praktycznych kursach, w szczególności poświęconych leczeniu zachowawczemu i zdrowiu pacjenta. Jest Pan prezydentem federacji IFED. Jakie są jej główne cele? Głównym celem federacji IFED jest zebranie uczelni stomatologicznych z całego świata w celu promowania wymiany doświadczeń i wiedzy. Podczas corocznej konferencji IFED odbywa się zebranie główne, na którym przedstawiciele uczelni prezentują nowe rozwiązania. Co 2 lata IFED organizuje także spotkania na szczeblu światowym, których gospodarzem jest jedna z uczelni członkowskich Federacji. Kolejna konferencja odbędzie się w Rio de Janeiro w Brazylii 2-5. listopada 2011 r. Przed jakimi wyzwaniami stoi obecnie federacja IFED, prowadząc misję rozszerzania swoich wpływów w rejonie Azji i Pacyfiku? Potrzebujemy aktywnych członków, którzy mogliby pomóc nam w nawiązywaniu kontaktów z przedstawicielami stomatologii estetycznej w Azji. W naszej dotychczasowej misji bardzo pomogli nam: dr Peter Tay (Singapur), dr Seok-Hoon Ko (Koera), dr Akira Senda (Japonia) oraz dr Sushil Koirala (Nepal). Mam nadzieję, że uda nam się rozwinąć grupę przedstawicieli IFED w Azji. Co trzeba zrobić, żeby zostać członkiem IFED? Żeby złożyć swoją kandydaturę, należy wypełnić formularz, który można otrzymać, kontaktując się z naszym biurem przez stronę internetową. Zgłoszenia są następnie recenzowane przez komisję członkowską oraz omawiane przez Radę Nadzorczą podczas corocznego spotkania w Chicago. Jeśli aplikująca instytucja spełnia wymagania, po pozytywnym wyniku głosowania staje się członkiem stowarzyszonym. Następnie, po 3 latach aktywności w federacji, na zgromadzeniu ogólnym odbywa się głosowanie i staje się ona pełnoprawnym członkiem naszej organizacji. W przyszłym roku konferencja IFED odbędzie się w Brazylii – Pana ojczystym kraju. Jaki jest stan przygotowań i jakie atrakcje czekają na gości? Brazylijskie Stowarzyszenie Stomatologii Estetycznej (BSED) prowadzi bardzo intensywne przygotowania, które mają na celu promowanie naszego zjazdu prezentacjami uznanych specjalistów z całego świata. BSED przygotowuje także program integracyjny z naciskiem na współpracę między uczestnikami. Jesteśmy dumni, że wśród prelegentów znajdą się dr José Roberto Moura m.in.: dr Adriane McGregor (USA), prof. Bart van Meerbeek (Belgia), dr Christian Coachman (Brazylia), dr Dinos Kountouras (Grecja) oraz dr Tidu Mankoo (Wielka Brytania). Jestem także przekonany, że piękne Rio de Janeiro sprawdzi się doskonale w roli gospodarza tej imprezy. Technologia informacyjna zmieniła sposób, w jaki dentyści aktualizują swoją wiedzę. W jaki sposób IFED wykorzystuje ją, aby kształcić specjalistów i społeczność międzynarodową? Wkrótce na naszej stronie internetowej znajdzie się część e-learningowa, zawierająca artykuły i nagrania video. Planujemy także zainicjowanie magazynu internetowego. Istnieje również wiele innych projektów, rozpatrywanych obecnie przez zarząd. Muszę przyznać, że choć nie jest to łatwe zadanie, to poświęcam mu wiele swojego czasu. CT Poszukiwany uśmiech Wybielanie zębów jest niekwestionowanym przebojem wśród pacjentów i według badań przeprowadzonych wśród dentystów zrzeszonych przez Amerykańską Akademię Stomatologii Estetycznej (AACD), ten trend będzie się utrzymywał także w tym roku. Członkowie AACD przeprowadzili w zeszłym roku średnio 77 zabiegów wybielania zębów, 57% z nich oczekuje, że ich liczba się zwiększy. „Przeprowadzamy w naszej przychodni więcej zabiegów wybielania niż kiedykolwiek wcześniej” – mówi Shannon Pace Brikner, certyfikowana asystentka stomatologiczna i redaktorka pisma Contemporary Product Solutions. W ciągu ostatniego roku w swej przychodni Greenbrier Dental Center w Chesapeake w stanie Virginia Pace Binker wykonała 400 zabiegów wybielania zębów. Wzrost poziomu akceptacji planu leczenia wśród pacjentów przypisuje wpro- wadzeniu do oferty wysokiej jakości wybielania oraz możliwości doboru odpowiedniej opcji w oparciu o siłę wybielania, czas i koszt zabiegu, a także decyzje podjęte przez pacjenta. Jak przyznaje, obniżenie kosztów wybielania zębów poskutkowało nie tylko napływem klientów zainteresowanych tą usługą, lecz również zwiększyło zainteresowanie innymi zabiegami kosmetycznymi. „Po wybielaniu nasi obecni klienci decydują się na inne zabiegi: bonding, wymianę wypełnień amalgamatowych czy uzupełnień porcelanowych, których odcień bardziej pasuje do wybielonego uzębienia” – dodaje Pace Brikner. Z badań wynika, że do końca tego roku wzrastać będzie liczba pacjentów korzystających z tych usług, a dodatkowo Pace Binker przewiduje, że ceny spadną dzięki Photos: Yuri Arcurs specjalnym ofertom serwisów takich jak Groupon czy LivingSocial. Jak mówi, obecnie średnia cena wybielania zębów kształtuje się na poziomie 150 dolarów za wybielanie wykonywane metodą domową lub 305 dolarów za wybielanie w gabinecie. Odkąd w swoim gabinecie obniżyła ceny, w 2 dni w tygo- dniu przyjmuje nawet 12-14 pacjentów tylko na zabiegi wybielania. Jak twierdzi, „dzięki nowym stawkom wskaźniki akceptacji dla planu leczenia przekroczyły nasze oczekiwania”. W ubiegłym roku członkowie AACD zarobili na zabiegach wy- bielania średnio 19.100 dolarów. Większość ankietowanych dentystów zrzeszonych w AACD zadeklarowała, że oferuje zarówno wybielanie metodą domową, jak i w gabinecie. Ponadto 22% ankietowanych przyznaje, że ich pacjenci stosują środki wybielające dostępne bez recepty. COSMETIC TRIBUNE Analizując podział pacjentów pod względem płci, wydaje się, że kobiety bardziej dbają o biały uśmiech – stanowią one ok. 65% pacjentów poddających się zabiegowi wybielania. Odmładzanie u dentysty? Choć czyszczenie zębów, używanie nici dentystycznych i regularne wizyty w dentystycznym gabinecie wciąż są podstawowymi sposobami zapewnienia młodego wyglądu jamy ustnej, wg innej ankiety AACD przeprowadzonej w 2011 r., coraz większa liczba dentystów wprowadzi do swej oferty zabiegi z użyciem botoksu. „ S p e cjaliści stomatologii estetycznej używają obecnie botoksu oraz wypełniaczy do skóry nie tylko do leczenia schorzeń takich jak choroby stawu skroniowo-żuchwowego, lecz również do poprawiania uśmiechów i usuwania zmarszczek” – mówi dr Christopher Ramsey, akredytowany członek AACD. Według specjalistów stomatologii estetycznej, ze względu na po- stępujący proces starzenia się społeczeństwa, kolejnym obszarem, który zanotuje w 2011 r. wzrost będzie wszczepianie implantów i uzupełnianie brakujących lub zepsutych zębów. Jak twierdzi dr Ramsey, „ubytki zębów są coraz bardziej istotną przypadłością starszych pacjentów. Używają oni więcej leków, które prowadzą do suchości w ustach. Coraz więcej z nich rezygnuje z protez i mostów na rzecz wygodniejszych i bardziej trwałych implantów”. Popularnością cieszą się również licówki (52%), uzupełnienia (45%) oraz bonding (37%). CT Misją AACD jest rozwój doskonałej stomatologii estetycznej oraz propagowanie najwyższych standardów etycznych i odpowiedzialnej opieki nad pacjentem. AACD realizuje te cele poprzez: światowej klasy ofertę edukacyjną, promowanie i wspieranie systemu powszechnie uznawanych akredytacji, funkcjonowanie jako forum kreatywnej wymiany wiedzy i pomysłów oraz przekazywania pacjentom i lekarzom precyzyjnej i przydatnej wiedzy. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.aacd.com. News Polish Edition Nowe technologie – szybsze i prostsze wizyty u dentysty Wg ankiety, 63% specjalistów stomatologii estetycznej spodziewa się przynajmniej umiarkowanego wzrostu przychodów w tym roku. Respondenci przypisują go głównie technologii. Coraz więcej dentystów używa urządzeń, takich jak tablet Apple iPad, aby uprościć i przyspieszyć proces obsługiwania pacjentów. Dzięki nowym technologiom, czas spędzany w poczekalni skrócił się co najmniej o połowę, zwiększyło się bezpieczeństwo leczenia, a cały proces wizyty u lekarza stał się prostszy i wygodniejszy. Dentyści przewidują, że w 2011 roku zwiększy się wykorzystanie: − urządzeń takich jak iPad i iPhone – lekarze wymieniają wiele ich zastosowań: od tworzenia wykresów, wyświetlania zdjęć rtg i administrowania dokumentacją medyczną po usprawnienie diagnostyki i edukację pacjentów. Powstają również liczne nowe aplikacje, w tym np. przeznaczony na iPhone kalkulator ułatwiający analizę i planowanie wyglądu zębów i twarzy. Lekarze i pacjenci używają również smartphonów do komunikacji, np. umawiania wizyt, zapoznawania się z personelem, informowania o konieczności wypisania nowych recept itd. − cyfrowych zdjęć rtg – lekarze mogą dzięki nim uzyskać dokładniejszy obraz problemu, np. ropni lub ubytków, znacznie szybciej niż przy wykorzystaniu tradycyjnego sprzętu. 3 − wspomaganej komputerowo technologii stomatologicznej – programy CAD/CAM rewolucjonizują proces wykonywania uzupełnień, zastępując wypełnione masą łyżki wyciskowe trójwymiarowymi skanami, dzięki czemu cała procedura przebiega w higienicznych, komfortowych warunkach, a wyniki dostępne są natychmiast. Na podstawie uzyskanych modeli 3D, frezarki wycinają następnie perfekcyjnie dopasowane korony ceramiczne. CT AD DTP0511_20-24_CT04-08 09.09.11 09:17 Seite 4 4 Perspektywy COSMETIC TRIBUNE Polish Edition Badanie mikroskopią konfokalną struktury podpowierzchniowej warstwy szkliwa po zabiegu wybielania Daniel C. N. Chan, William D. Browning, Albert Kwok-Hung Chung, So-Ran Kwon, USA i Korea Procedury wybielania zębów kojarzone są ze zmianami morfologicznymi w strukturze szkliwa. Już w 1993 r. Shannon i inni donosili o zmianach topograficznych płytek szkliwa zębów poddanych wybielaniu przez 4 tygodnie. Wyniki te zostały potwierdzone przez kolejne badanie, w którym użyty został 30% roztwór H2O2 z PBS. Zęby wybielane in vivo 35% roztworem nadtlenku karbamidu straciły warstwę szkliwa apryzmatycznego, a uszkodzenia nie ustąpiły w ciągu 90 dni. Badanie przy użyciu laserowego mikroskopu konfokalnego wykazało, że mikronierówności powierzchni szkliwa są istotnie wyższe w przypadku zębów wybielanych roztworami nadtlenku karbamidu o stężeniu 10% i 16% niż powierzchni kontrolnych. Jednak nie wszystkie badania potwierdzają te wnioski. Leonard i inni poddają analizie odlewy wierzchni szkliwa, a niskie stężenia nie wywierają na nie istotnego wpływu. W praktyce oznaczać to może, że zęby są bardziej podatne na przebarwienia egzogenne po wybielaniu ze względu na wyższą nierówność powierzchni szkliwa. Zmiany w strukturze szkliwa mogą jednak być głębsze niż tylko powierzchniowe. W badaniu przeprowadzonym przy użyciu spektroskopii podczerwonej, Oltu i Gürgan demonstrują zmiany w składzie nieorganicznym szkliwa wybielanego 35% roztworem nadtlenku przez 4 dni przez 30 min. dziennie, kontrastując je z brakiem takiego efektu w przypadku zastosowania stężeń 10% i 16%. Cavalli i inni również wykazują, że w poddanej wybielaniu zębinie mogą wystąpić zmiany ponadstrukturalne w wyniku utraty składników nieorganicznych. Wyniki badań potwierdzają zachodzenie dynamicznego procesu składników oferowanych produktów. Publikowane są badania stwierdzające, że dodatek ACP zmniejsza wrażliwość zębów przez zmniejszenie rozmiaru bruzd. Ponadto poprzez wypełnianie mikroubytków szkliwa, dodatek ACP tworzy gładszą i bardziej lśniącą powierzchnię szkliwa. Badania in vitro siekaczy krów nie potwierdziły jednak wpływu żeli wybielających z zawartością fluorków na proces remineralizacji. 2a 2b Ryc. 2a i b: Przygotowanie eksperymentu mikroskopii konfokalnej (a). Spłaszczona powierzchnia siekacza zwrócona prostopadle do lasera (b). Próbka zęba zanurzona w wodzie destylowanej. Celem opisanego w niniejszym artykule badania było oszacowanie przy użyciu mikroskopii konfokalnej wpływu 2 środków wybielających na strukturę podpowierzchniową szkliwa usuniętych siekaczy. Materiały i metodologia Badanie zostało przeprowadzone na usuniętych środkowych i bocznych siekaczach (n=10), na których powierzchni wargowej utworzony został płaski obszar 3a Ryc. 3a i b: Podpowierzchnia (głębokość 6 μm) pola kontrolnego OP (a). Podpowierzchnia leczona OP na głębokości 10 μm (b). Strzałka wskazuje na pęknięcie podpowierzchni. 4a 1a 1b 1e 1f 1c Najnowsze wyniki badań sugerują, że wysokie stężenie nadtlenku karbamidu jest szkodliwe dla po- wewnątrzustnej demineralizacji ludzkiego szkliwa. Wykazują one istnienie podpowierzchniowych bruzd w szkliwie, rosnących i malejących zgodnie z procesem remineralizacji. Amorficzne fosforany wapnia (ACP) przyspieszają remineralizację, skutkując zmniejszeniem wielkości i liczby bruzd. Spekuluje się, że w wyniku wybielania powstają podpowierzchniowe bruzdy, będące przyczyną przejściowej wrażliwości zębów odczuwanej przez część pacjentów poddających się zabiegowi wybielania. W ostatnich latach niektóre firmy zaczęły dodawać ACP do Ârodek wybielajàcy Główny składnik i st´˝enie Producent Nite White Excel 3 z ACP nadtlenek wodoru 16% (+ACP) Discus Dental Opalescence PF nadtlenek karbamidu 10% (+ fluorek i azotan potasu) Ultradent Tabela 1: Środki wybielające wykorzystane w opisanym badaniu. 4b Ryc. 4a i b: Podpowierzchnia (głębokość 28 μm) pola kontrolnego OP (a). Barwnik przedostał się przez pęknięcie. Podpowierzchnia leczona OP na głębokości 24 μm (b). 1g Ryc. 1a-f: Perspektywa przedzabiegowa jednego z siekaczy wybranego do niniejszego badania (a). Powierzchnia opracowana (4x5 mm) papierem ściernym o grubości ziarna 1 200 (b). Połowa zęba jest zakryta wodoodporną taśmą i wypolerowana (c). Margines taśmy jest uszczelniony i pokryty przezroczystym lakierem do paznokci (d). Odkrytą część zęba pokryto żelem wybielającym (e). Przekrój pola leczonego i pola kontrolnego (f). odcisków zębów wybielanych 10% roztworem nadtlenku karbamidu przez 8-10 godz. dziennie przez 2 tygodnie, odnotowując zerowe lub minimalne zmiany w powierzchni szkliwa. Wynik ten może być skutkiem ograniczeń przyjętej metodologii, nie pozwalającej na precyzyjne odwzorowanie drobnych zmian szkliwa na wycisku. Opublikowane ostatnio wyniki innych badań SEM in vitro również nie wskazują na nieprawidłowości w strukturze powierzchni szkliwa po wybielaniu. 3b (≈ 4 x 5 mm) poprzez obróbkę ścierną papierem o maksymalnej ziarnistości 1.200 (Ryc. 1 i 2). Chociaż mikroskopia konfokalna jest najbardziej efektywna w przypadku próbek, które nie mogą zostać wypolerowane na płasko, w przypadku niniejszego badania polerowanie umożliwiło zorientowanie badanego obszaru jako obiektu równoległego płaszczyznowo, prostopadłego względem osi optycznej, co z kolei pozwoliło na uzyskanie ostrzejszego obrazu. Zęby zostały oczyszczone ze szczątków przy użyciu wody destylowanej poddanej ultradźwiękom. Do połowy zęba została przymocowana wodoodporna taśma, następnie wypolerowana (Ryc. 1c). Krawędź taśmy uszczelniono przezroczystym lakierem do paznokci (Ryc. 1d). Odsłonięty obszar został losowo przypisany do jednej z 2 grup. Pierwsza z nich (grupa ACP) została poddana działaniu środka Nite White Excel (Discus Dental), 5a 5b Ryc. 5a i b: Podpowierzchnia (głębokość 12 μm) pola kontrolnego ACP (a). Podpowierzchnia leczona ACP na głębokości 48 μm (b). zawierającego amorficzne fosforany wapnia. W przypadku drugiej (grupa OP) zastosowano środek Opalescence PF 10% (Ultradent). Obszarem kontrolnym w przypadku obu grup była powierzchnia pod taśmą, dzięki czemu każdy ząb stanowił jednocześnie grupę badawczą i kontrolną. Skład produktów wybielających przedstawiony został w Tabeli 1. Obie grupy były poddawane działaniu środków wybielających przez 7 godz. dziennie przez 14 dni. Środki naniesiono mikropędzelkiem w taki sposób, aby ograniczyć poddane ich działaniu powierzchnie jedynie do odpowiednich obszarów (Ryc. 1e). Po rozprowadzeniu środków wybielających zęby zostały umieszczone w plastikowym pojemniku, zabezpieczającym je przed działaniem wilgoci. W czasie całej procedury obszary poddawane działaniu środków wybielających pozostały nienaruszone. Po każdorazowym codziennym naniesieniu środka, zużyta substancja wybielająca była usuwana czystym mikropędzelkiem. Badany obszar był następnie czyszczony przy użyciu wody i osuszany. W następnej kolejności zęby były przez 20 s oczyszczane sprayem woda/powietrze. Przyjęta została metodologia cykliczna. W okresach, w których nie były poddawane aktywnym zabiegom, zęby przechowywane były w sztucznej ślinie (Saliva Substitute, Roxane Laboratories). Przez cały czas eksperymentu, aż do badania pod mikroskopem, taśma chroniąca obszar kontrolny pozostawała nienaruszona (Ryc. 1f). Przed badaniem mikroskopem konfokalnym zęby zostały zanurzone na 24 godz. w barwniku Texas Red zawierającym Dextran. Przy użyciu dwufotonowego mikroskopu LSM 510 (Carl Zeiss) zbadana została fluorescencja w warunkach zastosowania lasera argo- DTP0511_20-24_CT04-08 09.09.11 09:17 Seite 5 COSMETIC TRIBUNE nowego 488 (Ryc. 2a). Każdy obszar zbadany został do głębokości 100 μm. Wyrównana powierzchnia szkliwa została zorientowana prostopadle do promienia lasera przy użyciu lepkiego wosku, a całą próbkę umieszczono w szalce Petriego i zanurzono w wodzie (Ryc. 2b). Próbki były badane przy użyciu obiektywu 5X/0,16, zogniskowanego na głębokość ok. 5-100 μm. Obraz próbki wyświetlany był na monitorze komputera. Utworzono również dodatkowe obrazy próbek (obiektyw 10X/0,3). Następnie przy użyciu mikroskopu konfokalnego zebrane zostały obrazy o wysokiej rozdzielczości. Wyniki Na rycinach 3-6 przedstawiono reprezentatywne dla próbki badawczej obrazy obszarów poddanych działaniu środka wybielającego i obszarów kontrolnych. Na rycinie 3a przedstawiony został obszar zęba poddanego działaniu 10% roztworu nadtlenku karbamidu na głębokości 6 μm pod powierzchnią. Rycina 3b przedstawia analogiczny obszar na głębokości 10 μm. Na rycinie 3b widoczne jest pęknięcie podpowierzchniowe. Jak wynika z rycin: 3a, 4a, 5a i 6a, w grupach kontrolnych można było zaobserwować penetrację barwnika. Nasze obserwacje nie wykazały znaczących podpowierzchniowych bruzd do głębokości 100 μm (maksymalnej przy użyciu przyjętej metodologii). Penetracja barwnika powiązana była głównie z pęknięciami szkliwa. Peryferyjne obszary powierzchniowego pryzmatu szkliwa wykazują zwiększone przenikanie barwnika, określając możliwą drogę rozprzestrzeniania się produktów utleniania w powierzchni szkliwa. Ogólne obserwacje wskazują, że barwnik rozprzestrzeniał się wewnętrznymi pęknięciami do obszarów położonych głębiej pod powierzchnią szkliwa (Ryc. 3b, 4a, 6a, 6b). Dyskusja Większość badań oceniała jak wybielanie wpływa na efekt morfologiczny szkliwa i zębiny, ale celem niniejszej analizy było zbadanie istotności podpowierzchniowych bruzd i defektów w szkliwie. Nasze badanie, przeprowadzone do głębokości 100 μm nie wykryło żadnych znaczących podpowierzchniowych porowatości. Metodologia leczenia cyklicznego z przechowywaniem próbek zębów w ślinie przez 17 godz. mogła sprawić, że niektóre uszkodzenia spowodowane wybielaniem zostały naprawione. Nie znaleźliśmy także żadnych różnić pomiędzy grupami ACP i OP. Zestaw wybielający Opalescence PF 10% zawiera fluorek i azotan potasu, ale nie wiadomo, czy te składniki w taki sam sposób wpływają na zmniejszanie nadwrażliwości, co metoda ACP. Badania przeprowadzone przez Iwamoto i innych wykazały podobne negatywne rezultaty po zastosowaniu azotanu srebra jako środka barwiącego. Nie zaobserwowano zjawiska przenikania do szkliwa w żadnej z badanych grup. Dało się natomiast zauważyć przenikanie materiału wybielającego na brzegach pryzmatu szkliwa zarówno w grupie kontrolnej, jak i w grupach poddawanych leczeniu. Zwiększona absorpcja może być Perspektywy Polish Edition spowodowana usunięciem komponentów organicznych z powierzchniowych warstw szkliwa przez środek wybielający. Nie spodziewano się absorpcji barwników w grupach kontrolnych. Zaistniałą sytuację można tłumaczyć tym, że obnażone szkliwo jest narażone na ciągłe ataki w środowisku jamy ustnej. Osłabione bruzdy mogą otwierać drogę dostępu dla chromoforu i nadtlenku. Przenikanie barwników było szczególnie zauważalne podczas obserwacji pęknięć powierzchniowych do głębokości 100 μm (Ryc. 4a). Absorpcja barwników przez szczeliny może być klinicznie znacząca, ponieważ może wyjaśniać, dlaczego niektórzy pacjenci są szczególnie wrażliwi na wybielanie. Jeśli rozproszenie dokonujące się przez międzykrystaliczne przerwy w szkliwie jest jedynym powodem wrażliwości, zakres silnej wrażliwości powinien być większy. Jeśli natomiast powodem są kliniczne defekty/pęknięcia, łat- 6a 5 6b Ryc. 6a i b: Podpowierzchnia (głębokość 46 μm) pola kontrolnego ACP (a). Podpowierzchnia leczona ACP na głębokości 46 μm (b). AD DTP0511_20-24_CT04-08 09.09.11 09:17 Seite 6 6 Praktyka COSMETIC TRIBUNE Polish Edition Uzupełnienia tymczasowe w złożonych przypadkach rekonstrukcyjnych Christopher Ho, Australia Estetyczna rehabilitacja pacjentów z uzębieniem o upośledzonej funkcjonalności często wymaga podejścia multidyscyplinarnego, które łączy w sobie wiele różnych sposobów leczenia. Skuteczne wykonanie uzupełnienia zależy od przeprowadzenia poprawnej diagnozy estetyki i funkcjonalności, połączonej z odpowiednim planem leczenia oraz przemyślanym doborem i aplikacją materiałów. Niniejszy opis przypadku opiera się na multidyscyplinarnym podejściu do odbudowy estetycznego uśmiechu u pacjentki z uzębieniem o pogorszonej funkcjonalności i estetyce. Pacjenci wymagający rehabilitacji protetycznej często mają wiele wątpliwości dotyczących estetyki, funkcjonalności i zdrowia. Często także unikają leczenia ze względu na strach oraz ograniczenia finansowe i czasowe. Celem leczenia jest zapewnienie estetycznego i funkcjonalnego uzębienia przy zachowaniu minimalnej konieczności długoterminowej konserwacji. Planowanie leczenia i procedur Głównym celem zabiegu było zrekonstruowanie estetycznego uśmiechu oraz ustalenie funkcjonalnej okluzji. Plan leczenia ortodontycznego, periodontycznego i rekonstrukcyjnego składał się z następujących etapów: 1. Leczenie periodontyczne: pacjentkę poddano leczeniu, które zawierało profesjonalne procedury higieny jamy ustnej oraz jej wzmocnienia. 2. Leczenie ortodontyczne: poprawiono przesunięcie zębów wiej można wytłumaczyć wrażliwość o wartości 4%. Pęknięcia szkliwa lub blaszek są uważane za czynniki powodujące próchnicę. Jak widać na rycinie 4b, brzeg pryzmatu szkliwa wykazuje wzmożoną absorpcję markera, co wskazuje na powstanie możliwej drogi dyfuzji przez powierzchnię szkliwa dla produktu utleniania. W oparciu o wyniki naszych badań zakładamy, że początkowo nadtlenek przeniknął przez przestrzenie międzykrystaliczne i dotarł do połączenia szkliwa z zębiną oraz do regionów zębiny. Przeprowadzone przez wielu badaczy eksperymenty in vitro wykazują przenikanie niewielkich ilości nadtlenku (z różnych produktów i roztworów zawierających ten składnik) do jam miazgi usuniętych zębów po 15-30-minutowej ekspozycji. Należałoby się spodziewać, że dyfuzja przez przestrzenie międzykrystaliczne jest łatwiejsza w przypadku nadtlenku niż barwnika Dextran, wykorzystanego w niniejszym badaniu. W porównaniu z hydroksylem o wadze molekularnej 17, barwnik ten ma bowiem dużą wagę molekularną – od 3.000 do 70.000. szczęki, które powstało w konsekwencji braków w uzębieniu. 3. Diagnostyczna technika wax-up umożliwiła wykonanie podglądu zamierzonego efektu estetycznego. Diagnostyczna procedura nawoskowania dostarcza wskazówek do planowanego leczenia oraz stanowi model dla uzupełnień końcowych. Tego typu nawoskowanie wymaga także przygotowania kluczy silikonowych oraz indeksów przydatnych podczas przygotowywania uzupełnień. 4. Rekonturing dziąseł: w celu poprawienia estetyki tkanek miękkich zastosowano laser diodowy o długości fali 940 nm (Ezlase, Biolase). Dla potwierdzenia, że nie naruszono szerokości biologicznej, wykonano sondowanie kości. Następnie tkanki dziąsła naświetlono laserem w celu poprawienia ich konturu, symetrii oraz położenia zenitu dziąsła. 5. Preparacja: zaleca się wykonanie redukcji ścian osiowych o 0,8-1,0 mm oraz powierzchni żującej o 2 mm ze względu na to, że materiały ceramiczne wymagają określonej grubości, aby zrównoważyć nacisk sił żucia i parafunkcji. Aby zapewnić wystarczającą objętość oraz umożliwić prawidłowe przenoszenie sił wokół brzegu, zaleca się wykończenie brzegu w formie schodka skośnego lub prostego pod kątem 90° z zaokrąglonym przejściem w ścianę osiową. W celu zminimalizowania koncentracji nacisku wokół uzupełnienia, należy zaokrąglić wszystkie kąty i złagodzić wszelkie ostre krawęW naszym badaniu nie znaleziono żadnych dowodów na poparcie tezy zakładającej, że składnik ACP wpływał na redukcję wrażliwości poprzez zmniejszanie rozmiaru bruzd. Inne badanie polegające na jednoczesnej aplikacji roztworów z domieszką kwasu cytrynowego i fluorku sodu nie wykryło powstania drobin CaF2 na powierzchni szkliwa. Okazało się także, że drobiny CaF2 odkładane na powierzchni szkliwa nie są w stanie zapobiec zmianom struktury apatytu podczas dalszego poddawania działaniu środków kwasowych. Nie odnaleziono też dowodów na ożywienie zmodyfikowanej struktury apatytu przy pomocy fluorku. W zakresie zdolności substancji ACP do naprawiania bruzd, wcześniejsze badania wykazały, że częściowe odnowienie wytrawionego szkliwa trwa kilka miesięcy, zatem jest mało prawdopodobne, żeby nasze 14-dniowe badanie wykazało jakikolwiek stopień odnowy. Hipotetycznie substancja ACP mogłaby zredukować efekt nadwrażliwości, gdyby udało się zmniejszyć bruzdy, jednak taki zabieg uniemożliwiłby skuteczną dyfuzję hydroksylu, który wpływa na 1 2 Ryc. 1: Ujęcie demonstrujące asymetrię uśmiechu i szczęki, przemieszczenie linii pośrodkowej, ekspozycję ciemnego korytarza policzkowego oraz słabe nachylenie osi zęba. • Ryc. 2: Ujęcie czołowe po retrakcji. 3 4 Ryc. 3: Leczenie ortodontyczne w celu wyprostowania pochylonego zęba oraz uzyskania poprawnej płaszczyzny okluzyjnej. • Ryc. 4: Ukończony rekonturing dziąseł. 5 6 Ryc. 5: Przecięcie koron w celu wprowadzenia narzędzia Christensena (Hu-Friedy), służącego do ich usuwania. • Ryc. 6: Zastosowanie pasty Expasyl w celu wykonania hemostazy i retrakcji dziąsłowej. dzie. Schodki z zagłębieniami oraz w kształcie „pieńka” są przeciwwskazane. 6. Procedura pobierania wycisku: w bruździe dziąsłowej umieszczono nić retrakcyjną (Ultrapack 00, Ultradent). Pierwszą warstwę nici pokryto następnie pastą retrakcyjną (Expasyl, Pierre efekt wybielania. ACP mogłaby działać poprzez uruchomienie innych mechanizmów, np. wpływając na tworzenie się danego rodzaju anionów i pierwiastków. Nadtlenek wodoru jest w stanie tworzyć różne gatunki aktywnego tlenu w zależności od warunków, w jakich przebiega reakcja z uwzględnieniem temperatury, pH, światła oraz obecności metali przejściowych. Należy przeprowadzić dalsze badania nad rodzajami anionów i pierwiastków, które mogą powodować nadwrażliwość. tach badanie in vivo pasków wybielających z zawartością 9% H2O2 wykazało, że codzienne korzystanie z pasty Casein (na bazie fosfopeptydowego amorficznego fosforanu wapnia) w połączeniu ze środkiem wybielającym tylko minimalnie zmniejsza nadwrażliwość w porównaniu z pastą placebo. Wyniki naszego badania prowokują następujące pytanie: czy ACP jest w stanie zmniejszyć nadwrażliwość zębów poprzez mechanizm, który nie polega na zmniejszaniu rozmiaru podpowierzchniowych bruzd? występuje zarówno na powierzchni wybielanej, jak i kontrolnej. Produkty wybielające zawierające lub pozbawione składnika ACP nie zmniejszają rozmiaru wymienionych przestrzeni. Defekty i szczeliny w szkliwie mogą powodować nadwrażliwość na wybielanie. Odkryto także, że ACP może mieć zdolność bezpośredniej depolaryzacji zakończeń nerwowych. Co więcej, wytwarzanie ACP poprzez połączenie azotanu wapnia i fosforanu potasu generuje 0,25% azotanu potasu. W niedawnym badaniu na temat tradycyjnych środków wybielających powodujących niską nadwrażliwość przeprowadzono analizę, która miała na celu sprawdzenie, czy niski poziom azotanu potasu wygenerowanego jako produkt uboczny ma znaczenie kliniczne. Badania kliniczne wykazały skuteczność ACP w redukowaniu nadwrażliwości. Jednak przeprowadzone niedawno na 50 pacjen- Niniejsze badanie było ograniczone niewielkim rozmiarem próbki oraz materiałem – ocenialiśmy tylko podłoże szkliwa. Nadwrażliwość może być spowodowana odsłoniętym podłożem zębiny. Należy także zaznaczyć, że pęknięcia szkliwa zębów wykorzystanych w niniejszym badaniu mogły być spowodowane siłami oddziałującymi na ząb podczas jego ekstrakcji. Aby dokładnie wyjaśnić mechanizm działania ACP, należy przeprowadzić dalsze badania. Wnioski Absorpcja barwnika przez mikrokrystaliczne przestrzenie szkliwa Podziękowania Dziękujemy dr. Katsuya Miyake, Darrenowi Bakerowi oraz zespołowi Laboratorium Obrazowania Tkanek Uniwersytetu Georgia Health Sciences za pomoc w badaniach mikroskopem konfokalnym. Niniejszy projekt został sfinansowany przez firmę Ultradent. CT Piśmiennictwo dostępne u wydawcy. CT Autor Dr Daniel C. N. Chan Uniwersytet w Waszyngtonie Wydział Stomatologii Office of Clinical Services Health Sciences Center, D322 P.O. Box 356365 Seattle, WA 98195, USA E-mail: [email protected] COSMETIC TRIBUNE Rolland). Po ułożeniu pasty w bruździe dziąsłowej, tkanki dziąsła nie powinny wykazywać żadnego koloru. Wycisk pobrano przy użyciu masy poliwinylowo-siloksanowej (Imprint 3, 3M ESPE). 7. Położenie szczęki względem żuchwy: zębowo-twarzowy analizator Koisa rejestruje i przenosi płaszczyznę okluzyjną pacjenta oraz jej odchylenia w 3 płaszczyznach artykulatora z ustawieniami odległości 100 mm pomiędzy osią obrotu głowy stawowej a dolnym siekaczem przyśrodkowym. Takie ustawienie umożliwia estetyczne ułożenie zębów przednich względem linii pośrodkowej twarzy i zapewnia właściwe położenie płaszczyzny brzegu siecznego. 8. Uzupełnienia tymczasowe są wykonywane na podstawie diagnostycznego modelu wax-up, który odzwierciedla planowane zmiany. Pozwala to pacjentom na dokonanie wstępnego przeglądu planowanego rozwiązania i sprawdzenie efektu końcowego. Uzupełnienia tymczasowe są zasadniczym elementem w procesie planowania. Wykonywanie uzupełnień tymczasowych ma na celu zapewnienie: – zdrowia: ochrona miazgi oraz osiągnięcie zdrowego przyzębia i stabilności dziąseł, – funkcjonalności: ocena i wskazanie wszelkich problemów ze zgryzem i wymową oraz zaproponowanie zmian – podczas artykułowania dźwięków „w” oraz „f” siekacz centralny i linia dolnej wargi powinny się lekko stykać, – estetyki: dobór podstawowego odcienia uzupełnienia, odsłonięcie brzegu siekacza, uformowanie i ukształtowanie uzębienia, ustalenie przebiegu linii pośrodkowej, właściwego podparcia warg, wypracowanie równoległości pomiędzy płaszczyzną sieczną a linią źreniczną oraz ustalenie krzywizny dolnej wargi – na tym etapie ocena estetyki na podstawie uzupełnień tymczasowych jest niezwykle ważna, ponieważ pozwala ocenić zarys przyszłego uśmiechu. Praktyka Polish Edition kształt i gładkość wszystkich konturów oraz utworzono przestrzeń tak, aby pacjentka mogła korzystać z akcesoriów do czyszczenia zębów pomimo scalonych ze sobą uzupełnień tymczasowych. Pacjentkę poinstruowano w zakresie Ryc. 7: Wykorzystanie zębowo-twarzowego analizatora Koisa w celu wyrównania linii pośrodkowej i płaszczyzny siecznej. • Ryc. 8: Stan 2-3 dni po wykonaniu uzupełnień tymczasowych – przegląd uzupełnień w celu zatwierdzenia kształtu, koloru oraz innych zmian przed wykonaniem koron końcowych. 7 8 AD + Do stworzenia koron tymczasowych wykorzystano kompozyt Protemp 4 (3M ESPE) na bazie akrylowo-żywicznej. Zachowano CT Autor Dr Christopher Ho uzyskał z wyróżnieniem tytuł technika chirurgii stomatologicznej (BNS) na Uniwersytecie w Sydney (Australia). W King’s College London uzyskał dyplom stomatologa klinicznego (implantologia) oraz tytuł lekarza dentysty w zakresie stomatologii klinicznej (protetyka) z wyróżnieniem. Dr Ho jest wykładowcą stomatologii estetycznej oraz implantologii. Prowadzi wykłady na wielu uniwersytetach w Australii i Wielkiej Brytanii. Jest także członkiem Międzynarodowego Instytutu Edukacji Stomatologicznej (GIDE). Prowadzi prywatną praktykę stomatologiczną (protetyka i implantologia) w Sydney. 7 Zacznij koroną – – zakończ implantem Zintegrowanym systemem Cerec-Galileos pracuje dr Krzysztof Awiłło w Centrum Stomatologiczno-Implantologicznym w Warszawie. Połączenie iinf nfor ormacji o tkankaach kkos ostn tnyc ych h na podstawie to tomo mogr grafi a i 3D o ora razz informacji o kształcie tkanek miękkich i zębó ów są sąsi siadujących z kameryy gwarantuje op pty tyma maln lnąą odbudowę protetyczną pod względe dem m estetycznym i ch hir irur urgi gicznym. Białystok tel. 85 744 59 13 || Gdynia tel. 58 627 00 27 Katowice tel. 32 730 28 85 || Lublin tel. 81 473 50 49 Szczecin tel. 91 469 53 43 || Warszawa tel. 22 826 43 81 || Wrocław tel. 71 350 63 09 amadar.pl 8 Praktyka COSMETIC TRIBUNE Polish Edition higieny ustnej oraz zaproszono ponownie po 2-3 dniach w celu wykonania końcowego zatwierdzenia uzupełnień. Jestem zwolennikiem wydłużonego okresu oceny uzupełnień tymczasowych, ponieważ dzięki temu pacjenci nie są zmuszani do podejmowania decyzji w dniu wykonywania preparacji. Podczas końcowego zabiegu paRyc. 9: Korony pełnoceramiczne z perspektywy podniebiennej. • Ryc. 10: Ukończone korony pełnoceramiczne z perspektywy czołowej. AD 9 10 cjenci są często poddawani znieczuleniu, które powoduje częściowe odrętwienie twarzy, co uniemożliwia właściwą ocenę estetyki uzupełnienia. Pacjenci często pytają o zdanie przyjaciół i rodzinę, a dodatkowy czas pozwala im oswoić się z nowym wyglądem. Jeśli uzupełnienie tymczasowe wymaga modyfikacji, można je dopasować oraz pobrać wycisk w celu dokładnego opisania zmian technikowi wykonującemu ceramikę. 9. Cementowanie: korony odebrano z laboratorium i przymierzono w ustach pacjentki. Bezpośrednio przed cementowaniem nie stosuję znieczulenia, aby pacjent mógł zatwierdzić końcowy efekt estetyczny. Jeśli wymagane jest miejscowe znieczulenie, stosuję alternatywną technikę znieczulenia podniebiennego AMSA, które znieczula miazgę centralnych siekaczy poprzez aplikację zastrzyku w okolicach drugiego zęba przedtrzonowego. W rezultacie u pacjenta nie występuje odrętwienie twarzy oraz mięśni mimicznych. Tego typu technika jest najskuteczniejsza w połączeniu z komputerowym systemem (The Wand, Milestone Scientific), zapewniającym praktycznie bezbolesną aplikację zastrzyku podniebiennego. Po zatwierdzeniu końcowego efektu estetycznego przez pacjenta, uzupełnienia są przygotowywane do cementowania. Pacjentkę zaproszono na ponowną wizytę tydzień później w celu wykonania ostatecznej oceny estetyki, fonetyki oraz okluzji. Podsumowanie Rehabilitacja estetyki u pacjenta z upośledzoną funkcjonalnością uzębienia często wymaga podejścia multidyscyplinarnego. Ważne jest, aby odpowiednio ułożyć etapy leczenia i planowania (leczenie periodontyczne, ortodontyczne, estetyczne i rekonstrukcyjne) oraz zadbać o dobrą komunikacją pomiędzy pacjentem a członkami zespołu (lekarzami i technikami dentystycznymi). Wykonywanie uzupełnień tymczasowych stanowi ważny czynnik w drodze do osiągnięcia estetycznego rezultatu, zadowalającego zarówno dla pacjenta, jak i całego zespołu. Procedura ta daje pacjentowi wyobrażenie końcowego uzębienia i pozwala na ocenę zmian w estetyce i funkcjonalności. Pacjent ma możliwość zapoznania się z czynnikami estetycznymi (widok siekaczy, policzkowo-językowa oś zębów, linia uśmiechu i odcień koron) oraz kryteriami funkcjonalności ocenianymi na podstawie zmian fonetycznych i okluzyjnych. CT