2EW_wczesnoszkolna_edukacja_polonistyczna z metodyka

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
Tytuł przedmiotu: Wczesnoszkolna edukacja polonistyczna z metodyką
Kod: 2EW
Kierunek studiów: Pedagogika
Język wykładowy
Data opracowania: 28.09.2012
POLSKI
Forma rozliczeń studentów
Semestr zimowy
Liczba godzin
Data
Aktualizacji:
4.10.2012
Liczba punktów
ECTS:
2
Semestr letni
wykład
ćw.
K/WA/PR
Wykład
ćw.
K/WA/PR
8h
-
-
-
-
-
A. Cele nauczania przedmiotu *1
•
Zapoznanie studentów z treściami kształcenia i wychowania polonistycznego (istota, cele, zakres) na etapie wczesnoszkolnym, w oparciu o
podstawę programową i projekt nauczania zintegrowanego;
•
Poszerzenie i uporządkowanie wiedzy o teoretyczno-poznawczych i praktyczno-normatywnych aspektach nauki o języku (mowa, czytanie,
pismo, komunikacja, podstawy gramatyki opisowej, ortografii i interpunkcji); literaturze (rodzaje i gatunki literackie a formy wypowiedzi i
teksty użytkowe, relacje komunikacyjne w dziele literackim, podstawy analizy i interpretacji dzieła literackiego w szkole, praca z tekstem);
zintegrowanych przekazów kulturowych [kino/film, widowisko teatralne (inscenizacje, adaptacje), prezentacje audiowizualne (literatura,
muzyka, obraz a przestrzeń mass mediów)];
•
Kształtowanie świadomości współistnienia subdyscyplin współczesnej humanistyki i znaczenia holistycznego projektu edukacji
polonistycznej;
•
Nabywanie praktycznych sprawności metodycznych i rozwijanie kompetencji komunikacyjnych w organizacji procesu dydaktycznego,
doborze treści, celów i metod kształcenia polonistycznego, a także narzędzi pomiaru wiedzy i umiejętności ucznia;
•
Wdrażanie do świadomej i odpowiedzialnej postawy za treści i jakość materiałów edukacyjnych, sposób ich hierarchizacji i wartościowania;
•
Wypracowanie trwałych kompetencji i nawyków aktywnego zaangażowania, twórczej postawy w projektowaniu scenariuszy zajęć oraz
otwartości i tolerancji w interpretacji zagadnień dydaktyczno-wychowawczych i komunikacyjno-kulturowych.
B . Efekty kształcenia *2
Po zakończeniu cyklu kształcenia student:
WIEDZA:
•
Zna dobrze założenia podstawy programowej i nauczania zintegrowanego w zakresie edukacji polonistycznej;
•
Wykazuje świadomość i potrafi identyfikować czynniki współzależności różnych obszarów wiedzy o języku, literaturze i kulturze;
•
Rozumie i potrafi samodzielnie definiować pojęcia językoznawcze, literaturoznawcze i kulturoznawcze oraz opisywać i charakteryzować
relacje między nimi;
•
Wskazuje, nazywa i rozróżnia metody pracy i organizacji zajęć ;
•
Dysponuje wiedzą o budowie różnych modeli scenariuszy lekcji języka polskiego;
•
Identyfikuje i klasyfikuje narzędzia ewaluacji, pomiaru wiedzy i umiejętności ucznia.
UMIEJĘTNOŚCI:
•
Analizuje, interpretuje i krytycznie ocenia ramy programowe edukacji polonistycznej oraz treści podręczników i materiałów dydaktycznych;
•
Świadomie i funkcjonalnie używa kategorii i pojęć filologicznych w procesie dydaktycznym;
•
Potrafi samodzielnie projektować i prezentować harmonogramy, plany i autorskie scenariusze zajęć z wykorzystaniem podstawowej
wiedzy polonistycznej i kulturoznawczej;
1
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
•
Wykorzystuje, adaptuje, przetwarza utwory literackie na lekcjach języka polskiego /adaptacja dzieł literackich w obrębie „starych” i
„nowych” mediów/
•
Właściwie dobiera i twórczo stosuje metody, materiały dydaktyczne, media i formy organizacji pracy w polonistycznym nauczaniu
zintegrowanym.
KOMPETENCJE PERSONALNE I SPOŁECZNE :
•
Samodzielnie identyfikuje i rozwiązuje problemy dydaktyczne i psychologiczno-pedagogiczne;
•
Wykazuje odpowiedzialność za jakość prezentowanej wiedzy, umiejętności, rodzaj wykorzystywanych materiałów dydaktycznych i metod
pracy;
*1
•
Wykazuje kreatywną postawę i szacunek wobec cudzych dóbr intelektualnych, poglądów i postaw;
•
Postępuje zgodnie z etycznymi normami komunikacji społecznej.
Opisz ogólne cele nauczania przedmiotu (np. poznanie podstawowych pojęć z zakresu…, wyposażenie studentów w wiedzę
z zakresu…, ukazanie relacji między…, rozwijanie umiejętności…, kształtowanie postawy…)
*2 Sformułuj około 15 zdań opisujących zamierzone efekty kształcenia dla kierunku.
Użyj czasowników akcji (czasowniki w stronie czynnej)
Wiedza (np. definiuje, opisuje, porównuje, rozpoznaje, poddaje krytyce, odnajduje, wymienia, nazywa, porządkuje, prezentuje, cytuje, relacjonuje, wskazuje, określa,
opowiada, identyfikuje, klasyfikuje, przedstawia, broni, różnicuje, dyskutuje, rozróżnia, szacuje, wyjaśnia, generalizuje, ilustruje, wskazuje, zdaje relację, wybiera,
tłumaczy
Umiejętności (np. analizuje, eksploatuje, interpretuje, oblicza, sporządza, weryfikuje, projektuje, planuje, wyszukuje, prezentuje,
przewiduje, konstruuje, stosuje, oblicza, zmienia, wybiera, demonstruje, rozwija, bada, modyfikuje, organizuje, przygotowuje,
produkuje, tworzy, przygotowuje harmonogram, wytwarza, rozwiązuje, szkicuje, używa, rozdziela, kategoryzuje, porządkuje, łączy, poddaje krytyce, kwestionuje,
bada, eksperymentuje, testuje, dzieli, argumentuje, organizuje, zestawia
Kompetencje personalne i społeczne (np. decyduje, identyfikuje problemy, rozwiązuje problemy, akceptuje, broni, ocenia,
popiera, chroni, przekonuje, ustala hierarchię, dba o…, postępuje zgodnie z…, jest wrażliwy na…, wyraża sądy, opowiada się za…,
dokonuje wyboru, wykazuje inicjatywę, respektuje, jest odpowiedzialny za…, jest otwarty na…)
*3 Podaj tematykę poszczególnych zajęć, pamiętając, aby przekładała się ona na zamierzone efekty kształcenia. Treści kształcenia sformułuj w postaci problemów
(pytań problemowych)
(K/wa/pr-konwersatorium/warsztat/projekt)
C. Treści programowe *3
•
W czym się zawiera i na czym polega istota i zakres zintegrowanego kształcenia polonistycznego w edukacji wczesnoszkolnej?
•
Na czym polegają i z czym się wiążą psychofizjologiczne podstawy procesu słuchania, mówienia, pisania i czytania?
•
Czym się charakteryzują i jak są stosowane podstawowe metody nauki pisania i czytania?
•
Jakie jest znaczenie wiedzy metajęzykowej nauczyciela w kształceniu i rozwoju języka dzieci w wieku wczesnoszkolnym?
/fonetyka, fonologia morfologia, słowotwórstwo, leksyka i leksykografia, frazeologia, fleksja, składnia, elementy stylistyki/
•
Na czym polegają cele, zadania i metody nauczania gramatyki, ortografii i interpunkcji w klasach I -III?
•
Jak wprowadzać metody rozwoju i kształcenia języka dziecka? /język pisany a język mówiony, ćwiczenia słownikowo-frazeologiczne i
kompozycyjno-redakcyjne, planowanie i wprowadzanie dłuższych form wypowiedzi ustnych i pisemnych ( dialog, plan wydarzeń,
sprawozdanie, opis, opowiadanie, list, zaproszenie i inne)
•
Czemu służą gry i zabawy dydaktyczne w edukacji polonistycznej?
•
Czemu służy i jak jest sfunkcjonalizowana wiedza o literaturze w edukacji wczesnoszkolnej? /podstawowe wiadomości o cechach
formalno-gatunkowych tekstów poetyckich i prozatorskich ( wiersz/proza, liryka/epika, fikcja literacka (realność i fantastyka), świat
2
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
przedstawiony dzieła literackiego, autor/podmiot liryczny/narrator, bohater (postać literacka), obraz i język poetycki a narracja i jej
rodzaje, funkcje literatury dla dzieci i młodzieży, kształcenie literackie na szczeblu podstawowym, krytyczno-twórcze rozumienie tekstów
literackich, analiza i interpretacja tekstów poetyckich i prozatorskich, „cudowne i pożyteczne”, czyli o wartościach i znaczeniach baśni,
„komiks” – myślenie słowno-obrazowe, formy pracy z tekstem i metody opracowania lektury na lekcjach języka polskiego/
•
Jak formułować i realizować cele edukacji literacko-kulturowej na lekcjach języka polskiego? / przekład intersemiotyczny jako metoda
analizy i opisu dzieła literackiego, tekstualność, wizualność, przestrzenność, plastyczność, muzyczność i widowiskowość dzieła sztuki,
kultura teatralna, kino, muzeum, filharmonia w kształceniu i wychowaniu/
•
Czemu służą i jak powinny być stosowane techniki pomiaru dydaktycznego na lekcjach języka polskiego?
•
Jak siebie i innych uczyć bycia twórczym i otwartym na inność? /ekspresja, kreatywność, tolerancja i odpowiedzialności za słowo jako
wartości kulturowe i edukacyjne/
D.
Metody kształcenia (zaznacz)
• Metody przypadków
• Klasyczna metoda problemowa
• Metoda projektów
• Analiza i interpretacja tekstu źródłowego
• Burza mózgów
• Wykład problemowy
• Wykład konwersatoryjny
• Dyskusja dydaktyczna
• Symulacje
• Techniki dramowe
• Mapy poznawcze
• Techniki multimedialne
• Warsztat
Inne…………
E. Sposoby sprawdzania zamierzonych efektów kształcenia (zaznacz)
● ocenianie formujące (kształtujące)
• ankieta
• konsultacje
• inne
● ocenianie sumujące
• test
• esej
• egzamin ustny
• prezentacje
• symulacje
• techniki dramowe
• mapy poznawcze
• inne
3
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
● ocenianie ipsatywne (samoocena)
• ankieta
• autoprezentacja
• raport
• porto filio
• inne
F. Literatura
(spis najnowszej, ogólnoświatowej literatury przedmiotu).
Literatura podstawowa:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz
kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, Dz. U nr 4, poz. 17.
•
Adamczykowa Z., Literatura dla dzieci: funkcje, kategorie, gatunki, Warszawa 2001
•
Adamek I. (red.), Projektowanie i modelowanie edukacji zintegrowanej, Kraków 2002
•
Baluch A., Gajda K., Sezamie, otwórz się! Z najnowszych badań nad literaturą dla dzieci i młodzieży w Polsce i za granicą, Kraków 2001
•
Bednarkowa W., O! Słoń przed stopniami! Osłoń przed stopniami! O szkolnym ocenianiu, Kraków 2000
•
Berthet D., Wprowadzenie do nauki pisania, Warszawa 2002
•
Bokus B.: Tworzenie opowiadań przez dzieci. O linii i polu narracji, Kielce 1991
•
Cysewski K., O literaturze dla dzieci i młodzieży, Olsztyn 2001
•
Chruścińska J., Kubisz E., Dzieci a mass media, Warszawa 1999
•
Chruścińska J., Kubisz E, Walory edukacyjne literatury dziecięcej, Warszawa 2000
•
Czelakowska D., Metodyka edukacji polonistycznej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 2010
•
Dyka F., Nauczanie programowane ortografii w edukacji wczesnoszkolnej, Rzeszów 2004
•
Dyka F., Kida J., Metodyczne opracowanie lektur dla uczniów klas początkowych, Rzeszów 2000
•
Jakubowicz-Bryx A., Kompetencje leksykalne uczniów w edukacji wczesnoszkolnej, Bydgoszcz 2006
•
Jazowska- Gomulska M., Oswajanie z kulturą: w kręgu inspiracji folklorystycznych w literaturze dla dzieci i młodzieży, Kraków 2001
•
Kida J. (red.), Kształcenie języka dziecka w młodszym wieku szkolnym, Rzeszów 1997
•
Kida J. (red.), Literatura i sztuka a wychowanie, Rzeszów 2001
•
Kida J. (red.), Problemy kształcenia literackiego w edukacji wczesnoszkolnej, Rzeszów 1997
•
Kida J., Hadała A., Dyka F., Koncepcje metodyczne w pracy z lekturami w klasach I-III, Rzeszów 2000
•
Kosecka B., Kubisiowska K., Lektury na ekranie, Kraków 2000
•
Książek-Szczepanikowa A., Od obrazka do wideoklipu. Integracja tekstowa w kształceniu literackim na poziomie podstawowym, Kielce
1999
•
Książek-Szczepanikowa A, Ekranowy czytelnik. Wyzwanie dla polonisty, Szczecin 1996
•
Lenartowska K. Świętek W., Wiersz w zintegrowanej edukacji elementarnej, Toruń 2006
•
Mickiewicz J., Materiały do diagnozy pedagogicznej umiejętności pisania i czytania uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, Toruń 2001
•
Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 2005
•
Orlewska G., Malowniczy most: szkice o poezji dla dzieci, Piotrków Trybunalski 2000
•
Ożóg Z., Przyroda w liryce dla dzieci u schyłku XX wieku, Piotrków Trybunalski 2001
•
Ożog Z., Pasterska J., Polonistyka zintegrowana, Rzeszów 2000
•
Pawłowska R., Metodyka ćwiczeń w czytaniu, Gdańsk 2002
4
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
•
Polański E., Dydaktyka ortografii i interpunkcji, Warszawa 1998
•
Przybylska-Makuta B., Muszyńska G., Kotulska B. i inni, Dramowa interpretacja lektur szkolnych, Warszawa 2004
•
Sachajska E., Uczymy poprawnej wymowy, Warszawa 2006
•
Skotnicka G., Literatura polska dla dzieci u progu nowego wieku, Gdańsk 2000
•
Waksmund R., Od literatury dla dzieci do literatury dziecięcej (tematy – gatunki – konteksty), Wrocław 2000
•
Węglińska M., Jak pracować z obrazkiem, Kraków 2000
•
Włoch S., Włoch A., Diagnoza całościowa w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej : wybrane problemy
i rozwiązania, Warszawa 2009
•
Zając M., Promocja książki dziecięcej: podręcznik akademicki, Warszawa 2000.
Literatura uzupełniająca:
•
Arciszewska E.: Czytające przedszkolaki. Mit czy norma?, Warszawa 2002
•
Balejko A.: Jak pokonać trudności w mówieniu, czytaniu i pisaniu, Białystok 2001
•
Bula D., Krzyżyk D., Niesporek-Szamburska B., Synowiec H., Dziecko w świecie języka, Kraków 2004
•
Cieszyńska J., Nauka czytania krok po kroku: Jak przeciwdziałać dysleksji, Kraków 2001
•
Dołęga Z., Promowanie rozwoju mowy w okresie dzieciństwa – prawidłowości rozwoju, diagnozowanie i profilaktyka, Katowice 2003
•
Doman G., Doman J.: Jak nauczyć małe dziecko czytać, Bydgoszcz 1992
•
Garncarczyk M., Dziecięce zabawy w wierszach różnych poetów: próby interpretacji (dla nauczycieli, studentów, uczniów), Bielsko-Biała
2000
•
Harasimik A., Język jako tworzywo twórczości : zbiór zadań wspomagających proces rozwijania zdolności polonistycznych uczniów szkoły
podstawowej i gimnazjum z wykorzystaniem aktywnych metod nauczania oraz technologii informacyjnych, Warszawa, 2005
•
Jabłoński R. M., Mapy poznawcze i rysunki na lekcjach języka polskiego // W : Wymiary szkolnej edukacji polonistycznej / red. nauk.
Amborska-Głowacka D., Jabłoński M., Zielona Góra, 2005. - s. 291-302
•
Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007
•
Janus-Sitarz A. (red.), Doskonalenie warsztatu polonisty, Kraków 2006
•
Kamińska K., Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym, Warszawa 2005
•
Kłakówna Z. A., Przymus i wolność, Kraków 2003
•
Kida J., Stylistyka, styl i język artystyczny w edukacji polonistycznej, Rzeszów 1998
•
Majchrzak I., Wprowadzenie dziecka w świat pisma, Warszawa 1999
•
Marzano R. J., Paynter D. E., Trudna sztuka pisania i czytania, Gdańsk 2004
•
Oelszlaeger B., Jak uczyć uczenia się? Środki i metody kształcenia samokontroli i samooceny w edukacji wczesnoszkolnej, Kraków 2007
•
Ostaszewska D., Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, Warszawa 2006
•
Pętlewska H., Przezwyciężanie trudności w czytaniu i pisaniu. Terapia pedagogiczna, Kraków 2003
•
Piaget J.: Mowa i myślenie dziecka, Warszawa 2005
•
Puślecki W., Test pomiaru techniki czytania głośnego, Kraków 2002
•
Schiller P., Wczesne czytanie: gry, zabawy, ćwiczenia i piosenki, które obudzą w dzieciach zainteresowanie czytaniem, Warszawa 2005
•
Tenta H., Badacze pisma i znaków, Kielce 2005
•
Winninger M. L., Wprowadzenie do nauki czytania - litery i dźwięki (4-6 lat), Warszawa 2001
•
Wiśniewska H.( red.), Gry i zabawy w kształceniu językowym : propozycje, scenariusze, projekty, Lublin 2000
•
Wiśniewska H., Tymiakin L., Humanistyczne ścieżki edukacyjne, Lublin 2000
•
Wróbel H., Gramatyka języka polskiego, Kraków 2001
•
Ziółkowska-Sobecka M., Polubić czytanie. Utwory literackie i ich autorzy na lekcjach języka polskiego w klasach I-III. Poradnik metodyczny
5
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu
Rok akademicki 2012/2013
dla nauczycieli, Poznań 2000
•
Zakrzewska B., I ty będziesz dobrze czytać, Warszawa 2000
•
Żytko M., Pisanie – żywy język dziecka, Warszawa 2006.
Autor sylabusa: dr Dorota Utracka
e-mail: [email protected]
Podpis Prorektora ds. jakości kształcenia
6