Wykorzystanie Jednorodnych Grup Pacjentów w planowaniu

Wykorzystanie Jednorodnych Grup Pacjentów w planowaniu

Małgorzata Macuda
Katedra Rachunkowości
Akademia Ekonomiczna w Poznaniu
Wykorzystanie Jednorodnych Grup Pacjentów w planowaniu kosztów
świadczeń zdrowotnych na przykładzie szpitali w Szwajcarii
1.Wstęp
Gospodarność każdej jednostki, także szpitala, oceniana jest na podstawie różnych
informacji ekonomicznych, z których jedną z najważniejszych są koszty. W kosztach
odzwierciedla się nie tylko trafność decyzji podjętych przez osoby zarządzające szpitalem, ale
również racjonalne wykorzystanie poszczególnych zasobów niezbędnych do świadczenia
usług medycznych. To właśnie na problematykę efektywności gospodarowania posiadanymi
zasobami (rzeczowymi, materiałowymi, personalnymi, jak i finansowymi) każdy szpital
powinien zwracać szczególną uwagę.
System opieki zdrowotnej w Polsce znajduje się od kilku lat w okresie transformacji.
Ilość środków pieniężnych w służbie zdrowia jest znacznie mniejsza aniżeli ta, jakiej
potrzebują szpitale. Stąd potrzeba ścisłego planowania wydatkowania środków pieniężnych,
a co za tym idzie także planowania kosztów wynikających z działalności szpitali, ścisłej ich
kontroli oraz poszukiwania coraz to nowszych rozwiązań mających na celu ich
racjonalizację. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wykorzystania systemu
Jednorodnych Grup Pacjentów w planowaniu kosztów usług medycznych świadczonych
przez szpitale na przykładzie doświadczeń szwajcarskich.
2. System zdrowotny w Szwajcarii
Szwajcarski system opieki zdrowotnej to system państwowo-prywatny, bazujący na
modelu bismarckim, który zrodził się w Niemczech pod koniec XIX wieku, gdzie państwo
odgrywa jedynie rolę asekuranta, zaś kwestie zarządzania tym systemem, jak również
negocjacje cen usług medycznych z ich dostawcami pozostawione są odpowiednio
autonomicznym instytucjom.
1
Z racji podziału Szwajcarii na kantony zarządzanie systemem zdrowotnym jest
zdecentralizowane. W myśl artykułu 39 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym1, która weszła
w życie 1 stycznia 1996 roku, to właśnie kantony odpowiedzialne są za planowanie,
organizację oraz zagwarantowanie dostarczania usług medycznych w ramach swojego
terytorium. W konsekwencji, każdy kanton jako region w dużej mierze autonomiczny kieruje
się nieco innymi prawami. Ponadto, ustawa ta narzuciła na obywateli obowiązek
podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego określając przy tym listę gwarantowanych w
ramach niego usług medycznych (dla obywateli uzyskujących bardzo niskie dochody LAMal
przewiduje subsydia ze strony państwa). Mimo odrębności poszczególnych kantonów
wachlarz gwarantowanych podstawowych świadczeń zdrowotnych miał pozostać niezmienny
niezależnie od kantonu, podobnie jak i standard tychże świadczeń. Stąd wynikła potrzeba
zdefiniowania i ujednolicenia usług medycznych. Jednym z rozwiązań okazała się koncepcja
Jednorodnych Grup Pacjentów.
3. Charakterystyka i proces wyodrębniania Jednorodnych Grup Pacjentów
Koncepcja Jednorodnych Grup Pacjentów (z angielskiego DRG - Diagnosis Related
Groups) została opracowana w latach siedemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych (choć
początki badań w tym zakresie datować można na lata sześćdziesiąte) przez naukowców z
Uniwersytetu w Yale takich jak: Robert Fetter, John Thompson, Ronald Mills, Richard
Averill i Jean Freeman. Zasadniczym jej celem była standaryzacja produktów i usług
medycznych, a także przyporządkowanie tym ostatnim jak najbardziej adekwatnych wartości
zużycia poszczególnych zasobów materiałowych, rzeczowych, personalnych, jak również
finansowych. Szybko zastąpiła ona dotychczasową miarę usługi medycznej jaką stanowił
osobodzień (krytykowany głównie ze względu na swój niejednorodny charakter i
niemożność prawdziwego odzwierciedlenia złożoności choroby pacjenta).
U podstawy koncepcji Jednorodnych Grup Pacjentów leży przekonanie, iż mimo że
każdy pacjent stanowi odrębny przypadek kliniczny, to jednak sposób jego leczenia może
mieć wiele cech wspólnych z przypadkami innych pacjentów, a co za tym idzie podobne
może być wykorzystanie w trakcie leczenia poszczególnych zasobów rzeczowych (sprzęt
medyczny), materiałowych (leki, opatrunki, sprzęt jednorazowego użytku typu igły,
strzykawki, a także żywność) oraz zasobów personalnych (wykonawczy zespół pracowników
czyli personel medyczny - lekarze, pielęgniarki). W konsekwencji rodzaj i wielkość kosztów
1
LAMal – Loi sur l’assurence maladie
2
generowanych w trakcie realizacji świadczeń zdrowotnych na rzecz różnych pacjentów, ale
co ważne przyporządkowanych do tej samej JGP, są bardzo zbliżone.
Jako główne kryterium klasyfikacji pacjentów do poszczególnych Jednorodnych Grup
Pacjentów wybrano diagnozę medyczną, gdyż jest łatwo dostępna, odzwierciedla dużą liczbę
informacji (choćby takich jak przyczyny i objawy choroby, możliwe sposoby jej leczenia,
etc.), a ponadto jest zrozumiała, a także jednoznaczna z punktu widzenia terminologii
medycznej niezależnie od szpitala, w którym zostanie postawiona. W celu ustalenia
przybliżonego zużycia niezbędnych w trakcie leczenia zasobów, przyjęto dodatkowe
kryterium jakim jest czas pobytu pacjenta w szpitalu. Bierze się je pod uwagę z powodu jego
praktyczności. Jego korelacja ze zużyciem jest wystarczająco wyraźna (dłuższy czas
hospitalizacji pociąga za sobą wzrost zużycia leków, opatrunków, żywności, jak również
wymaga czasu i wysiłku personelu medycznego).
W praktyce, wyodrębnianie Jednorodnych Grup Pacjentów wygląda następująco:
pacjenci są najpierw grupowani według podstawowych kategorii diagnostycznych (z
angielskiego MDC – Majors Diagnostic Categories), które z kolei są podzielone na dwie
grupy - wymagające lub niewymagające interwencji chirurgicznej, aby dojść w końcowym
efekcie do systemu segmentacji na grupy, których średni okres pobytu w szpitalu wyraźnie się
od siebie różni. Jak wynika z powyższego, proces wyznaczania Jednorodnych Grup
Pacjentów odbywa się w trzech etapach2:
1. pierwszy etap polega na przyporządkowaniu przypadku danego pacjenta, tj.
przypisaniu mu tzw. choroby zasadniczej należącej do jednej z 25 głównych kategorii
diagnostycznych (Majors Diagnostic Categories). Przy czym każda z tych kategorii
jest wyznaczona tak, aby odpowiadała danemu narządowi/organowi czy też układowi
(np.: serce, płuca, układ trawienny, układ oddechowy czy też krwionośny), co w
efekcie grupuje pacjentów według dziedzin i specjalności medycznych. W przypadku,
gdy pacjent jest poddany różnym rodzajom leczenia jednocześnie, co jest efektem
wykrycia u niego więcej niż jednej choroby zasadniczej, przyporządkowuje mu się
MDC patologii najważniejszej (czytaj najdroższej z punktu widzenia wymaganych
zasobów materiałowych, rzeczowych i personalnych). Drugą kategorię diagnostyczną
2
Por. Z. Swinarski Huber, Estimation du coût des prestations hospitalières dans le contexte du
système de santé suisse, Université de Genève, Genève, 2004, str. 111
3
przypisuje się pacjentowi, gdy okres jego hospitalizacji przedłuża się na skutek
utrzymujących się dolegliwości i dodatkowych powikłań;
2. po przyporządkowaniu do głównych kategorii diagnostycznych, podział odbywa się
według kryterium wymagalności interwencji chirurgicznej. Pacjentów dzieli się zatem
na dwie grupy: tych, u których interwencja chirurgiczna jest niezbędna (zostaje
wprowadzona wtedy nazwa i kod konkretnej procedury medycznej według
Klasyfikacji Procedur CIM-10 opracowanej przez Międzynarodową Organizację
Zdrowia, a następnie w zależności od zastosowanych procedur dzieli się pacjentów na
podgrupy) oraz tych, u których leczenie nie wymaga interwencji chirurgicznej.
Podział tych ostatnich odbywa się ze względu na postawioną diagnozę główną;
3. w ostatnim stadium brane są pod uwagę dodatkowe informacje o pacjencie, takie jak
wiek, a przez to i ogólny stan jego zdrowia, powikłania, czy też ewentualne choroby
współistniejący, które także bezpośrednio wpływają na sposób leczenia, czas pobytu
w szpitalu oraz na zużycie poszczególnych zasobów materiałowych, rzeczowych i
personalnych niezbędnych do realizacji świadczenia zdrowotnego.
Otrzymane w ten sposób Jednorodne Grupy Pacjentów są zatem znacząco od siebie różne,
zarówno z punktu widzenia medycznego, jak i ekonomicznego (poziom poniesionych
kosztów).
GŁÓWNE KATEGORIE
DIAGNOSTYCZNE
PROCEDURA
CHIRURGICZNA
NIE
PIERWSZA
GRUPA
DIAGNOSTYCZNA
DRUGA GRUPA
DIAGNOSTYCZNA
N-TA GRUPA
DIAGNOSTYCZNA
....
PIERWSZA
GRUPA
CHIRURGICZNA
TAK
DRUGA
GRUPA
CHIRURGICZNA
N-TA GRUPA
CHIRURGICZNA
....
Rys. 1. Struktura klasyfikacji JGP
Źródło: R. B. Fetter, Diagnosis Related Groups: Understanding Hospital Performance, Interfaces, Vol. 21 (1),
January-February 1991
4
Opracowując koncepcję Jednorodnych Grup Pacjentów, dokładnie określono warunki
wyodrębniania, a także cechy charakterystyczne tychże grup3:
-
definicja poszczególnych grup pacjentów powinna bazować na ogólnodostępnych
informacjach odnoszących się do stanu zdrowia pacjenta lub zastosowanej terapii,
występujących w dokumentacji szpitala i zbieranych na bieżąco przez jego
pracowników,
-
każda grupa ma posiadać swoistą charakterystykę i znaczenie kliniczne, a lekarze
stykający się z danymi problemami medycznymi powinni ją kojarzyć ze zbliżonym
sposobem leczenia oraz określoną charakterystyką pacjenta w sensie długości pobytu
w szpitalu, rodzaju zlecanych procedur diagnostycznych, leków, zabiegów itp.,
-
poszczególne grupy muszą obejmować pacjentów o podobnej "kosztochłonności", w
sensie zużycia zasobów szpitala,
-
liczba grup musi być "rozsądna" tzn. łatwa do przeanalizowania,
-
grupy powinny być użyteczne dla celów alokacji zasobów, zarządzania szpitalem,
planowania oraz kontroli zużycia poszczególnych zasobów.
Koncepcja Jednorodnych Grup Pacjentów ma na celu wyodrębnienie grup pacjentów o
zbliżonych do siebie cechach zarówno z punku widzenia medycznego, jak i ekonomicznego.
Przyporządkowanie do poszczególnych grup odpowiada zatem klasyfikacji medycznej, a
ponadto
pozwala
na
określenie
wykorzystywanych
w
trakcie
leczenia
zasobów
materiałowych, rzeczowych oraz personalnych, a przez to oszacowanie poziomu kosztów
generowanych podczas świadczenia usług medycznych pacjentom z danych grup
diagnostycznych. Z racji swego podwójnego, medyczno-ekonomicznego podejścia, system
JGP tworzy wspólny język komunikacji pomiędzy personelem medycznym czyli
realizatorami
usług
medycznych
a
personelem
administracyjno-ekonomicznym
zarządzającym szpitalem, co ma w konsekwencji znaczący wpływ na efektywność oraz
sprawność funkcjonowania szpitala jako całości. Ponadto, Jednorodne Grupy Pacjentów mogą
posłużyć jako swoisty instrument planowania kosztów działalności szpitala.
3
Por. K. Łanda, DGR – skazani na gospodarność, Służba Zdrowia, dodatek specjalny Szpital
Polski, nr 5/1998, styczeń 1998
5
4. Wprowadzenie koncepcji Jednorodnych Grup Pacjentów w Szwajcarii
Potrzebę wykorzystania klasyfikacji JPG w szpitalach w Szwajcarii poddawano pod
dyskusję już w drugiej połowie lat 80-tych, ale dopiero w 1997, po wejściu w życie ustawy o
ubezpieczeniu zdrowotnym LAMal, rozpoczęły się prace w zakresie jej wdrażania w
szpitalach w poszczególnych kantonach. W latach 1997-2001 władze federalne opracowały
„szwajcarską wersję” systemu Jednorodnych Grup Pacjentów bazując na dotychczasowym
doświadczeniu dotyczącym wyceny świadczeń zdrowotnych, a w szczególności konkretnych
procedur medycznych. Na dzień dzisiejszy planowanie oraz kalkulacja kosztów usług
medycznych przy wykorzystaniu klasyfikacji JPG, jak również finansowanie świadczeń
zdrowotnych w oparciu o nią, wprowadzono w kantonie Vaud (od 1 stycznia 2002) oraz
Zurych. Kanton Valais znajduje się jeszcze nadal w okresie przejściowym, poprzedzającym
wprowadzenie systemu JPG.
Na wdrożenie klasyfikacji Jednorodnych Grup Pacjentów oraz jej wykorzystanie w
planowaniu i kalkulacji kosztów usług medycznych wpłynęło w znacznym stopniu wejście w
życie z dniem 1 stycznia 1996 roku ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym LAMal, która
narzuciła na szpitale obowiązek sporządzania szczegółowych statystyk, dotyczących
realizowanych świadczeń zdrowotnych, w wymiarze medycznym, jak i ekonomicznym (ilość
i rodzaj danych przypadków klinicznych, czas i liczba zajętych łóżek, ilość zrealizowanych
świadczeń (zabiegów, operacji, badań diagnostycznych i laboratoryjnych) oraz czas ich
wykonania, informacje o przyjęciu oraz wypisie każdego pacjenta ze szpitala, etc.). W trakcie
przygotowania tychże statystyk szpital ma okazję przyjrzeć się w sposób bardzo szczegółowy
swojej działalności, a także przeanalizować poziom ponoszonych kosztów. Mimo
wprowadzonego obowiązku sporządzania statystyk, w roku 1999 odnotowano4, iż jedynie
62% szpitali wykonuje statystyki medyczne, zaś 95% statystyki administracyjnoekonomiczne. Te dość niskie wyniki dotyczące statystyk medycznych były efektem silnych
oporów personelu medycznego przed wprowadzeniem jednolitej na terenie całej Szwajcarii
kodyfikacji medycznej. Ta natomiast stanowiła pierwszy krok ku nowej koncepcji
zarządzania – zarządzaniu szpitalem poprzez ośrodki odpowiedzialności (w tym głównie
ośrodki kosztowe), jak i ku wprowadzeniu klasyfikacji pacjentów na podstawie diagnozy
medycznej – rozpoznania choroby zasadniczej (system JPG).
Mimo istniejących nadal niedociągnięć (zbyt częste używanie zmiennej czasu
hospitalizacji oraz przywiązanie zbyt małej wagi do znaczącego czynnika jakim są usługi
4
Z. Swinarski Huber, op.cit., str. 132
6
świadczone przez personel pielęgniarski) system Jednorodnych Grup Pacjentów stanowi
obecnie w Szwajcarii najbardziej rozpowszechniony i możliwy do zrealizowania system, w
oparciu o który następuje kalkulacja kosztów świadczeń zdrowotnych, jak i ich uprzednie
planowanie.
5. Wykorzystanie Jednorodnych Grup Pacjentów w planowaniu kosztów
świadczeń zdrowotnych
Planowanie stanowi pierwotną, a przez to istotną funkcję zarządzania szpitalem. Jest
ono bowiem punktem wyjścia dla całego procesu zarządzania i warunkuje realizację jego
pozostałych funkcji (organizowania, motywowania i kontrolowania). To w ramach
planowania podejmuje się decyzje co do zadań rzeczowych i finansowych, jakie należy
wykonać w danych komórkach organizacyjnych szpitala – na oddziałach, w pracowniach
specjalistycznych, czy też laboratoriach medycznych. W zależności od przwidzianych zdań
następuje planowanie zaopatrzenia zasobów, głównie materiałowych (leków, opatrunków,
sprzętu jednorazowego użytku lub choćby żywności), a także osobowych (ilość i rodzaj
personelu medycznego) oraz sprzętu medycznego niezbędnego w trakcie poszczególnych
zabiegów czy operacji, czyli następuje szacowanie poziomu kosztów, jakie w przybliżeniu
zostaną poniesione w celu realizacji świadczeń zdrowotnych.
Szpital stanowi specyficzny podmiot, gdyż w przeciwieństwie do większości jednostek
gospodarczych jego celem nie jest osiąganie, a tym bardziej maksymalizowanie zysku.
Pomimo iż jest on organizacją typu non profit, jego działalność powinna być rentowna, a
bieżąca płynność finansowa zachowana. Dlatego też każdy szpital stara się utrzymać koszty
swojej działalności na racjonalnym poziomie. W jednostkach tych nie tyle chodzi o
minimalizowanie kosztów, co o ich systematyczne monitorowanie oraz racjonalne
wykorzystanie pozostających do dyspozycji zasobów. Stąd tak ważną rolę odgrywa
planowanie kosztów, w tym głównie kosztów związanych bezpośrednio z realizacją
świadczeń zdrowotnych.
Wprowadzenie systemu Jednorodnych Grup Pacjentów w polskich szpitalach daje
możliwość szczegółowej charakterystyki procesu leczniczego (w dwóch wymiarach:
klinicznym oraz w kategoriach kosztowych). Proces ten zakłada bowiem, że jedni pacjenci
wymagają większych nakładów na leczenie, drudzy zaś mniejszych. Ponadto, realizacja
świadczenia zdrowotnego wobec jednego pacjenta może wymagać dużej liczby, większego
wysiłku i dłuższego czasu pracy personelu medycznego, podczas gdy usługa medyczna na
7
rzecz innego pacjenta zostanie wykonana przykładowo przez jednego lekarza i jedną
pielęgniarkę we w miarę krótkim okresie czasu. Istnieje zatem znaczna różnica w kosztach
leczenia poszczególnych pacjentów. Dzięki koncepcji JGP wskazujemy różnych pacjentów, z
różnymi klinicznie dolegliwościami, a następnie przyporządkowujemy ich do grup o
podobnej charakterystyce kosztowej i zbliżonym podejściu diagnostyczno-leczniczym.
Zakwalifikowanie pacjenta do danej Jednorodnej Grupy Pacjentów umożliwia personelowi
medycznemu podjąć decyzję dotyczącą metod leczenia jakich należy zastosować, a co za tym
idzie pozwala wskazać przewidywany czas wykonania usługi oraz liczbę personelu
potrzebnego do jej zrealizowania, jak również określić w sposób ilościowo-wartościowy,
odpowiednio do przyjętego procesu leczenia, zużycie poszczególnych zasobów. Stosowanie
systemu Jednorodnych Grup Pacjentów przeciwdziała zatem podejmowaniu nietrafnych
decyzji (np. zlecanie badań diagnostycznych nieuzasadnionych stanem zdrowia pacjenta, itp.).
Ponadto, dzięki wdrożeniu JPG wzrasta wśród kadry medycznej świadomość kosztu, jako że,
po przyporządkowaniu pacjenta do danej JGP następuje oszacowanie ilości personelu
(wykorzystywanie medycznego potencjału pracowniczego), sprzętu medycznego i zużycia
materiałów potrzebnych do wykonania usługi medycznej wobec tego pacjenta, a przez to i
oszacowanie planowanych kosztów jego leczenia. Uzyskując pewną wiedzę ekonomiczną,
personel medyczny (ordynatorzy, pielęgniarki oddziałowe, czy też kierownicy pracowni i
laboratoriów czyli zarządzający danymi komórkami organizacyjnymi szpitala) staje się w
rezultacie ostrożniejszy w swym postępowaniu, co zmniejsza ryzyko przypadkowych działań.
To wpływa na ograniczenie marnotrawstwa zasobów, a także wzmaga wydajność.
Rozpoznanie kosztów danej JGP jest sprawą bardzo istotną. Koszt ten bowiem jest
ustalany ze względu na charakter grupy, do której przyporządkowano pacjenta z określoną
jednostkę (jednostki) chorobową oraz z racji ewentualnego występowania patologii. Istnieje
zatem możliwość wykorzystania klasyfikacji JGP jako instrumentu planowania działalności
szpitala, a co tym idzie racjonalnego gospodarowania kosztami. Identyfikując koszty
działalności szpitala poznajemy rodzaje materiałów medycznych i niemedycznych,
planowane ich zużycie dla potrzeb świadczenia usług medycznych. Planowanie zużycia
materiałowego oznacza planowanie gospodarki materiałowej szpitala, unikanie zakupu za
dużej
liczby
materiałów
medycznych,
ujawnienie
różnych
form
nieefektywnego
wykorzystania zasobów, przeciwdziałanie marnotrawstwu, a także przeciwdziałanie
tworzeniu zbędnych zapasów materiałowych. Poznając koszty osobowe jesteśmy w stanie
zaplanować potrzeby ilościowe personelu, strukturę zatrudnienia oraz tryb zatrudnienia
8
istotny z punktu widzenia kosztowego. Zużycie materiałów i energii oraz koszty
wynagrodzeń i pochodnych stanowią często 70 – 80 % ogółu kosztów rodzajowych szpitala.
Znajomość tych kosztów pozwala nimi racjonalnie gospodarować, a w przypadku dobrze
zorganizowanego działania gospodarowanie powinno zaczynać się zawsze od planowania.
Jednocześnie analizując pozostałe, nie wymienione wyżej, koszty rodzajowe należy
poszukiwać kosztów decyzyjnych, dla których proces planowania jest bardzo istotny, co nie
oznacza, że o kosztach niedecyzyjnych należy zapomnieć.
Niezmiernie ważne przy określaniu planowanych kosztów świadczeń zdrowotnych jest
przede wszystkim oszacowanie dla danego szpitala planowanej wielkości realnych usług
medycznych, co nie jest łatwe, gdyż zależy to od potrzeb zdrowotnych ludności, a te są
zmienne. Tu z pomocą przychodzi sporządzanie statystyk medycznych (wprowadzone przez
szwajcarską ustawę o ubezpieczeniu zdrowotnym, będące obowiązkiem narzuconym na
każdy szpital). Tego typu szczegółowe statystyki zawierające wyniki lat poprzednich
mogłyby posłużyć jako podstawa do podejmowania decyzji co do wielkości i warunków
kontraktów w latach kolejnych. Wiedząc do których Jednorodnych Grup Pacjentów
przyporządkowuje się statystycznie największą, jak również najmniejszą liczbę pacjentów,
możemy w przybliżeniu określić, biorąc przy tym pod uwagę uwarunkowania demograficzne,
epidemiologiczne, a także ekonomiczne, na jakiego typu usługi medyczne będzie największe
zapotrzebowanie, a przez to i jakiego rodzaju oraz jakiej wielkości koszty będą musiały być
poniesione w celu zrealizowania tychże usług. Owe statystyki mogą posłużyć zatem jako
wiarygodne odniesienie przy planowaniu zapotrzebowania poszczególnych zapasów
materiałowych (medycznych i niemedycznych), sprzętowych oraz określaniu ilości i struktury
zatrudnienia personelu medycznego w szpitalu.
W procesie wyodrębniania poszczególnych Jednorodnych Grup Pacjentów oraz
będącego jego następstwem przyporządkowania konkretnych przypadków klinicznych do
danych JGP, diagnoza medyczna (rozpoznanie kliniczne) oraz informacje o kosztach
generowanych w trakcie leczenia stanowią dwa podstawowe wyznaczniki. Z punktu widzenia
ekonomicznego, a ściślej z punktu widzenia rachunkowości, uzyskiwanie danych o kosztach
świadczonych usług medycznych oraz ich późniejsze przetwarzanie powinno się odbywać
według zasad zapisanych w rozporządzeniu MZiOS w sprawie szczególnych zasad rachunku
kosztów w publicznych zakładach opieki zdrowotnej [Rozporządzenie z dnia 22 grudnia 1998
r., Dz. U. 164 poz. 1194], które zostało opracowane w oparciu o polskie doświadczenia w
9
zakresie wyceny procedur medycznych i jednostek chorobowych. Wyodrębnione w systemie
ewidencyjnym koszty dają podstawę kumulowania kosztów w poszczególnych Jednorodnych
Grupach Pacjentów. Znając strukturę kosztów, zarządzający są w stanie planować zużycie
kosztowe oraz zaangażowanie sprzętu i personelu. W przypadku zakładu opieki zdrowotnej
chodzi o planowanie mające na celu optymalne wykorzystanie pozostających w jego
dyspozycji środków finansowych, jak również zasobów personalnych, materiałowych oraz
rzeczowych niezbędnych przy świadczeniu poszczególnych usług medycznych.
JPG stanowi uniwersalne narzędzie, którego zakres zastosowania jest zarówno szeroki,
jak i różnorodny, czego przykładem jest jego wykorzystanie w procesie planowania kosztów
działalności szpitala i w planowaniu kosztów realizacji usług medycznych w odniesieniu do
odpowiednich Jednorodnych Grup Pacjentów. Umożliwia bowiem oszacować poziom
kosztów z uwzględnieniem ich rodzaju i wielkości, ponieważ przyporządkowanie pacjentów
do poszczególnych JGP definiuje automatycznie jakie zasoby i w jakich ilościach będą
wykorzystane w celu realizacji określonego świadczenia zdrowotnego.
6. Zakończenie
Przemiany systemowe zachodzące w służbie zdrowia wymagają coraz to nowszych
rozwiązań nie tylko medycznych, ale również ekonomicznych mających na celu poprawę
efektywności działalności szpitali. Jednym z takich rozwiązań może okazać się system
Jednorodnych Grup Pacjentów. Wdrożenie tej koncepcji możliwe jest po uprzednim ustaleniu
założeń systemowych i opracowaniu jasnych kryteriów kwalifikowania pacjentów. Dla
poszczególnych grup pacjentów zastosować można wówczas określone procedury medyczne
oraz zestawy lekowe, co daje nam możliwość planowania kosztów materiałowych,
osobowych i sprzętowych. Koncepcja JGP, która wdrożona została z powodzeniem w krajach
zachodnich takich jak Szwajcaria czy Francja, a także w Stanach Zjednoczonych daję szansę
efektywnego ekonomicznego funkcjonowania szpitalom.
10
Literatura:
1. R. B. Fetter, Diagnosis Related Groups: Understanding Hospital Performance, Interfaces,
Vol. 21 (1), January-February 1991
2. K. Łanda, DGR – skazani na gospodarność, Służba Zdrowia, dodatek specjalny Szpital
Polski, nr 5/1998, styczeń 1998
3. Z. Swinarski Huber, Estimation du coût des prestations hospitalières dans le contexte du
système de santé suisse, Université de Genève, Genève, 2004
4. Loi sur l’assurance maladie (LAMal) z dnia 1 stycznia 1996 roku
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 22 grudnia 1998 w sprawie
szczególnych zasad rachunku kosztów w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U.
164 poz. 1194)
11