Pobierz - Instytut Energetyki Odnawialnej

Pobierz - Instytut Energetyki Odnawialnej

Wpływ energetyki odnawialnej
na europejskich rolników
Tworzenie korzyści dla rolników i społeczeństwa obszarów wiejskich
(skrót raportu)
Dla Komisji Europejskiej, Generalnej Dyrekcji ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów
Wiejskich
Wrzesień 2011
Kierownik projektu: Alterra Wageningen UR, we współpracy z:
 Ecologic Institute (Niemcy),
 EC BREC Instytut Energetyki Odnawialnej (Polska),
 SoriActivia (Hiszpania),
 ECN and Wageningen University (Holandia)
1
Energia odnawialna – zagrożenie czy szansa dla
sektora rolnictwa w Europie?
Energia odnawialna w gospodarstwach rolnych - podwójne wyzwanie dla
sektora rolnictwa
Polityka energetyczna Unii Europejskiej koncentruje się głównie na przekształceniu sektora
energetyki opartej na paliwach kopalnych w kierunku energetyki wykorzystującej
odnawialne źródła energii (OZE). W grudniu 2008 r. została zatwierdzona przez Parlament
Europejski Dyrektywa 2009/28/WE w sprawie promocji stosowania energii ze źródeł
odnawialnych. Wyznacza ona ogólny cel do osiągnięcia - 20% energii odnawialnej do 2020 r.
w całkowitej energii finalnej oraz 10% dla odnawialnych źródeł energii (w tym biopaliw) w
zużyciu w transporcie. Polityka ta ma istotny wpływ na sektor rolnictwa w dwóch postaciach:
1. Rolnictwo jako wytwórca energii odnawialnej oraz,
2. Rolnictwo, w którym ogranicza się wykorzystanie paliw kopalnych i emisję gazów
cieplarnianych.
W zależności od tego w jaki sposób powyższe problemy zostaną rozwiązane, skutki polityki
energetycznej na Europejskich rolników mogą być bardzo znaczące.
Aktualnie brakuje badań, które dotyczyłyby bieżącej produkcji oraz wykorzystania
odnawialnych źródeł energii w gospodarstwach rolnych w skali całej Unii Europejskiej.
Natomiast niniejsza publikacja przedstawiaja pierwsze wyniki badań dot. wpływu OZE na
europejskich rolników zarówno dziś, jak i w stosunku do celów na rok 2020.
W kierunku znaczącej roli OZE pochodzącej z sektora rolnictwa
Energia odnawialna pochodząca z sektora rolnictwa ma dużą szansę odegrać kluczową rolę w
przekształceniu Europejskiego rolnictwa m. in. poprzez:

stworzenie nowego, dodatkowego źródła dochodu dla gospodarstw rolnych;

wsparcie gospodarki obszarów wiejskich dzięki stworzeniu nowych miejsc pracy i
wartości dodanej;
2

redukcję CO2 i innych gazów cieplarnianych w różnych sektorach gospodarki (rolnictwo,
energetyka, transport), tym samym dostarczając dobro publiczne;

zmniejszenie uzależnienia od krajów eksportujących ropę naftową;

wsparcie rozwoju innowacyjnych gałęzi przemysłu w krajach członkowskich, z
potencjałem uczynienia z Europy czołowego producenta energii bazującego na
rolnictwie.
Jeśli sektor OZE zostanie dobrze zintegrowany z rolnictwem, skutkować może znacznymi
korzyściami dla rolników oraz społeczeństwa na poziomie europejskim.
Cel i problematyka projektu
Ogólnym celem projektu była ocena rzeczywistego wkładu OZE pochodzącego z gospodarstw
rolnych w ogólnych celach UE w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych, jak i
redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ponadto w projekcie starano się odpowiedzieć jaka jest
rola OZE w ekonomice oraz dochodach gospodarstw rolnych, jak również w alokacji
czynników produkcji oraz ogólnej produkcji rolnej. W ramach projektu zidentyfikowano także
istniejące bariery dla pomyślnego rozwoju OZE w rolnictwie oraz podano wskazówki dot.
zmian polityki, które mogłyby tym barierom zaradzić.
Sformułowanie problemu projektu było dwojakie:
1. W jaki sposób produkcja OZE z rolnictwie może przyczynić się dla celów UE w zakresie
energii odnawialnej i rozwoju obszarów wiejskich?
2. Jak produkcja OZE w rolnictwie może przyczynić się do poprawy ekonomiki rolnictwa?
Podejście do problemu
Badania oparte są na dostępnych danych literaturowych oraz publicznych źródłach
informacji, jak również na odpowiedziach udzielonych przez ponad 800 rolników podczas
badań ankietowych przeprowadzonych w 8 regionach z 4 krajów UE: Niemiec, Austrii, Polski i
Hiszpanii (w Polsce: woj. Mazowieckie i Warmińsko-Mazurskie). Tak więc interpretacja
informacji ogólnych została dodatkowo potwierdzona przez dane dostępne na poziomie
pojedynczych gospodarstw rolnych w wybranych regionach.
3
Wyniki
Bilanse Energii Odnawialnej
Przy tworzeniu bilansów założono, że działalność związana z produkcją OZE, która może być
zastosowana w gospodarstwach rolnych będzie rozwijać w zależności od średniej wartości
wzrostu dla odnawialnych źródeł energii niezbędnych do osiągnięcia celu na 2020 rok
sformułowanych w Krajowych Planach Działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych
(KPD) oddzielnie dla każdego Państwa Członkowskiego UE (w odniesieniu do roku 2008).
Z kolei scenariusz "KPD+”, również bazujący na KPD jako punkcie wyjścia, dodatkowo bierze
pod uwagę specyficzne dla określonego regionu dane dot. istotnych parametrów (np.
struktura gospodarstw), które w rezultacie mogą, przy prawidłowej stymulacji, zwiększyć
udział energii odnawialnej w gospodarstwach rolnych. W tym scenariuszu zakłada się, że
wkład OZE z rolnictwa do osiągnięcia celów dotyczących energii odnawialnej w KPD będzie
większy niż w poprzednim scenariuszu z powodu dodatkowych czynników stymulujących
rozwój OZE w rolnictwie.
Całkowita produkcja OZE w gospodarstwach rolnych dla EU-27 w 2008 r. wyniosła 11,8
Mtoe, w tym 8,0 Mtoe energii elektrycznej i 3,9 Mtoe ciepła. Większość stanowi energię
elektryczną, której lwia część pochodzi z energii wiatru. Produkcja ciepła wykorzystywana
jest głównie do konsumpcji własnej w gospodarstwie. Produkcja energii pierwotnej (uprawy
energetyczne, drewno las, odpady i obornik) przekracza 23,4 Mtoe. Część z tego
sugerowanych jest do produkcji biogazu, wykorzystywanego do wytwarzania energii finalnej
(ciepło, energia elektryczna).
Przewidywana produkcja OZE w rolnictwie na rok 2020 dla EU-27 wg scenariusza KPD
wyniosłaby 35.9 Mtoe energii elektrycznej, pięciokrotny wzrost w porównaniu do 2008 roku.
Produkcja ciepła (6,1 Mtoe w 2020 r.) wykazuje bardziej umiarkowany wzrost. Produkcja
energii z roślin energetycznych (26 Mtoe, głównie z upraw roślin energetycznych) podwoi się
w porównaniu do poziomu z 2008. Natomiast pod względem wartości energetycznej, udział
roślin energetycznych będzie prawie równoważony z energią z odpadów rolniczych, które
mogą wynieść 21 Mtoe (pięciokrotny wzrost). Zakładając wyższy, niż średni, wzrost OZE w
rolnictwie w ramach scenariusza KPD+, wzrost produkcji energii elektrycznej może być o
wiele szybszy, osiągając zdumiewające 62.5 Mtoe (osiem razy więcej niż w 2008 roku).
Różnice dla ciepła (7,9 Mtoe lub +2.4 dla scenariusza KPD+) i roślin energetycznych są
znacznie mniejsze. Co ciekawe, w tym scenariuszu, energia potencjalnych odpadów
rolniczych (28 Mtoe) jest równa energii pochodzącej upraw roślin energetycznych.
4
Redukcja emisji gazów cieplarnianych
W 2020 r. przewiduje się wzrost redukcji emisji gazów cieplarnianych ze względu na
produkcję OZE w rolnictwie o 315 Mton CO2-eq., co według scenariusza KPD odpowiada 65%
całkowitej emisji gazów cieplarnianych zgłaszanej emisji przez Ramową konwencję Narodów
Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) dla sektora rolnictwa w UE w 2008 roku.
Oszczędności w bardziej ambitnym scenariuszu KPD+ sięgają 512Mton Mton CO2-eq. (105%
zgłoszonej emisji z sektora rolnictwa przez UNFCCC). Większość redukcji emisji gazów
cieplarnianych zawdzięczana jest energii wiatru (około 73%), następnie biogazu, biomasy
stałej na cele grzewcze oraz energii elektrycznej z drugiej generacji upraw roślin
energetycznych. Niemcy - dzięki silnemu rozwojowi energetyki wiatrowej - w największym
stopniu przyczyniają się do redukcji gazów cieplarnianych ( wg KPD 27% redukcji emisji).
Pod względem wydajności redukcji emisji gazów cieplarnianych energia elektryczna z wiatru
jest najbardziej skutecznym sposobem na zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych
(ograniczenie emisji o ponad 7 ton Mton CO2-eq./toe w 2008). Wydajność biogazu,
fotowoltaiki oraz biomasy stałej na cele energii elektrycznej są prawie równe energetyce
wiatrowej, tak jak i biopaliwa drugiej generacji. Źródła alternatywne, takie jak ciepło z energii
słonecznej, z biomasy lub energii geotermalnej pokazują sprawności znacznie niższe
(zazwyczaj 3 do 4 ton CO2-eq./toe), a roślin energetycznych pierwszej generacji (tylko ok. 1
tony CO2-eq./toe) realizując w ten sposób niewielką redukcję emisji gazów cieplarnianych. W
2020, roku, redukcja gazów cieplarnianych poprzez biogaz może przekroczyć redukcję z
energetyki wiatrowej z uwagi na coraz bardziej dostępne odpady rolnicze i produkty uboczne
z upraw.
Rolnicy i Energia Odnawialna
Z badań przeprowadzonych w ośmiu regionach UE, 358 rolników, którzy zainwestowali w
OZE, zgłosiło inwestycje w wysokości 125 milionów Euro, co stanowi średnio prawie 350
tysięcy euro na jednego rolnika. Średnia kwota inwestycji wahała się od 37.000 Euro w woj.
Warmińsko-Mazurskim do około jednego miliona Euro w Brandenburgii i Walencji. Pośrednie
kwoty (około 300.000 Euro) zostały zgłoszone w Saarland, Sorii i Górnej Austrii. Inwestycje w
woj. Mazowieckim i Karyntii są na dolnym końcu spektrum. Dane przedstawione tutaj nie
obejmują inwestycji OZE przeprowadzanych przez strony trzecie (np. gdy rolnicy
wynajmowali ziemię lub powierzchnię dachu pod inwestycje).
Większość inwestycji, które zostały zgłoszone odnoszą się do biomasy (37% zgłoszonych
inwestycji OZE, nie licząc biogazowni), czyli głównie jest to biomasa stała, wykorzystywana
5
na cele grzewcze i do produkcji energii elektrycznej. Inne ważne rodzaje OZE obejmują PV
(26%), energię słoneczną termiczną (11%) oraz biogaz (8%). Inwestycje w biomasę były
najbardziej popularne w Austrii i Polsce, instalacje fotowoltaiczne w Niemczech i Górnej
Austrii, podczas gdy energia słoneczna termiczna była spotykana najczęściej w Austrii oraz w
woj. Mazowieckim. Najwięcej zgłoszonych biogazowni znajduje się w Górnej Austrii i
Brandenburgii. Z kolei liczba zgłoszonych inwestycji w en. wiatrową w większości regionów
była raczej niska (zwykle 8-12% rolników zaangażowanych w produkcję OZE zgłaszało
(również) inwestycje w energetykę wiatrową). Jedynie Soria (28%) była wyjątkiem od tej
reguły. Możliwe, że wyższych wartości dla wiatru można było się spodziewać w
Brandenburgii (energia wiatrowa zgłoszona tylko przez 9% rolników), gdzie znajduje się duża
liczba turbin wiatrowych. Analiza struktury własności wiatraków i działek, na których one
działają w tym regionie sugeruje, że turbiny są często skupione w klastry (farmy wiatrowe),
na gruntach, która została przeznaczona wyłącznie do tego zastosowania, wyłączając w ten
sposób ją z obszaru użytków rolnych (i gospodarstw rolnych).
Oczywistym jest, że rolnicy mają tendencję do inwestowania w OZE głównie z powodów
ekonomicznych. Inwestycja stanowi możliwości dywersyfikacji źródeł przychodów oraz
sprawia, że przychody i koszty stają się mniej nieprzewidywalne. Są także inne powody,
zgłaszane przez rolników, którzy zainwestowali w OZE: (i) chcą przyczynić się do rozwoju
odnawialnych źródeł energii, (ii) chcą stać się mniej zależnym od wzrostu cen energii w
przyszłości, (iii) chcą dywersyfikacji swoje źródła dochodów, oraz (iv) mieć możliwość
uzyskania gwarantowanej ceny przez pewien stały okres.
Rolnicy wskazują, że inwestycje OZE prowadzą do wzrostu dochodów rolniczych (Niemcy,
Polska, Walencja, Karyntia), jak również ilości czasu spędzonego na gospodarstwie (w
Górnej Austrii i Brandenburgii). Zwiększona ilość pracy zazwyczaj związana jest z produkcją
biogazu, ale już nie odnosi się do PV i instalacji energetyki wiatrowej.
Bariery w rozwoju energetyki odnawialnej w gospodarstwach rolnych
Zidentyfikowane bariery rozwoju inwestycji OZE na obszarach wiejskich są zmienne w całej
Europie. Uzyskiwanie pozwoleń lub dofinansowania zgłoszono jako problematyczne np. w
Górnej Austrii, gdzie występuje duża liczba biogazowni. Jak się okazuje, zasada One-Stop
Shop, jaka niedawno została wprowadzona przez rząd austriacki w odniesieniu do OZE nie
została jeszcze skutecznie dostosowana do rolników. Dla kontrastu, rolnicy inwestujący w
OZE w Saarland nie zgłosili żadnych problemów z procedurami, gdyż w większości były to
inwestycje w instalacje PV. Więcej przeszkód odnotowano w południowych i wschodnich
krajach UE. W niektórych regionach, odnotowano odporność na dalszy rozwój (na dużą
skalę) instalacji OZE, szczególnie w przypadku wiatru i biogazu w Hiszpanii i Brandenburgii.
Wiąże się to z uwarunkowaniami topograficznymi oraz krajobrazem. Regiony pagórkowate
6
(np. Saarland, Karyntia) ogólnie wykazują mniejszą przydatność dla rozwoju energetyki
wiatrowej, a tym samym automatycznie mniejszy opór. W wielu krajach, przyłączenie do
sieci nie jest dobrze zorganizowane i potencjalnie tworzy barierę do rozwoju OZE na
obszarach wiejskich. Niemcy są tutaj wyjątkiem. Jak donosi większość rolników, dostępność
dotacji (do inwestycji) odgrywa jedynie niewielką rolę w podejmowaniu decyzji o inwestycji
w OZE. W większości przypadków rolnicy wolą taryfy gwarantowane (tzw. feed-in tariffs)
aniżeli bezpośrednie dopłaty inwestycyjne. Dostępność sprawdzonych technologii lub
doradztwo techniczne nie odgrywają roli, z wyjątkiem Polski. Jednak środki z różnych źródeł
np. rozwoju obszarów wiejskich i rolno-środowiskowych mogłyby z pewnością pośrednio
stymulować wykorzystanie odpadów rolnych i biomasy drzewnej do produkcji OZE w
gospodarstwach rolnych.
Rolnicy raczej powstrzymują się od inwestycji, które nie są związane z bezpośrednią
produkcją rolniczą (np. inwestycje związane z produkcją OZE), dopóki nie odczują, że ich
bezpośrednia produkcja jest należycie zabezpieczona co najmniej w najbliższej przyszłości.
Zatem możliwości inwestycyjne OZE w rolnictwie nie zależą tylko od dostępności środków na
inwestycje w OZE, ale także na inwestycje wykonane lub planowane w produkcji rolnej (np.
dopłaty bezpośrednie).
Wnioski
Znacząca inwestycje w produkcję energii odnawialnej na gospodarstwach rolnych powstały
stosunkowo niedawno. Badanie to jest jednym z pierwszych, które systematycznie bada
produkcję energii OZE w gospodarstwach rolnych UE. Badania pokazują, że istnieje duży
potencjał produkcji i wykorzystania OZE w gospodarstwach rolnych Europy. Sektor rolnictwa
z pewnością może dokonać pięciokrotnego wzrostu produkcji OZE w ciągu najbliższych ośmiu
lat (2020), wraz z towarzyszącym temu wzrostem dochodów gospodarstw rolnych i
pozytywnym wpływem na rozwój wsi i redukcję emisji gazów cieplarnianych. Jednak wniosek
ten powinien być interpretowany z ostrożnością, ponieważ dane referencyjne dot. bieżącej
produkcji i wykorzystania OZE nie są łatwo dostępne na rozsądnym poziomie dokładności dla
całej UE, jak i dla różnych typów OZE. Ponadto, rentowność produkcji OZE w gospodarstwach
rolnych w dużym stopniu uzależniona jest od czynników, takich jak ceny energii, wysokość
taryf gwarantowanych (feed-in tariffs) oraz niezawodne długoterminowe systemy zachęt i
przyjaznych dla OZE przepisów.
7
Rekomendacje
Biorąc pod uwagę wyniki i wnioski z tych badań, sformułowano następujące rekomendacje:
1. Obecnie brakuje wiarygodnych danych statystycznych dot. produkcji OZE w
gospodarstwach rolnych w ramach całej Unii Europejskiej. Zaleca się zbieranie danych dot.
OZE w rolnictwie w zorganizowanej strukturze, przy użyciu podobnych metod dla całej UE.
Idealnie byłoby, gdyby zbieranie danych uwzględniało obecny wzorzec FADN (ang. Farm
Accountancy Data Network) - europejski system zbierania danych rachunkowych z
gospodarstw rolnych.
2. Podczas gdy Krajowe Plany Działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych (KPD)
zostały przygotowane przez Państwa Członkowskie w końcu 2010 roku, w większości
przypadków nie traktują one sektora rolnictwa jako oddzielnej kategorii dla produkcji
energii, mimo tego często opierają się na rolnictwie jako głównym źródło OZE. To połączenie
jest niefortunne i zaleca się sformułowanie dodatkowych wymagań w przyszłych planach
działania w odniesieniu do energii OZE z rolnictwa.
3. Nasze badania wyraźnie wskazują, że taryfy gwarantowane (feed-in tariffs) są bardzo
skuteczne w odniesieniu do inwestycji OZE w gospodarstwach rolnych. Dotacje inwestycyjne
wykazują niższy wpływ. W celu skutecznej stymulacji produkcji OZE w rolnictwie, powinno
zaoferować się rolnikom stabilne, najlepiej gwarantowane ceny dla stałych okresów,
dedykowane przede wszystkim małoskalowym (na potrzeby gospodarstwa rolnego) OZE.
Rolnicy są gotowi zaakceptować niższe ceny taryf, o ile są one zagwarantowane w dłuższym
czasie.
4. Zależność pomiędzy OZE a rozwojem obszarów wiejskich nie jest dobrze sformułowana w
KPD. Takie typy OZE jak: turbiny wiatrowe, PV, biomasa stała i roślin energetyczne mogą
znacząco przyczynić się do wzrostu dochodów gospodarstw rolnych. PV i en. wiatrowa
stanowią bezpieczne opcje, które nie wymagają dodatkowego zarządzania. Z kolei biomasa
drzewna i biogaz mogą dostarczyć dodatkowych miejsc pracy w gospodarstwach rolnych.
Zaleca się dalszą integrację programów rozwoju obszarów wiejskich i OZE, zwłaszcza na
szczeblu regionalnym.
5. W świetle kryzysu gospodarczego, a co za tym idzie wzrostu bezrobocia w wielu krajach
członkowskich, technologie niskoemisyjne, w tym produkujące OZE zostały zidentyfikowane
jako bardzo obiecująca alternatywa dla tworzenia nowych miejsc pracy. Realizacja inwestycji
OZE w gospodarstwach rolnych mogłaby przyczynić się do ratowania zatrudnienia na
terenach wiejskich lub tworzenia nowych miejsc pracy w rolnictwie (głównie dot. biomasy
stałej i biogazu). Z kolei potencjalny wpływ OZE na rozwój zatrudnienia poza rolnictwem
wymaga dalszego zbadania. Definiowanie oraz realizacja polityki mającej na celu
8
wykorzystanie tego potencjału powinna stać się jednym z zadań programów mających na
celu rozwiązanie kryzysu gospodarczego.
6. Polityka dot. stymulacji rozwoju roślin energetycznych drugiej generacji są stosunkowo
słabo rozwinięte, natomiast znaczenie upraw energetycznych w KPD są często znaczące. KPD
oparte głównie na biomasie powinny także bardziej wyraźnie i jasno odzwierciedlać ten fakt
w kierowanych środkach na rozwój energii z biomasy. To samo dotyczy, w pewnym stopniu,
wykorzystania rolniczych odpadów do produkcji OZE.
7. Skuteczność redukcji gazów cieplarnianych z biopaliw pierwszej generacji i biogazu
wytwarzanego z roślin o wysokiej koncentracji energii jest bardzo ograniczona. Produkcja
biogazu w oparciu o duże ilości roślin energetycznych może zagrażać terenom cennym ze
względu na walory przyrodnicze, dużą różnorodność biologiczną czy zasoby węgla w glebie
(np. obszary użytków zielonych, tereny podmokłe) i powinno się tego rodzaju inwestycje
ograniczać. Zatem należałoby bardziej wspierać produkcję biogazu z odchodów zwierzęcych
(gnojowicy, obornika), niż odpadów rolniczych pierwszej generacji, takich jak uprawy
kukurydzy, ponieważ może to znacznie zwiększyć skuteczność redukcji emisji gazów
cieplarnianych.
8. Choć perspektywy rozwoju zdecentralizowanej produkcji energii ze źródeł odnawialnych
są duże w wielu krajach, wymagania infrastrukturalne w celu dostosowania jej produkcji
będą musiały być dopiero gwarantowane. Komisja Europejska może odegrać znaczącą rolę w
zachęcaniu Państw Członkowskich do inwestowania w rozwój sieci elektroenergetycznych
(gwarancja stabilności systemu), np. poprzez rozwój i unowocześnienie sieci niskiego
napięcia na obszarach wiejskich, finansowanie instalacji demonstracyjnych / projektów
pilotażowych, gdzie uwzględnia się rozwój inteligentnych sieci na obszarach wiejskich z
wysokim udziałem OZE w gospodarstwach rolnych, rozwijanie systemów mikro-pożyczek
na poziomie krajowym (gwarantowane przez Fundusze UE) na instalacje OZE w
gospodarstwach rolnych.
9. Procedury uzyskiwania pozwoleń na wytwarzanie OZE często stanowią barierę dla
rolników chętnych do zainwestowania w OZE. Procedury powinny być zoptymalizowane i
uproszczone, zagwarantowane przez stabilność regulacji obowiązujących wzorców, najlepiej
przez okres co najmniej 10 lat.
10. Dogłębne zbadanie kompleksowego wpływu Europejskiego rolnictwa na wskaźnik emisji
dwutlenku węgla (carbon footprint) - biorąc pod uwagę różne scenariusze rozwoju OZE powinny ujawniać skutki emisji gazów cieplarnianych w skali globalnej.
11. W celu zapewnienia, że potencjalne korzyści wynikające z produkcji OZE na obszarach
wiejskich będą korzystne dla rolnictwa, sektor ten powinien rozwijać dobrze zdefiniowaną
strategię rozwoju sektora rolnictwa, aby odpowiedzieć wyzwaniom przejścia Europy od
paliw kopalnych w kierunku OZE. Może to wymagać zmian w systemie działalności rolniczej,
9
jak i przedsiębiorstw związanych z rolnictwem, a z pewnością na pewno wymaga większej
współpracy między rolnikami.
12. Wizerunek sektora rolnictwa w Europie może znacznie skorzystać na wykorzystaniu OZE
do produkcji energii tylko wtedy, gdy społeczeństwo jest dobrze poinformowane o ich
wpływie. Może to wywrzeć pozytywny wpływ na klimat inwestycyjny oraz jakość życia na
obszarach wiejskich. Aby ten cel osiągnąć, ważne jest, aby reagować na negatywne efekty
uboczne możliwie najwcześniej, gdyż te negatywne doświadczenia są zawsze wielokrotnie
szybciej rozpowszechniane w społeczeństwie, aniżeli te pozytywne, co tyczy się głównie
obszarów wiejskich.
Kontynuacja badań nad OZE w rolnictwie
Dalsze badania oraz problematyka zaopatrzenia rolnictwa w energię z wykorzystaniem
źródeł odnawialnych prowadzone są w demonstracyjnym projekcie „OZERISE – Integracja
odnawialnych źródeł w rolnictwie i inteligentych sieciach” koordynowanym przez Instytut
Energetyki Odnawialnej oraz finansowanym ze środków Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Unii Europejskiej w ramach instrumentu finansowego
LIFE+.
Więcej informacji o pierwszych działaniach w ramach projektu OZERISE, tj. konkursie na
wybór gospodarstw rolnych znaleźć mo można na stronie internetowej Instytutu
http://www.ieo.pl/.
Wyniki projektu OZERISE i opis opisy podejmowanych w jego ramach ważniejszych działań i
nowych inicjatyw dotyczących tworzenia mikrosieci i inwestowania w mikroźródła OZE i ich
systemy zintegrowane (hybrydowe) w gospodarstwach rolnych będzie można śledzić na
dedykowanej stronie internetowej projektu http://www.ozerise.pl.
10