Publikacja darmowa

Transkrypt

Publikacja darmowa

Bernadeta Fuchs
Pojęcie umowy franchisingowej
1. Wprowadzenie
Franchising pojawił się w Stanach Zjednoczonych pod koniec
ubiegłego stulecia. Instrumentem obrotu o szerokim zastosowaniu poza obszarem USA (zwłaszcza w Japonii, Kanadzie, krajach
Europy Zachodniej) stał się dopiero po drugiej wojnie światowej.
Określane mianem franchisingu formy obrotu cywilnoprawnego
(obejmującego rzeczy i usługi) są różnorodne, a ich zastosowanie
jest możliwe w prawie wszystkich dziedzinach życia.
Franchising stanowi formę ekspansji rynkowej określonego
podmiotu, przy jednoczesnym przerzuceniu jej kosztów na inne
podmioty, zorganizowane w działającej pod jego kierownictwem
sieci franchisingowej. Następuje to w drodze organizowania sieci
placówek, prowadzonych na własny rachunek i we własnym imieniu przez podmioty przystępujące do sieci, które jednak na zewnątrz występują pod oznaczeniami i emblematami jej organizatora.
Oznacza to, że ciężary finansowe, materiałowe, a także wkład pracy niezbędny do założenia i prowadzenia danego punktu sieci nie
obciążają dokonującego ekspansji organizatora, lecz zostają nałożone na beneficjentów zezwoleń1.
1
Por. A. Koch, Umowa franchisingowa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 1980, z. 3, s. 51, 52; M. Martinek, Franchising. Grundlagen der zwil- und wettbewerbsrechtlichen Behandlung der uertikalen Gruppenkooperation beim Absatz von Waren und Dienstleistungen, Heidelberg 1987, s. 33 i nast.; E. Wojtaszek, Umowa franchinsingu jako metoda współpracy sprywatyzowanych
jednostek gospodarczych, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 1991, nr
157
REJENT Nr 9 - wrzesień 1995 r.
W doktrynie zaproponowano wiele definicji franchisingu2. Własne propozycje w tej dziedzinie zgłaszały również krajowe związki
franchisingu3. Żadna z definicji nie ma jednak charakteru powszechnego.
Przed przystąpieniem do próby zdefiniowania umowy franchisingowej, która stanowi podstawę współpracy partnerów przedsięwzięcia franchisingowego, konieczne jest wskazanie cech charakterystycznych franchisingu jako formy współpracy gospodarczej.
Wskazywane cechy budzą mniej kontrowersji w doktrynie niż sama
definicja franchisingu4. Na ogół przyjmuje się, że franchising charakteryzują następujące cechy:
- zdecentralizowany system zbytu towarów i/lub usług,
- program świadczeń organizatora sieci (franchise-dawcy), na
który składa się zezwolenie na korzystanie z określonego katalogu
dóbr chronionych prawami szeroko rozumianej własności przemysłowej, koncepcja prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej, koncepcja marketingowa, przedsiębiorcza, stałe wspieranie kontrahenta, który z kolei inwestuje w przedsięwzięcie własne
zaangażowanie osobiste i kapitałowe,
- rygorystyczne zasady współpracy,
- jednolite występowanie na rynku,
- prawna samodzielność oraz działanie we własnym imieniu
i na własny rachunek.
Współpraca partnerów w ramach sieci franchisingowej ma charakter długotrwały, a za udzielone zezwolenie franchise-biorca (be-
2
3
4
11-12, s. 212; K. Kruczalak, Inne umowy w obrocie gospodarczym, [w:] Prawo
umów w obrocie gospodarczym, red S. Wlodyka, Kraków 1993, s. 312, 313; L. Stecki,
Franchising, Toruń 1993, s. 13 i nast.
Por. A. Koch, Umowa franchisingowa..., s. 53; Europaischer Verhaltenskodex
fur Fransiching, Luxemburg 1984, s. 4; R. Lenzen, Risiken des Franchise-Vertrages, „Recht der Internationalen Wirtschaft" 1984, s. 586.
Por. B. Tietz, Franchising in ausgewahlten Bereichen des Handels in der Gemeinschaft. Eine wettbewerbspolitische Analyse - Gutachten im Auftrage der Kommission der Europaischen Gemeinschaften, Anlage 1, Saarbrucken 1986, s. 8
i nast.
Por. E. Kaub, Franchise-Systeme in der Gastronomie, Saarbrucken 1980, s. 8;
B. Tietz, Franchising..., s. 5; W. Skaupy, Franchise-Systeme und Betriebsrdte,
„Der Betriebs-Berater" 1990, H. 2, s. 136.
158
neficjent zezwolenia franchisingowego) oraz za świadczenia uzyskiwane od organizatora sieci franchise-biorca uiszcza wynagrodzenie5.
Charakterystyka franchisingu jako metody współpracy gospodarczej może stanowić punkt wyjścia procesu poszukiwania definicji umowy franchisingowej, właśnie bowiem na umowie opiera
się współpraca6.
2. Zawieranie umów franchisingowych
Umowa franchisingowa ma często charakter formularzowy7.
Oznacza to, że organizator sieci posługuje się w stosunkach z poszczególnymi kontrahentami tym samym formularzem (wzorcem)
przy zawarciu umowy. Jest to nie tylko wyrazem założenia, że wszystkie podmioty należące do sieci powinny być traktowane w jednakowy sposób, lecz także wynikiem dążenia organizatora do utrzymania jednolitości systemu8. Dzięki takiemu sposobowi zawierania
umowy zrealizowana zostaje zasada równouprawnienia franchi-
5
6
7
8
Por. E. Kaub, Franchise-Systeme..., s. 26; B. Tietz, Franchising..., s. 5; orzeczenie w sprawie „Pronuptia" opublikowane w: „Gewerblicher Rechtsschutz und
Urheberrecht, Internationaler Tteil" 1986, H. 3, s. 193 i nast.; W. Skaupy,
Franchise-Systeme..., s. 136.
Por. A. Koch, Umowa franchisingowa..., s. 52; E. Wojtaszek, Umowa franchisingu..., s. 212.
Por. M. Mack, Neuere Vertragssysteme in der Bundesrepublik Deutschland. Eine Studie zum Franchising, Bielefeld 1975, s. 51; A. Koch, Umowa franchisingowa..., s. 57; M. M a r t i n e k , Franchising..., s. 87; W. G i t t e r , Gebrauchsiiberlassungsuertrćige, Tiibingen 1988, s. 485; J. Ekkenga, Die Inhaltskontrolle
von Franchise-Vertragen. Eine Studie zu den ziuilrechtlichen Grenzen der Vertragsgestaltung im Bereich des Franchising unter Einschluss des Vertragshdndlerrechts, Heidelberg 1990, s. 19; H. Liesegang, T. P. Oehl, Vertragsmuster ais
Grundlage optimaler Gestaltung von Franchise-Vereinbarungen - Móglichkeiten
und Grenzen der Anwendbarheit, [in:l Franchise-Recht. Dokumentation zur Tagung. 2. Franchise-Recht-Forum am 5. Oktober 1990 in Dusseldorf, Munchen
1991, s. 76; A. Świstowska, Kazus z zakresu prawa handlowego - franchising
a praktyki monopolistyczne, „Edukacja Prawnicza" 1994, z. 9, s. 210.
Por. A. Koch, Umowa franchisingowa..., s. 57; W. Gitter, Gebrauchsiiberlassungsoertrdge..., s. 485; H. Liesegang, T.P. Oehl, Vertragsmuster..., s. 76; A. Świstowska, Kazus z zakresu..., 210.
159
se-biorców9. Ich pozycja w systemie jest taka sama. Mają też jednakową pozycję w stosunku do organizatora. Temu ostatniemu
wszak zależy na tym, by umowa z każdym z kontrahentów zawarta
była na tych samych zasadach i bez istotnych zmian10. Wyklucza to
możliwość wystąpienia sporu na tle wzajemnych relacji między
franchise-biorcami11.
W praktyce obrotu najczęściej stosuje się trzy rodzaje wzorców:
- opracowane przez jedną ze stron umowy,
- opracowane przez organizacje zrzeszające zainteresowanych
określoną dziedziną życia gospodarczego (także giełdy i aukcje),
- wzorce opracowane pod auspicjami władz państwowych lub
organizacji międzynarodowych.
Każdy z takich wzorców może zostać włączony do umowy, jeżeli
strony wyrażą na to zgodę12. W przypadku franchisingu wzorzec
taki zazwyczaj przedstawia organizator sieci (franchise-dawca).
W renomowanych sieciach model taki stanowi wynik długoletniej
praktyki zawierania i wykonywania umów franchisingowych13.
Opracowuje go zwykle organizator, który dąży do tego, by wszyscy
jego kontrahenci zostali włączeni do systemu na podstawie tak samo brzmiących umów. Zdarza się również, że działające w wielu krajach narodowe związki franchisingu opracowują projekty (wzory)
umów franchisingowych, z których mogą korzystać negocjujący
partnerzy. Omawiane wzorce umowne stanowią najczęściej podstawę prowadzonych rokowań, a partnerzy punkt po punkcie uzgadniają treść umowy. W żadnym wypadku sytuacji takiej nie należy
utożsamiać z zawarciem umowy adhezyjnej14. Należy jednak za9
10
11
12
13
14
Por. W. Gitter, Gebrauchsuberlassungsuertrage..., s. 485.
Por. H. Liesegang, T.P. Oehl, Vertragsmuster..., s. 76.
Por. W. Gitter, Gebrauchsuberlassungsuertrage..., s. 485.
Por. J. Jakubowski, M. Tbmaszewski, A. Tynel, A.W. Wiśniewski, Zarys międzynarodowego prawa handlowego, Warszawa 1983, s. 148; K. Kruczalak,
Prawo handlowe, Gdańsk 1992, s. 41 i nast., s. 46.
Por. V. Schulthess, Der Franchise-Vertrag nach schweizerischem Recht, Ziirich
1975, s. 108; M. Mack, Neuere Vertragssysteme..., s. 51; M. Martinek, Franchising..., s. 87; W. Gitter, Gebrauchsuberlassungsuertrage..., s. 485.
Por. L. Stecki, Franchising..., s. 62.
160
stanowić się nad tym, na ile analiza treści wzorów umowy franchisingowej może się okazać pomocna w poszukiwaniu definicji
tejże umowy. Jeżeli bowiem założy się, że wzorzec zawiera postanowienie regulujące te kwestie, które z woli stron, przy uwzględnieniu doświadczeń franchise-dawcy, powinny zostać uregulowane
w umowie franchisingowej, to analiza wzorca niewiele nowego
wniesie do poszukiwań definicji umowy franchisingowej. Wzorce
oraz zawierane przy ich wykorzystaniu umowy franchisingowe zawierają bowiem nie tylko minium treści konieczne do przyjęcia,
że w konkretnym przypadku mamy do czynienia właśnie z umową franchisingową, a nie inną, jedynie do niej podobną, lecz zwykle
nadto inne postanowienia. Wobec braku regulacji ustawowej stronom najczęściej będzie zależało na tym, by wszystkie znaczące
dla nich zagadnienia zostały uregulowane w umowie. Dlatego też
poszukiwania definicji umowy franchisingowej nie można ograniczać
jedynie do analizy wzorców umownych oraz treści zawieranych
z ich wykorzystaniem umów.
3. Próby unormowania i zdefiniowania umowy franchisingowej
Stany Zjednoczone. W Stanach Zjednoczonych nie ma ustawodawstwa federalnego zawierającego pełną (ogólną) regulację
franchisingu. Podejmowane w tej mierze próby nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Kolejne wysiłki ujęcia franchisingu w ramy
ustawowe stanowią reakcję na nadużycia, do jakich dochodzi w
praktyce zawierania i wykonywania umów, dla których nazwa
„umowa franchisingowa" stanowi jedynie „płaszczyk"15. Dotychczas
wydane akty prawne miały (i mają) ograniczony zakres obowiązy-
15
Por. G. Enghusen, Rechtliche Probleme der Franchiseuertrtige in den Vereinigten Słaaten uou Amerika und in Europa unter besonderer Beriicksichtigung
des Kartellrechłs, Dissertation, Berlin 1977, s. 82; M. Martinek, Franchising...,
s. 51 i nast.
16
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag. Eine Untersuchung zum Recht der USA
mit uergleichenden Hinweisen zum deutschen Recht, Frankfurt am Main 1976,
s. 31 i nast.; G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 82 i nast.; M. Mack, Neuere
Vertragssysteme..., s. 27; M. Martinek, Franchising..., s. 51 i nast.; T.M. Pitegoff,
161
wania. Regulowały (i regulują) one bowiem jedynie niektóre zagadnienia związane z zawieraniem umów franchisingowych, ograniczony też był (i jest) ich przestrzenny zasięg16.
Pierwsza i najbardziej znana ustawa to Automobile Dealers'Day in Court Act z 1956 r.17 Akt ten obejmował jedynie umowy zawierane w dziedzinie handlu samochodami. Przewidywał ochronę
podmiotów handlujących pojazdami przed wszechwładzą wielkich
producentów samochodów i do tego sprowadzała się jego rola. Tten
cel (kartelowo-prawna potrzeba ochrony strony „słabszej") sprawił,
że akt ów stanowi przykład jedynie fragmentarycznej regulacji
franchisingu. W myśl § lb tegoż aktu „kontrakt franchisingowy to
pisemna umowa pomiędzy producentem samochodów a ich sprzedawcą (dealerem), której celem jest określenie ustawowych praw
i obowiązków partnerów"18. Z tego objaśnienia franchisingu niewiele jednak wynika. Nie wskazuje ono cech umowy franchisingowej i odnosi się jedynie do umów z obszaru klasycznego product
franchising19. W tym wąskim wycinku prawa i obowiązki stron mowy ujmowane bywają inaczej (co znalazło zresztą wyraz w omawianym akcie) niż w innych odmianach umowy franchisingowej.
W 1978 r. przyjęta została ustawa określana mianem Petroleum
Marketing Practices Act (PMPA), która wzorowana była na Auto-
H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen mit Franchiseuertragen in den Vereinigten Staaten von Amerika, „Wirtschaft und Wettbewerb" 1991, H. 11, s. 899
i nast.; S. Macaulay, Long-Term Continuing Relations: The American Experience Regulating Dealerships and Franchises, (in:| Franchising and the Law.
Theoretical and Comparatiue Approaches in Europę and the United States, ed. Ch.
Joerges, Baden-Baden 1991, s. 179 i nast.
17
18
19
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 31 i nast.; G. Enghusen, Rechtliche
Probleme..., s. 85, 86; M. Martinek, Franchising..., s. 52 i 53; S. Macaulay,
Long-Term Continuing Relations..., s. 199 i nast.
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 31.
Por. ibidem, s. 15 i nast.; G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 8 i nast.; M.
Mack, Neuere \krtragssysteme..., s. 32 i nast; V Schulthess, Der Franchise-Vertrag...,
s. 57 i nast.; W. Skaupy, Das „Franschising" ais zeitgerechte Vertriebskonzeption, „Der Betrieb" 1982, H. 47, s. 2446; T. Bodewig, Ausstattung und Franchising - wirtschaftliche und rechtliche Aspekte, [in:] Handbuch des Ausstattungsrechts.
Festgabe fur Friedrich-Karl Beier zum 60. Geburtstag, Hrsg. G. Schricker, D. Stauder, Weinheim 1986, s. 942 i nast.
162
mobile Dealers'Day..., a chroniła właścicieli stacji benzynowych
przed nieuczciwymi postanowieniami umów20.
Pierwszą dokładniejszą definicję umowy franchisingowej zaproponowano w Franchise Competitive Practices Act z 1967 r.
(w ujęciu rozszerzonym z 1968 r.) Był to projekt wniesiony przez senatora Harta i nazwany jego nazwiskiem (Hart-Bill)21.
Umowa franchisingowa22 - zgodnie z objaśnieniem przyjętym
w § 2 - to umowa zawarta w sposób wyraźny lub dorozumiany,
ustnie albo w formie pisemnej, pomiędzy dwiema lub więcej osobami:
- która tworzy stosunek handlowy na czas oznaczony lub nieoznaczony,
- przez którą franchise-biorca uzyskuje prawo do zbywania
towarów wytworzonych lub przetworzonych przez franchise-dawcę
bądź też uzyskuje prawo do świadczenia usług według koncepcji
organizatora,
- na podstawie której beneficjent staje się niezależnym przedsiębiorcą, lecz równocześnie tworzy komórkę w systemie sprzedaży
franchise-dawcy,
- według której przedsiębiorstwo franchise-biorcy w najwyższej mierze związane jest ze znakiem towarowym, usługowym, nazwą handlową, jak również reklamową oraz symbolami handlowymi
organizatora,
- według której franchise-biorca zdany jest na zgodne z przyjętymi regułami prowadzenie przedsiębiorstwa i stałe zaopatrzenie
w towary lub usługi organizatora.
Umowa franchisingowa odznacza się więc następującymi cechami23:
- kreuje długotrwały stosunek zobowiązaniowy,
20
21
22
23
Por. M. Martinek, Franchising..., s. 53; S. Macaulay, Long-Term Continuing
Relations..., s. 204 i nast.
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 32 i nast.; G. Enghusen, Rechtliche
Probleme..., s. 83, 84; M. Martinek, Franchising..., s. 54.
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 33 i 34.; G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 83, 84; M. Martinek, Franchising..., s. 54; S. Macaulay, Long-Term
Continuing Relations..., s. 196 i nast.
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 33 i 34; G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 83, 84.
163
- partnerzy owego stosunku pozostają samodzielnymi podmiotami, przy czym franchise-biorca łączy prawną niezależność
z własnym gospodarczym ryzykiem, z jednej strony, i włączeniem
się w podporządkowany system sprzedaży organizatora, z drugiej
strony,
- ma za przedmiot sprzedaż w dowolny sposób pochodzących
od organizatora towarów lub świadczenie usług,
- charakteryzuje się używaniem znaku i szczególnych praw
organizatora, jednolitym image systemu i zdaniem się na zaopatrzenie organizatora.
Niestety, omawiany projekt nie został przyjęty i nigdy nie stał
się ustawą. Podobny los spotkał kolejny projekt wniesiony w 1973 r.
do Kongresu przez senatora Harta, jak również projekt Franchise
Fuli Disclosure Act z 1970 r. senatora Williamsa. Pod koniec lat
siedemdziesiątych republikanin Abner Mickva z Illinois wniósł pod
obrady Kongresu nowy projekt Franchising Practices Reform Act.
Akt ten miał na celu zagwarantowanie potencjalnym franchise-biorcom uczciwości zawieranych przez nich umów. Jednocześnie zaś
chodziło o to, by konsumenci odnosili określone korzyści z funkcjonowania w systemie franchisingu licznych przedsiębiorstw24.
Choć wspomniane projekty nie stały się ustawami, nie można
pomijać ich znaczenia dla inicjatyw ustawodawczych poszczególnych stanów, w których przy opracowywaniu projektów opierano się
w znacznej mierze na założeniach projektu Harta oraz Mickyy25.
Zjawisko masowego wydawania aktów prawnych regulujących
kwestie związane z zawieraniem umów franchisingowych określa
się czasem mianem rush to regulation26. Jednakże te akty prawne
nie wniosły nic szczególnego do pojęcia franchisingu i umowy franchisingowej27.
24
25
26
27
Por. G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 84; M. Martinek, Franchising..., s. 54.
Por. G. Enghusen, Rechtliche Probleme..., s. 87; V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 35 i nast.; M. Martinek, Franchising..., s. 55 i nast.; S. Macaulay,
Long-Term Continuing Relations..., s. 196 i nast.
Por. M. Martinek, Franchising..., s. 55; S. Macaulay, Long-Term Continuing
Relations..., s. 196 i nast.
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 34; G. Enghusen, Rechtliche Probleme...,
164
Nowy element wprowadziła natomiast działalność Komisji Federalnej do Spraw Handlu (Federal Trade Kommission - FTC)28.
Komija ta ma siedzibę w Waszyngtonie D.C. i - podobnie jak inne
urzędy stanowe - nadzoruje zawieranie oraz wykonywanie umów
franchisingowych. Ponieważ przy zawieraniu umów franchisingowych obowiązuje wiele przepisów prawnych, głównie administracyjnych, zaleca się szczegółowe planowanie każdego przedsięwzięcia franchisingowego29.
Regulacja FTC z 1979 r. wymaga zgłoszenia każdej umowy
franchisingowej (tzw. disclosure rule)30. Regulacja ta obowiązuje jako prawo federalne we wszystkich pięćdziesięciu stanach, przy czym
w każdym stanie należy dodatkowo przestrzegać przepisów wewnątrzstanowych. Czternaście stanów amerykańskich ma przepisy, które zobowiązują organizatora sieci do dokonania stosownego
wpisu do urzędowego rejestru przed zawarciem umowy franchisingowej (tzw. registration rule)31. Zgodnie z prawem federalnym każdy, kto chce udzielić licencji w ramach umowy franchisingowej,
musi co najmniej dziesięć dni przed podpisaniem umowy przesłać
swojemu partnerowi list z informacjami. W piśmie tym organizator
informuje adresta o prawach, jakie uzyska jego przyszły franchise-biorca, oraz jego obowiązkach. Organizator powinien również
poinformować beneficjenta o ewentualnych trudnościach, jakie pojawić się mogą w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa franchisingowego32. Praktyczne znaczenie mają dwa arkusze zgłoszeniowe: jeden zaproponowany przez FTC oraz drugi, który pochodzi
od Midwest Securities Commissioners Association i został nazwany
28
29
30
31
32
s. 82 i nast.; M. Martinek, Franchising..., s. 55 i nast.; S. Macaulay, Long-Term
Continuing Relations..., s. 196 i nast.
Por. T.M. Pitegoff, H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 901.
Ibidem, por. także: H. Bret Lowell, D.W. Renz, The Long Arm of the Law: US
Regulation of International Franchising, „The Journal of International Franchising & Distribution Law" June 1988, s. 192.
Ibidem-, T.M. Pitegoff, H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 903.
Por. T.M. PitegofT, H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 903; H. Bret Lowell, D.W. Renz, The Long Arm..., s. 194.
Por. T.M. Pitegoff, H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 901; H. Bret Lowell, D.W. Renz, The Long Arm..., s. 194.
165
Uniform Franchise Offering Circular (UFOC)33. Różnice pomiędzy
tymi arkuszami nie są dokładnie zarysowane, ponieważ arkusz
UFOC odpowiada wymaganiom FTC. Stany, w których obowiązują przepisy o rejestracji, wymagają, by w chwili rejestracji przedstawić bilans sporządzony nie wcześniej niż na dziewięćdziesiąt
dni przed rejestracją. Aby więc uniknąć dodatkowych bilansów,
powinno się podjąć starania o rejestrację w ciągu dziewięćdziesięciu dni po zakończeniu roku bilansowego. W czasie, w którym
urząd podejmuje decyzję w sprawie umowy franchisingowej, organizatorowi nie wolno występować z dalszymi ofertami dotyczącymi
zawarcia umowy.
Według regulacji FTC z umową franchisingową mamy do czynienia wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki34:
- chodzi o rozbudowę przedsiębiorstwa lub sprzedaż towarów,
przy czym stosuje się znak towarowy lub symbole przedsiębiorstwa organizatora {franchise-dawcy),
- organizator jest w stanie sam autorytatywnie kontrolować
wykonanie i realizację umowy franchisingowej — odpowiednia klauzula umowna przewiduje uprawnienie franchise-dawcy do współdecydowania o prowadzeniu sprzedaży towarów,
- ustalono obowiązek zapłaty wynagrodzenia franchisingowego na rzecz organizatora.
Większość stanów przejęła tę regulację i definicję. Często jednakże w prawie wewnątrzstanowym, w zakresie kontroli dokonywanej przez franchise-dawcę, wymaga się tylko:
- by wykonanie umowy franschisingowej opierało się na planie marketingowym,
- wykazania znaczącego interesu franchise-dawcy (organizatora) w urynkowieniu określonych towarów i usług35.
Trzeba jednak stwierdzić, iż „plan marketingowy" jest przygotowywany zawsze, jeśli tylko organizator przestrzega zasady jawności
swojej sieci, która na zewnątrz postrzegana jest jako jedność. Staje się
33
34
35
Por. M. Martinek, Franchising..., s. 58; T.M. Pitegoff, H.-J Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 901.
Por. T.M. Pitegoff, H.-J. Blinn, Praktische Erfahrungen..., s. 902; H. Bret Lowell, D.W. Renz, The Long Arm..., s. 196.
166
to możliwe dzięki temu, że najczęściej przekazuje się jednorodzajowe symbole reklamowe, jednolitą dekorację zewnętrzną oraz
pomieszczeń przedsiębiorstwa, ustala się położenie sklepu, strój roboczy personelu, czas otwarcia itp. Elementy te mają wśród klientów wywołać wrażenie, że chodzi o tę samą sieć.
Z regulacji FTC wynika, że przepisy te dotyczą takich umów,
które za przedmiot mają „korzystną sposobność handlową" (business opportunity), nie precyzują jednak, co pojęcie to oznacza36.
Według tych przepisów „korzystna sposobność" istnieje wtedy,
gdy oferent jest zobowiązany w drodze umowy do dbałości o pomieszczenia sklepowe, sprzedaży franchise-biorcy określonych towarów, zwrotu ceny zakupu w przypadku wadliwości towarów oraz
do zagwarantowania beneficjentowi dochodów, niezależnie od zbytu37.
Regulacja FTC ma zastosowanie do wszystkich umów franchisingowych, które przewidują zbyt towarów w Stanach Zjednoczonych. Organizator sieci może jednak wyłączyć zastosowanie
tego aktu w ten sposób, że tak ukształtuje treść umowy, iż nie będzie się ona mieściła w definicji przewidzianej w FTC38. W przeciwieństwie do FTC przepisy stanowe nie przewidują takiej klauzuli
zwalniającej. Oznacza to, że w przypadku zwolnienia z regulacji
FTC umowę franchisingową można oceniać według przepisów stanowych, co jednak komplikuje obrót.
Krajowy Komitet Ujednolicania Prawa Federalnego (National
Council of Commissioners on Uniform Law) zaproponował projekt
ustawy, która ujednoliciłaby postępowanie w sprawach umów franchisingowych ( U n i f o r m Franchise and Business Opportunities
Act)39. Przyszłość pokaże, czy projekt ten doczeka się uchwalenia
oraz czy odegra oczekiwaną pozytywną rolę.
36
37
38
39
Por. H. Bret Lowell, D.W. Renz, The Long Arm..., s. 196.
Por. ibidem, s. 903 (autorzy stwierdzają, że możliwość taka istnieje wtedy, gdy
umowa zawiera klauzulę, zgodnie z którą beneficjent przez pierwsze 6 miesięcy będzie placil nie więcej niż 500 $. Organizator zrzeka się dodatkowych opłat, a FTC nie ma zastosowania).
Por. ibidem, s. 904.
167
W procesie poszukiwania definicji umowy franchisingowej nie
można pominąć wypowiedzi doktryny. Zdaniem Ch.M. Hewitta
„kontrakt franchisingowy to typowa pisemna umowa stosowana
przez licznych producentów lub dostawców, która ma na celu bezpośrednią dystrybucję ich produktów dokonywaną przez ograniczoną ilościowo grupę wybranych dealerów bądź dystrybutorów"40.
Autor ten uwypukla kryterium wyłączności i odnosi je również do
franchisingu produkcyjnego. Podobne stanowisko zajmuje D.F. Dixon41, który uznaje, że franchising jako forma zbytu przydatny jest
nie tylko w zbywaniu towarów i usług, lecz również w produkcji
określonych towarów, z wykorzystaniem umownych porozumień w
ramach więzi o charakterze wyłącznym. E.H. Levis42 szczególne
znaczenie przypisuje pakietowi usługowemu, jaki oferuje franchise-dawca. A.M. Rothenberg43 podkreśla, że zamiarem stron umowy
franchisingowej jest nawiązanie i utrzymanie długotrwałej współpracy, przy czym - jego zdaniem - istnieje również kryterium dodatkowe, tzn. obowiązek zapłaty wynagrodzenia przez franchisebiorcę. Autor ten dostrzega element zapłaty także w obowiązku
uiszczenia ceny sprzedaży w przypadku sprowadzania towarów od
samego franchise-dawcy, gdyż w takim przypadku cena ta winna
obejmować również zysk (marżę) franchise-dawcy. W przeciwieństwie do niego inni autorzy44 za zapłatę uznają wyłącznie wynagrodzenie wstępne i/lub wynagrodzenie bieżące.
Należy stwierdzić, że również doktryna nie przyczyniła się do
sformułowania jednej, powszechnie przyjętej definicji umowy
franchisingowej. Zaznacza się też tendencja do traktowania franchi40
Por. Ch.M. Hewitt, The Furor Ouer Dealer Franchises, „Business Horizons"
Winter 1958, Vol. 1, No. 1, s. 81 i nast. („franchise agreements is the standarized written agreements used by many manufactures or suppliers for the purpose of distribution their products through a limited number of selected dealers and distributors").
41
Por. D.F. Dixon, The Impact of Recent Antitrust Decisions Upon Franchise
Marketing, „Business Tbpics" Spring 1969, Vol. 17, No. 2, s. 69.
Por. E.H. Lewis, Marketing Channels: Structure and Strategy, New York 1968,
s. 67.
Por. A.M. Rothenberg, A Fresh Look at Franchising, „Journal of Marketing"
July 1967, Vol. 31, No. 3, s. 52.
Por. R.M. Dias, S. Gumick, Franchising, New York 1969, s. 44.
42
43
44
168
singu jako pojęcia zbiorczego, które stanowi podstawę tworzenia
nie tylko systemów franchisingowych, lecz również dobrowolnych łańcuchów, spółdzielni i innych. Padają również wypowiedzi, by franchise ujmować jako „licencję"45.
Podjęte próby nie doprowadziły do wykrystalizowania się pojęcia umowy franchisingowej. Potwierdził to H. Kursh stwierdzając:
„Essentially, all these definitions-or, more precisely, explanationsare correct. But the chief difficulty in that they say either too little
or too much and in this respect can be misleading."46
Europa. Umowy franchisingowe do dziś nie doczekały się
ustawowej regulacji w prawie państw Europy. Wyjątek stanowi
regulacja w ramach Unii Europejskiej, która dotyczy jednakże
problematyki bardzo specyficznej, a mianowicie zgodności treści
umowy franchisingowej z normami prawa kartelowego. Tymczasem
umowa franchisingowa stanowi podstawę funkcjonowania systemów franchisingowych. Często bywa ona nazywana ich „kręgosłupem"47.
Również w Europie zaproponowano wiele definicji umowy franchisingowej. Tutaj także nie można stwierdzić, że jedna z nich ma
charakter powszechny, że dominuje. W tym miejscu możliwe jest
jedynie wybiórcze ich przedstawienie. Przytaczam te, które - jak
sądzę - są najbardziej interesujące. I tak, na przykład G. Esser48
stwierdził, że z prawnego punktu widzenia umowa franchisingowa
jest długotrwałym stosunkiem zobowiązaniowym dwóch niezależnych przedsiębiorców, w którym franchise-biorca (beneficjent
zezwolenia, Franchise-Nehmer) za zapłatą wynagrodzenia uzyskuje prawo sprzedawania określonych towarów i/lub świadczenia
usług z zastosowaniem wyposażenia i szczególnych praw, jak rów-
45
46
47
48
Por. M. Mack, Neuere Vertragssysteme..., s. 26 oraz powołaną tam w przypisach
literaturę.
Por. H. Kursh, The Franchise Boom, New Jersey 1970, s. 24.
Por. H. Boehm, G. Kuhn, W. Skaupy, Checklist Franchising. Franchise-Systeme aufbauen und erfolgreich fiihren, Miinchen 1980, s. 154; B. Tietz, Franchising..., s. 123 i nast.
Por. G. Esser, Franchising ja - aber wie? Der Franchise-Vertrag im Lichte der
Rechtsprechung, Koln 1987, s. 20 i nast.
169
nież doświadczenia organizatora sieci (franchise-dawcy). Zdaniem
G. Essera umowa franchisingowa zawiera z reguły:
- udzielenie licencji: franchise-dawca zezwala franchise-biorcy na korzystanie z dóbr chronionych prawami z dziedziny szeroko rozumianej własności przemysłowej (znak towarowy, znak
usługowy, prawo do nazwy itd., wzór użytkowy) i przenosi na niego
w ramach tzw. pakietu marketingowego swoje techniczne i gospodarcze doświadczenie,
- postanowienia odpowiadające różnym innym umowom, takim jak umowa sprzedaży (przy dostawie produktów), umowy
najmu (najem lokalu sklepowego itd.), umowy dotyczące ruchomości koniecznych do urządzenia lokalu (w przypadku gdy lokal ten
musi spełniać określone wymagania, konieczne do właściwej prezentacji), umowy pożyczki (pośrednictwo przy pożyczkach niezbędnych
w razie inwestycji, poręczenie) lub umowa leasingu (umowy dotyczące korzystania z dóbr konsumpcyjnych),
- postanowienia odpowiadające umowie o stałe doradztwo na
rzecz franchise-biorcy, szkolenie jego załogi przed podpisaniem i po
podpisaniu umowy.
Definicję modelu umowy franchisingowej podaje W. Bauder49.
Zdaniem tego autora umowa franchisingowa to umowa, na mocy
której samodzielny przedsiębiorca (franchise-biorca, beneficjent zezwolenia franchisingowego) przez swojego partnera (franchise-dawcę, organizatora sieci) zostaje włączony do założonej przez niego organizacji zbytu, którą stanowi wielu takich przedsiębiorców i która
na rynku występuje jako jedność. Włączenie następuje w ten
sposób, że franchise-dawca za wynagrodzeniem uprawnia i zobowiązuje franchise-biorcę do korzystania, w określonym miejscu
i na określonym obszarze, z dóbr chronionych prawami z zakresu szeroko rozumianej własności przemysłowej, stosowania (wykorzystywania) swojej wiedzy, urządzenia i prowadzenia lokalu lub
przedsiębiorstwa według wskazówek, a franchise-biorca podejmuje się, we własnym imieniu i na własny rachunek, zbywać
wyłącznie lub w przeważającej części asortyment franchisingowy
49
Por. W. Bauder, Der Franchise-Vertrag. Eine systematische Darstellung von Rechtstatsachen, Dissertation, Stuttgart 1988, s. 40.
170
w swoim lokalu albo na określonym obszarze oraz wspierać ten
zbyt, eksponując przy tym symbole franchise-dawcy (organizatora) i podporządkowując im własne oznaczenia oraz własną nazwę
lub nazwę własnego przedsiębiorstwa, przy czym franchise-dawca
jeszcze przed uruchomieniem przedsiębiorstwa wspiera i szkoli
franchise-biorcę, stale go wspiera, szkoli i kontroluje również w
okresie późniejszym, oraz dalej rozwija organizację zbytu, franchise-biorca zaś informuje organizatora i wspiera w określonych sprawach.
Nieco inaczej zagadnienie to ujmuje V. Behr50. Stwierdza on
mianowicie, że umowa franchisingowa to trwały stosunek niezależnych partnerów oparty na podstawie umownej, którego przedmiotem jest sprzedaż towarów i/lub świadczenie usług, charakteryzujący
się tym, że franchise-dawca przenosząc czasowo prawa i pozycję
prawną zbliżoną do pozycji prawnej, jaką sam posiada, oraz przekazując wiadomości, zezwala włączonym do sieci franchise-biorcom, w ramach ściśle określonego planu sprzedaży, świadczyć określone usługi na rzecz osób trzecich, przy czym jednocześnie dąży do
zastrzeżenia na własną korzyść uprawnień do udzielania wskazówek oraz prawa do kontroli.
W Unii Europejskiej podjęto próbę ujęcia w ramy prawne zjawiska określanego mianem franchisingu oraz, stanowiącej jego
podstawę, umowy franchisingowej. Jedną z takich prób był Europejski kodeks franchisingu51. W jego preambule czytamy między innymi, że głównym celem umowy franchisingowej jest dążenie do osiągnięcia zarówno przez organizatora {franchise-dawcę), jak i franchise-biorcę gospodarczych korzyści, dzięki osobistemu wkładowi pracy
i zainwestowaniu środków finansowych, przy zagwarantowaniu
obustronnej niezależności. W umowie franchisingowej franchisebiorca zobowiązuje się do uiszczenia wynagrodzenia, w takiej czy
innej formie, na rzecz franchise-dawcy za możliwość posługiwania się nazwą, koncepcją prowadzenia przedsiębiorstwa, technologią i know-how. Ponieważ umowa franchisingowa opiera się
50
51
Por. V. Behr, Der Franchiseuertrag..., s. 31.
Por. Europaischer Verhaltenskodex fur Franchising..., s. 4.
171
na zaufaniu, partnerzy będą się starali unikać nieporozumień we
wzajemnych stosunkach i ze względu na ogół łączących ich powiązań52.
Kodeks zawiera także zasady dotyczące ukształtowania treści umowy53. Wynika z nich, że:
- w umowie franchisingowej określone są prawa i obowiązki
partnerów - umowa winna być fair i wyważona, aby zagwarantować zadowalającą obie strony praktykę,
- umowa ma być sformułowana zrozumiale i ujęta w języku
ojczystym franchise-biorcy.
W umowie powinny być uregulowane następujące zagadnienia (jednakże w zgodzie z przepisami krajowymi i przepisami
wspólnymi):
- rodzaj i warunki zapłaty bieżących wynagrodzeń oraz ewentualnego wynagrodzenia wstępnego przy zawarciu umowy,
- czas trwania umowy i przesłanki ewentualnego przedłużenia, chwila i okres wypowiedzenia,
- przywileje franchise-dawcy w przypadku odstąpienia prawa
przez franchise-biorcę,
- określenie praw wyłącznych, które w ramach umowy uzyska
franchise-biorca, przyznanie wyłączności na oznaczonym terenie,
z włączeniem ewentualnej opcji na tereny przylegle,
- warunki sprzedaży dostarczanych towarów, z włączeniem
transportu i kosztów transporu,
- warunki płatności,
- usługi, jakie świadczy franchise-Aawca w zakresie: sprzedaży, wspierania zbytu, reklamy, technologii i know-how, doradztwa
w sferze gospodarki przedsiębiorstwa i polityki prowadzenia działalności gospodarczej, doradztwa w kwestiach finansowych i podatkowych, warunków świadczenia tych usług, szkolenie franchise-biorcy i jego personelu,
- obowiązki franchise-biorcy: przedkładanie ksiąg i innych
dokumentów, gotowość do wzięcia udziału w szkoleniach, zgoda na
52
53
Ibidem, s. 4.
Ibidem, s. 6 i nast.
172
przeprowadzenie kontroli przez franchise-dawcę w przedsiębiorstwie franchise-biorcy.
Kolejną próbę zdefiniowania umowy franchisingowej podjęła Komisja Unii Europejskiej, wydając rozporządzenie 4087/88
w sprawie zastosowania artykułu 85 ust. 3 traktatu rzymskiego
do grupy umów franchisingowych54. Rozporządzenie to dotyczy
zgodności treści umowy franchisingowej z normami prawa kartelowego Unii. Na szczególną uwagę zasługuje wykładnia użytych w treści tego aktu pojęć. Zdaniem Komisji umowy franchisingowe to umowy, na mocy których jeden przedsiębiorca (organizator,
franchise-dawca) drugiemu przedsiębiorcy (beneficjentowi zezwolenia, franchise-biorcy) zezwala za pośrednim lub bezpośrednim
wynagrodzeniem pieniężnym na stosowanie franchise w celu umiejscowienia na rynku określonych towarów i/lub usług. Kontrakty te
muszą regulować następujące kwestie:
- używanie wspólnej nazwy lub znaku, jak również jednolitą
formę zewnętrzną (wystrój) określonego lokalu i/lub środka transportowego,
- udostępnienie przez franchise-dawcę franchise-biorcy know- how,
- bieżące handlowe i techniczne wspieranie franchise-biorcy
przez franchise-dawcę w czasie trwania umowy55.
W ujęciu Komisji Unii pojęcie franchise oznacza ogół praw
z dziedziny własności przemysłowej lub intelektualnej, takich jak
prawa obejmujące znaki towarowe, nazwy handlowe, szyldy sklepowe, wzoiy użytkowe, wzory zdobnicze, prawa autorskie, know-how
lub patenty, które zostają udostępnione w celu sprzedaży towarów albo świadczenia usług na rzecz konsumentów.
Z kolei know-how zdefiniowano jako ogół nie opatentowanych
praktycznych wiadomości, które opierają się na doświadczeniu,
jak również próbach organizatora i są poufne, istotne oraz zidentyfikowane. Zwrot „poufne" oznacza, że know-how w swojej substancji, strukturze oraz w dokładnym zestawieniu swoich części nie
jest ogólnie znane ani łatwo dostępne. Nie oznacza to jednak, że każda poszczególna część know-how poza przedsiębiorstwem organizato54
55
Amtsblatt der Europaischen Gemeinschaften L 359/88, s. 46 i nast.
Ibidem, s. 48.
173
ra jest całkowicie nieznana lub niemożliwa do uzyskania. Wystarczy, że know-how obejmuje wiadomości, które mają znaczenie
dla sprzedaży towarów lub świadczenia usług na rzecz konsumentów, a jednocześnie jest użyteczne dla franchise-biorcy. Zwrot „zidentyfikowane" oznacza, że know-how musi być wystarczająco dokładnie opisane, aby móc sprawdzić, czy spełnione zostały elementy
tajności oraz istotności56.
Polska. W polskim piśmiennictwie A. Koch przyjął, iż umowa
franchisingowa to umowa, mocą której jedna strona (organizator
sieci) udziela drugiej zezwolenia na stosowanie określonej metody
działalności gospodarczej, na przykład na posługiwanie się wynalazkiem lub know-how z zakresu pewnego typu działalności,
na korzystanie z informacji i doświadczeń oraz na posługiwanie
się znakami towarowymi, godłami, emblematami i innymi oznaczeniami, zobowiązując się do udzielania pomocy przy stosowaniu
tej metody, a druga strona (beneficjent zezwolenia franchisingowego) zobowiązuje się do prowadzenia we własnym imieniu i na
własny rachunek określonej działalności gospodarczej, przy korzystaniu z udzielonego zezwolenia ściśle według zaleceń organizatora,
oraz do zapłaty uzgodnionego wynagrodzenia57.
K. Kruczalak umowę franchisingową uznaje za taką umowę,
przez którą franchisingodawca jako organizator sieci franchisingowej udziela pozwolenia (zgody, licencji), zwanego franchise, na
prowadzenie w ramach sieci i pod firmą dającego pozwolenie określonej działalności handlowej podmiotowi gospodarczemu, zwanemu franchisingobiorcą58.
L. Stecki przyjął, że podpisując umowę franchisingu, przedsiębiorca stosujący franchising (dawca franchisingu) zobowiązuje się do udostępnienia podmiotowi korzystającemu z franchisingu
(biorcy franchisingu) korzystania, przez czas oznaczony lub nie określony, z oznaczenia jego firmy, godła, emblematu, symboli, patentów,
wynalazków, wzorów użytkowych i zdobniczych, know-how, koncepcji i techniki prowadzenia określonej działalności gospodar56
57
58
Ibidem.
Por. A. Koch, Umowa franchisingowa..., s. 57.
Por. K Kruczalak, Inne umowy..., s. 313.
174
częj, z zachowaniem stosowanego przezeń zewnętrznego i wewnętrznego wyposażenia pomieszczeń, oraz do udzielania mu stosownej pomocy, beneflcjariusz (franchise-biorca) zaś zobowiązuje się
do prowadzenia wskazanej działalności gospodarczej, połączonej
z korzystaniem z udostępnionych mu praw, doświadczeń i tajemnic zawodowych, oraz do zapłaty uzgodnionego wynagrodzenia59.
A. Świstowska definiuje umowę franchisingową jako umowę,
mocą której jedna strona (organizator sieci) udziela drugiej stronie
(beneficjent zezwolenia), w zamian za bezpośrednie lub pośrednie
wynagrodzenie pieniężne, prawa do korzystania z tzw. pakietu
franchisingowego w celach sprzedaży zindywidualizowanych typów
dóbr (usług) klientom60.
W polskiej doktrynie na temat umów franchisingowych wypowiadały się również E. Wojtaszek61 oraz E. Trapie62. Autorki te nie
podejmowały jednak próby sformułowania definicji umowy franchisingowej.
4. Wnioski końcowe
Podane przykłady i próby zdefiniowania umowy franchisingowej dowodzą, że brak dotąd powszechnie przyjętej definicji omawianej umowy. Brak też normatywnego modelu tej umowy wykształconego w ustawodawstwie63. Omawiane próby doktrynalne
oraz podjęte w ramach Unii, przez jej organy, stanowią dowód poszukiwania takiego modelu. Poszukiwania te trudno uznać za zakończone. Proponowane do tej pory definicje umowy franchisingowej
są wyrazem dążenia do uogólnienia dotychczasowych doświadczeń
praktyki obrotu, w gruncie rzeczy stanowią syntezę tych doświad-
59
60
61
62
63
Por. L. Stecki, Franchising..., s. 63, 64.
Por. A. Świstowska, Kazus z zakresu..., s. 210-211.
Por. E. Wojtaszek, Umowa franchisingu..., s. 211 i nast.
Por. E. Trapie, Umowy franchisingowe w świetle przepisów EWG dotyczących
wolnej konkurencji, (w:) Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Józefowi
Skąpskiemu, red. A. Mączyński, M. Pazdan, A. Szpunar, Kraków 1994, s. 478
i nast.
Por. G. Esser, Franchising ja..., s. 19; A. Koch, Umowa franchisingowa
s. 58.
175
czeń. Trudno jednak uznać proces kształtowania się konstrukcji
umowy franchisingowej za zakończony. Należy w dalszym ciągu
obserwować praktykę obrotu i dostosowywać do niej wypowiedzi
zmierzające do ujęć syntetycznych. Dotyczy to także budowy definicji umowy franchisingowej.
Nie wydaje się, by należało pośpiesznie dążyć do nadania tej
umowie ostatecznego kształtu normatywnego oraz jej pełnego
i szczegółowego unormowania w legislacji krajowej lub międzynarodowej. Nie wyklucza to oczywiście prowadzenia prac nad przygotowaniem projektów takich regulacji.
Nieodzowne jest jednak wyróżnienie minimum treści umowy
franchisingowej. Znalezienie takiego kompleksu postanowień, które muszą się znaleźć w każdej umowie franchisingowej, jest konieczne, by w konkretnym przypadku można było mówić o umowie franchisingowej, a nie innej, jedynie do niej podobnej.
Poszukując minimum treści umowy franchisingowej, będę zmierzała do wskazania jej „przedmiotowo istotnych elementów"64, czyli
cech, które pozwalają przyporządkować konkretną umowę do kategorii umów nazywanych umowami franchisingowymi. Świadomie
zwrot „elementy przedmiotowo istotne" ujmuję w cudzysłów, skoro
umowy franchisingowe nie są umowami nazwanymi. Posługuję
się też wyrażeniem „kategoria (rodzaj) umów", a nie „typ umowy",
aby uniknąć rozstrzygania kwestii ubocznych z punktu widzenia zasadniczego celu niniejszego opracowania - czy mianowicie dopuszczalne jest posługiwanie się pojęciem elementów przedmiotowo
istotnych (essentialia negotii) w odniesieniu do umów nienazwanych, ale już ukształtowanych w praktyce obrotu lub czy wolno mówić o typie umowy w sytuacji, gdy mamy do czynienia z umową nienazwaną, ale już ukształtowaną w obrocie.
Każda umowa fransichingowa powinna - jak się wydaje - zawierać następujące elementy:
64
Podobne problemy napotkał B. Gawlik, poszukując minimum właściwości
charakterystycznych umowy know-how. Autor ten jednak, powołując się na
ustaloną praktykę zawierania tych umów, posługuje się terminem essentialia
negotii, por. B. Gawlik, Umowa know-how. Zagadnienia konstrukcyjne, Iw:]
„Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej", z. 3, Warszawa- K r a k ó w 1974, s. 80 i nast.
176
— zezwolenie na posługiwanie się franchise w celu prowadzenia
działalności gospodarczej określonego rodzaju (produkcja, zbyt oznaczonych towarów, działalność usługowa) z równoczesnym nałożeniem na franchise-bioTcą obowiązku prowadzenia działalności z korzystaniem z udzielonego zezwolenia; obowiązek ten dotyczy także
jednolitego występowania na rynku (jednolita forma zewnętrzna,
wystrój) oraz korzystania z udostępnionego przez franchise-dawcę
know-how,
- postanowienia określające prawo i obowiązek franchise-biorcy
do działania we własnym imieniu i na własny rachunek,
- klauzulę przewidującą wspieranie beneficjenta przez organizatora sieci, doradztwo,
— wynagrodzenie na rzecz franchise-dawcy.
Wskazanie „elementów konstytutywnych" umowy franchisingowej nie oznacza, że konkretna umowa, jaką zawarły strony, nie
może zawierać innych jeszcze elementów. Pamiętać bowiem należy
o tym, że nie mamy tutaj do czynienia z ustawowo określonym typem umowy. Dlatego też - jak dowodzi praktyka - umowy fraijchisingowe są zazwyczaj bardzo obszerne, strony bowiem dążą do
określenia tego wszystkiego, co same uznają za ważne.
Wychodząc z tych założeń, przyjmuję, iż pod pojęciem „umowa franchisingowa" rozumie się umowę, w której jedna strona,
tj. franchise-dawca (organizator sieci franchisingowej), udziela zezwolenia na korzystanie z zespołu dóbr określanych mianem franchise w celu prowadzenia określonej działalności gospodarczej oraz
zobowiązuje się do udzielenia wszelkiej pomocy koniecznej do prawidłowego korzystania z udzielonego zezwolenia, natomiast druga
strona, 1j. franchise-biorca (beneficjent zezwolenia franchisingowego), zobowiązuje się do prowadzenia we własnym imieniu oraz na
własny rachunek określonej działalności gospodarczej przy korzystaniu z udzielonego zezwolenia, a także do zapłaty wynagrodzenia
franchisingowego.
177

Publikacja darmowa

Transkrypt

Podobne dokumenty

Wigilia - Restauracja Polska Różana

Dzienny Biuletyn Rady Gospodarczej (16.01.2012)