tematami na rok szkolny 2013/2014.

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
TEMATY DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO
LITERATURA
1. Symbolika żywiołów. Interpretując wybrane teksty poetyckie, zwróć uwagę na
wieloznaczność określonych elementów natury.
2. Kreacja narratora w literaturze przekazującej prawdę o obozach koncentracyjnych i łagrach.
Interpretując wybrane utwory, określ jej wpływ na wymowę dzieł.
3. Porównaj wizje początków ludzkości w różnych mitologiach i literaturze. Zinterpretuj celowo
dobrane teksty.
4. Bohaterowie literaccy jako autorzy pamiętników, dzienników, listów. Analizując teksty,
scharakteryzuj i porównaj wybrane kreacje literackie.
5. Symbolika chrześcijańska w polskiej literaturze romantycznej. Zinterpretuj wybrane symbole,
określ ich funkcje w dziełach literackich.
6. Obrazy dwudziestego wieku w polskiej poezji współczesnej. Omów problem, interpretując
wybrane teksty.
7. Zanalizuj wybrane utwory literackie, w których narracja odzwierciedla typowe mechanizmy
ludzkiej pamięci (np. chronologię, zasadę skojarzeń, zaburzenia hierarchii ważności zdarzeń
itp.)
8. Analizując wybrane reportaże literackie, przedstaw relacje między autorem a bohaterami.
Sformułuj wnioski na temat dostrzeżonych prawidłowości.
9. Motyw zbrodni w wybranych utworach literatury wysokiej i w powieściach kryminalnych.
Interpretując teksty, porównaj sposoby funkcjonowania motywu.
10. Obrazy wsi w ujęciu sielankowym, realistycznym i naturalistycznym. Interpretując utwory
literackie, określ funkcje środków artystycznych właściwych dla danej konwencji.
11. Znaczenie sacrum w życiu bohaterów literackich. Omów zagadnienie, analizując wybrane
utwory.
12. Paradoks w poezji. Porównaj sposoby funkcjonowania tego środka wyrazu w wybranych
wierszach Wisławy Szymborskiej i utworach poetów barokowych.
13. Czas jako przedmiot literackich eksperymentów. Określ ich funkcje, interpretując utwory z
prozy polskiej i obcej.
14. „Inny” w literaturze. Interpretując wybrane utwory, omów powody i konsekwencje
odmienności bohaterów literackich.
15. Poezja religijna wczoraj i dziś. Interpretując wybrane teksty poetyckie, przedstaw zmienność
literackich sposobów wyrażania uczuć.
16. Przedstaw ewolucję wybranego gatunku literackiego wywodzącego się z Biblii. Zinterpretuj
wybrane dzieła literackie i sformułuj wnioski dotyczące zaobserwowanych tendencji.
17. Interpretując wybrane dzieła z różnych epok, omów funkcje aluzji literackiej jako
świadomego umieszczenia tekstu w polu tradycji.
18. Porównaj literackie kreacje Jezusa Chrystusa z przekazami ewangelicznymi. Analizując
wybrane utwory, określ funkcje nawiązań biblijnych i ujęć polemicznych.
19. Porównaj literackie obrazy tego samego miasta, przedstawione w różnych utworach.
Interpretując teksty, określ wpływ konwencji literackiej na kreację przestrzeni.
20. Magiczny świat baśni. Porównaj symbolikę magicznych rekwizytów oraz funkcje postaci
fantastycznych, interpretując wybrane baśnie i inne utwory literackie.
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
TEMATY DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO
21. Zinterpretuj monologi bohaterów literackich reprezentujących różne epoki i gatunki.
Porównaj formy monologów oraz okoliczności, w których powstały.
22. Kultura średniowiecza źródłem inspiracji dla współczesnej literatury fantasy. Omów
zagadnienie, interpretując wybrane utwory literackie.
23. Cnoty moralne jako przedmiot dociekań poetów i filozofów. Interpretując wybrane utwory
literackie, przedstaw ewolucję pojęcia. Uwzględnij kontekst filozoficzny.
24. Rosja w oczach swoich pisarzy – porównaj sposoby mówienia o państwie i społeczeństwie,
interpretując dzieła wybranych autorów.
25. Stereotypy narodowościowe utrwalone w literaturze. Analizując wybrane utwory literackie z
różnych epok, określ sposoby funkcjonowania tego zjawiska.
ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEŁAMI SZTUKI
1. Interpretując wybrane realizacje motywu pasji w literaturze, filmie i malarstwie, zwróć uwagę
na specyfikę środków obrazowania typowych dla różnych dziedzin artystycznych.
2. Epopeje na ekranie. Zinterpretuj filmowe wersje wybranych utworów i porównaj je z
literackimi pierwowzorami.
3. Literackość dzieła malarskiego oraz zjawisko malarskości w literaturze. Przedstaw związki
tych dwóch dziedzin artystycznych, analizując wybrane teksty kultury.
4. Sytuacja uwięzienia rozumiana dosłownie i metaforycznie. Porównaj różne postawy
człowieka zniewolonego, interpretując wybrane dzieła literackie i filmowe.
5. Woda źródłem inspiracji w literaturze i sztukach plastycznych. Analizując wybrane dzieła,
zwróć uwagę na symbolikę tego żywiołu.
6. Ruiny w estetyce romantycznej i współczesnej. Zinterpretuj ich metaforykę, analizując
wybrane teksty literackie i dzieła plastyczne.
7. Błazen jako głupiec i jako mędrzec. Porównaj różne wizerunki tej postaci, analizując wybrane
teksty literackie i inne teksty kultury.
8. Figury czasu w literaturze oraz innych dziedzinach sztuki renesansu i baroku. Zinterpretuj
znaczenia symboliczne wybranych utworów, uwzględniając kontekst światopoglądowy epok.
9. Teatralne i/lub filmowe realizacje wybranego dramatu Szekspira. Porównaj je, określając
stosunek reżysera do literackiego pierwowzoru.
10. Antybohater w kulturze współczesnej. Omów sposoby kreacji tego rodzaju postaci i jej
funkcje, analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
11. Deformacja rzeczywistości w utworach literackich oraz innych tekstach kultury. Interpretując
wybrane dzieła, przedstaw i porównaj różne zabiegi artystyczne.
12. Sposoby budowania nastroju grozy. Porównaj zabiegi artystyczne zastosowane w wybranych
dziełach literackich i filmowych.
13. Doświadczenie Holocaustu – artystyczne świadectwa z obu stron muru. Omów problem,
analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
14. Realia życia w PRL w ujęciu filmowym i literackim. Zinterpretuj wybrane dzieła, zwracając
uwagę na ich poetykę.
15. Sprzeciw artystów wobec sztuki zastanej. Interpretując wybrane dzieła literackie, muzyczne,
malarskie, omów zjawisko awangardy artystycznej.
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
TEMATY DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO
16. Porównaj teksty poetyckie i ich wersje śpiewane w wykonaniu wybranych artystów. Zwróć
uwagę na interpretacje wykonawców oraz wpływ warstwy instrumentalnej na nastrój
utworu.
17. Literackie i fotograficzne świadectwa czasu wojny. Interpretując wybrane utwory literatury
faktu i zdjęcia reportażowe, porównaj ich wartości poznawcze, etyczne i estetyczne.
18. Melancholia w literaturze i plastyce. Porównaj alegoryczne i symboliczne ujęcia tego tematu,
analizując wybrane dzieła.
19. Przekorne reinterpretacje mitów greckich w literaturze i innych dziełach sztuki. Zinterpretuj
dzieła, które stanowią opozycję wobec archetypów utrwalonych w tradycji.
20. Kompozycja otwarta w dziełach literackich i malarskich. Interpretując wybrane teksty kultury,
określ i porównaj funkcje tego zabiegu artystycznego w dwóch dziedzinach sztuki.
JĘZYK
1. Dawny i współczesny język miłości. Porównaj środki językowe pełniące funkcję ekspresywną,
analizując wybrane epoko (współczesne i staropolskie).
2. Zanalizuj język wybranych artykułów prasowych ze względu na dominujące w nich funkcje:
informatywną i impresywną.
3. Najnowsze zapożyczenia z języka angielskiego. Zanalizuj zebrane wypowiedzi reprezentantów
dowolnej grupy środowiskowej lub zawodowej oraz oceń zasadność i celowość zapożyczeń.
4. Porównaj środki służące stylizacji gwarowej w języku narratora i wybranych bohaterów,
analizując dowolną powieść o tematyce wiejskiej.
5. Język groteski jako wyzwanie wobec tradycji. Zanalizuj wybrane utwory Witkacego i
Gombrowicza, zwracając uwagę na zjawisko gry z konwencjami językowymi i literackimi.
6. Analizując wybrane wiersze Wisławy Szymborskiej, określ funkcje przekształceń związków
frazeologicznych w języku poetyckim autorki.
7. Sposoby bogacenia słownictwa współczesnego języka polskiego. Na podstawie analizy
wybranych wypowiedzi (np. z prasy, Internetu, telewizji) scharakteryzuj występujące w nich
zapożyczenia i neologizmy oraz oceń ich poprawność.
8. Znaczenie i pochodzenie nazw osobowych. Zanalizuj i poklasyfikuj imiona, nazwiska i
przezwiska Twoich przyjaciół oraz członków rodziny.
9. Znaczenie i pochodzenie wybranych nazw miejscowych w Twojej okolicy lub regionie.
Zanalizuj oraz poklasyfikuj zgromadzony materiał językowy.
10. Dawny i współczesny język osobistych wynurzeń. Porównaj środki językowe stosowane przez
wybranego pamiętnikarza z XVII – XIX w. z językiem autora współczesnego blogu
internetowego.
11. Archaizacja w literaturze. Analizując wybrane teksty literackie, porównaj zastosowane w nich
środki językowe oraz określ funkcje tej stylizacji.
12. Zanalizuj język bohaterów dowolnej powieści realistycznej oraz scharakteryzuj środki
językowe podkreślające zróżnicowanie postaci ze względu na wiek, charakter, pochodzenie
społeczne.
13. Scharakteryzuj język wybranych gatunków internetowych (np. blog, list elektroniczny, czat)
na podstawie analizy zgromadzonego materiału.
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
TEMATY DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO
14. Komizm słowny – zamierzony i niezamierzony. Porównaj mechanizmy jego powstawania,
analizując wybrane teksty literackie i kabaretowe.
15. Język reklamy dawniej i obecnie. Zanalizuj i porównaj wybrane teksty reklamowe z prasy
międzywojennej i współczesnej.
16. Mowy starożytnych oratorów a przemówienia współczesnych polityków. Porównaj
retoryczne środki perswazji zastosowane w wybranych tekstach.
17. Różne odmiany stylu publicystycznego. Porównaj je, analizując język i styl wybranych
artykułów prasowych.
18. Słownictwo kolokwialne i dosadne w literaturze współczesnej. Na podstawie analizy języka
wybranych utworów (autorstwa np. Masłowskiej, Pilcha, Stasiuka) określ funkcje tego
rodzaju stylizacji oraz oceń zasadność jej zastosowania.
19. Styl urzędowy i publicystyczny w poezji współczesnej. Zanalizuj język wybranych wierszy oraz
określ funkcje tego typu stylizacji.
20. Mowa pokolenia dziadków i pokolenia wnuków w Twojej miejscowości (regionie). Zanalizuj
i porównaj zebrany materiał językowy oraz przedstaw wnioski.
21. Mówiony i pisany język współczesnych dziennikarzy sportowych. Scharakteryzuj i porównaj,
analizując wybrane artykuły prasowe oraz nagrane sprawozdania radiowe i/lub telewizyjne.
22. Język komiksu a język prozy fabularnej. Porównaj funkcje języka w kreowaniu świata
przedstawionego dowolnie wybranego utworu literackiego oraz jego wersji komiksowej.
23. Mowa ezopowa. Interpretując wybrane teksty literackie, zwróć uwagę na różnorodność
zastosowanych środków językowych. Uwzględnij kontekst społeczno – polityczny zjawiska.