KRAKÓW IMPACT

KRAKÓW IMPACT
Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:
ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego
przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy
wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii.
Warsztaty szkoleniowo-konsultacyjne
Kraków, 23 –24 listopada 2012 r.
Materiały szkoleniowe
Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach
szwajcarskiego programu współpracy z nowymi
krajami członkowskimi Unii Europejskiej
www.krakowimpact.pl
KRAKÓW IMPACT
Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:
ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego
przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy
wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii.
Warsztaty szkoleniowo-konsultacyjne
Kraków, 23 –24 listopada 2012 r.
Materiały szkoleniowe
Materiały przygotowane merytorycznie przez Zespół
Badawczy Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego
w Krakowie we współpracy z Instytutem Turystyki
Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii
HES-SO Valais, Biurem Kongresów UMK i Krakowskim
Biurem Festiwalowym.
Spis treści
5Informacja o projekcie
5Cele projektu i korzyści dla branży
6 Definicje terminów przyjętych i wykorzystywanych w badaniu
8Mnożnikowe efekty turystyki – istota i logika liczenia
10 Badania ekonomicznego wpływu turystyki na gospodarkę – wybrane podejścia metodyczne
12Genewa – destynacja turystyki biznesowej
14Nowe badania dotyczące wpływu ekonomicznego na rozwój ekonomiczny kantonu Genewa
15 Badania POT i znaczenie tegorocznych wyników dla miasta Krakowa i projektu
18Zespół projektowy – notki biograficzne
podziękowania
Zespół projektowy pragnie podziękować następującym
osobom z branży przemysłu spotkań za poświęcony na
tym etapie projektu czas; ich cenne uwagi merytoryczne
oraz propozycje modyfikacji formularzy ankietowych
będą wykorzystywane w dalszych etapach projektu.
Anna Jędrocha, Prezes Symposium Cracoviense (rekomendowana firma PCO), Prezes Krakowskiej Izby Turystyki
Ewa Woch, Wiceprezes Targów w Krakowie (rekomendowana firma PCO)
Agata Osiak, Dyrektor ds. Sprzedaży i Marketingu Sheraton Kraków Hotel
Jacek Legendziewicz, Prezes Jordan Group (Hotel Galaxy, Biuro Kongresów Jordan – rekomendowana firma
PCO)
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
5
Informacja o projekcie
Cele projektu i korzyści dla branży
Nazwa projektu
W 2009 r. Biuro Kongresów Urzędu Miasta Krakowa
w porozumieniu z kluczowymi podmiotami związanymi
z przemysłem spotkań w Krakowie rozpoczęło proces
analizy liczby oraz struktury organizowanych w naszym
mieście grupowych spotkań biznesowych. Badania były
prowadzone w tym samym czasie, gdy Poland Convention Bureau Polskiej Organizacji Turystycznej oraz regionalne biura kongresów z wiodących ośrodków metropolitalnych w Polsce rozpoczęły podobne działania.
Aby zmienić stereotypowe przekonanie o niewielkim
znaczeniu przemysłu spotkań dla gospodarki, potrzebne są konkretne, wiarygodne dane pokazujące korzyści
płynące z tej gałęzi gospodarki dla miast, regionów czy
kraju.
Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena
i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu
spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu
dobrych praktyk ze Szwajcarii.
Opis projektu
Z roku na rok znaczenie krakowskiego przemysłu spotkań wydaje się rosnąć. Można tak wnioskować choćby
na podstawie liczby kongresów i konferencji organizowanych w naszym mieście. W wyniku kilkuletniej współpracy Biura Kongresów UMK z Fundacją Uniwersytetu
Ekonomicznego w Krakowie oraz Krakowskim Biurem
Festiwalowym zdecydowano się ubiegać o pozyskanie
zewnętrznych środków finansowych na przeprowadzenie analizy faktycznego znaczenia przemysłu spotkań
w Krakowie. Przygotowany wniosek projektowy znalazł
się na pierwszym miejscu listy rankingowej wniosków
zakwalifikowanych do sfinansowania. Uzasadnienie merytoryczne, przyjęta metodyka badań oraz doświadczenia partnerów z Polski i Szwajcarii potwierdziły wysoką
wartość przedsięwzięcia i rzetelność planowanych prac.
Głównym celem projektu jest ocena i monitorowanie
wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze
Szwajcarii. Projekt realizuje cele Funduszu Partnerskiego: promowanie, tworzenie i wzmacnianie partnerstwa
poprzez wymianę dobrych praktyk i know-how między
polskimi jednostkami samorządu terytorialnego (Gmina
Miejska Kraków, Urząd Miasta Krakowa – lider projektu)
i instytucjami (Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego
w Krakowie i Krakowskie Biuro Festiwalowe – partnerzy
projektu) a instytucjami szwajcarskimi (Uniwersytet
Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii (HES-SO Valais
– partner projektu).
Przedstawiciele branży turystycznej (także z Krakowa)
powszechnie utrzymują, że za mało uwagi poświęca się
wspieraniu turystyki biznesowej; te opinie nie są jednak
uzasadnione odpowiednimi danymi dowodzącymi wagi
i wkładu tej branży w gospodarkę miasta. Brak takich
danych wynika z faktu, że do 2011 r. właściwie nie podjęto odpowiednich działań zmierzających do ich opracowania! Zebranie ich i przeprowadzenie analizy dla
Krakowa stało zatem u podstaw przedsięwzięcia, które
realizujemy, a którego sukces zależy w dużej mierze od
pomyślnej współpracy z branżą.
Celem projektu „Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego
przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii” jest dostarczenie kluczowym instytucjom i organizacjom z naszego
miasta wiedzy dotyczącej roli lokalnego przemysłu spotkań w gospodarce Krakowa. Realizacja tak zakreślonego
celu nastąpi właśnie poprzez analizę i późniejszy monitoring tutejszego przemysłu spotkań.
Kraków zabiega w ostatnich latach o silną pozycję w krajowych i międzynarodowych rankingach w tej dziedzinie.
Miasto kreuje obraz atrakcyjnej, przygotowanej infrastrukturalnie i profesjonalnej destynacji, doskonałego
miejsca spotkań dla światowych stowarzyszeń, organizacji i korporacji, a także dla podmiotów krajowych.
Systematycznie budowany wizerunek stolicy Małopolski
można obecnie wzmocnić poprzez pokazanie całemu
krajowi i międzynarodowemu otoczeniu przedsięwzięcia opartego na doświadczeniach Szwajcarii, dającego
6
Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
merytoryczne argumenty dla nowych inwestycji w Krakowie i tworzącego jeszcze lepszy klimat dla prywatnych
inicjatyw w przemyśle spotkań.
Projekt w swojej istocie jest skierowany do podmiotów
osadzonych w przemyśle spotkań. Wśród korzyści, jakich
im dostarcza, wyliczmy:
• informacje o znaczeniu tego przemysłu w Krakowie –
szczególnie przydatne podczas tworzenia biznes­
planów dla nowych inwestycji istotnych dla branży,
• przygotowanie konkretnych danych o znaczeniu lokalnego przemysłu spotkań dla zarządów krakowskich izb, stowarzyszeń i organizacji związanych
z turystyką i usługami,
• wykorzystanie pozyskanych danych jako argumentu podczas tworzenia przyszłych strategii rozwoju miasta, strategii sektorowych i horyzontalnych,
w przyszłym Małopolskim Regionalnym Programie
Operacyjnym,
• zapoznanie się z doświadczeniami działań prowadzonych w przemyśle spotkań w Szwajcarii, ze specyfiką tego kraju i z uwarunkowaniami rozwoju tego
przemysłu,
• wykorzystanie dobrych szwajcarskich praktyk w działalności poszczególnych podmiotów przemysłu spotkań,
• możliwość aktywnego włączenia się w działania projektowe oferujące uczestniczącym firmom – których
liczba jest ograniczona z uwagi na metodykę projektu
– dostęp do opracowanych wyników analiz (przed
oficjalną publikacją raportu końcowego),
• udział w spotkaniach, warsztatach oraz konferencjach organizowanych w ramach projektu, podczas
których pracownicy firm zyskują możliwość poszerzenia swojej wiedzy w zakresie objętym działaniami,
• zwiększenie popularności krakowskich obiektów
konferencyjnych i pośredników w kraju i w Europie
dzięki promocji projektu poświęconego przemysłowi
spotkań,
• lepsza wymiana informacji, pozwalająca na koordynację działań rozwojowych w przemyśle spotkań,
• umieszczenie informacji o uczestnictwie firmy w projekcie (nazwisko osoby reprezentującej, adres witryny internetowej, logo firmy) na stronie projektu oraz
w końcowym raporcie.
Definicje terminów przyjętych
i wykorzystywanych w badaniu
DMC (ang. Destination Management Companies) – firmy
organizatorskie, które działają w miejscu docelowym
spotkania (incoming agent). Dysponują szczegółową
wiedzą na temat miejsca odbywania się imprezy, współpracują z lokalnymi dostawcami usług w celu zapewnienia noclegów, transferów czy imprez towarzyszących.
Najczęściej działają na zlecenie zagranicznych biur PCO
lub klientów korporacyjnych.
Konferencje i kongresy – z punktu widzenia celu projektu wyodrębniono jedną kategorię spotkań organizowanych dla m.in: wymiany poglądów, rozpowszechnienia informacji, otwarcia dyskusji lub przekazania
w określonym środowisku opinii na temat konkretnego
problemu albo zagadnienia. W realizowanym przedsięwzięciu termin „konferencje i kongresy” określa spotkania typu: konferencje, kongresy, zjazdy, sympozja,
seminaria i konwencje.
Organizatorzy podróży motywacyjnych (ang. incenti­
ve travel offices) – biura organizujące podróże motywacyjne dla pracowników firm – w nagrodę za ich wyniki
lub w celu zmotywowania ich do lepszej pracy, a także
często w celu związania pracownika z firmą.
Podróże motywacyjne (ang. incentives) – ekskluzywne
podróże organizowane do atrakcyjnych turystycznie
regionów (zazwyczaj poza dużymi aglomeracjami miejskimi), finansowane przez pracodawców w celu nagrodzenia pracowników za wyniki oraz zmotywowania ich
do lepszej i wydajniejszej pracy.
PCO Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (ang. Professional Congress Organizers) – to
podmioty gospodarcze zajmujące się organizacją i kompleksową obsługą konferencji, kongresów oraz innych
spotkań grupowych. PCO działają na zlecenie firm, instytucji rządowych i stowarzyszeń.
Przemysł spotkań (ang. meeting industry) – to całość
zjawisk i procesów związanych z organizacją spotkań
na danym terenie w określonym czasie. Zastosowanie
terminu „przemysł” podkreśla gospodarcze (i w konsekwencji społeczne) znaczenie przeprowadzania spotkań
dla danego obszaru (miasta, regionu, kraju). Pojęciem
zamiennie używanym w przyjętej terminologii jest
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
7
Rys. 1. Przemys ł spotk ań a turyst yk a biznesowa
Uczestnictwo w targach
i wystawach gospodarczych
Udział w szkoleniach,
kursach, warsztatach
Podróże
motywacyjne
TURYST YK A BIZNESOWA
Turystyka
kongresowa
Indywidualne
podróże służbowe
Konferencje
Konwencje
Kongresy
Sympozja
Związane z umowami
obsługi, montażu, napraw
PR ZEMYS Ł SPOTK AŃ
Związane z penetracją
nowych rynków
Związane z zawieraniem
kontraktów
Seminaria
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: R. Seweryn, Zachowania uczestników turystyki kongresowej (na podstawie wyników badań ruchu
turystycznego w Krakowie), Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2006, nr 704, s. 42.
turystyka MICE, której nazwa pochodzi od pierwszych
liter angielskich słów: meetings, incentives, conventions,
exhibitions/events.
Przewoźnicy – to podmioty segmentu profesjonalnych
dostawców podróży służbowych reprezentowane przez:
linie lotnicze, transport kolejowy, promowy, samochodowy, np. rent a car.
Spotkanie/grupowe spotkanie biznesowe (ang. meet­
ing) – jest gromadzeniem się w jednym miejscu wielu
ludzi w celu dyskutowania, debatowania, prezentowania poglądów i produktów, dzielenia się pomysłami
i ideami oraz uczenia się i motywowania. Może to być
jednorazowe spotkanie lub jedno z wielu o określonej
częstotliwości – według przyjętych wzorców typowych
dla poszczególnych rodzajów: pod pojęciem spotkania
w badaniu rozumiane są kongresy, konferencje, zjazdy,
sympozja, seminaria, szkolenia, kursy, warsztaty, imprezy motywacyjne oraz targi i wystawy gospodarcze.
Oznacza to, że w niniejszym projekcie termin grupowych
spotkań biznesowych nie jest zawężany do kategorii
spotkań firmowych/korporacyjnych. Spotkanie (zgodnie
z CIC – Convention Industry Council) musi spełniać następujące kryteria formalne: gromadzić co najmniej 10
uczestników na minimum cztery go­dziny w wynajmowanym/zakontraktowanym obiekcie/miejscu.
Spotkanie międzynarodowe – w niniejszym projekcie rozumiane jako spotkanie, w którym bierze udział
minimum 10 gości z co najmniej 3 różnych krajów, gdzie
odsetek osób uczestniczących z zagranicy stanowi co
najmniej 10%1.
Szkolenia – imprezy, podczas których uczestnicy gromadzą się w określonym terminie i miejscu w celu doskonalenia swoich umiejętności lub uzyskania informacji
na dany temat.
Targi i wystawy (ang. fairs and exhibitions) – imprezy
o charakterze rynkowym, o określonym czasie trwania
i częstotliwości, podczas których duża liczba firm prezentuje szeroki wachlarz produktów z jednej bądź kilku
1
Wartość przyjęta na podstawie doświadczeń branży z rynku krakowskiego.
8
Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
branż i przeważnie dokonuje sprzedaży tych dóbr i usług
w oparciu o przedstawioną ofertę. Targi i wystawy mogą
być skierowane do przedstawicieli branżowych (B2B)
lub do segmentu konsumentów (B2C).
Pierwotnym impulsem ekonomicznego rozwoju obszaru recepcji (czyli mnożnikowych funkcji turystyki) są
wydatki odwiedzających dane miejsce, które przepływając przez lokalną gospodarkę mnożą się i rozkładają
na wiele jej branż (dziedzin) i podmiotów. Pieniądze te
Turystyka biznesowa/podróże służbowe (ang. busi­ stanowią nowy, dodatkowy dochód, który jest niejako
ness travel and tourism) – to podróże odbywane przez „wpompowany” z zewnątrz do układu gospodarczego
pracowników i inne osoby w ramach ich pracy, obejmu- terenu recepcji, a którego nie byłoby, gdyby turyści nie
jące uczestnictwo w spotkaniach, konferencjach, wy- odwiedzili tej destynacji3.
stawach etc. Turystyka biznesowa jest zatem pojęciem
szerszym niż przemysł spotkań (por. rys. 1).
Przyjmuje się, że model mnożnikowych efektów ekonomicznych z turystyki na danym obszarze można przedOpracowanie własne na podstawie raportu Przemysł spo­ stawić za pomocą równania4: K = a + b + c,
tkań w Krakowie w 2011 r. autorstwa: Berbeka J., Borodako K., Klimek K., Niemczyk A., Seweryn R., wyd. Fundacja gdzie:
UEK, Kraków 2011 r.
K – mnożnikowy efekt ekonomiczny z turystyki na danym obszarze,
a – efekt bezpośredni,
Mnożnikowe efekty turystyki
b – efekt pośredni,
– istota i logika liczenia
c – efekt indukowany.
Jedną z ważniejszych konsekwencji turystyki w miejscach docelowych podróży jest fakt, że wywołuje ona Bezpośredni efekt ekonomiczny uzyskiwany jest w tej
przekształcenia w lokalnej gospodarce – napływa do części lokalnej gospodarki, która bezpośrednio zaspokaniej kapitał, firmy notują wyższe obroty, powstają nowe ja popyt turystów przyjeżdżających do danego miejsca.
miejsca pracy, zwiększają się dochody mieszkańców, Wydatki odwiedzających na zakwaterowanie, wyżywiea do budżetu wpływają wyższe podatki2. Zmiany te są nie, zwiedzanie, komunikację, pamiątki itd. to przychody
następstwem procesów i działań realizowanych przez
miejscowych firm turystycznych oraz płace (dochody)
miejscowe podmioty – przedsiębiorstwa turystyczne, zatrudnionych w nich pracowników (mieszkańców).
lokalne władze, mieszkańców oraz różnego rodzaju in- Zatem każdy wzrost wydatków turystów (popytu turystytucje i organizacje związane z ruchem turystycznym. stycznego) to wzrost lokalnych zysków i płac.
Podejmowane przez nie przedsięwzięcia zmierzają do
zapewnienia odwiedzającym zarówno możliwości re- Pośredni efekt ekonomiczny obejmuje z kolei przychoalizacji motywów podróży, jak i najlepszych warunków dy tej części lokalnej gospodarki, która tylko pośrednio
pobytu. Niezbędna okazuje się zwłaszcza odpowiednia
związana jest z turystyką. Mianowicie przedsiębiorstwa
lokalna sfera różnorodnych dóbr i usług turystycznych. turystyczne uzyskane od turystów pieniądze przeznaDążenie do jej dopasowania do zmieniających się (obec- czają na różnego rodzaju wydatki, tj. na:
nie bardzo szybko) potrzeb i preferencji turystów, jak
też zapotrzebowanie zgłaszane przez personel bezpo- • zakupy przedmiotów pracy koniecznych do dalszego
średnio i pośrednio obsługujący gości odwiedzających
działania (surowców i materiałów do przygotowania
destynację wywołują rozwój kolejnych branż lokalnej
posiłków i napojów, środków czystości, gazu, prądu,
usług obcych itd.),
gospodarki. Stąd też mówi się o tzw. mnożnikowych
• podatki do budżetu państwa oraz
funkcjach turystyki.
2
A. Niemczyk, R. Seweryn, Mnożnik turystyczny w Polsce jako re­
gionie Zjednoczonej Europy (próba pomiaru) [w:] Turystyka jako
czynnik wzrostu konkurencyjności regionów w dobie globalizacji,
red. G. Gołembski, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2008, s. 259.
3
4
Kompendium wiedzy o turystyce, red. G. Gołembski, Wydawnictwo
Naukowe PWN, Warszawa-Poznań 2002, s. 165.
S. Milne, Tourism and Economic Development in Vanuatu, „Singapore Journal of Tropical Geography” 1990, nr 11, s. 13.
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
• ewentualne inwestycje (usługi budowlane, wyposażenie itp.), generujące dodatkowe miejsca pracy,
a tym samym kolejne wpływy do lokalnych gospodarstw domowych.
Jest rzeczą oczywistą, że wydatki te to:
• przychody lokalnych dostawców firm turystycznych
i płace zatrudnionych w nich pracowników,
• wpływy do budżetu lokalnego (w części także centralnego) i płace zatrudnionych w nich pracowników,
• przychody przedsiębiorstw realizujących inwestycje
i płace ich pracowników.
Następnie dostawcy (kooperanci) przedsiębiorstw turystycznych za otrzymane pieniądze dokonują zakupów
przedmiotów pracy u swoich dostawców, ci u swoich
dostawców itd. Wszyscy oni płacą wynagrodzenia swoim
pracownikom (stanowiące wpływy miejscowych gospodarstw domowych), opłacają podatki do budżetu oraz
finansują swoje inwestycje (tworzące nowe miejsca pracy,
czyli kolejne dochody miejscowej ludności). Łańcuch
ten nie kończy się dopóty, dopóki popyt zgłaszany przez
kolejnych dostawców może być zaspokojony przez producentów z danego obszaru.
Nie sposób pominąć też faktu, że z lokalnego budżetu
finansowane są inwestycje (drogi, mosty, parkingi itp.),
które nie tylko generują przychody firm je realizujących
i płace ich pracowników, ale także po uruchomieniu
tworzą kolejne miejsca pracy, a tym samym wpływy
lokalnych gospodarstw domowych.
Warto ponadto podkreślić, że pośrednie dochody z turystyki, występujące wtedy, gdy podmioty obsługujące
ruch turystyczny dokonują zakupów w innych dziedzinach gospodarki (różne branże przemysłu, transport,
handel, usługi itd.), są wyższe od efektów bezpośrednich,
czyli tych, które są uzyskiwane w gospodarce bezpośrednio zaspokajającej popyt turystyczny.
I wreszcie indukowany efekt ekonomiczny to przychody tej części lokalnej gospodarki (niejednokrotnie
niemal wszystkich jej dziedzin), która nie jest związana z turystyką, choć jej działalność zostaje pobudzona
przez ruch turystyczny. Miejscowa ludność zatrudniona
w przedsiębiorstwach turystycznych, w urzędach, jak
też u kolejnych dostawców i w firmach realizujących
inwestycje przeznacza bowiem swoje dochody na je-
9
dzenie, ubranie, utrzymanie domu, zakup sprzętu itp.
Dzięki temu przychody odnotowują przedsiębiorstwa
je produkujące i oferujące, czyli takie, które z turystyką pozornie nie mają nic wspólnego. Gdyby jednak nie
początkowy wydatek turysty i tym samym płace obsługujących go bezpośrednio lub pośrednio pracowników,
przychody tych firm nie zostałyby odnotowane. Co więcej, wzrastające dzięki wydatkom turystów dochody
firm turystycznych i powiązanych z nimi w kolejnych
ogniwach łańcucha firm nieturystycznych, jak też firm
oferujących dobra i usługi dla mieszkańców przyciągają
zewnętrznych inwestorów, którzy realizując działalność
na miejscowym rynku tworzą nowe miejsca pracy. Tym
samym kolejni mieszkańcy uzyskują dochody, i dalej
wydatkują je na różnego rodzaju dobra i usługi, przez co
wpływy odnotowują następni wytwórcy/oferenci tych
produktów. W ten sposób pierwotny wydatek turysty
zatacza coraz większe kręgi i niejednokrotnie trudno
jest odnaleźć związek pomiędzy nim a jego skutkami
w bardzo odległych od turystyki dziedzinach lokalnej
gospodarki5.
Należy dodać, że efekt pośredni wraz z indukowanym są
wtórnymi efektami wydatków turystycznych i dopiero
w połączeniu z bezpośrednim (pierwotnym) decydują
o wysokości efektów mnożnikowych turystyki. W obiegu pieniądza przywiezionego i wydanego przez turystę
na danym obszarze recepcji mogą jednak wystąpić tzw.
„wycieki”, które prowadzą aż do zaniku faz obrotu. Jeśli
bowiem przedsiębiorstwa turystyczne czy jakiekolwiek
inne z nimi związane albo miejscowe władze lub też lokalna ludność zatrudniona bezpośrednio bądź pośrednio
przy obsłudze turystów nie są w stanie nabyć poszukiwanych przez siebie dóbr i usług na danym obszarze,
będą je kupować u producentów/oferentów poza destynacją (import dóbr i usług). Wywoła to odpływ pieniędzy
z terenu recepcji i przeniesienie efektu mnożnikowego
– nastąpią „ubytki” efektu mnożnikowego na danym obszarze. Dopóki jednak popyt lokalnych przedsiębiorców, władz i mieszkańców może być zaspokojony przez
producentów z terenu recepcji, to łańcuch pośrednich
i indukowanych efektów nie kończy się. Dlatego też tak
ważne jest, aby przemysł turystyczny destynacji łączył
się z innymi lokalnymi dziedzinami gospodarki (co ma
miejsce szczególnie w przypadku dużych obszarów oraz
aglomeracji miejskich).
5
A. Konieczna-Domańska, Gospodarka turystyczna. Zagadnienia
wybrane, Kanon, Warszawa 2007.
10
Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
Do oszacowania całkowitych efektów wydatków tury- nio i pośrednio przedsiębiorstw oraz organizacji, mnożstów odwiedzających dany obszar recepcji – łącznie bez- nik nie będzie mógł być policzony, a co się z tym wiąże
pośrednich (pierwotnych), pośrednich i indukowanych – cel przedsięwzięcia nie zostanie osiągnięty.
– może być wykorzystany tzw. mnożnik turystyczny, czyli
liczba, przez którą należy te wydatki pomnożyć. Efekty
mnożnikowe są wówczas obliczane jako: K = Wt × Mt, Badania ekonomicznego wpływu
turystyki na gospodarkę – wybrane
podejścia metodyczne
gdzie:
K – mnożnikowy efekt ekonomiczny z turystyki na danym obszarze,
Wt – wydatki odwiedzających dany obszar,
Mt – mnożnik turystyczny.
Mnożnik można m.in. uzyskać dzieląc sumę przychodów wynikającą z wszystkich transakcji przez wysokość
pierwszego impulsu, tj. wydatków odwiedzających destynację6. Pokazuje on bowiem efekt, jaki osiągnie się
z każdej jednostki pieniężnej wydanej przez przyjeżdżającego do danego miejsca recepcji turysty na kupno dóbr
i usług w turystyce, zanim opuści ona sferę lokalnego
obrotu gospodarczego7.
W przedsięwzięciu „Sterowanie przemysłem spotkań
w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy
wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii”, którego
celem jest dostarczenie kluczowym instytucjom i organizacjom wiedzy dotyczącej roli przemysłu spotkań
w gospodarce miasta, obliczenie wysokości mnożnika
jest warunkiem koniecznym. Prowadzone w ramach
projektu badania, pomimo swej reprezentatywności,
dostarczą bowiem informacji tylko o pewnym procencie
wydatków (tak turystów biznesowych, jak i obsługujących ich bezpośrednio i pośrednio firm oraz innych
organizacji). Jeżeli natomiast oszacowana na podstawie
wyników badań wysokość wydatków turystów biorących udział w krakowskich spotkaniach biznesowych
zostanie zwielokrotniona przez mnożnik, można będzie
określić całkowite efekty ekonomiczne, generowane
przez przemysł spotkań w mieście. Wniosek jest zatem
jeden – bez znajomości wydatków w Krakowie, zarówno
uczestników kongresów, konferencji, szkoleń, imprez
motywacyjnych itd., jak i obsługujących ich bezpośred-
6
7
H.G. Clement, The Future of Tourism in the Pacific and Far East,
Department of Commerce USA, 1961, [za:] R. Łazarek, Ekonomika
turystyki, WSE, Warszawa 1999, s. 184.
A. Niemczyk, R. Seweryn, op. cit., s. 263.
Badanie wpływu ekonomicznego turystyki na gospodarkę nie jest przedsięwzięciem łatwym. Przesądza o tym
trudność doboru danych, na podstawie których mnożnik
jest liczony. Np. B. Archer8, w swoim podejściu metodologicznym zobrazowania wpływu turystyki na gospodarkę
wskazuje na cztery, jego zdaniem kluczowe, czynniki:
• charakter głównych obiektów przyjmujących turystów,
• liczba odwiedzających,
• wydatki przyjezdnych,
• stopień, w jakim wydatki turystyczne recyrkulują
w gospodarce lokalnej.
Analogicznych zmiennych kształtujących wpływ turystyki na gospodarkę można doszukać się w innych podejściach obliczania efektów mnożnikowych w turystyce,
zwłaszcza turystyce biznesowej. Mowa o metodologii
MPI i DMAI, podobnie zresztą jak o IMPLAN, TRIMS, etc.
Metodologia MPI CEIS (ang. Meeting Profesionals International Canadian Economic Impact Study) stosowana
w Kanadzie, wylicza wartość mnożnika w skali kraju wykorzystując w tym celu badania pierwotne skierowane
do podmiotów podaży rynku przemysłu spotkań: organizatorów, kierowników sal, a także do podmiotów popytu
rynku przemysłu spotkań, tj.: prelegentów, uczestników
imprez biznesowych, wystawców. W kwestionariuszach
kierowanych do organizacji podażowych identyfikowane
są m.in.: typ spotkania, jego długość, koszt, liczba uczestników itp., a odnośnie do partycypantów imprez biznesowych pytania koncentrują się głównie na wydatkach
związanych z ich uczestnictwem w danym wydarzeniu9.
8 B. Archer, The Impact of Domestic Tourism, Bangor Occasional Papers in Economics, Number 2, Univerzsity of Wales Press, Cardiff
1973; B. Archer, J. Fletcher, The Economic Impact of Tourism in the
Seychelles, “Annals of Tourism Research” 1996, Nr 23(1), s. 32–47.
9
Szerzej: The Economic Contribution of Meetings Activity in Canada,
Maritz Research Canada for: Meeting Professionals International
Foundation Canada, Dallas (USA) 2008, www.mpiweb.org.
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
Także metodologia DMAI (ang. Destination Marketing
Association International) opiera się na pozyskiwaniu
danych od podmiotów podaży rynku przemysłu spotkań,
tj. hotelarzy, planistów spotkań, centrów kongresowych,
lokalnych dostawców rynku. Dane, które stanowią nakłady w związku z wydarzeniem gospodarczym, obejmują
takie kwestie jak: specyfikacja imprezy (typ spotkania,
lokalizacja itp.), koszty uczestnictwa, koszty organizacyjne, lokalne podatki. Do tej pory ok. 80 Convention
Bureaux aplikowało to narzędzie, pozwalające na oszacowanie ekonomicznego wpływu przemysłu spotkań
na gospodarkę10.
Model IMPLAN (ang. IMpact analysis for PLANning) służy
identyfikacji wpływu turystyki na gospodarkę regionu Vermont. Podstawą jest badanie wpływu wydatków
turystów Vermont na gospodarkę regionu. Badane są
wpływy w obszarze:
•
•
•
•
zmian w produkcji przemysłowej,
zmian w zatrudnieniu,
zmian w wynagrodzeniach,
zmian w podatkach.
Dane do zobrazowania pierwotnego i wtórnego wpływu
przemysłu turystycznego na gospodarkę są zebrane
z różnych źródeł: z ankiet kierowanych do turystów ogółem i turystów biznesowych oraz z dostępnych danych
IMPLAN. W efekcie poszukuje się mnożników: produkcji,
dochodów, zatrudnienia i podatków11.
Model TRIMS (ang. Tourism Regional Economic Impact
Model)12, pozwala oszacować wpływy bezpośrednie, pośrednie i indukowane turystyki na gospodarkę danego
regionu, w sferach produkcji, płac i zatrudnienia. W tym
celu pod uwagę brane są:
• wydatki odwiedzających, np. na: zakwaterowanie,
wyżywienie (w sklepach, w restauracjach/barach),
wypoczynek i rozrywkę, transport (publiczny, wynajem), zakupy (odzieży, inne);
10 Szerzej: http://meetingsnet.com/associationmeetings/news/
event_impact_calculator_0316/#ixzz1qolT5KDA (czerwiec 2012).
11 http://implan.com/V4/index.php?option=com_glossary&Itemid=12
(czerwiec 2012).
12 http://www.mtr-treim.com/webtreim/en/tourist.aspx (czerwiec
2012).
11
• wydatki w dziedzinach związanych z turystyką, np.
na produkty spożywcze, alkoholowe, obsługę biura,
wynagrodzenia pracowników, marketing i reklamę,
naprawę i konserwację;
• wydatki na inwestycje w turystyce, np. na budynki
i renowację, maszyny i urządzenia, meble i wyposażenie, środki transportu, inne akcesoria.
Niezależnie od wielości modeli idea określenia wpływu turystyki, w tym również przemysłu spotkań, na
gospodarkę wyraża się w schemacie zaprezentowanym
na rysunku 2, który jest zgodny z przesłaniem kreacji
mnożnika w turystyce omówionym w punkcie 4. Podstawą jego wyznaczenia są wydatki poniesione w związku
z uczestnictwem w spotkaniu biznesowym.
Rys. 2 . Istota badania wpły wu przemys łu
spotk ań
Wydatki uczestników i organizatorów
Noclegi – Gastronomia – Transport
Rozrywka – Rekreacja – Inne
Wpływ
Bezpośredni – Pośredni – Indukowany
Efekty
Płace
PKB
Miejsca pracy
Podatki
Źródło: opracowanie własne
12 Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
Genewa – destynacja Turystyki
biznesowej
Charakterystyka sektora turystycznego
i branży spotkań w Genewie
W przeciwieństwie do innych kantonów Szwajcarii, w Genewie dominuje głównie zagraniczna turystyka przyjazdowa. W roku 2011 przyjechało do Genewy 1,3 mln
turystów, z czego tylko 320 tys. stanowili turyści krajowi.
Z uwagi na międzynarodowy charakter popytu turystycznego, w Genewie turyści nocują głównie w bazie
hotelowej. W roku 2011 turyści zagraniczni wygenerowali 2,2 mln noclegów, zaś turyści krajowi ponad 500 tys.,
łącznie o 1,3% więcej w stosunku do roku poprzedniego.
Według ostatnich danych Kantonalnego Biura Statystycznego turyści zagraniczni nocujący w bazie hotelowej
stanowili w minionym roku 79,1% wszystkich turystów.
Dominują turyści z krajów europejskich (m.in. Francji 8,5%, Wielkiej Brytanii 8%, Niemiec 4,3% i Rosji
3,5%) (zob. rysunek 3). Genewa to także destynacja
ceniona przez turystów z Bliskiego Wschodu, którzy
w poprzednim roku wygenerowali prawie 6% wszystkich noclegów13.
Jeśli chodzi o długość pobytu gości zagranicznych, ich
pobyt w Genewie w minionym roku wynosił średnio 2,10
dnia, zaś turystów krajowych 1,8 dnia14.
Warto także wspomnieć, że Genewa ma najwyższy
w Szwajcarii wskaźnik obłożenia pokoi hotelowych.
Na koniec 2011 wyniósł on 65,1%, podczas gdy średnie
obłożenie dla hoteli w Szwajcarii wyniosło 51,6%15.
Biorąc pod uwagę przyjazdy turystów według celów
podróży należy zaznaczyć, że tylko ok. 22% stanowią podróże w celach wypoczynkowych, zaś 78% to przyjazdy
biznesowe. Prawie połowę wszystkich podróży biznesowych stanowią indywidualne i korporacyjne przyjazdy
13 Office Cantonale de la statistique Bilan de l’hôtellerie genevoise,
en 2011, Genève 2011.
14 Ibidem
15 Ibidem.
biznesowe, zaś ¼ spotkań generowana jest dzięki obecności w Genewie organizacji międzynarodowych.
Genewa jest cenioną destynacją konferencyjną i kongresową, a także znanym miejscem targowym. Co roku
w tym mieście organizowanych jest ok. 250 wydarzeń
o międzynarodowej renomie. Najważniejsze imprezy
kongresowe i korporacyjne z roku 2010 zestawiono w Tabeli 1.
Tabel a 1. Wa żniejsze imprez y kongresowe
i korpor acyjne w Genewie w roku 2 010.
Kongresy stowarzyszeń międzynarodowych
Liczba
uczestników
ITI World Symposium, May 2010
EURBICA European Regional Branch International Council of Archives, April 2010
4000
700
ESMO-IASLC Conference, European Society of Medical
Oncology, April/May 2010
1658
Journée Francophones des IRM
1000
IUHPE World Conference on Health Promotion and
Education, July 2010
2300
WSAVA FECAVA Congress of the Small Animal Veterinary
Association, June 2010
2000
EACTS European Association for Cardio-Thoracic Surgery, September 2010
5000
EFNS Congress of the European Federation of Neurological Societies
4500
Imprezy korporacyjne przedsiębiorstw
Incentive Amway, March/April 2010
1500
Eurofinance, October 2010
1000
Traiblazers (workshop for 60 best suppliers from US)
100
Źródło: Genève Tourisme, Rapport Annuel 2010, Genève 2011.
Znaczenie turystyki dla gospodarki kantonu
Genewa
W roku 2006 zostały opublikowane przez firmę konsultingową BAK Basel Economics wyniki badań, które dotyczyły wpływu ekonomicznego turystyki przyjazdowej na
rozwój gospodarczy kantonu Genewa (Les impacts éco­
nomiques du tourisme réceptif dans le canton de Genève).
Badania te wykazały, że genewska branża turystyczna,
która zdominowana jest przez przemysł spotkań, generuje rocznie ok. 2,5 miliarda CHF (efekty bezpośrednie
i pośrednie) co stanowi ok. 3,7% regionalnego PKB.
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
13
Rys. 3. Kr ajow y i z agr aniczny ruch turyst yczny w Genewie w l atach 2 0 0 5 –2 011
( w podziale na prz yja zdy i noclegi w ba zie hotelowej w t ys.)
2 245 009
3 000 000
2 500 000
1 500 000
323 826
1 000 000
593 220
1 028 763
2 000 000
500 000
0
Przyjazdy turystów
krajowych
2005
2006
Przyjazdy turystów
zagranicznych
2007
Noclegi turystów
krajowych
2008
2009
Noclegi turystów
zagranicznych
2010
2011
Źródło: Office Cantonale de la statistique Bilan de l’hôtellerie genevoise, en 2011, Genève 2011.
Rys. 4. Noclegi w ba zie hotelowej Genew y turystów kr ajow ych i z agr anicznych
w l atach 2 0 0 5 –2 011 ( w mln)
1,2
1,0
0,8
0,6
0,4
0,2
0,0
Szwajcaria
UE (27 krajów)
2005
2006
Inne kraje
europejskie
2007
Ameryka
2008
Afryka
2009
Źródło: Office Cantonale de la statistique Bilan de l’hôtellerie genevoise, en 2011, Genève 2011.
2010
Azja i Oceania
2011
14 Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
Rys. 5. Udzia ł poszczególnych br anż turyst ycznych w t worzeniu turyst ycznej wartości dodanej w k antonie Genewa ( w %)
Inne branże
(transport, usługi
finansowe, kultura, etc.) Handel detaliczny
36
19
19
Hotelarstwo
26
Restauracje
Źródło: BAK Basel Economics, Les impacts économiques du tourisme réceptif dans le canton de Genève, rapport 2005, Basel, 2006.
Efekty te generowane są przede wszystkim przez branże:
hotelarską i gastronomiczną (45%) oraz inne branże
(36%) (zob. rys. 5).
Jeśli chodzi o zatrudnienie, turystyka i handel detaliczny generują w kantonie Genewa 7% wszystkich miejsc
pracy16.
Turystyka generuje także efekty pośrednie, które pochodzą m.in. z podatków odprowadzanych przez przedsiębiorców. Przychody fiskalne dla kantonu Genewa i jego
poszczególnych gmin szacowane są na poziomie 120 mln
CHF rocznie17.
Jak można zauważyć, turystyka, a w szczególności sektor branży spotkań, odgrywa znaczącą rolę dla rozwoju
gospodarczego kantonu i miasta Genewa.
16 BAK Basel Economics, Les impacts économiques du tourisme réceptif
dans le canton de Genève, rapport 2005, Basel, 2006.
17 Ibidem.
Nowe badania dotyczące wpływu
ekonomicznego na rozwój
ekonomiczny kantonu Genewa
W roku 2011 na zlecenie Genewskiego Stowarzyszenia Hotelarzy Instytut Turystyki działający przy Uniwersytecie
Nauk Stosowanych HES-SO w kantonie Valais otrzymał
zlecenie przeprowadzenia badania wpływu ekonomicznego branży hotelarskiej na rozwój gospodarczy kantonu
Genewa.
Celem badania była estymacja efektów mnożnikowych (bezpośrednich, pośrednich i indukowanych).
Zespół opracował autorską koncepcję badań wzorując
się na metodzie szwajcarskiego ekonomisty Georges’a
Fischera.
Hotele, które wybrano do badania były obiektami 3-,
4- i 5-gwiazdkowymi (predestynowanymi dla branży
spotkań). Badania koncentrowały się na danych z lat
2008–2011 i objęły swym zasięgiem zarówno miasto, jak
i kanton Genewa.
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
Efekty ekonomiczne, które zbadano, były następujące:
1. Efekty bezpośrednie związane z przychodami hoteli
oraz ich wydatkami i inwestycjami, dochodami i wydatkami zatrudnionych w nich pracowników oraz wydatkami turystów.
2. Efekty pośrednie i indukowane związane z konsumpcją pośrednią (oszacowano na bazie multiplikatorów
regionalnych dla Szwajcarii)
3. Przychody dla kantonu Genewa
4. Efekty związane z zatrudnieniem
5. Efekty podatkowe
Rezultaty tego badania będą omówione szczegółowo
w trakcie warsztatów szkoleniowo-konsultacyjnych.
Mamy nadzieję, że wyniki tych najnowszych badań branży hotelarskiej w Genewie zachęcą krakowską branżę
turystyczną do udziału w realizowanym w Krakowie
pionierskim projekcie pt: „ Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa
przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii”.
Jesteśmy przekonani o unikatowej w skali kraju randze
tych badań, które dzięki szwajcarskim funduszom po
raz pierwszy mają szanse być zrealizowane w Krakowie.
15
Badania POT i znaczenie
tegorocznych wyników dla miasta
Krakowa i projektu
Poland Convention Bureau, działające w ramach Polskiej
Organizacji Turystycznej, od kilku lat stara się diagnozować wielkość i strukturę rynku przemysłu spotkań
w Polsce: gromadzi dane, które stanowią podstawę przygotowania corocznych raportów „Przemysł spotkań i wydarzeń w Polsce”.
Zestawione dane wykazują dynamikę zmian w naszym
kraju. Doroczny raport jest prezentowany podczas ważnych, międzynarodowych imprez (np. Targi IMEX we
Frankfurcie nad Menem, ICCA Research, Sales & Marketing Summit, MPI World Education Congress, Targi
EIBTM Barcelona – w tym roku w końcu listopada). Wyniki ukazują rangę Polski, jak również poszczególnych
miast, na europejskim (światowym) rynku przemysłu
spotkań. Jednym z przytaczanych wskaźników jest liczba
organizowanych spotkań w danym roku, sumarycznie
dla Polski, ale i w dezagregacji na poszczególne miejskie rynki. Poczynając od ubiegłego roku zestawia się ją
z wcześniejszymi latami.
Należy podkreślić, że w raporcie uwzględnia się tylko
imprezy, o których informacje zostały przekazane przez
podmioty rynku turystycznego. Do tej pory dane na temat
Krakowa podawane były na podstawie wyników badań
przeprowadzanych przez Zespół Fundacji Uniwersytetu
Ekonomicznego, działający na zlecenie Biura Kongresów
Urzędu Miasta Krakowa.
Zestawienie dla roku 2010 przedstawiono na rys. 6, a dla
2011 roku na rys. 7.
Wyniki pokazywały Kraków w bardzo dobrym świetle,
jako największy – w latach 2009 i 2010 – lub drugi w kolejności (po Warszawie, 2011) obszar recepcji turystyki
MICE w Polsce.
Należy jednak zauważyć, jak zmieniła się pozycja Krakowa w przeciągu jednego roku. I trzeba mieć świadomość,
że było to przede wszystkim efektem większej determinacji Warszawy w pozyskiwaniu danych.
16 Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
Rys. 6. Liczba spotk ań w poszczególnych miastach w 2 010 r . wg R aportu POT
8000
7112
7000
6000
5000
4000
3258
3000
3556
2000
1000
1077
1110
512
725
325
325
0
Katowice
Kraków
Poznań
Szczecin
Toruń
Trójmiasto
Warszawa
Wrocław
Inne
Źródło: Przemysł spotkań i wydarzeń w Polsce – Poland Meetings & Events Industry Report 2011, POT, Warszawa 2011, s. 23.
Rys. 7. Liczba spotk ań w poszczególnych miastach w 2 011 r . wg R aportu POT
9000
8830
8304
8000
7000
6000
5000
4773
4000
3000
2674
2000
1000
900
766
40
0
Katowice
Kraków
Poznań
Szczecin
440
334
Toruń
Trójmiasto
Warszawa
Wrocław
Inne
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Przemysł spotkań i wydarzeń w Polsce/Poland Meetings and Events Industry Report 2012, POT, Warszawa 2012.
Kraków Impact | Raport końcowy | Final report
Tegoroczny raport (Przemysł spotkań i wydarzeń w Polsce
2013) będzie bazował na wynikach wprowadzanych online: http://www.poland-convention.pl/pl/serwis/news/
zbieramy-statystyki/
O wprowadzanie proszone są obiekty posiadające możliwości organizacji spotkań oraz organizatorzy wydarzeń, jak również regionalne Biura Kongresów. Dane
będą filtrowane, by uniknąć podwójnego liczenia tych
samych imprez. Wypełnienie ankiety i przekazanie
17
informacji o spotkaniach jest niezwykle ważne, ze
względu na porównania liczby wydarzeń do wcześniejszych lat. Statystyki te będą kształtować wizerunek miasta na arenie międzynarodowej.
Dane są również kluczowe dla realizacji niniejszego
projektu, gdyż tylko na ich podstawie można będzie
rzetelnie wyliczyć całkowity wpływ ekonomiczny przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa.
Wypełnij ankietę online:
http://www.poland-convention.pl/pl/serwis/news/zbieramy-statystyki/
lub prześlij dane do
Cracow Convention Bureau w postaci pliku Excela (.xls).
18
Kraków Impact | Badanie znaczenia przemysłu spotkań w Krakowie
Zespół projektowy
– notki biograficzne
Krakow Convention Bureau (Wydział
Informacji, Turystyki i Promocji Miasta)
• Beata Paliś
Kierownik Krakow Convention Bureau oraz Kierownik Generalny Zespołu Projektowego. Od kilkunastu
lat związana z pracą na rzecz turystyki i promocji miasta. We wcześniejszych latach kierowała referatem promocji miasta w Urzędzie Miasta Krakowa. Koordynator
wielu ważnych przedsięwzięć promocyjnych, imprez
i wydarzeń rocznicowych odbywających się w Krakowie oraz kampanii reklamowych. Współpracowała przy
tworzeniu pierwszej strategii promocji Krakowa i koordynowała jej wdrożenie. Pomysłodawca i kierownik
projektu unijnego pt.: „Produkt muzealny w wybranych
miastach świata – promocja szlaków muzeów w Europie”, a także zastępca przewodniczącego Komitetu Programowego. Autor projektu planu działań w zakresie
marketingu turystyki biznesowej dla Krakowa na lata
2011–2014.
od 2004 roku. Posiada doświadczenie m.in. w zakresie
realizacji imprez, działań promocyjnych, pozyskiwania
sponsorów. Od dwóch lat uczestniczy w szkoleniach
dotyczących przemysłu spotkań organizowanych przez
międzynarodowe i polskie stowarzyszenia branżowe
(AIPC, ECM SKKP, MPI Poland Club).
Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego
w Krakowie
• dr Krzysztof Borodako
Pracownik naukowy Katedry Turystyki na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
Od 2009 r. kierownik zespołu eksperckiego badającego
przemysł spotkań w Krakowie. W projekcie – kierownik
merytoryczny ze strony Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Ekspert lub doradca w projektach finansowanych w ramach Programu Operacyjnego
Innowacyjna Gospodarka oraz Kapitał Ludzki. Członek
komisji konkursowej oceniającej najciekawsze oferty imprez integracyjno-motywacyjnych w Krakowie i Małopolsce. W 2009 r. powołany przez Marszałka Województwa
Wielkopolskiego w skład Grupy Ekspertów Foresightu
dla Wielkopolski, odpowiedzialnej za przygotowanie
• Magdalena Jędrzejowska
koncepcji realizacji foresightu regionalnego w tym województwie, a w 2012 r. w skład Zespołu Eksperckiego
Zastępca Kierownika Zespołu Projektowego. Pracuje „Wielkopolska Roku 2030”. Autor i współautor wielu puw Krakow Convention Bureau w Wydziale Informacji, blikacji z zakresu turystyki biznesowej oraz foresightu.
Turystyki i Promocji Urzędu Miasta Krakowa. Posiada
• Prof. UEK dr hab. Jadwiga Berbeka
kilkuletnie doświadczenie pracy w urzędzie, między
innymi przy realizacji spotkań biznesowych w ramach
Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej czy pro- Pracownik naukowy Katedry Turystyki na Wydziale Zajektów dofinansowanych w ramach środków zewnętrz- rządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
nych w obszarze turystyki, w tym „Produkt muzealny Od 2009 r. członek zespołu eksperckiego badającego
w wybranych miasta świata – promocja szlaków muzeów przemysł spotkań w Krakowie na zlecenie Urzędu Miaw Europie” i wielu innych projektów z zakresu przemy- sta. W projekcie – członek zespołu Fundacji Uniwersytesłu spotkań.
tu Ekonomicznego. Autor i współautor kilku publikacji
nt. turystyki biznesowej. Recenzent raportów Przemysł
Krakowskie Biuro Festiwalowe
spotkań i wydarzeń w Polsce (Poland Meetings & Events
Industry Report 2011 oraz 2012) oraz doradca w zakresie
• Sara Lamik
przygotowywania kwestionariusza ankietowego do
badań przemysłu spotkań w Polsce planowanych przez
Członek Zespołu Projektowego z ramienia Krakowskiego Poland Convention Bureau – 2012. Ekspert w zakresie
Biura Festiwalowego. Pracuje na stanowisku Główne- turystyki międzynarodowej – wykłady na studiach I i II
go Specjalisty ds. Centrum Kongresowego ICE Kraków stopnia oraz studiach podyplomowych z zakresu mię– odpowiada za działania sprzedażowe i marketingo- dzynarodowych rynków turystycznych, a także w rawe związane z Centrum oraz za pozyskiwanie klien- mach programu Erasmus w San Sebastian (Hiszpania)
i Porto (Portugalia).
tów. Z Krakowskim Biurem Festiwalowym związana
Kraków Impact | Materiały dla uczestników
• dr Agata Niemczyk
Adiunkt w Katedrze Turystyki na Wydziale Zarządzania
Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Od 2009 r.
członek zespołu eksperckiego badającego przemysł
spotkań w Krakowie na zlecenie Urzędu Miasta. W projekcie – członek zespołu Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego. Współautor prowadzonych w Katedrze badań dotyczących: sposobów spędzania czasu wolnego
przez mieszkańców Polski, determinant aktywności turystycznej Polaków oraz ich zachowań i postaw na rynku turystycznym, a także rozwoju turystyki: biznesowej,
religijnej, motywacyjnej oraz martyrologicznej w Krakowie i okolicach. Ekspert projektu Partnerstwo mu­
zeów i organizatorów turystyki biznesowej wyzwaniem
XXI wieku, realizowanego na zlecenie Biura Marketingu
Turystycznego Urzędu Miasta Krakowa (2010). Autor
i współautor ok. 100 publikacji z dziedziny ekonomiki
turystyki, ekonomiki konsumpcji, turystyki kulturowej
i marketingu turystycznego. Kilkakrotnie nagradzana
za osiągnięcia w dziedzinie naukowej.
• dr Renata Seweryn
Adiunkt w Katedrze Turystyki na Wydziale Zarządzania
Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Od 2009 r.
członek zespołu eksperckiego badającego przemysł spotkań w Krakowie na zlecenie Urzędu Miasta. W projekcie
– członek zespołu Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego.
Współautor prowadzonych w Katedrze badań dotyczących: sposobów spędzania czasu wolnego przez mieszkańców Polski, determinant aktywności turystycznej Polaków oraz ich zachowań i postaw na rynku turystycznym,
a także rozwoju turystyki: biznesowej, religijnej, motywacyjnej oraz martyrologicznej w Krakowie i okolicach.
W latach 2003–2006 i 2008–2012 członek międzyuczelnianego zespołu ekspertów zajmującego się badaniem
ruchu turystycznego w Krakowie i Małopolsce (w tym
biznesowego od strony popytowej), a w 2008 r. – także
w Łodzi i w województwie łódzkim. Autor i współautor
ponad 100 publikacji z dziedziny ekonomiki turystyki
i marketingu turystycznego. Kilkakrotnie nagradzana za
osiągnięcia w dziedzinie naukowej.
19
Instytut Turystyki Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii (HES-SO)
w Sierre w Szwajcarii.
• dr Roland Schegg
jest wykładowcą Szwajcarskiej Szkoły Turystyki w Sierre (Valais) oraz koordynatorem badań w Szwajcarskim
Departamencie Turystyki. W latach 2000–2004 był wykładowcą w Ecole Hôtelière de Lausanne (EHL). Jego
obecne zainteresowania naukowe obejmują badania
nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych
w branży turystycznej (online marketing, jakość stron
internetowych, mobilny Internet, Web 2.0). Był zaangażowany w budowę interaktywnej platformy benchmarkingu eFitness. Zajmuje się również kwestiami związanymi ze zrównoważoną turystyką, ze szczególnym
uwzględnieniem kwestii zarządzania energią w branży
hotelarskiej. W projekcie – kierownik merytoryczny
z ramienia Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO Valais, odpowiadający za konsultację badań, szkolenia i przekazywanie know-how
ze Szwajcarii.
• dr Miriam Scaglione
Doktor informatyki, magister statystyki (Université de
Neuchâtel) i nauk kognitywnych (École des Hautes Études en Sciences Sociales, Paryż), licencjat informatyki
(Universidad de Buenos Aires) oraz matematyki i astronomii (Buenos Aires). Do 2004 r. wykładowca prestiżowej Ecole Hôtelière de Lausanne, a w latach 2005–2007
roku profesor wizytujący na Universidad de las Américas
w Puebli w Meksyku. Od października 2004 r. Senior Rese­
archer w Instytucie Turystyki działającym przy Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Sierre oraz wykładowca
ekonomii i statystyki w Szwajcarskiej Szkole Turystycznej. Członek wielu prestiżowych stowarzyszeń branżowych, m.in: AIEST – Międzynarodowego Stowarzyszenia
Ekspertów Naukowych w Turystyce, IIF – Międzynarodowego Instytutu Prognostów, International Federation
for IT and Travel&Tourism – Międzynarodowej Federacji
Technologii Informatycznej, Podróży i Turystyki Amerykańskiego Komitetu ds. Badań Naukowych (US National
Research Council). W 2012 roku dr Scaglione otrzymała
nagrodę za wybitną działalność badawczą przyznaną
przez Emerald Tourism Review. W projekcie – członek
zespołu Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej
Szwajcarii HES-SO Valais.
20
• dr Marie-Françoise Perruchoud-Massy
Doktor ekonomii na Uniwersytecie w Lozannie. Wykładowca i pracownik naukowy Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO w Sierre. Prowadzi
projekty badawcze dotyczące gospodarki regionalnej,
zwłaszcza w dziedzinie turystyki. Przez 5 lat pełniła
funkcję Dyrektora Instytutu Turystyki. Wcześniej założyła fundację Job Renaissance w Sierre, którą kierowała
przez 4 lata. Zarządzała projektami w stowarzyszeniu
na rzecz rozwoju gospodarczego kantonu Valais. Od
2000 roku prezes programu Leonardo na Szwajcarię
Zachodnią. W latach 1999–2008 członek zarządu SAFFA, kooperatywy dla kobiet-przedsiębiorców w Bernie.
Jednocześnie pełniła i pełni funkcje członka zarządu
w firmach komercyjnych (Innopark, bank Raiffeisen
w St Gallen, fundacja Institut Universitaire Kurt Boesch
w Sion i.in.) W projekcie – członek zespołu Uniwersytetu
Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO Valais.
Kraków Impact | Raport końcowy | Final report
• dr Katarzyna Klimek
Scientific fellow w Instytucie Turystyki Uniwersytetu
Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO Valais oraz adiunkt w Katedrze Turystyki UEK. Współautor
badań turystyki MICE w Krakowie, specjalista w zakresie branży spotkań, a także szwajcarskiego rynku turystycznego. Autor opracowania Turystyka biznesowa na
globalnym rynku usług turystycznych, wydanego przez
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie w roku 2012.
W projekcie – członek zespołu Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO Valais.
• Enrico Zuffi
Wykładowca Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii HES-SO Valais. Dyrektor firmy consultingowej EZ Associates. Specjalista w zakresie marketingu
i badań w zakresie turystyki biznesowej i ekonomii. Stale
współpracuje z Geneva Tourism and Convention Bureau.
Przez 3 lata był Dyrektorem Marketingu szwajcarskiego oddziału Carlson Wagonlit, a następnie przez 2 lata
pełnił funkcję dyrektora Centrum Kongresowego Palais
de Beaulieu w Lozannie. W projekcie – członek zespołu
Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii
HES-SO Valais.
Opracowanie przygotowane w ramach „Zadania 2.2.
Warsztaty szkoleniowo-konsultacyjne dla Polskich partnerów z udziałem przedstawicieli branży turystycznej
i lokalnych władz (administracji)” projektu „Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań
na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych
praktyk ze Szwajcarii”.
Autorstwo rozdziałów 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9:
Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Autorstwo rozdziałów 6, 7:
Instytut Turystyki Uniwersytetu Nauk Stosowanych
Zachodniej Szwajcarii (HES-SO) w Sierre w Szwajcarii
Redakcja: Sara Lamik
Konsultacja redakcyjna: Grzegorz Słącz.
www.krakowimpact.pl