Kryteria środowiskowe do stosowania w zamówieniach publicznych

Kryteria środowiskowe do stosowania w zamówieniach publicznych

Kryteria środowiskowe
do stosowania w zamówieniach publicznych
oświetlenie
Narcyza Barczak-Araszkiewicz
Związek Producentów Oświetlenia „Pol-lighting”
Konferencja „Oświetlenie publiczne”
Polska Sieć „Energie Cities 27-28 września 2010
Pol-lighting – organizacja producentów oświetlenia
13 producentów zatrudniających w Polsce 7000 osób
koncerny międzynarodowe i firmy o kapitale polskim
80% rynku producentów źródeł światła
70% profesjonalnych opraw oświetleniowych, w tym dla sektora publicznego
do oświetlenia drogowego, biur i obiektów uŜyteczności publicznej
jesteśmy członkiem europejskich organizacji producentów oświetlenia
CELMA i ELC
Potrzeba modernizacji oświetlenia
Wraz z wprowadzeniem na rynek nowych źródeł światła, układów zapłonowych,
opraw oświetleniowych, systemów inteligentnego sterowania zmieniły się wymagania
dotyczące norm oświetlania dróg, miejsc i budynków publicznych, itp. Dotyczy to
zarówno Polskiej Normy oraz wielu przepisów i zaleceń UE, które określają wymogi
oświetleniowe dla róŜnego typu pomieszczeń , dróg i miejsc pracy.
Stan aktualny:
25-30% systemów oświetlenia drogowego jest oparte na technologii rtęciowej
2/3 oświetlenia w budynków biurowych i publicznych nie odpowiada normom
Niezadawalające tempo modernizacji:
.3% rocznie –oświetlenie drogowe i miejsc publicznych
7% rocznie – oświetlenie biurowe i obiektów uŜyteczności publicznej
.
Oznacza to, Ŝe zmodernizowanie oświetlenia moŜe potrwać kilkadziesiąt lat, co z kolei
prowadzi do utraty potencjalnych oszczędności w wydatkach na energię, ograniczenia
emisji CO2 oraz wypełnienia celów środowiskowych i społecznych.
Ponadto przemysł oświetleniowy utraci potencjalne moŜliwości podniesienia
konkurencyjności UE na globalnym rynku.
.
Porównanie kosztów redukcji CO2 w wyniku róŜnych technologii ( Euro/tCO2
źródło : Vattenfall
.
.
Analiza przeprowadzona przez ekspertów Vattenfall & McKinsey wykazała, Ŝe modernizacja
oświetlenia naleŜy do jednej z najbardziej efektywnych metod redukcji emisji CO2.
Dla przykładu, zmniejszenie emisji CO2 o 1 tonę w wyniku przejścia na elektrownie wiatrowe
wymaga nakładów rzędu 25€/t, podczas gdy ta sama redukcja uzyskana w wyniku
modernizacji oświetlenia, przynosi oszczędność rzędu €80/t.
Potencjał poprawy efektywności energetycznej
Oświetlenie obiektów uŜyteczności publicznej
o oświetlenie odpowiada za zuŜycie ok. 40% energii elektrycznej w budynkach
niemieszkalnych
o przez inwestycje w energooszczędne systemy oświetleniowe oparte na róŜnego typu
lampach wyładowczych nowej generacji , wyposaŜone w systemy inteligentnego sterowania
moŜna zaoszczędzić od 30% do 50% energii zuŜywanej na oświetlenie.
.
Potencjał poprawy efektywności energetycznej
oświetlenie zewnętrzne
o Uwzględniając strukturę zainstalowanych opraw oświetleniowych i ich energochłonność ,
moŜna uzyskać potencjalne oszczędności w wyniku zastąpienia opraw rtęciowych i
przewymiarowanych opraw sodowych, oprawami sodowymi nowej generacji,
na poziomie 30% - 40% .Takie modernizacje charakteryzują się stosunkowo krótkim okresem
spłaty z uzyskanych oszczędności.
o Docelowy potencjał oszczędności energii jest jednak większy i zaleŜy od zastosowania
bardziej zaawansowanych technicznie rozwiązań, tj. np. opraw z elektronicznymi układami
stabilizacyjno- zapłonowymi, sterowania oświetleniem, wykorzystania inteligentnych
systemów sterowania.
Potencjał poprawy efektywności energetycznej
Inteligentne systemy sterowania
Inteligentne systemy zarządzania stanowiące podstawę maksymalizacji
efektywnego wykorzystania energii
są nadal stosowane w bardzo ograniczonym zakresie
Potencjał
energooszczędności
Ręczny wyłącznik ( włącz/wyłącz)
Penetracja
rynku
0%
97%
Czujnik światła dziennego
40-60%
<8%
Czujnik obecności
15-30%
<8%
Wyłącznik czasowy
5-15%
<4%
10-25%
<3%
Kontrola poziomu luminancji
Przykłady zrealizowanych modernizacji
MIASTO TARNOWSKIE GÓRY
Okres spłaty:
31 miesięcy
oszczędność energii:
51,7%
o
o
o
o
Ilość opraw przed modernizacją: 4790
Ilość opraw wymienianych: 3761
Ilość opraw dodanych: 0
Ilość opraw po modernizacji: 4790
1117,2
[kW]
539,6
[kW]
energochłonność 233 W/pkt.
energochłonność 113 W/pkt.
Przykłady zrealizowanych modernizacji
MIASTO PYSKOWICE
Okres spłaty:
oszczędność energii:
o
o
o
o
72 miesiące
42,6%
Ilość opraw przed modernizacją: 1171
Ilość opraw wymienianych: 785
Ilość opraw dodanych: 0
Ilość opraw po modernizacji: 1171
271,6
[kW]
155,9
[kW]
energochłonność 232 W/pkt.
energochłonność 133 W/pkt.
Przykłady zrealizowanych modernizacji
GMINA WIELOWIEŚ
Okres spłaty:
oszczędność energii:
43 miesiące
54,3%
159,0
[kW]
o
o
o
o
Ilość opraw przed modernizacją: 753
Ilość opraw wymienianych: 615
Ilość opraw dodanych: 0
Ilość opraw po modernizacji: 753
72,7
[kW]
energochłonność 211 W/pkt.
energochłonność 97 W/pkt.
Przykład Poznania
Podstawy prawidłowej modernizacji oświetlenia
o Wymagania normatywne w celu zapewnienia standardów widzenia,
bezpieczeństwa ...
o Efektywność energetyczna jako wynik optymalnie dobranego
sprzętu i sterowania do funkcji oraz warunków oświetlanego obiektu
(projekt oświetleniowy)
o Optymalizacja kosztów poprzez uwzględnienie nie tylko ceny zakupu
ale równieŜ kosztów ponoszonych w trakcie uŜytkowania instalacji i po
jej zuŜyciu ( LCC)
.
Zielone zamówienia publiczne
Oznaczają politykę, w ramach której podmioty publiczne włączają wymagania
ekologiczne do procedur udzielania zamówień publicznych w celu ograniczania
negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne w cyklu Ŝycia produktów
i usług.
Zielone zamówienia publiczne ,wpływając na upowszechnienie technologii
środowiskowych , wspierają rozwój innowacyjności i konkurencyjności
gospodarki.
Zielone zamówienia publiczne tworzą warunki do pozyskania przez instytucje
zamawiające zamówień wypełniających określone zadania , po
najkorzystniejszej relacji jakości do ceny.
środowisko
gminy
obywatele
otoczenie biznesowe
Metodologia tworzenia kryteriów środowiskowych
do zielonych zamówień publicznych
Komunikat KE z dnia 16 lipca 2008:
o wyznaczenie minimalnych specyfikacji technicznych na poziomie podstawowym
i poziomie dodatkowym. Spełnienie wymagań w zakresie podstawowym jest
warunkiem zakwalifikowania zamówienia jako „zielone”
o źródłem dla określenia specyfikacji technicznej będą przepisy prawa europejskiego,
takie jak dyrektywa nr 2005/32/WE o ekoprojektowaniu, itp..
o waga kryteriów środowiskowych w ocenie ofert – minimalnie 15%
o nie mogą zakłócać rynku i konkurencji w UE, dlatego zaleca się zachowanie jednolitości
bazy i narzędzi do tworzenia kryteriów
o cel - 50% udziału zielonych zamówień publicznych w 2016 roku
Stosowanie kryteriów środowiskowych będzie najprawdopodobniej warunkiem
realizacji projektów finansowanych z funduszy europejskich
Kryteria środowiskowe dla oświetlenia
Podstawowe oddziaływanie instalacji oświetleniowej na środowisko pochodzi
od zuŜywanej energii w fazie uŜytkowania, przede wszystkim przez źródła światła,
stateczniki i optyczne części opraw oświetleniowych.
Oprawy oświetleniowe mają dodatkowo wpływ na środowisko w fazie produkcji
i po zakończeniu okresu eksploatacji. Waga tego oddziaływania róŜni się w
zaleŜności od materiałów z których wykonana jest oprawa.
Szczególny przypadek źródeł światła
.
.
Zakres kryteriów środowiskowych
dla oświetlenia drogowego i sygnalizacji świetlnej
Źródła światła
skuteczność świetlna
trwałość
stabilność strumienia świetlnego
wskaźnik oddawania barw
zawartość rtęci
Stateczniki
sprawność energetyczna
Oprawy oświetleniowe
udział wysyłanego strumienia świetlnego w kierunku nieuŜytecznym (ULOR)
stopień ochrony układu optycznego ( IP)
moŜliwość regulacji strumienia świetlnego
łatwość konserwacji
podatność do recyklingu
Parametry kryteriów środowiskowych
Podstawą do określenia parametrów dla poszczególnych kryteriów stanowią przepisy
zawarte w Rozporządzeniu 245/2009 do dyrektywy 2005/32/WE o ekoprojektowaniu
.
Wymogi kryterialne zostały sparametryzowane na trzech poziomach :
Poziom podstawowy
zapewnia podstawową ochronę środowiska , dotyczy wyrobów powszechnie dostępnych
na rynku . Zamawiający moŜe je stosować przy nieznacznym wzroście kosztów zakupu .
Przyjęte parametry będą prawnie obowiązujące od kwietnia 2011 roku. Spełnienie
warunków poziomu podstawowego stanowi minimum do zakwalifikowania zamówienia jako
zielone zamówienie publiczne.
Poziom podwyŜszony
obejmuje nieco wyŜsze wymagania, dotyczy produktów o duŜym zasięgu rynkowym,.
Zapewnia dłuŜszą perspektywę utrzymania właściwego poziomu technologicznego. Zakup
. wiąŜe się z większymi kosztami, ale jednocześnie z niŜszymi kosztami w trakcie
eksploatacji i wyŜszymi walorami uŜytkowymi. Przyjęte parametry będą prawnie
obowiązujące od kwietnia 2017 r.
Poziom wyróŜniający
określa produkty o najwyŜszych parametrach dostępnych obecnie na rynku, zapewnia
długookresową perspektywę korzyści. Produkty te oprócz wysokich walorów
środowiskowych i jakości często posiadają szczególne cechy uŜytkowe . Są produkowane
przez niektórych producentów . Relatywnie wysoki koszt zakupu moŜe być
rekompensowany przez niskie koszty eksploatacji .
Wskazówki dot. oceny i wyboru ofert z zastosowaniem
kryteriów środowiskowych
Kryteria środowiskowe mają zastosowanie do wszystkich rodzajów zamówień :
zakupy eksploatacyjne ( głównie źródła światła na wymianę )
modernizacja poprzez wymianę opraw na tych samych słupach (projekt)
nowa instalacja oświetleniowa (projekt)
projekt oświetleniowy
.
W przypadku zakupu instalacji sporządzanej na podstawie projektu, kryteria
środowiskowe powinny być podawane jako wymogi do uwzględnienia w projekcie ,
a następnie znaleźć się w sporządzonej na podstawie tego projektu specyfikacji
technicznej zamówienia (SIWZ)
W przypadku zakupów eksploatacyjnych ,stosowanie kryteriów środowiskowych
zabezpiecza przed zakupem pozornie tanich lamp, które są drogie w uŜytkowaniu.
.
Wybór dostawcy przy zastosowaniu
kryteriów środowiskowych
Dyrektywy 2004/18/WE i 2004/17/WE przewidują dwa sposoby wyboru dostawcy tj.,
w oparciu o najniŜszą cenę zakupu lub w oparciu o najkorzystniejsze warunki
ekonomiczne , w tym oparte na cyklu Ŝycia produktu.
Obie te moŜliwości mogą być stosowane w przypadku zamówień z uwzględnieniem
kryteriów środowiskowych:
.
metoda najniŜszej ceny polega na wyznaczeniu minimalnych parametrów dla
produktów zgodnie z wybranym poziomem kryteriów, a następnie ocenę oferty
wg najniŜszej ceny. Niedoskonałość tej metody polega na uznaniu produktów za
. równorzędne z punktu widzenia technicznego i ekologicznego, co powoduje
pominięcie róŜnicy w kosztach eksploatacji produktów.
metoda najwyŜszej ekonomiczności. Spełnienie kryteriów środowiskowych
stanowi jedynie o dopuszczeniu oferty do przetargu, wybór następuje poprzez
porównanie wynikowych wskaźników ekonomicznych osiąganych przez wyroby.
Wskaźnik ekonomiczności jest funkcją ceny zakupu i parametrów wyrobu
stanowiących kryteria środowiskowe.
WdraŜanie kryteriów środowiskowych
Skuteczne wdroŜenie kryteriów środowiskowych zaleŜy od skali ich
wykorzystania przez osoby odpowiedzialne za procedury zamówień publicznych.
To z kolei jest uzaleŜnione od przeprowadzenia szerokiej akcji edukacyjnej oraz
dostarczenia narzędzi w celu ułatwienia praktycznego zastosowania kryteriów , a
takŜe stworzenia podstawy do kwalifikowania zamówień publicznych jako „zielonych”.
Zagadnienie to powinno zostać odzwierciedlone w kolejnej edycji Krajowego
Planu Działań dot. Efektywności Energetycznej
Dziękuję za uwagę !
Narcyza Barczak- Araszkiewicz
[email protected]
W prezentacji wykorzystano materiały dotyczące wyników modernizacji ,
opracowane przez dr Małgorzatę Górczewską