szkola podstawowa klasa 6

P
OLIMPUS
J ZYK POLSKI
SESJA JESIENNA SZKOLA
PODSTAWOWA
2007
KLASA 6
I. CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM
Jak ludzie stwierdzili, ¿e Ziemia jest kul¹? Ju¿ bardzo
dawno starano siê to wszystko zrozumieæ. Znacznym
postêpem by³o dokonanie odkrycia, ¿e Ziemia nie jest
p³ask¹ tarcz¹, lecz kul¹. Niepoœledni¹ rolê odegrali w tym
staro¿ytni ¿eglarze. Bêd¹c na morzu obserwowali, ¿e
zawsze, w miarê jak statek znika³ za horyzontem, do
samego koñca widoczny by³ czubek jego masztu. Statki
musia³y wiêc - tak wnioskowali pierwsi staro¿ytni
astronomowie - w jakiœ tajemniczy sposób „zje¿d¿aæ z
górki”, któr¹ to „górkê” oczywiœcie stanowi krzywizna
powierzchni Ziemi.
St¹d do stwierdzenia kulistoœci Ziemi by³o ju¿ blisko. Ju¿
pod koniec V wieku p.n.e. greccy filozofowie i
astronomowie byli przekonani o kulistoœci Ziemi. Wœród
ludu jednak uparcie tkwi³ obraz Ziemi o kszta³cie p³askiej
tarczy, i to a¿ do XVI wieku.
Grek Eratostenes ju¿ oko³o roku 250 p.n.e. zdo³a³ doœæ
dok³adnie obliczyæ obwód Ziemi, a wielki astronom
Ptolemeusz, ¿yj¹cy w Aleksandrii w II wieku n.e.,
uzupe³ni³ nowy obraz œwiata: wyobra¿a³ sobie Ziemiê
jako kulê, zamkniêt¹ w kuli wiêkszej - w sklepieniu
niebieskim. Oœ nieba, czyli prosta, wokó³ której obraca
siê sfera niebieska, przechodzi przez œrodek Ziemi.
Gwiazdy s¹ przytwierdzone do sklepienia niebieskiego.
W ci¹gu 24 godzin sklepienie niebieskie i gwiazdy
wykonuj¹ jeden pe³ny obrót w kierunku ze wschodu na
zachód. Za gwiazdy uwa¿a³ przede wszystkim siedem
planet, zaliczaj¹c do nich tak¿e S³oñce i Ksiê¿yc.
Poniewa¿ jednak planety poruszaj¹ siê wzglêdem
gwiazd sta³ych, st¹d Ptolemeusz wymyœli³ dla ka¿dej z
nich w³asn¹ sferê, obracaj¹c¹ siê z odpowiedni¹
prêdkoœci¹.
Ptolemeuszowy system sfer by³ uznawany a¿ do czasów
œredniowiecza. Prawdê poznano dopiero znacznie
póŸniej.
Heinz Haber Gwiazdy. Przek³ad: J. Mader, wyd. Atlas,
Wroc³aw 1994, s.5-6.
1. W zamieszczonym tekœcie czytamy o:
a) d¹¿eniu ludzi do poznania prawdy
b) rozwoju astronomii
c) ludzkiej ciekawoœci
d) odkrywaniu nieznanych l¹dów
4. Wiedzê o kszta³cie Ziemi uzyskano dziêki:
a) Ptolemeuszowi
b) Eratostenesowi
c) ¿eglarzom
d) staro¿ytnym filozofom
5. Dawniej s¹dzono, ¿e Ziemia ma kszta³t:
a) p³askiej tarczy
b) górki
c) kuli przytwierdzonej do sklepienia niebieskiego
d) kuli osadzonej wewn¹trz wiêkszej kuli
6. Ptolemeusz twierdzi³, ¿e:
a) Ziemia jest kul¹
b) S³oñce jest gwiazd¹
c) Ziemia wykonuje obrót wokó³ S³oñca
d) S³oñce obraca siê wokó³ Ziemi
II. LITERATURA
7. Staœ i Nel („W pustyni i w puszczy”) zostali porwani,
poniewa¿:
a) mieli byæ zak³adnikami
b) mieli byæ s³ugami Mahdiego
c) mieli byæ dostarczeni Smainowi
d) mieli byæ sprzedani do niewoli
8. O m¹droœci Stasia Tarkowskiego œwiadczy to, ¿e:
a) zna³ obce jêzyki
b) orientowa³ siê w geografii
c) zna³ wiele bajek, które opowiada³ Nel
d) wiedzia³, jak wykorzystaæ latawce
9. Mahdi ¿¹da³ od Stasia, by:
a) uda³ siê do Egiptu
b) uzna³ jego zwierzchnoœæ
c) zdradzi³ sw¹ wiarê
d) ruszy³ na wojnê
2. Zamieszczony tekst ma charakter:
a) baœni
b) rozprawy naukowej
c) legendy
d) plotki
10. „W pustyni i w puszczy” jest powieœci¹, poniewa¿:
a) jest pisana proz¹
b) ma wiele w¹tków
c) jest ciekawa
d) o zdarzeniach mówi narrator
3. Prawdziwy kszta³t Ziemi poznano w:
a) staro¿ytnoœci
b) XVI wieku
c) V wieku p.n.e.
d) II wieku n.e.
11. Powieœci¹ nie jest utwór:
a) H. Ch. Andersena pt. „Calineczka“
b) A. Mickiewicza pt. „Przyjaciele”
c) F. Molnara pt. „Ch³opcy z Placu Broni”
d) J. Korczakowskiej pt. „Spotkanie nad morzem”
12. W³adca i jego pañstwo to temat ksi¹¿ki pt:
a) „Opowieœci z Narnii”
b) „Ch³opcy z Placu Broni”
c) „Król Maciuœ Pierwszy”
d) „Królewicz i ¿ebrak”
13. Zawarte we fragmencie wiersza A. Mickiewicza
porównanie dotyczy:
a) puszczy
b) jeziora
c) tafli lodu
d) Œwitezi
22. Rodzaj niemêskoosobowy ma przymiotnik w
zdaniu:
a) To by³ wspania³y film.
b) Widzieliœmy piêkne krajobrazy.
c) Spotka³ m¹drych ludzi.
d) Pomogli starszym paniom.
23. Prawid³owe stopniowanie przymiotnika wskazuje
Ktokolwiek bêdziesz w nowogródzkiej stronie,
szereg:
Do P³u¿yn ciemnego boru
a) ³adny, ³adniejszy, naj³adniejszy
Wjechawszy, pomnij zatrzymaæ swe konie,
Byœ siê przypatrzy³ jezioru.
ŒwiteŸ tam jasne rozprzestrzenia ³ona,
W wielkiego kszta³cie obwodu,
Gêst¹ po bokach puszcz¹ ocieniona,
A g³adka jak szyba lodu.
b) smutny, bardziej smutniejszy, najbardziej smutniejszy
c) ma³y, mniejszy, najmniejszy
d) widoczny, bardziej widoczny, najbardziej widoczny
24. Nie mo¿na stopniowaæ przymiotnika:
14. Oprócz porównania w wierszu odnajdujemy:
a) konieczny
a) przenoœniê
b) wyraz dŸwiêkonaœladowczy b) ziemski
c) zdrobnienie
d) epitet
c) ¿elazny
d) ksiê¿ycowy
15. Druga zwrotka wiersza to:
a) opowiadanie
b) charakterystyka
25. Przys³ówka nie ma w zdaniu:
c) opis
d) sprawozdanie
a) le siê czujê.
16. Syzyf zosta³ skazany na pracê:
a) niemo¿liw¹ do wykonania
b) niekoñcz¹ca siê
c) ciê¿k¹ i trudn¹
d) bezowocn¹
17. Mit o Demeter i Korze t³umaczy³:
a) istnienie piek³a
b) zmiany pór roku
c) sens pokuty za grzechy
d) powstanie gór
b) Mam wspania³ych przyjació³.
c) By³em tu wczoraj z koleg¹.
d) Czyta³ ksi¹¿kê o s³awnych ludziach.
26. B³¹d ortograficzny zawiera zdanie:
a) Uczê siê nie najgorzej.
b) Niewiele mam do powiedzenia.
c) On biega nie szybciej ni¿ ja.
d) Nieprêdko wrócê z wakacji.
27. Wyrazy bliskoznaczne zawiera szereg:
a) morze, mo¿e
18. Prometeusz by³ uwa¿any za dobroczyñcê ludzkoœci, b) s³odycze, ³akocie
c) krajobraz, panorama
poniewa¿:
d) uczeñ, uczennica
a) da³ ludziom ogieñ
b) pomóg³ ludziom w walce ze smokiem
c) da³ ludziom ¿ywnoœæ
d) nauczy³ ludzi ró¿nych rzemios³
III. NAUKA O JÊZYKU
19. Tylko przyimki s¹ zapisane w szeregu:
a) na, o, przy
b) w, ale, ani
c) przed, za, sponad
d) my, na, i
20. Przyimek tworzy wyra¿enie przyimkowe z:
a) rzeczownikiem
b) czasownikiem
c) drugim przyimkiem
d) spójnikiem
21. Prawid³owo jest nazwany przypadek rzeczownika w
zdaniu:
a) Zjad³ obiad. - biernik
b) Pomagam babci. - celownik
c) Bawimy siê lalkami - narzêdnik
d) Nie mam o³ówka. - dope³niacz
28. Uzupe³nieniem rodziny wyrazów chmura i chmurka
jest s³owo:
a) ob³ok
b) niebo
c) pochmurny
d) chmurzyæ siê
29. Prawid³owo jest zapisana obocznoœæ g³osek miêdzy
wyrazami:
a) morze - morski; rz - r
b) droga - na drodze; g - dz
c) kot - kociak; t - ci
d) ksi¹¿ka - ksi¹¿ce; a - e
30. Tylko g³oski dŸwiêczne zawiera wyraz:
a) wa¿ka
b) ¿aluzja
c) maraton
d) gara¿