oszacowanie kosztów inwestora publicznego

oszacowanie kosztów inwestora publicznego

P R A W O
dr inż. Teresa Zajączkowska
OSZACOWANIE
KOSZTÓW
INWESTORA PUBLICZNEGO
Oszacowanie kosztów inwestora publicznego – dla zaplanowania
budżetu na realizację inwestycji budowlanej oraz dla
przygotowania procedury pozyskania wykonawcy mającego
tę inwestycję realizować – regulują dwie niezależne ustawy,
opracowane w dwóch różnych resortach. Obydwie ustawy dotyczą
środków publicznych, tj. inwestycji finansowanych w całości lub
części ze środków publicznych.
Przedmiotem artykułu są określane tam czynniki: wartość
kosztorysowa inwestycji, wartość kosztorysowa robót oraz wartość
zamówienia. Sposób oszacowania tych wartości, uregulowany
w oddzielnych aktach prawnych, skutkuje brakiem spójności.
Spotykamy się czasem z myleniem tych pojęć i błędnym ich
rozumieniem. Autorka omawia je, pokazuje powiązania i różnice
między nimi oraz dzieli się uwagami na temat tych wartości.
W
ostatnich latach mówiło się często
o braku aktu prawnego, który opisywałby proces inwestycyjny w sposób jednorodny i kompleksowo oraz stosował
jednorodną terminologię dla opisu procesu
– jego etapów oraz opracowań, wymaganych
na jego kolejnych etapach. Podnosząc potrzebę systematyki tego procesu, mówiło się o zapowiadanej regulacji ustawowej w sprawie
zasad przygotowania i organizacji inwestycji
budowlanych ze środków publicznych, w której miało znaleźć się m. in. takie uporządkowanie. W zapowiadanej ustawie miały znaleźć
miejsce również zasady sporządzania kalkulacji
kosztów inwestycji na jej poszczególnych etapach przygotowania – chodziło o spójne zasady
oszacowań kosztowych inwestora publicznego.
Na dzień dzisiejszy nie ma takiej ustawy.
Oszacowanie wydatków przewidywanych do
poniesienia w całym procesie inwestycyjnym
(dla zaplanowania budżetu) oraz oszacowanie wydatków przewidywanych do poniesienia przy realizacji robót (dla ich zamawiania),
to dwa odrębne oszacowania, regulowane
dwoma ustawami:
ustawa z 26 listopada 1998 r. o finansach
publicznych (Dz.U. 1998 r. nr 155, poz.
1014),
ustawa z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień
publicznych (Dz.U. nr 19, poz. 177).
66
FORUM
BUDOWLANE
Regulacje dotyczą tylko obszaru, w którym wydatkowane są w całości lub części środki publiczne.
WARTOŚĆ KOSZTORYSOWA
I BUDŻET INWESTYCJI
Ustawa o finansach publicznych ma na celu
ochronę i zapewnienie efektywności wydatkowania środków publicznych. Na mocy tej ustawy
został wydany akt wykonawczy – rozporządzenie
Rady Ministrów z 2 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz.U. 2001 r. nr 133, poz.
1480). Zgodnie z rozporządzeniem, aby inwestycja mogła być finansowana ze środków z budżetu państwa, inwestor musi posiadać m.in. program inwestycji, zaakceptowany przez dysponenta części budżetowej. Program inwestycji rozwija koncepcję zagospodarowania terenu, koncepcję technologiczną, architektoniczno-budowlaną i realizacyjną obiektów – o część ekonomiczno-finansową1. Program inwestycji zawiera
m.in. planowany łączny koszt inwestycji, zwany
wartością kosztorysową inwestycji (WKI)2 oraz
1
Wcześniej takie opracowanie nosiło nazwę
– Założenia Techniczno-Ekonomiczne (ZTE).
2 Wcześniej takie opracowanie nosiło nazwę
– Zbiorcze Zestawienie Kosztów (ZZK).
6/2006
dane o planowanych z poszczególnych źródeł
środkach na finansowanie inwestycji w kolejnych latach jej realizacji. Rozporządzenie podaje zasady i tryb zwiększania WKI. Załącznik nr
1 do rozporządzenia określa sposób rozliczenia
inwestycji. W rozliczeniu inwestor podaje informację o rzeczywistych kosztach oraz analizę
i uzasadnienie różnic między wielkościami planowanymi i rzeczywistymi.
Zgodnie z rozporządzeniem, wartość kosztorysową inwestycji określa się za pomocą wskaźników cenowych w układzie siedmiu grup
kosztów.
Dla uzyskania rzeczowych podstaw obliczenia WKI niezbędne jest sporządzenie założeń
lub protokołu danych wyjściowych. Podstawy
finansowe to wskaźniki cenowe poszczególnych kosztów składowych, przyjmowane z zasobów własnych inwestora i projektanta lub
z publikacji. Wartość kosztorysowa inwestycji
obejmuje podatek VAT, uwzględniany w kosztach każdej grupy według obowiązujących przepisów. Wartość kosztorysowa inwestycji służy
inwestorowi m.in. do ustalenia kwoty środków finansowych, jaką powinien dysponować dla zrealizowania inwestycji o założonym
programie, a więc do zaplanowania budżetu
inwestycji.
WARTOŚĆ KOSZTORYSOWA
I WARTOŚĆ ZAMÓWIENIA NA
ROBOTY
Zamawianie robót budowlanych finansowanych ze środków publicznych reguluje ustawa
Prawo zamówień publicznych. Ustawa definiuje zamówienia publiczne jako umowy odpłatne, zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Jest to więc całość
czynności prawnych, mających na celu wyszukanie i pozyskanie wykonawcy oraz zawarcie
z nim umowy o roboty budowlane. Art. 3.1.
ustawy określa jednostki, dla których udzielanie zamówienia musi być realizowane zgodnie
z wymaganiami ustawy.
Ustawa z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień
publicznych zdefiniowała po raz pierwszy roboty
P R A W O
budowlane szerzej3 – roboty budowlane to wykonanie albo zaprojektowanie i wykonanie robót
budowlanych w rozumieniu ustawy z 7 lipca 1994
r. – Prawo budowlane4. Zamawiający podejmuje
decyzję, jaki zakres robót budowlanych będzie zlecać – czy projekt i wykonanie, czy samo wykonanie na podstawie gotowego projektu.
Zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych
zamawiający, przystępując do szukania wykonawcy, musi mieć określony przedmiot zamówienia oraz oszacowaną wartość zamówienia.
Jeśli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych, to:
przedmiot zamówienia zamawiający opisuje za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego,
wartość zamówienia ustala na podstawie
planowanych kosztów prac projektowych
oraz planowanych kosztów robót budowlanych, określonych w programie funkcjonalno-użytkowym.
3 Ustawa z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicz-
nych zdefiniowała roboty budowlane jako wszelkie
prace polegające na wykonaniu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części.
4 Roboty budowlane (definicja wg ustawy Prawo
budowlane) – należy przez to rozumieć budowę
a także prace polegające na przebudowie, montażu,
remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
Jeśli przedmiotem zamówienia jest wykonanie
robót budowlanych (na etapie opracowania
dokumentacji projektowej), to:
przedmiot zamówienia zamawiający opisuje
za pomocą dokumentacji projektowej oraz
specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych,
wartość zamówienia ustala na podstawie
kosztorysu inwestorskiego5.
Powyższe opracowania projektowe, niezbędne do opisu przedmiotu zamówienia, reguluje
rozporządzenie z 2 września 2004 r.6, opracowania kosztowe niezbędne do określenia wartości zamówienia określa rozporządzenie z 18
maja 2004 r.7.
5
Gdy przedmiot zamówienia obejmuje wyłącznie wykonanie robót, ekwiwalentem kosztorysu
inwestorskiego mogą być planowane koszty robót
budowlanych, określonych w programie funkcjonalno-użytkowym.
6 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury
z 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego
zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót
budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. nr 202, poz. 2072).
7 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 18
maja 2004 r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego,
obliczania planowanych kosztów prac projekto-
Zgodnie z rozporządzeniem z 18 maja 2004 r.
planowane koszty robót budowlanych obejmują koszty odpowiadające co najmniej grupom robót w rozumieniu Wspólnego Słownika
Zamówień8:
koszty robót przygotowania terenu,
koszty robót budowy obiektów podstawowych,
koszty robót instalacyjnych,
koszty robót wykończeniowych,
koszty robót związanych z zagospodarowaniem terenu i budową obiektów pomocniczych.
Planowane koszty prac projektowych oblicza się
wskaźnikowo od planowanych kosztów robót
budowlanych. Wykaz takich wskaźników podaje załącznik do rozporządzenia.
wych oraz planowanych kosztów robót budowlanych, określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (Dz.U. nr 130, poz. 1389).
8 Rozporządzenie Komisji Wspólnot Europejskich
nr 2195/2002 z 5 listopada 2002 w sprawie
Wspólnego Słownika Zamówień ustanowiło
jednolity system klasyfikacji, mający zastosowanie do zamówień publicznych, w celu ujednolicenia kodów i opisów dla jednorodnego dokonania opisu przedmiotu zamówienia w krajach
wspólnotowych.
P R A W O
Rys. 1. Zakres oszacowań kosztowych inwestora (opracowanie własne)
Gdy przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych9 – wartością takiego zamówienia jest suma planowanych kosztów robót budowlanych i planowanych
kosztów prac projektowych. Gdy przedmiotem
zamówienia jest wykonanie robót budowlanych,
wartość zamówienia określa się najczęściej na
podstawie kosztorysu inwestorskiego.
W kosztorysie inwestorskim zamawiający wylicza wartość kosztorysową robót budowlanych na
obiekcie, inaczej szacunkowy koszt, z jakim zamawiający musi się liczyć, zlecając ich wykonanie.
Wartość kosztorysowa robót nie jest obciążona
podatkiem VAT (choć podatek VAT jest kosztem obciążającym zamawiającego). Zgodnie
z ustawą Prawo zamówień publicznych wartość
zamówienia to całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy, bez VAT, ale z wartością dostaw oddanych do dyspozycji wykonawcy. Wartość zamówienia publicznego na roboty budowlane jest potrzebna zamawiającemu
z dwóch powodów:
jaką wielkość środków należy zabezpieczyć
na sfinansowanie zamówienia,
w jakim przedziale progowym znajduje się wartość zamówienia – od tego zależy wymóg,
stosowania ustawy i rodzaj procedury
postępowania (uproszczonej, podstawowej, zaostrzonej).
Wartość zamówienia określa zamawiający na
etapie przygotowania postępowania o udzielenie zamówienia, gdy wykonawca nie jest
jeszcze znany. Jest to szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy (bez VAT), które zamawiający porównuje z cenami ofertowymi10 (z pro10
Przy porównaniu należy pamiętać, że oferowana przez wykonawcę cena jest obciążona podatkiem VAT.
11 Rzeczywiste wynagrodzenie wykonawcy jest
pochodną ceny ofertowej wybranego wykonawcy
oraz zapisów umownych dotyczących wynagrodzenia. Inwestor, spisując umowę z wykonawcą, zobowiązuje się m.in. do zapłaty ustalonego na określonych zasadach wynagrodzenia. Kwota umowna
wynagrodzenia nie powinna przekraczać kwoty
przyznanych na ten cel środków w budżecie.
68
FORUM
BUDOWLANE
ponowanym wynagrodzeniem, za jakie oferenci
skłonni są zrealizować zamówienie)11. Wartość
zamówienia nie powinna znacznie odbiegać od
oszacowań ofertowych. Praktyka ostatnich lat
pokazuje, że przy wyłanianiu wykonawcy w warunkach konkurencji proponowane ceny ofertowe są zwykle niższe od oszacowań w kosztorysie inwestorskim. Aby porównanie wynagrodzenia oszacowanego przez inwestora z wynagrodzeniem proponowanym przez wykonawcę było wiarygodne, oszacowanie inwestorskie powinno być sprawdzane, (zakres oszacowań kosztowych inwestora pokazuje rys. 1.)
tak, jak dokładnie sprawdzana jest kalkulacja
ceny w ofercie każdego wykonawcy.
KWOTA NA SFINANSOWANIE
ZAMÓWIENIA
Gdy inwestor, mając gotową dokumentację projektową, przystępuje do szukania wykonawcy
robót budowlanych – ma oszacowaną wartość kosztorysową inwestycji (w tym jej składową – koszt robót budowlanych na obiektach wchodzących w skład przedsięwzięcia),
ma przyznane środki na sfinansowanie przedsięwzięcia, ma ustalony budżet i ma świadomość, że tego budżetu nie powinien przekroczyć. Ma równocześnie oszacowaną na podstawie dokumentacji wartość kosztorysową robót
budowlanych w każdym obiekcie oraz określoną wartość zamówienia.
Wartość kosztorysowa inwestycji (w tym koszt
robót budowlanych w obiektach), określona
na etapie koncepcji i ewentualnie uszczegółowiona na etapie projektu budowlanego, jest
oszacowaniem mniej precyzyjnym niż wartość
kosztorysowa robót, wyznaczana w kosztorysach inwestorskich na podstawie szczegółowej dokumentacji projektowej. Przy założonym projektowaniu „pod budżet”12 wartość
kosztorysowa robót budowlanych (powiększona o podatek VAT) uszczegóławia kwotę,
zaplanowaną w budżecie na wykonanie robót
w obiektach. Kwota wynikająca z planu finansowego, doprecyzowana w kalkulacji kosz6/2006
torysowej13 – wyznacza kwotę, jaką inwestor zamierza przeznaczyć na sfinansowanie
zamówienia.
Jednym z nowych wymogów, jakie wprowadziła ustawa Prawo zamówień publicznych,
jest wymóg publicznego ogłoszenia tej kwoty
(art. 86. 3). Ma ona być podana bezpośrednio
przed otwarciem kopert, a więc przed ogłoszeniem proponowanych przez oferentów kwot
ofertowych. Ponadto art. 93. 4. ustawy podaje, że zamawiający ma obowiązek unieważnienia postępowania, jeżeli cena najkorzystniejszej
oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający
może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (podkreślenia własne). Wątpliwości związane z interpretacją wprowadzonych w ustawie słów „zamierza” i „może” wyjaśnił Urząd
Zamówień Publicznych – kwota jaką zamawiający zamierza przeznaczyć nie musi być tożsama
z kwotą, jaką zamawiający może przeznaczyć na
sfinansowanie zamówienia. Kwota, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć, wynika z planu
finansowego. Natomiast w toku postępowania
może się okazać, że zamawiający przeznaczy
wyższą kwotę niż tą podaną przed otwarciem
kopert, dokonując (zgodnie z ustawą o finansach publicznych) przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków w planie finansowym w określonych granicach i na określonych (w art. 96 ustawy o finansach publicznych) zasadach.
SPRZĘŻENIE SZACOWANYCH
WARTOŚCI
Z ustawy o finansach publicznych wynika,
że inwestor inwestycji finansowanej ze środków budżetu państwa ma obowiązek złożenia
zamówienia na wykonanie robót budowlanych
dotyczących danej inwestycji w trybie i na zasadach określonych w ustawie o zamówieniach
publicznych14. Równocześnie inwestor określając zamówienie, wybierając wykonawcę i zawierając z nim umowę musi przestrzegać zaakceptowanego programu inwestycji. Zapisy w umowie o roboty budowlane, dotyczące przedmiotu zamówienia, wynagrodzenia oraz terminów
12 Dyscyplina budżetowa wymaga, by kolejne decy-
zje, podejmowane już po ustaleniu budżetu, nie
powodowały jego przekroczenia. Wymaga to stałej kontroli kosztów stojących za tymi decyzjami – w procesie projektowania, na etapie wyboru wykonawcy robót, zawarcia z nim umowy i na
etapie realizacji zapisów tej umowy.
13 Doprecyzowanie tej kwoty w kosztorysie inwestorskim ma miejsce przy zamówieniach na wykonanie robót budowlanych.
14 Aktualna (od 2004 r.) nazwa tej ustawy – Prawo
zamówień publicznych.
P R A W O
realizacji i płatności, muszą być zgodne z zawartym w programie inwestycji zakresem rzeczowym inwestycji, z jej wartością kosztorysową i harmonogramem realizacji.
Rys. 2 pokazuje miejsce i moment dokonania
oszacowań – wartości kosztorysowej inwestycji i budżetu inwestycji, wartości kosztorysowej
robót w obiektach i wartości zamówienia, kwoty
na sfinansowanie zamówienia. Pokazuje wzajemne powiązania tych wartości. Pokazuje przenikanie się w procesie inwestycyjnym wymogów
ustawy o finansach publicznych z wymogami
ustawy Prawo zamówień publicznych.
UWAGI
Wymienione niżej koszty, szacowane w różnych momentach procesu inwestycyjnego
i dla różnych celów, dotyczą robót budowlanych w obiekcie:
koszty robót budowlanych (składnik kosztów
obiektu budowlanego w kalkulacji WKI) – dla
określenia budżetu, ustalanego na etapie projektu wstępnego i ewentualnie uszczegółowionego na etapie projektu budowlanego;
planowane koszty robót budowlanych – dla
określenia wartości zamówienia na etapie
projektu wstępnego (zamówienie na projekt i wykonanie robót);
wartość kosztorysowa robót budowlanych
– dla określenia wartości zamówienia na eta-
pie opracowania pełnej dokumentacji projektowej (zamówienie na wykonanie robót).
Każde z powyższych oszacowań dotyczy kosztów robót budowlanych, a więc oszacowania te
powinny być porównywalne. Dotyczą one tego
samego zakresu rzeczowego, ale zdefiniowanego
mniej lub bardziej szczegółowo, stąd różny jest
stopień precyzji tych oszacowań. Chcąc porównać te oszacowania należy pamiętać, że koszty
inwestycyjne (w tym koszt robót budowlanych)
szacowane przy określaniu WKI, to koszty obciążone podatkiem VAT. Koszty robót obiekcie, szacowane dla określenia wartości zamówienia, nie
są obciążone podatkiem VAT.
Koszty inwestycyjne szacowane na etapie opracowania koncepcji przedsięwzięcia (WKI) są
obliczone mniej dokładnie niż koszty robót
szacowane w oparciu o gotową dokumentację
projektową, w której obiekt jest już szczegółowo zdefiniowany. Stąd przy obliczaniu WKI niezbędne jest przyjęcie rezerwy na pokrycie zwiększonego błędu oszacowania.
Dla określenia całości kosztów inwestycji stosowane było wcześniej określenie „zbiorcze zestawienie kosztów inwestycji” (ZZK). W 1998 r.
(w ustawie o finansach publicznych) zastąpiono go pojęciem „wartość kosztorysowa inwestycji” (WKI). Wartość kosztorysowa tradycyjnie oznacza wartość robót budowlanych, określaną w kosztorysie. Obecne pojęcie „wartości
kosztorysowej inwestycji” nie dotyczy wartości
robót budowlanych i nie wynika z kosztorysu,
może więc wprowadzać zamieszanie pojęciowe
i czasem błędną interpretację tej wartości.
Sposób kalkulacji kosztów dla celów zlecania
robót został dokładnie określony w rozporządzeniu z 18 maja 2004 r. Natomiast w rozporządzeniu z 2 października 2001 r. brak jest szczegółowych zasad szacowania WKI. Lukę prawną
wypełnia nieobligatoryjny, instruktażowy wzorzec – „Środowiskowe zasady obliczania wartości kosztorysowej inwestycji budowlanych”,
zawierający m.in. formuły obliczeniowe, szczegółowe specyfikacje kosztów oraz formularze
obliczeniowe.
Dopiero tam zdefiniowane jest pojęcie „budżet
inwestycji” i określona jego relacja z szacowaną
wartością kosztorysową inwestycji.
Moment oszacowania kosztów robót dla celów
znalezienia wykonawcy określiła jednoznacznie
ustawa Prawo zamówień publicznych – wymagane do opisu przedmiotu zamówienia opracowania programowe lub projektowe ten moment
dokładnie wyznaczają. Rozporządzenie z 2 października 2001 nie sprecyzowało momentu, na
który ma być określona wartość WKI i w oparciu
o nią ustalony budżet traktowany jako obowiązujący i nieprzekraczalny. W rozwiniętych krajach europejskich wyróżnia się 2 etapy szacowania kosztów przedsięwzięcia:
w fazie przedinwestycyjnej i prowadzi do
ustalenia budżetu (gdzie budżet inwestycji określa nieprzekraczalne koszty i można go zwiększyć jedynie wskaźnikiem infla-
P R A W O
cji). Związane z tym prace są na ogół finalizowane w stadium koncepcji programowo-przestrzennej;
w fazie inwestycyjnej w kolejnych stadiach
projektowych, w których tworzy się podstawy dla utrzymania dyscypliny budżetowej.
W środowiskach opiniotwórczych uznano, że
w polskich warunkach wartość kosztorysowa inwestycji powinna być określona wstępnie na podstawie koncepcji (projektu wstępnego) i skorygowana oraz ustalona jako nieprzekraczalna po wykonaniu projektu podstawowego.
O ile opracowania niezbędne do określenia
przedmiotu zamówienia i do oszacowania wartości zamówienia zostały szczegółowo omówione w rozporządzeniu z 2 września 2004 r., o tyle rozporządzenie z 2 października 2001 r. nie
sprecyzowało „danych dokumentacyjnych”, na
podstawie których ma być sporządzony pro-
gram inwestycji i wyznaczona wartość kosztorysowa inwestycji. Rozporządzenie z 2 października 2002 r. przewiduje możliwość zwiększenia wartości kosztorysowej inwestycji w trakcie
realizacji inwestycji przy zastosowaniu wskaźnika określonego w prognozie cen (§ 24.1.).
Wskaźnik ten stosuje się do wartości kosztorysowej robót budowlanych i innych nakładów na
inwestycję, pozostałych do wykonania po roku
budżetowym, w którym jest zwiększona wartość
kosztorysowa inwestycji. Mając przyznane środki finansowe inwestor zaciąga wobec wykonawcy zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia w ramach przyznanych środków. Aktualizację wynagrodzenia zapewnia zapisana w umowie klauzula
waloryzacyjna. Tu określone zostały zasady waloryzacji i źródło wskaźników zmiany cen.
Dodatkowo ustawa Prawo zamówień publicznych
stawia wymóg, by wartość zamówienia na roboty
budowlane była liczona nie wcześniej niż 6 mie-
dla celów finansowania inwestycji
dla celów zlecania robót
– ustawa z dnia 26.11.1998 r. o finansach publicznych
– rozporządzenie Rady Ministrów z dnia
2 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad finansowania inwestycji
z budżetu państwa
– ustawa z dnia 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych
– rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2004 r.
w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym
– rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego
studia i analizy przedprojektowe, koncepcja proj.→ decyzja o inwestowaniu
program inwestycji, w tym m.in.
– zakres rzeczowy inwestycji
– wartość kosztorysowa inwestycji
– harmonogram realizacji inwestycji
budżet inwestycji
program funkcjonalno-użytkowy (określenie przedmiotu zamówienia)
planowane koszty prac projektowych
oraz planowane koszty robót bud.
(określenie wartości zamówienia)
projektowanie „pod budżet”
wariant 1 – szukanie i wybór wykonawcy na
projekt + wykonanie robót, spisanie umowy
etap opracowań projektowych
ewent. uszczegółowienie opracowań
finansowych i doprecyzowanie budżetu
(w oparciu o projekt podstawowy)
publiczne ogłoszenie kwoty, jaką
zamawiający zamierza przeznaczyć
na sfinansowanie zamówienia
– dokumentacja proj. (w tym przedmiar robót)
– specyfikacje techniczne wyk. i odbioru robót
(określenie przedmiotu zamówienia)
– kosztorys inwestorski (określenie wartości
kosztorysowej robót i wartości zamówienia)
zgodność zapisów umownych z programem inwestycji
wariant 2 – szukanie i wybór wykonawcy
na wykonanie robót bud., spisanie umowy
kontrola rzeczywistych kosztów, by nie
przekroczyć przydzielonych środków fin.
realizacja robót na placu budowy
rozliczenie przydzielonych
środków finansowych
przygotowanie inwestycji do eksploatacji,
odbiór i rozliczenie robót
Rys. 2. Opracowania projektowe i analizy kosztów (opracowanie własne
70
FORUM
BUDOWLANE
6/2006
sięcy przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia na roboty budowlane.
WKI szacuje koszty całego przedsięwzięcia
inwestycyjnego. Przedsięwzięcie może składać
się z kilku zadań, zadanie z kilku obiektów.
Takim przedsięwzięciem może być np. budowa osiedla mieszkaniowego, zespołu szpitalnego czy kompleksu przemysłowego. Zakres rzeczowy przedsięwzięcia może więc być znaczny.
Wartość kosztorysowa robót szacowana w kosztorysie inwestorskim dotyczy robót na pojedynczym obiekcie. Oszacowanie wartości kosztorysowej robót na kolejnych obiektach, wchodzących w skład całego przedsięwzięcia, może być
więc przedmiotem wielu kosztorysów.
Oszacowania inwestorskie dotyczą nie tylko
kosztów robót budowlanych na obiekcie.
Kalkulowane są różnorodne koszty ponoszone
w procesie inwestycyjnym, odniesione do różnorodnych wielkości i do różnych zakresów, ale
wyjściowa formuła ich liczenia jest wspólna15:
koszt = wskaźnik cenowy (zł/jednostkę)
× ilość jednostek.
Obserwuje się dowolność i brak konsekwencji w zapisie powyższych składników formuły.
Przykładowo: koszt grupy to symbol KG, ale
koszt pozycji, to już nie symbol KP, a symbol
PK; ilość jednostek – to symbole VP, Q, l, n lub
L. Brak konsekwencji zapisów wprowadza chaos
i niesłuszne wrażenie złożoności obliczeń.
Dla oszacowania kosztów niezbędne są wiarygodne wskaźniki cenowe. Najlepszym źródłem
takich wskaźników jest własna baza inwestora
(projektanta), tworzona na podstawie wcześniej
zrealizowanych obiektów. Dostępna jest również publikowana baza wskaźników dla oszacowania kosztów budowy różnych obiektów oraz
pozostałych kosztów inwestycyjnych.
Wskaźniki, potrzebne do oszacowania kosztu robót na obiekcie mogą być mniej lub bardziej szczegółowe, zależnie od rodzaju obiektu,
od stopnia szczegółowości jego zdefiniowania
i przyjętego stopnia agregacji robót. Niezbędna
jest szczegółowa informacja, jakie roboty wchodzą
w skład roboty scalonej oraz jakie koszty ujęte są
we wskaźniku cenowym dla przyjętego poziomu
scalenia. Istnieje potrzeba ciągłego poszerzania,
różnicowania i stałej aktualizacji wskaźników.
Wydaje się, że oszacowania kosztów inwestora
publicznego, wykonywane dla różnych celów,
stawianych na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, powinny być ujęte w jednym akcie
prawnym. Czy daje to jednak gwarancję, że
będą opisane kompleksowo i w sposób jednorodny?
15
Wyjątek stanowią koszty liczone procentowo
od innych kosztów (np. planowane koszty prac
projektowych)