szoty, halsy, szkentle, topenanty, obcia˛gacze bomu, oraz liny

szoty, halsy, szkentle, topenanty, obcia˛gacze bomu, oraz liny

30 Żeglarz jachtowy
Rys. 3.17. Rodzaje kluz
Rys. 3.18. Omasztowanie ruchome
szoty, halsy, szkentle, topenanty, obcia˛gacze bomu, oraz liny pomocnicze: cumy
i szpringi.
Fałami nazywa sie˛ wszelkiego rodzaju liny służa˛ce do podnoszenia, a kontrfałami
do opuszczania żagli lub innych ruchomych cze˛ści osprze˛tu.
Szotami nazywa sie˛ liny służa˛ce do manewrowania żaglami, tj. ustawiania żagli
w ża˛danym położeniu w stosunku do wiatru.
Hals to lina nacia˛gaja˛ca róg halsowy żagla.
Szkentla to lina nacia˛gaja˛ca róg szotowy żagla.
Topenante˛ stosuje sie˛ na jachtach z ożaglowaniem trójka˛tnym. Jest to lina przytrzymuja˛ca nok bomu i w razie potrzeby unosza˛ca go do góry. Na jachtach o ożaglowaniu gaflowym stosuje sie˛ dirki, spełniaja˛ce identyczna˛ funkcje˛ co topenanta, przy
czym w czasie żeglugi dirka nawietrzna jest wybierana, a zawietrzna luzowana.
Budowa i obsługa jachtu 31
Obcia˛gacz bomu to linka działaja˛ca w kierunku przeciwnym niż topenanta.
Do cumowania, unieruchomienia jachtu przy nabrzeżu w porcie, służa˛ cumy,
szpringi (rys. 3.20) i muringi. Lina biegna˛ca od dziobu jachtu do przodu to cuma
dziobowa, natomiast lina biegna˛ca od rufy jachtu do tyłu to cuma rufowa. Szpring
dziobowy to lina biegna˛ca od dziobu w kierunku rufy, zaś szpring rufowy to lina
biegna˛ca od rufy w kierunku dziobu. Muring to lina służa˛ca do cumowania jachtu
prostopadle do nabrzeża. Jeden koniec muringu zamocowany jest do nabrzeża a drugi
do zatopionego w wodzie obcia˛żenia.
W przypadku konieczności podania na la˛d cumy lub szpringu z dużej odległości
korzysta sie˛ z rzutki. Rzutka to cienka lina z cie˛żarkiem na jednym końcu. Przed
Rys. 3.19. Olinowanie ruchome
32 Żeglarz jachtowy
Rys. 3.20. Liny pomocnicze
Rys. 3.21.
Budowa żagla
Budowa i obsługa jachtu 33
rzuceniem uporza˛dkowanej (sklarowanej) rzutki do jej wolnego końca przymocowuje
sie˛ line˛, a po rzuceniu cie˛żarka na la˛d linka˛ rzutki przycia˛ga sie˛ podawana˛ line˛.
Żagiel (rys. 3.21) to płat tkaniny z tworzywa sztucznego, na który działa wiatr,
wywołuja˛c powstawanie siły aerodynamicznej. Każdy żagiel uszyty jest z brytów
(pasów tkaniny). Brzegi żagla nazywa sie˛ likami. Przy maszcie jest lik przedni, przy
gaflu – lik górny, przy bomie – lik dolny, a z tyłu – lik wolny (tylny). Refbanta to
wzmocniony pas żagla umożliwiaja˛cy, dzie˛ki remizkom z przewleczonymi przez nie
refsejzingami, refowanie (zmniejszanie powierzchni) żagla. Remizka˛ nazywa sie˛ okucie
wzmacniaja˛ce otwór w żaglu. Refsejzingami (reflinkami) nazywa sie˛ linki służa˛ce do
obwia˛zywania zrefowanej cze˛ści żagla do bomu.
Każdy róg żagla ma swoja˛ nazwe˛: róg pikowy, gaflowy, halsowy, szotowy,
fałowy. Na żagle moga˛ być naszyte kieszenie (pochwy) przeznaczone do wkładania
w nie listew usztywniaja˛cych cały żagiel lub tylna˛ jego cze˛ść, w celu polepszenia
warunków aerodynamicznych jego pracy.
W zależności od rodzaju żagla wyróżnia sie˛ ożaglowania (rys. 3.22): łacińskie,
lugrowe, rozprzowe, gaflowe, Marconi-bermudzkie, rejowe.
Najpopularniejsze typy osprze˛tu żaglowego jachtów jedno- i dwumasztowych przedstawione zostały na rysunku 3.23.
Rys. 3.22. Rodzaje ożaglowania
Ket jest to jednostka o jednym żaglu. Żagiel nazywa sie˛ grot. Rodzaj ożaglowania
może być dowolny. Na jednostkach typu slup i sluter maszt nazywa sie˛ grotmaszt,
a żagle, patrza˛c od dziobu – fok i grot.
34 Żeglarz jachtowy
Rys. 3.23. Typy osprze˛tu żaglowego
Kuter jest to jednostka z jednym masztem ustawionym bardzo blisko środka kadłuba
jachtu. Takie ustawienie umożliwia postawienie wie˛kszej liczby żagli przednich (sztaksli). Moga˛ to być: fok, kliwer i latacz. Dodatkowo stawiany może być żagiel o nazwie
grottopsel. Sluter i kuter bermudzki maja˛ dodatkowo żagiel przedni o nazwie kliwer.
Żaglami pomocniczymi (rys. 3.24) na jachtach jedno- i dwumasztowych sa˛: lekkie żagle
wie˛ksze od foka, genua używana na kursach ostrych, spinaker lub genaker – używane
głównie przy żegludze z wiatrem oraz żagle sztormowe – fok sztormowy i trajsel (grot
sztormowy).
Rys. 3.24. Żagle pomocnicze
Budowa i obsługa jachtu 35
Rys. 3.25. Sposoby mocowania żagla przedniego (sztaksla) do sztagu
Rys. 3.26. Sposoby mocowania żagla przedniego (sztaksla) do szota
Na rysunku 3.25 zostały przedstawione sposoby mocowania żagla przedniego do
sztagu, natomiast na rysunku 3.26 sposoby mocowania żagla do szota.
Mocowanie grot żagla do fału przedstawia rysunek 3.27, szotów grota (talii) rysunek
3.32, a sposoby mocowania żagli do drzewca rysunek 3.28.
Likszpara˛ nazywa sie˛ wydra˛żenie w maszcie lub bomie, w które wcia˛ga sie˛ likline˛
żagla.
Segarsy sa˛ luźno nakładanymi na maszt pierścieniami. Stosowane sa˛ na wie˛kszych
jednostkach z ożaglowaniem gaflowym do mocowania przedniego liku żagla do masztu.
Pełzacze to kształtki o wygla˛dzie zbliżonym do litery T (wsuwane w szyne˛) lub
U (nasuwane na szyne˛ przytwierdzona˛ do masztu). Stosuje sie˛ je przede wszystkim na