Analiza wielokryterialna

Transkrypt

SOCOTEC POLSKA SP Z O.O.
Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa
tel. (48) 022 314 50 50, fax. (48) 022 625 69 56, e-mail: [email protected]
WIELOKRYTERIALNA ANALIZA
MOśLIWOŚCI LOKALIZACJI
NA TERENIE WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO
REGIONALNEJ INSTALACJI
DO TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA
ENERGETYCZNEJ FRAKCJI ODPADÓW
Warszawa, czerwiec 2008 r.
(stan na marzec 2009)
Wielokryterialna analiza moŜliwości lokalizacji na terenie województwa pomorskiego regionalnej instalacji do
termicznego przekształcania energetycznej frakcji odpadów
Spis treści
1.
WPROWADZENIE......................................................................................................................................... 5
1.1. POLITYKA POLSKI I UE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA ........................................................ 5
1.1.1. Uwarunkowania prawne w UE ........................................................................................................... 5
1.1.2. Prawo polskie i unijne w zakresie energetyki..................................................................................... 9
1.2. CELE I ZAŁOśENIA GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO.................. 10
1.2.1. Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010 ...................................................................................... 10
1.2.2. Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2010 ............................. 11
1.2.3. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 - Oś II „Gospodarka odpadami i
ochrony powierzchni ziemi”.............................................................................................................. 12
1.3. WYBÓR LOKALIZACJI DO ANALIZY WIELOKRYTERIALNEJ............................................................... 13
2.
ANALIZA WIELOKRYTERIALNA LOKALIZACJI ...................................................................................... 15
2.1. WYKORZYSTANE DOKUMENTY I MATERIAŁY.................................................................................... 15
3.
PRODUCENCI FRAKCJI ENERGETYCZNEJ............................................................................................ 18
3.1. WSTĘP.................................................................................................................................................... 18
3.2. CHARAKTERYSTYKA ZZO .................................................................................................................... 19
3.2.1. Zakład Utylizacyjny Szadółki............................................................................................................ 20
3.2.2. Eko Dolina........................................................................................................................................ 23
3.2.3. Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych „Stary Las” Sp. z o.o. ....................................... 27
3.2.4. Zakład Utylizacji Odpadów Stałych Tczew....................................................................................... 29
3.3. PODSUMOWANIE .................................................................................................................................. 32
4.
ANALIZA TECHNOLOGICZNA DLA INSTALACJI .................................................................................... 34
4.1. PRZEGLĄD TECHNOLOGII DO TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA ODPADÓW............................ 34
4.1.1. Termiczne przekształcanie odpadów w piecach rusztowych ........................................................... 35
4.1.2. Termiczne przekształcanie odpadów w kotłach fluidalnych ............................................................. 37
4.1.3. Termiczne przekształcanie odpadów z wykorzystaniem procesu pirolizy ........................................ 39
4.1.4. Termiczne przekształcanie odpadów z wykorzystaniem procesu zgazowania ................................ 41
4.2. POZOSTAŁOŚCI POPROCESOWE W RÓśNYCH PROCESACH TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA
ODPADÓW - PODSUMOWANIE ............................................................................................................ 44
4.3. SYSTEMY I URZĄDZENIA DO OCZYSZCZANIA SPALIN...................................................................... 45
4.3.1. Techniki redukcji tlenków azotu ....................................................................................................... 45
4.3.2. Systemy redukcji metali cięŜkich oraz dioksan i furanów................................................................. 47
4.3.3. Odpylanie spalin............................................................................................................................... 47
4.3.4. Usuwanie kwaśnych zanieczyszczeń............................................................................................... 47
4.3.5. Sposoby zagospodarowywania pozostałości po procesie oczyszczania spalin............................... 51
4.4. PODSUMOWANIE .................................................................................................................................. 53
5.
ANALIZA ODZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO ........................................................................................ 55
5.1. WSTĘP.................................................................................................................................................... 55
5.2. ETAP REALIZACJI INWESTYCJI ........................................................................................................... 56
5.3. ETAP EKSPLOATACJI............................................................................................................................ 56
5.3.1. Spalanie w piecu rusztowym............................................................................................................ 58
5.3.2. Spalanie w kotle fluidalnym.............................................................................................................. 58
5.3.3. Piroliza ............................................................................................................................................. 59
5.3.4. Zgazowanie...................................................................................................................................... 60
5.4. PODSUMOWANIE .................................................................................................................................. 61
5.5. USTALENIE POTRZEBY USTANOWIENIA OBSZARU OGRANICZONEGO UśYTKOWANIA ZE
WZGLĘDU NA ODDZIAŁYWANIE INWESTYCJI NA ŚRODOWISKO .................................................... 62
6.
CHARAKTERYSTYKA ROZWAśANYCH LOKALIZACJI.......................................................................... 63
6.1. WSTĘP ..................................................................................................................................................... 63
6.2. TEREN PRZY ZU SZADÓŁKI.................................................................................................................. 66
2
6.2.1. Aspekty środowiskowe..................................................................................................................... 66
6.2.2. Uwarunkowania społeczne .............................................................................................................. 67
6.2.3. Uwarunkowania techniczne ............................................................................................................. 72
6.3. TEREN GPEC SZADÓŁKI....................................................................................................................... 73
6.4. TEREN PRZY „EKO-DOLINA” W ŁĘśYCACH......................................................................................... 78
6.5. TEREN PRZY OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW „WSCHÓD”......................................................................... 83
6.6. LOKALIZACJA NA TERENIE EC3 GDYNIA ............................................................................................ 92
6.7. LOKALIZACJA NA TERENIE EC2 GDAŃSK........................................................................................... 97
6.7.3. Uwarunkowania techniczne ........................................................................................................... 100
6.8. ANALIZA GŁÓWNYCH KIERUNKÓW PRZEMIESZCZANIA SIĘ MAS POWIETRZA ....................................... 102
6.8.1. Teren przy ZU Szadółki/ GPEC Szadółki....................................................................................... 102
6.8.2. Eko Dolina...................................................................................................................................... 103
6.8.3. Oczyszczalnia „Wschód”................................................................................................................ 103
6.8.4. EC3 Gdynia.................................................................................................................................... 104
6.8.5. EC2 Gdańsk................................................................................................................................... 105
6.9. ANALIZA STANU TECHNICZNEGO DRÓG DOJAZDOWYCH DO INSTALACJI.................................. 106
6.9.1. Teren przy ZU Szadółki.................................................................................................................. 106
6.9.2. GPEC Szadółki .............................................................................................................................. 106
6.9.3. Eko Dolina...................................................................................................................................... 106
6.9.4. Oczyszczalnia „Wschód”................................................................................................................ 107
6.9.5. EC3 Gdynia.................................................................................................................................... 107
6.9.6. EC2 Gdańsk................................................................................................................................... 108
6.10. ANALIZA LOGISTYCZNA DOJAZDU DO INSTALACJI ........................................................................ 109
6.10.1. Dojazd do GPEC Szadółki ............................................................................................................. 109
6.10.2. Dojazd do terenu przy ZU Szadółki................................................................................................ 109
6.10.3. Dojazd do Eko Doliny..................................................................................................................... 110
6.10.4. Dojazd do Oczyszczalni „Wschód”................................................................................................. 110
6.10.5. Dojazd do EC3 Gdynia................................................................................................................... 111
6.10.6. Dojazd do EC2 Gdańsk.................................................................................................................. 112
6.11. ANALIZA UWARUNKOWAŃ PRAWNYCH LOKALIZACJI .................................................................... 114
6.12. ANALIZA PORÓWNAWCZA DLA POTENCJALNYCH LOKALIZACJI INSTALACJI ............................. 116
6.12.1. Lokalizacja GPEC Szadółki............................................................................................................ 116
6.12.2. Lokalizacja przy ZU Szadółki ......................................................................................................... 117
6.12.3. Lokalizacja Eko Dolina ŁęŜyce....................................................................................................... 118
6.12.4. Lokalizacja przy Oczyszczalni „ Wschód” ...................................................................................... 118
6.12.5. Lokalizacja EC 3 Gdynia................................................................................................................ 119
6.12.6. Lokalizacja EC 2 Gdańsk ............................................................................................................... 120
6.13. PORÓWNAWCZA ANALIZA EKONOMICZNA...................................................................................... 121
6.13.1. Nakłady inwestycyjne na instalację................................................................................................ 121
6.13.2. Koszty obsługi instalacji ................................................................................................................. 124
7.
ZMIENNE DECYZYJNE CZYLI KRYTERIA WYBORU ............................................................................ 129
7.1. OCENA WAśNOŚCI KRYTERIÓW ....................................................................................................... 135
3
7.2. MODELE DECYZYJNE – MODELE PREFERENCJI WYBORU............................................................ 135
7.3. HIERARCHIA WAśNOŚCI KRYTERIÓW – WAGI KRYTERIÓW .......................................................... 136
7.4. NORMALIZACJA WARTOŚCI WAG KRYTERIÓW............................................................................... 139
8.
OKREŚLENIE WARTOŚCI OCEN KRYTERIÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH LOKALIZACJI ................ 142
9.
MODELOWANIE MATEMATYCZNE ........................................................................................................ 145
10.
HIERARCHIA WAśNOŚCI ANALIZOWANYCH LOKALIZACJI .............................................................. 146
11.
SPIS TABEL.............................................................................................................................................. 149
12.
SPIS RYSUNKÓW .................................................................................................................................... 150
4
1.
WPROWADZENIE
1.1. POLITYKA POLSKI
ŚRODOWISKA
I
UE
W
ZAKRESIE
OCHRONY
1.1.1. Uwarunkowania prawne w UE
Przystąpienie do Unii Europejskiej nałoŜyło na Polskę wiele zobowiązań wynikających
z przyjętego dorobku prawnego UE. W zakresie gospodarki odpadami najwaŜniejsze są:
•
Dyrektywa 2008/98/WE, Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów oraz
uchylająca niektóre dyrektywy,
•
Dyrektywa 99/31/WE w sprawie składowania odpadów,
•
Dyrektywa 2000/76/WE w sprawie spalania odpadów,
•
Dyrektywa 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania
(kontroli) zanieczyszczeń – IPPC,
•
Dyrektywa 94/62/WE w sprawie opakowań
(zm. 1882/2003/WE, 2004/12/WE, 2005/20/WE),
•
Dyrektywa 2004/8/WE w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu
o zapotrzebowanie na ciepło uŜytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz
zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG.
i
odpadów
opakowaniowych
W połowie czerwca 2008 r. została przyjęta przez Parlament Europejski nowa ramowa
dyrektywa w sprawie odpadów, która zakłada bardziej precyzyjne zdefiniowanie pojęcia
odpadu oraz działań klasyfikowanych jako odzysk. Dyrektywa stwarza podstawę do ustalenia
kiedy odpad przestaje być odpadem, a staje się produktem. Spalanie odpadów traktowane
jest jako jedna z form odzysku.
Wprowadzenie nowej dyrektywy oznacza wprowadzenie racjonalnej gospodarki zasobami
naturalnymi i ograniczenie składowania odpadów na składowiskach odpadów, zmniejszając
w ten sposób emisję gazów cieplarnianych i przyczyniając się do ochrony klimatu.
Celem zmienionej dyrektywy w sprawie odpadów jest optymalizacja i doprecyzowanie
dotychczas obowiązujących przepisów dotyczących gospodarki odpadami. Trzy podstawowe
cele znowelizowanej dyrektywy w sprawie odpadów to:
1) konsolidacja i uproszczenie prawodawstwa unijnego w zakresie gospodarki
odpadami poprzez ujednolicenie przepisów zawartych w dotychczas obowiązujących
aktach: dyrektywie Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów
(tzw. dyrektywie ramowej) (Dz. Urz. WE L 194 25.07.1975, str. 39, z późn. zm.),
dyrektywie Rady 75/439/EWG z dnia 16 czerwca 1975 r. w sprawie usuwania olejów
odpadowych (Dz. Urz. WE L 194 z 25.07.1975, str.23, z późn. zm.) oraz dyrektywie
Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych
(Dz. Urz. WE L 377 z 31.12.1991, str. 20, z późn. zm.),
2) doprecyzowanie definicji zawartych w dyrektywie 75/442/EWG, które nie były
wystarczająco przejrzyste i powodowały wiele wątpliwości w trakcie interpretacji
przepisów oraz transponowaniu ich do prawodawstwa krajowego,
5
3) zmiana podejścia do polityki w zakresie gospodarki odpadami zgodnie z podejściem
wprowadzonym Strategią tematyczną w sprawie zapobiegania powstawaniu oraz
recyklingu odpadów - ukierunkowanie dyrektywy w sprawie odpadów na zmniejszenie
oddziaływania na środowisko wytwarzanych odpadów i procesów zagospodarowania
odpadów, m.in. poprzez stosowanie myślenia w oparciu o cykl Ŝycia produktu.
Głosowanie nad przyjęciem dyrektywy zwróciło uwagę na znaczenie odpadów jako cennego
surowca materiałowego i energetycznego. Wg EEA zaniechanie składowania odpadów
wysokokalorycznych na składowiskach odpadów w Europie pozwoliłoby na zaoszczędzenie
do 27% emisji dwutlenku węgla z załoŜonego przez Unię Europejską do 2020 r. poziomu
redukcji emisji CO2.
W zmianie dyrektywy obok podstawowych definicji, które w większym lub mniejszym stopniu
odzwierciedlają krajowe prawodawstwo, definiuje się takŜe nowe podmioty w gospodarce
odpadami tzw. dealerów oraz brokerów. Pod tymi pojęciami będą się kryć następujący
przedsiębiorcy:
-
„dealer” - przedsiębiorca działający na rynku w zakresie kupna i sprzedaŜy odpadów,
włączając w to równieŜ takie podmioty, które fizycznie nie są w posiadaniu odpadów)
-
„broker” - przedsiębiorca odpowiedzialny za organizowanie odzysku lub
unieszkodliwiania odpadów w imieniu innych podmiotów – głównie wytwórców
odpadów - włączając w to równieŜ takie podmioty, które fizycznie nie są w posiadaniu
odpadów
Z punktu widzenia dotychczasowej polityki gospodarki odpadami, swoistym novum jest
wprowadzenie dwóch instrumentów prawnych umoŜliwiających wyłączenie materiałów,
substancji i przedmiotów spod zakresu dyrektywy. Instrumentami tymi będą „koniec statusu
odpadów” (end of waste) oraz wprowadzenie „produktu ubocznego”.
Wyłączeniu spod zakresu dyrektywy zgodnie z instrumentem „end of waste” w pierwszej
kolejności mają ulec odpady takie, jak: złom metali, kompost oraz gruz budowlany.
Mechanizm ten – trudny obecnie do przewidzenia w skutkach dla rynku gospodarki
odpadami, jak równieŜ trudny do oceny z punktu widzenia przyszłych zmian w prawie
krajowym – wpłynie w dość istotny sposób na dotychczasowy system gospodarowania
odpadami. Przesunie się mianowicie moment uznania danego odpadu za wyrób w kierunku
jego pozyskania, a nie jak do tej pory w chwili jego przetworzenia.
Zaproponowany mechanizm jest niewątpliwie zdecydowanym złagodzeniem dotychczas
obowiązujących przepisów, co oznacza, Ŝe jego przyjęcie całkowite otworzy rynek na
wyłączone spod przepisów materiały, gdzie jedynym sposobem ich pozyskania będzie
wyŜsza oferta cenowa.
Nowa dyrektywa „dokonując hierarchii postępowania z odpadami zasadniczo ustanawia
kolejność priorytetów tego, co stanowi najlepsze z punktu widzenia środowiska - całościowe
rozwiązanie w zakresie prawodawstwa i polityki dotyczących odpadów - zaś odstępstwo od
takiej hierarchii moŜe być konieczne w przypadku określonych strumieni odpadów, jeŜeli jest
to uzasadnione między innymi wykonalnością techniczną, opłacalnością ekonomiczną
i ochroną środowiska. Ponadto wskazuje, Ŝe „naczelnym priorytetem w gospodarce
odpadami powinno być zapobieganie ich powstawaniu oraz Ŝe ponowne wykorzystanie
i recykling materiałów powinny mieć pierwszeństwo przed odzyskiem energii z odpadów,
o ile i tylko w takim zakresie, w jakim są to najbardziej ekologiczne z dostępnych metod”.
6
Przewiduje się, Ŝe selektywna zbiórka odpadów będzie obowiązywać przynajmniej
w odniesieniu do: papieru, metalu, plastiku i szkła oraz, Ŝe:
1) do 2020 roku nastąpi przygotowanie do ponownego wykorzystania i recyklingu
materiałów odpadowych - przynajmniej takich jak papier, metal, plastik i szkło
z gospodarstw domowych i w miarę moŜliwości innego pochodzenia - zostanie
zwiększone do minimum 50% wagi
2) do 2020 r. przygotowanie do ponownego wykorzystania, recyklingu i innych
sposobów odzyskiwania materiałów – odpadu 17 05 04 - zostanie zwiększone do
minimum 70% wagi.
Ponadto nowa dyrektywa ma na celu zmianę pojęć odzysku i unieszkodliwiania odpadów.
Definicje te są rozróŜniane poprzez ustanowienie kryteriów efektywności . Załącznik II jako
proces odzysku R1 definiuje „wykorzystanie głównie jako paliwa lub innego środka
wytwarzania energii”. Pozycja ta włącza instalacje termicznego przekształcania odpadów
przetwarzające komunalne odpady stałe, pod warunkiem, Ŝe ich efektywność energetyczna
jest równa lub większa niŜ:
-
0,6* dla działających instalacji, które otrzymały zezwolenie zgodnie ze stosowanym
prawodawstwem Wspólnoty przed dniem 1 stycznia 2009 roku;
-
0,65* dla instalacji, które otrzymały zezwolenie po dniu 31 grudnia 2008 roku.
* współczynnik niemianowany
Implementowanie prawa unijnego do ustawodawstwa krajowego w radykalny sposób
ogranicza deponowanie odpadów komunalnych na składowiskach. Oznacza to rozbudowę
zakładów odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w których odpady będą przetwarzane, tak,
aby po procesie uzyskać jak najmniejsza ilość odpadów kierowanych na składowisko oraz
otrzymać odpad nadający się następnie do procesów odzysku i recyklingu.
Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi gospodarkę odpadami w Polsce są:
•
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25,
poz. 150).
•
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska,
ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001 r., Nr 100, poz.
1085 z późn. zm. ),
•
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39. poz. 251).
•
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach
(Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.),
•
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
(Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.)
•
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie
depozytowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 90, poz. 607)
•
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zuŜytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym
(Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1495)
oraz w pewnym zakresie (wybrane akty):
•
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89,
poz. 625 z późn. zm. )
•
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019
z późn. zm.).
7
W związku z przyjęciem nowej dyrektywy równieŜ w prawie polskim przewiduje się
wprowadzenie zmian. W chwili obecnej najbardziej wiarygodnym źródłem planowanych
zmian prawnych jest Krajowy plan gospodarki odpadami 2010, zgodnie z którym planowane
jest przeprowadzenie procesu legislacyjnego w zakresie:
-
zmiany ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (w kierunku wprowadzenia
moŜliwości zamykania składowisk odpadów niespełniających wymagań prawnych
z urzędu, wprowadzenia od dnia 1 stycznia 2010 r. zakazu składowania odpadów
palnych selektywnie zebranych i od dnia 1 stycznia 2013 r. zakazu składowania
odpadów ulegających biodegradacji selektywnie zebranych, wprowadzenia środków
dyscyplinujących przedsiębiorców, aby wywiązywali się z obowiązku składania
zbiorczych zestawień danych) oraz ewentualne przeprowadzenie procesu
legislacyjnego zmiany ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – prawo ochrony środowiska
(w kierunku zaostrzenia sankcji za nielegalne składowanie odpadów),
-
zmiany ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (w celu transpozycji dyrektywy
ramowej o odpadach – po przyjęciu nowej dyrektywy ramowej o odpadach)
-
wydania rozporządzeń w sprawie szczegółowego postępowania z niektórymi
rodzajami odpadów (upowaŜnienie fakultatywne zawarte w art. 7 ust. 4 ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. o odpadach),
-
wydania rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych
kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów
komunalnych jako energii z odnawialnego źródła energii – w celu wsparcia rozwoju
termicznego przekształcania odpadów (upowaŜnienie fakultatywne zawarte w art. 44
ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach),
Ponadto planuje się wprowadzenie zapisu o zaliczeniu planów gospodarki odpadami
szczebla wojewódzkiego do aktów prawa miejscowego, co będzie miało szczególne
znaczenie realizowanych projektów z sektora gospodarki odpadami.
W celu wyeliminowania nieuzasadnionego przetrzymywania (zbierania) odpadów
komunalnych, które powinny trafiać bezpośrednio do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania
odpadów zaproponowano ograniczenie związane z ich gospodarowaniem do województwa,
na obszarze którego zostały wytworzone, takŜe w zakresie zbierania odpadów. Zapis ten jest
spójny z przepisami dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz przepisami
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania
odpadów, które nie przewidują moŜliwości stosowania zasady bliskości w odniesieniu do
odpadów przemieszczanych w celu odzysku.
Zapisy ustawy o odpadach (art. 44 ust. 8) stanowią, Ŝe minister właściwy ds. środowiska
w porozumieniu z ministrem właściwym ds. gospodarki, kierując się:
-
potrzebą osiągnięcia wymaganych docelowych, procentowych udziałów energii ze
źródeł odnawialnych w zuŜyciu w kraju energii elektrycznej brutto,
-
oceną i prognozą moŜliwości realizowania celów krajowych oraz ograniczeń
systemowych wytworzenia energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych,
moŜe określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne kwalifikowania
części energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów komunalnych jako energii
z odnawialnego źródła energii.
8
Obecnie trwają prace nad w/w rozporządzeniem, które ma na celu określenie rodzajów
frakcji zawartych w odpadach komunalnych, które przekształcane w instalacjach termicznego
przekształcania odpadów będą mogły być uznane za frakcje biodegradowalne w sensie
definicji biomasy oraz określenie technicznych i organizacyjnych warunków wiarygodnego
dokumentowania ilościowego i energetycznego udziału biodegradowalnych frakcji zawartych
w odpadach komunalnych podlegających przekształcaniu w instalacjach termicznego
przekształcania odpadów i zaliczonych jako źródło odnawialne w bilansie energetycznym
odzysku energii w instalacjach termicznego przekształcania odpadów. W/w rozporządzenie
powinno ukazać się w 2009 roku.
Powodem dąŜenia do wprowadzenia w Ŝycie tego rozporządzenia jest osiągnięcie poziomów
redukcji odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska, zawartych
w dyrektywie 1999/31/WE. Projekt rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków
technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania
odpadów komunalnych jako energii z odnawialnego źródła energii, ma na celu zaliczenie
energii ze spalania odpadów do tzw. „energii zielonej”. Spowoduje to znacznie większą
opłacalność zakładów termicznego unieszkodliwiania odpadów oraz ograniczanie ilości
odpadów unieszkodliwianych poprzez składowanie. Ponadto projekt rozporządzenia będzie
miał wpływ na wdraŜanie dyrektywy 2001/77/WE w sprawie wspierania produkcji na rynku
wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych, która nakłada na
Polskę obowiązek osiągnięcia 15% energii z OZE (odnawialnych źródeł energii na rok 2020).
Uznanie części energii z termicznego przekształcania odpadów komunalnych za energię ze
źródeł odnawialnych jest bardzo waŜnym czynnikiem ekonomicznym mającym wpływ na
powstanie instalacji termicznego przekształcania odpadów e Polsce.
1.1.2. Prawo polskie i unijne w zakresie energetyki
Obecnie Polski sektor energetyczny jest w duŜym stopniu zaleŜny od unijnej polityki
energetycznej. Dotyczy to zwłaszcza aspektów związanych z konkurencyjnością
gospodarczą (liberalizacja rynku, rozwojem technologii, zapewnieniem dostępności energii
dla wszystkich), bezpieczeństwem energetycznym oraz ochroną środowiska. NajwaŜniejsze
dyrektywy dotyczące ciepła i energii przedstawiono poniŜej:
Dyrektywa 1996/61/EC Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i kontrola
zanieczyszczeń
Dyrektywa 1996/62/EC Ocena jakości powietrza i zarządzanie powietrzem
Dyrektywa 2001/77/EC Rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE)
Dyrektywa 2001/80/EC Emisje z duŜych źródeł spalania
Dyrektywa 2001/81/EC Krajowe pułapy emisji
Dyrektywa 2002/91/EC efektywność końcowego wykorzystania energii oraz usługi
energetyczne
Dyrektywy 2003/53/E i 2003/55/EC otwarcie wewnętrznych rynków energii dla
wszystkich odbiorców, (od 1 lipca 2007r.)
Dyrektywa 2004/08/EC Promocja wysokosprawnej Kogeneracji.
Regulacje prawne polskiego sektora energetycznego to przede wszystkim:
ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89,
poz. 625 z późniejszymi zmianami.).
9
Sprostanie unijnym wymaganiom, zwłaszcza w aspekcie ochrony środowiska będzie
zadaniem niełatwym. Gospodarka krajowa silnie zaleŜna od węgla jest szczególnie wraŜliwa
na narzucane normy odnośnie zmniejszenia oddziaływania na środowisko.
Najnowszy program UE 3x20 zobowiązuje państwa członkowskie by do 2020 roku
ograniczyły o 20% emisję gazów cieplarnianych, ograniczyły energochłonność gospodarki
równieŜ o 20 % i tym samy stopniu zwiększyły udział energii odnawialnej w bilansie
energetycznym.
1.2. CELE I ZAŁOśENIA GOSPODARKI
WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO
ODPADAMI
DLA
Celem przedsięwzięć realizowanych lub przewidzianych do realizacji na terenie
województwa pomorskiego w zakresie gospodarki odpadami jest stworzenie kompleksowego
systemu zagospodarowania odpadów komunalnych powstających na ich terenie. System ten
będzie spełniał załoŜenia i wymogi stawiane przez prawo UE oraz polskie, jak równieŜ
wpisywał się w załoŜenia krajowego (Kpgo2010) i Wojewódzkiego Planu Gospodarki
Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2010.
1.2.1. Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010
W grudniu 2006 uchwałą Nr 233 Rada Ministrów przyjęła Krajowy Plan Gospodarki
Odpadami 2010 (M.P. z 2006 Nr 90 poz. 946), który przedstawia prognozy, cele i zadania
gospodarki odpadami na lata 2007-2010 oraz perspektywicznie okresu 2011-2018. Wymogi
polskiego i unijnego prawa narzucają konieczność zmniejszenia ilości składowanych
odpadów ulegających biodegradacji. W 2010 roku ilość ta nie powinna przekroczyć 3,29 mln
Mg, w roku 2013 - 2,19 mln Mg, a w 2020 roku – 1,53 mln Mg. Z wymagań tych moŜna
szacować, Ŝe w roku 2010 metodami innymi niŜ składowanie naleŜy unieszkodliwić 2,4 mln
a w 2018 co najmniej 3,6 mln Mg.
Główne cele Kpgo 2010 w gospodarce odpadami komunalnymi:
zwiększenie udziału odzysku, w tym w szczególności odzysku energii z odpadów,
zgodnego z wymaganiami ochrony środowiska,
zmniejszenie ilości wszystkich odpadów kierowanych na składowiska odpadów,
zamknięcie do końca 2009 r. wszystkich krajowych składowisk niespełniających
standardów Unii Europejskiej,
wyeliminowanie praktyki nielegalnego składowania odpadów.
Dla osiągnięcia przyjętych celów w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów
Kpgo 2010 zakłada między innymi:.
zapewnienie wystarczającej wydajności instalacji, aby przetworzyć wszystkie
selektywnie zebrane odpady, poprzez odpowiednie monitorowanie zrealizowanych
i planowanych inwestycji,
wydawanie zezwoleń tylko na budowę instalacji realizujących załoŜenia planów
gospodarki odpadami odpowiedniego szczebla i których celowość została
potwierdzona analizą koszty - korzyści,
zachęcanie inwestorów publicznych i prywatnych do udziału w realizacji inwestycji
strategicznych zgodnie z planami gospodarki odpadami,
zachęcanie inwestorów publicznych i prywatnych do udziału w realizacji inwestycji
strategicznych zgodnie z planami gospodarki odpadami.
10
Dla maksymalizacji odzysku oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających
biodegradacji Kpgo 2010 jako konieczność przyjmuje budowę linii technologicznych
do ich przetwarzania, zarówno metodami termicznymi, jak i biologicznymi i
mechaniczno-biologicznymi.
Podstawowym załoŜeniem funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce ma
być system rozwiązań regionalnych, w których są uwzględnione wszystkie niezbędne
elementy tej gospodarki w danych warunkach lokalnych (np. z przekształcaniem
termicznym). Istotnym jest, by planowane instalacje, w szczególności do termicznego
przetwarzania odpadów spełniały kryteria BAT, a stosowane technologie były sprawdzone
przez wieloletnie i liczne doświadczenia.
1.2.2. Wojewódzki Plan
Pomorskiego 2010
Gospodarki
Odpadami
dla
Województwa
W dniu 24 września 2007 r. Sejmik Województwa Pomorskiego w Gdańsku uchwalił
„Program Ochrony Środowiska Województwa Pomorskiego na lata 2007 - 2010
z uwzględnieniem perspektywy 2011 - 2014, którego część stanowi Plan Gospodarki
Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2010” (Uchwała Nr 191/XII/07).
ZałoŜone w WPGO dla Województwa Pomorskiego 2010 cele są zgodne z celami
Kpgo2010.
WPGO zakłada powstanie w województwie 9 Zakładów Zagospodarowania Odpadów
przedstawionych w tabeli i na rysunku poniŜej:
Tabela 1.1 ZZO dla województwa pomorskiego
1
2
3
4
5
6
7
Powiat
Bytów
Chojnice
Kwidzyń
Lębork
Słupsk
Starogard Gdański
Tczew
8
Wejherowo
9
Miasto Gdańsk
Nazwa ZZO
ZZO SierŜnów
ZZO Nowy Dwór
ZZO Gilwa Mała
ZZO Czarnówka
ZZO Bierkowa
ZZO Stary Las
ZZO Rokitki
ZZO ŁęŜyce
„Eko-Dolina”
ZZO Szadółki
Uwagi
przekształcenie w ZZO po rozbudowie
moŜliwość budowy ZZO
istnieje od 2006 r.
przekształcenie w ZZO po rozbudowie
ZZO istniejący
planowane zakończenie 2009 r.
realizacja 2008-2011
Istnieje od 2005 r.
przekształcenie w ZUO po rozbudowie
Źródło: WPGO 2010
11
Rysunek 1.1 Zakres obsługi i rozmieszczenie istniejących i planowanych ZZO na terenie
województwa pomorskiego. [wg WPGO 2010].
W związku z załoŜeniem spełnienia szeregu załoŜeń lokalizacyjnych dla instalacji termicznej,
w WPGO 2010 zakłada się wykonanie wielokryterialnego i wielowariantowego studium
lokalizacyjnego dla zakładu termicznego unieszkodliwiania odpadów, w którym rozpatrzone
zostaną między innymi następujące lokalizacje:
przy oczyszczalni ścieków „Wschód”,
przy Zakładzie Utylizacyjnym w Gdańsku – Szadółkach,
w Eko-Dolinie w ŁeŜycach ,
na innym terenie wskazanym przez autorów Studium.
Budowę przyszłego zakładu termicznego unieszkodliwiania odpadów zaplanowano przy
udziel środków unijnych – z Funduszu Spójności, w ramach Programu Operacyjnego
Infrastruktura i Środowisko Oś II „Gospodarka odpadami i ochrony powierzchni ziemi”.
1.2.3. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013
- Oś II „Gospodarka odpadami i ochrony powierzchni ziemi”
Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko jest dokumentem przyjętym przez Radę
Ministrów w dniu 29 listopada 2006 roku. Program ten zgodnie z zapisami NSRO stanowi
jeden z programów operacyjnych będących podstawowym narzędziem do osiągnięcia
załoŜonych celów przy wykorzystaniu Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego. Działania w ramach PO Infrastruktura i Środowisko są uzupełniające
w stosunku do działań realizowanych w ramach 16 regionalnych programów operacyjnych
oraz innych opracowanych na lata 2007-2013 programów operacyjnych. W ramach PO
Infrastruktura i Środowisko realizowanych będzie 17 osi priorytetowych.
12
Oś II dotyczy „Gospodarka odpadami i ochrony powierzchni ziemi”, w której cele związane
z gospodarką odpadami skierowane są na zwiększenie korzyści gospodarczych poprzez
zmniejszenie udziału składowanych odpadów komunalnych, a co za tym idzie zwiększenie
udziału odpadów komunalnych poddawanych odzyskowi i unieszkodliwianiu innymi
metodami niŜ składowanie oraz likwidacja zagroŜeń wynikających ze składowania odpadów
zgodnie z krajowym i wojewódzkimi planami gospodarki odpadami. W ramach wdraŜania
nowoczesnych technologii załoŜone jest wprowadzanie termicznego przekształcania
odpadów.
W ramach tej osi wspierane będą głównie przedsięwzięcia zmierzające do utworzenia
kompleksowych, skutecznych i efektywnych systemów lub instalacji gospodarki odpadami
komunalnymi przeznaczonych do obsługi co najmniej 150 tysięcy mieszkańców.
W dniu 8 kwietnia 2008 r. ukazało się obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia
6 marca 2008 r. w sprawie listy projektów indywidualnych dla Programu Operacyjnego
Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013. Do obwieszczenia dołączona została lista
projektów indywidualnych dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata
2007-2013. Niniejszy projekt pn. „System gospodarki odpadami dla metropolii trójmiejskiej”
wg. zweryfikowanej listy znajduje się na liście projektów z listy podstawowej na pozycji nr 33.
Orientacyjny, całkowity koszt projektu wyniesie 539,03 mln PLN.
1.3. WYBÓR LOKALIZACJI DO ANALIZY WIELOKRYTERIALNEJ
W WPGO 2010 załoŜono budowę regionalnej instalacji termicznego przekształcania
odpadów spełniającą kryteria BAT, a przede wszystkim:
minimum emisji zanieczyszczeń,
maksimum odzysku i wykorzystania energii.
Dodatkowo lokalizacja zakładu powinna uwzględniać moŜliwości:
oszczędnej gospodarki wodą,
oszczędnej gospodarki energią,
efektywnego wykorzystania energii.
Wobec zapisów zawartych w WPGO 2010, zakładających wykonanie wielokryterialnej
analizy lokalizacyjnej dla zakładu termicznego unieszkodliwiania odpadów, przyjęto do
analizy wskazane tam następujące lokalizacje:
przy oczyszczalni ścieków Gdańsk Wschód,
w Eko-Dolinie w ŁeŜycach.
Logika budowy zakładów termicznego zagospodarowania odpadów wskazuje ich
umiejscowienie w pobliŜu wytwórcy odpadów i moŜliwie blisko odbiorcy produktów
działalności instalacji.
W związku z tym, Ŝe ok. 75% odpadów powstaje w rejonie trójmiasta oraz sąsiednich
gminach oraz to, Ŝe w rejonie tym powstaje największy potencjał odbioru energii wytwarzanej
w instalacji, poszukiwania miejsc do analizy wielokryterialnej skupiły się właśnie w rejonie
trójmiasta.
Doświadczenia wielu krajów, od lat realizujących politykę gospodarki odpadami opartą
o termiczne przekształcanie odpadów, wskazują na ekonomiczne uzasadnienie budowy
takich obiektów jako części systemu energetycznego. Naturalnym miejscem lokowania
instalacji jest zatem sąsiedztwo instalacji wytwarzających energie elektryczną i cieplną.
Dlatego teŜ skierowano wysiłki na pozyskanie do analizy terenów związanych z miejscowymi
zakładami EC w Gdańsku i Gdyni.
13
Podjęto wstępne rozmowy z właścicielem elektrociepłowni firmą EDF Polska Sp. z o.o.,
w rezultacie których uzyskano zgodę na poddanie obu lokalizacji ocenie pod kątem
moŜliwości budowy instalacji termicznej.
Podobne rozmowy prowadzono z firmą GPEC Sp. z o.o. w Gdańsku, która jest właścicielem
sieci przesyłowych energii cieplnej. Przedstawiciele firmy wyrazili zainteresowanie wzięciem
udziału w analizie wielokryterialnej, wskazując potencjalny teren w Szadółkach.
Ostatecznie analizie poddano sześć lokalizacji na terenie województwa pomorskiego,
zlokalizowanych w rejonie Trójmiasta:
przy oczyszczalni ścieków Gdańsk Wschód,
w Eko-Dolinie w ŁeŜycach,
na działce GPEC w Szadółkach,
na terenie EC 2 w Gdańsku,
na terenie EC 3 w Gdyni.
Szczegółowa charakterystyka poszczególnych lokalizacji została przedstawiona w rozdziale
6.
14
2.
ANALIZA WIELOKRYTERIALNA LOKALIZACJI
Wybór optymalnej lokalizacji dla instalacji termicznego przekształcania odpadów wymaga
podjęcia szeregu trudnych decyzji. Dlatego jako niezaleŜne narzędzie w procesje
decyzyjnym, oparte na zestawieniu wielu elementów opisujących daną lokalizację,
zastosowano analizę wielokryterialną wyboru lokalizacji instalacji termicznego
unieszkodliwiania frakcji energetycznej ze zmieszanych odpadów komunalnych.
W trakcie badania zagadnienia, jakim jest wskazanie optymalnej lokalizacji dla instalacji,
posługiwano się parametrami określającymi charakter lokalizacji, jej potencjał techniczny,
środowiskowy, ekonomiczny oraz społeczny. Część spośród wspomnianych parametrów jest
wymierna czyli dająca się przedstawić za pomocą pojęć matematyki, a część moŜe być
niewymierna czyli opisująca zagadnienie za pomocą pojęć abstrakcyjnych (opisowych)
pozaparametrycznych. Kryteria wyraŜone za pomocą języka matematyki nazywane są
funkcją celu lub funkcją kryterium (funkcja zmiennych decyzyjnych i parametrów zadania)
mierzącą osiągnięcie załoŜonego celu.
Wyboru kryteriów dokonano w oparciu o zapisy Umowy powierzającej realizację zadania
dodatkowo rozszerzone wg sugestii konsultanta, a następnie omówione i uzupełnione w toku
prac Zespołu Doradczego ze strony Zamawiającego opracowanie.
2.1. WYKORZYSTANE DOKUMENTY I MATERIAŁY
1. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu Portu Zachodniego
w Gdyni (uchwała nr IV/46/07 Rady Miasta Gdyni z 24 stycznia 2007 r.)
2. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi Kowale,
obejmujących tereny przyległe do wysypiska śmieci w Szadółkach oraz wsi Otomin,
graniczących z Miastem Gdańskiem w pobliŜu Obwodnicy Trójmiejskiej (uchwała nr
VI/54/2003 Rady Rady Gminy Kolbudy z dnia 24 czerwca 2003 r.)
3. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gdańsk – Płonia, rejon rafinerii
w mieście Gdańsku (uchwała nr LIV/1823/06 Rady Miasta Gdańska
z dnia 31 sierpnia 2006 r.)
4. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Szadółki – Zachód w rejonie ulic
Przywidzkiej, Jabłoniowej i Lubowidzkiej (uchwała nr XXVIII/819/2000 Rady Miasta
Gdańska z dnia 26 października 2000 r.)
5. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Młyńska Letnica w mieście
Gdańsku (uchwała nr XLV/1378/2002 Rady Miasta Gdańska z dnia 21.02.2002 r.)
6. Plan zagospodarowania przestrzennego Województwa Pomorskiego (uchwała
Sejmiku Województwa Pomorskiego nr 639/XVLI/02 z dnia 30 września 2002r.).
7. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego 1999 – 2015
Gminy Kolbudy Górne (uchwała Nr XIX/108/2000 Rady Gminy Kolbudy z dnia
31 maja 2000 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego Gminy Kolbudy.)
8. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta
Gdańska (uchwała nr XVIII/431/2007 Rady Miasta Gdańska z dnia 20 grudnia
2007 r.)
9. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gdyni
(uchwała nr XVII/400/08 Rady Miasta Gdyni z dnia 27 lutego 2008 r.)
15
10. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
Wejherowo (uchwała nr XVIII/244/2001 Rady Gminy Wejherowo z dnia 23 lutego
2001 r.)
11. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
Pruszcz Gdański (uchwała nr X/75/1999 Rady Gminy Pruszcz Gdański z dnia 15
lipca 1999 r.)
12. Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2010
13. Załącznik do PGO dla Województwa Pomorskiego: wykaz podmiotów, które uzyskały
w latach 2004-2005 decyzję na zbiórkę, odzysk i unieszkodliwianie odpadów
niebezpiecznych
14. Prognoza oddziaływania na środowisko Programu Ochrony Środowiska
Województwa Pomorskiego na lata 2007 – 2010 z uwzględnieniem perspektywy
2011 – 2014, którego część stanowi projekt Planu Gospodarki Odpadami dla
Województwa Pomorskiego 2010
15. Program Ochrony Środowiska wraz z Planem Gospodarki Odpadami na lata
2005 -2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011 dla Miasta Gdyni
16. Program Ochrony Środowiska wraz z Planem Gospodarki Odpadami na lata
2004-2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008 – 2011 dla gminy Kolbudy
17. Projekt Planu Gospodarki Odpadami dla gminy Wejherowo na lata 2004 – 2011
18. Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Tczewskiego na lata 2004 – 2007
z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008 – 2011
19. Program Ochrony Środowiska Województwa Pomorskiego
20. Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020
21. Studium Ekofizjograficzne Województwa Pomorskiego
22. Program Ochrony Środowiska Województwa Pomorskiego
23. Studia nad obszarem metropolitalnym Trójmiasta
24. Pismo od Gdańskiej Infrastruktury Wodociągowo – Kanalizacyjnej Sp. z o.o. na temat
moŜliwości podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej rozwaŜanych
lokalizacji obiektów termicznego na terenie Gdańska oraz gminy Kolbudy
25. Opinia Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Gdańsku w sprawie lokalizacji
regionalnej instalacji do termicznego przekształcenia energetycznej frakcji odpadów
na terenie województwa pomorskiego
26. Opinia Zarządu TPK w sprawie lokalizacji budowy regionalnej instalacji do
termicznego przekształcania energetycznej frakcji odpadów na terenie Zakładu Eko
Dolina Sp.z o.o. w ŁęŜycach
27. Opinia Muzeum Archeologicznego w Gdańsku w sprawie ochrony archeologicznej
dotycząca lokalizacji regionalnej instalacji do termicznego przekształcania
energetycznej frakcji odpadów na terenie województwa Pomorskiego
28. Pismo do Prezydenta Miasta Gdańska od Zakładu Utylizacyjnego Sp. z o.o.
w sprawie rezerwacji działek pod budowę zakładu termicznego wykorzystania frakcji
energetycznej odpadów komunalnych
29. Pismo od Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku w sprawie udostępnienia informacji
z zakresu drogownictwa
30. Pismo od Zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska w sprawie wskazania lokalizacji
instalacji termicznego unieszkodliwiania frakcji energetycznej z odpadów
komunalnych
16
31. Pismo od Urzędu Miejskiego w Starogardzie Gdańskim dotyczące wskazania
lokalizacji instalacji termicznego unieszkodliwiania frakcji energetycznej z odpadów
komunalnych
32. Pismo od GPEC Sp. z o.o. w sprawie podania wstępnych warunków przyłączenia do
sieci
ciepłowniczej
dla
rozwaŜanych
lokalizacji
instalacji
termicznego
unieszkodliwiania frakcji energetycznej z odpadów komunalnych
33. Pismo od OPEC Sp. z o.o. w sprawie podania wstępnych warunków przyłączenia do
sieci
ciepłowniczej
dla
rozwaŜanych
lokalizacji
instalacji
termicznego
unieszkodliwiania frakcji energetycznej z odpadów komunalnych
34. Pismo od Prezydenta Miasta Gdyni w sprawie wskazania lokalizacji instalacji
termicznego unieszkodliwiania frakcji energetycznej z odpadów komunalnych
35. pismo od RZGW w Gdańsku dotyczące zagroŜenia powodziowego przy ul. Naftowej
w Gdańsku
36. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia publicznego (SIWZ) – Projektowanie
i budowa zakładu unieszkodliwiania odpadów w Gdańsku Szadółkach, roboty
budowlano – montaŜowe
37. „Stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w aglomeracji gdańskiej w 2004
roku i informacja o działalności fundacji Armaag” Raport Agencji Regionalnego
Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej
38. „Stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w aglomeracji gdańskiej
i Tczewie w 2005 roku i informacja o działalności fundacji Armaag” Raport Agencji
Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej
39. „Stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w aglomeracji gdańskiej
i Tczewie w 2006 roku i informacja o działalności fundacji Armaag” Raport Agencji
Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej
40. Regionalna strategia rozwoju transportu w województwie pomorskim na lata
2007 – 2020
41. „Aktualizacja opracowania ekofizjograficznego do planu zagospodarowania
przestrzennego Województwa Pomorskiego” Wojewódzkie Biuro Planowania
Przestrzennego w Słupsku Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego
42. Zarządzenie nr 389/06 PREZYDENTA MIASTA GDAŃSKA z dnia 18 kwietnia 2006r.
w sprawie wymagań, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie
zezwolenia na świadczenie usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych
od właścicieli nieruchomości na terenie Gdańska.
43. Sprawozdanie z realizacji Wojewódzkiego
dla Województwa Pomorskiego
Planu
Gospodarki
Odpadami
44. „Ocena funkcjonowania i kierunki rozwoju infrastruktury transportowej w obszarze
metropolitalnym Zatoki Gdańskiej” Fundacja Rozwoju inŜynierii Lądowej
45. Raport wstępny z oceny oddziaływania na środowisko Gdańskiego projektu wodno ściekowego
17
3.
PRODUCENCI FRAKCJI ENERGETYCZNEJ
3.1. WSTĘP
Wybór lokalizacji dla instalacji termicznej jest wyborem uwarunkowanym podjęciem decyzji
co do kształtu całego systemu zagospodarowania odpadów. Warunkiem niezbędnym jest
zdefiniowanie co i w jaki sposób będzie zagospodarowywane. Wstępnie został określony
sposób zagospodarowania – poprzez termiczne przekształcanie, zdefiniowano równieŜ
wstępnie rodzaj zagospodarowywanego „surowca” poprzez określenie - frakcja energetyczna
z odpadów. PowyŜsze stwierdzenie nie jest jednoznacznie zdefiniowane. Aby móc określić
wydajność planowanej instalacji, zwymiarować parametry produkcji energii z procesu
termicznego, określić wielkość transportu, a co za tym idzie nakłady i koszty związane
z lokalizacją instalacji w poszczególnych miejscach, niezbędne jest zdefiniowanie rodzaju
materiału planowanego do poddania obróbce termicznej, oraz jego wielkości
charakterystyczne.
Dla potrzeb niniejszego opracowania przyjęto zatem załoŜenie, Ŝe pod pojęciem frakcji
energetycznej z odpadów komunalnych (FE), naleŜy rozumieć „produkt” (w sensie efektu
procesu technologicznego a nie w sensie statusu prawnego) wytworzony ze zmieszanych
odpadów komunalnych, zawierający róŜnego rodzaju substancje/części/składniki palne
o określonych parametrach fizyko-chemicznych, wartości energetycznej i postaci.
Skład frakcji energetycznej jest ściśle uzaleŜniony od morfologii wytwarzanych odpadów oraz
od procesu jego przygotowania w zakładach zagospodarowania odpadów.
W procesie przygotowania stosuje się róŜnego rodzaju zabiegi tj. rozdział na frakcje
wielkościowe, separację, suszenie, mielenie, skutkiem czego jest mieszanina substancji
palnych, która charakteryzuje się określonym składem, wartością opałową i postacią
o niewielkich odchyleniach. Sposób przygotowania (wydzielenia) frakcji energetycznej będzie
zatem róŜnorodny, zaleŜny od głównego sposobu zagospodarowania odpadów w danym
zakładzie. Inną technologię wstępnej obróbki odpadów zmieszanych stosują zakłady
bazujące na procesie stabilizacji beztlenowej frakcji biodegradowalnej zawartej w odpadach
zmieszanych, inną natomiast zakłady oparte na innych np. tlenowych metodach stabilizacji.
Zatem trudno mówić o jednolitej definicji a co za tym idzie składzie i właściwościach frakcji
energetycznej.
Zatem najprostszą definicją frakcji energetycznej jest stwierdzenie, Ŝe jest to mieszanina
palnych substancji/części/składników z odpadów komunalnych wytworzona na drodze
mechanicznego wydzielenia z strumienia zmieszanych odpadów, często bez dalszego
przetworzenia.
W największym uproszczeniu podstawowe właściwości frakcji energetycznej z komunalnych
odpadów zmieszanych są następujące:
wartość opałowa
ok. 12 - 17 kJ/kg
zawartość wilgoci
ok. 25% s.m.,
zawartość popiołu
ok. 15% s.m.
Frakcja energetyczna z odpadów zmieszanych charakteryzuje się generalnie obniŜoną
zawartością popiołu, siarki, chloru w stosunku do materii źródłowej, z jakiej została
wytworzona, oraz brakiem zawartości metali i szkła.
18
W skład frakcji energetycznej wchodzą składniki wydzielone ze strumienia odpadów
zmieszanych, na które składają się w szczególności:
papier,
tworzywa sztuczne,
tekstylia,
drewno.
W niniejszym opracowaniu uŜywane będzie równieŜ określenie frakcji energetycznej
rozumiane bliskoznaczne z RDF (z ang. Refused Derived Fuel – RDF) czyli paliwem
formowanym tzn. wysokoenergetyczną frakcją palnych części z odpadów komunalnych
takich jak papier, tworzywa sztuczne, tekstylia, drewno.
3.2. CHARAKTERYSTYKA ZZO
W celu określenia własności i wielkości strumienia produkowanej frakcji energetycznej
przeznaczonej do termicznego unieszkodliwiania z poszczególnych zakładów, analizie
poddano potencjalnych wytwórców.
Z przeprowadzonej analizy Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego
2010 wynika, Ŝe na terenie województwa planuje się wybudowanie 9 zakładów
zagospodarowujących odpady, opartych na metodach mechaniczno – biologicznych
(częściowo juŜ istnieją). W zakładach tych, w wyniku zastosowanego (planowanego) procesu
technologicznego będzie wydzielana frakcja energetyczna z przeznaczeniem do dalszego
zagospodarowania. Logika budowy zakładów termicznego zagospodarowania odpadów
wskazuje ich umiejscowienie w pobliŜu wytwórcy odpadów i moŜliwie blisko odbiorcy
produktów działalności instalacji. Logika ta jest podyktowana ekonomią całego procesu –
systemu zagospodarowania odpadów. Kierując się tą logiką, jako potencjalnych wytwórców
odpadów mogących brać udział w przedsięwzięciu, czyli dostarczać odpady do instalacji,
przeanalizowano zakłady w Szadółkach, ŁęŜycach (Eko Dolina), Tczewie (ZUOS Rokitki)
i Starogardzie Gdańskim (ZZO Stary Las).
Rysunek 3.1 Zakres obsługi i lokalizacja producentów frakcji energetycznej.
19
3.2.1. Zakład Utylizacyjny Szadółki
Zakład Utylizacyjny połoŜony jest w granicach administracyjnych miasta Gdańska, przy
granicy z gminą Kolbudy. W bezpośrednim sąsiedztwie zakładu znajduje się obwodnica
Trójmiasta. W odległości ok. 400 m na zachód od Zakładu przebiega granica Otomińskiego
Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Eksploatację składowiska w Szadółkach rozpoczęto w 1973 r. W lipcu 1992 r. został
wyodrębniony w drodze prywatyzacji z przedsiębiorstwa komunalnego Zakład Utylizacyjny
Spółka z o.o., którego właścicielem jest w 100% gmina Gdańsk. Obecnie zakład wraz
z zapleczem i rezerwą terenu przeznaczoną pod zabudowę zajmuje 69 ha, z czego 27 ha
przypada na istniejące od 1973 r. składowisko odpadów.
Do zakładu trafiają w większości odpady komunalne niesegregowane, unieszkodliwiane
w drodze składowania. Odpady organiczne z selektywnej zbiórki „u źródła” i odpady zielone
z pielęgnacji terenów miejskich są intensywnie kompostowane w kompostowni o wydajności
3 000 Mg rocznie. Część odpadów niebezpiecznych takich jak świetlówki, przeterminowane
lekarstwa, baterie, akumulatory przekazywana jest przez zakład wyspecjalizowanym
odbiorcom celem unieszkodliwienia. Znajdujące się na terenie zakładu mogilniki, zostaną
zgodnie z Krajowym Planem Gospodarki Odpadami, zlikwidowane do 2010 r. Odpady
budowlane zostają na terenie zakładu rozdrobnione, a uzyskany w ten sposób materiał
wykorzystywany jest do utwardzania wewnętrznych dróg składowiska lub jako materiał
przesypowy na kwaterach składowych.
W celu realizacji podstawowych celów Unii Europejskiej w zakresie polityki ochrony
środowiska i bezpośrednio z nich wynikających zapisów prawa polskiego miasto Gdańsk
opracowało kompleksowe przedsięwzięcie „Modernizacja gospodarki odpadami
komunalnymi w Gdańsku”. W ramach przedsięwzięcia zaplanowano modernizację
składowiska w Szadółkach, której końcowym efektem będzie utworzenie nowoczesnego
zakładu unieszkodliwiania odpadów spełniającego wszystkie normy unijne. Dzięki
modernizacji zmniejszy się ilość składowanych odpadów nawet do 70% w stosunku do
całości odpadów komunalnych i wydłuŜy się czas eksploatacji składowiska w niezmienionej
lokalizacji. W ramach przedsięwzięcia "Modernizacja gospodarki odpadami komunalnymi
w Gdańsku", w budowanym ZUO w Szadółkach przewiduje się realizację następujących
segmentów technologicznych w dwóch etapach:
W pierwszym etapie powstanie:
Sortownia odpadów komunalnych zmieszanych i surowcowych.
Celem budowy sortowni jest maksymalny odzysk odpadów surowcowych, jak: szkło
bezbarwne, szkło kolorowe, makulatura, tworzywa sztuczne, metale Ŝelazne i nieŜelazne.
W sortowni będzie moŜliwe równieŜ wydzielenie oraz doczyszczenie frakcji
biodegradowalnej do kompostowania i w przyszłości - frakcji energetycznej,
wykorzystanej w segmencie produkcji paliwa RDF, realizowanym w drugim etapie
budowy ZUO. Wydajność przerobową sortowni określono na 140 tys. Mg/rok przy pracy
na 2 zmiany z moŜliwością jej zwiększenia do 210 tys. Mg/rok przy pracy na 3 zmiany.
Kompleks kompostowni odpadów biodegradowalnych.
Będzie on obejmował istniejącą kompostownię kontenerową KNEER, segment
intensywnego kompostowania, place dojrzewania, uszlachetniania i dystrybucji
kompostu. Do kompostowania będą kierowane odpady organiczne pochodzące
z sortowni odpadów zmieszanych oraz odpady zielone i "bio" pochodzące z selektywnej
zbiórki prowadzonej w rejonie obsługi. Wydajność kompostowni określono na 40 tys.
Mg/rok z moŜliwością zwiększenia mocy przerobowej do 60 tys. Mg/rok.
20
Segment wykorzystania biogazu.
Będzie składał się z sieci podciśnieniowej (studnie biogazowe, studnie odwodnieniowe,
stacje zbiorcze, sieć przesyłowa) oraz elektrowni biogazowej o szacowanej mocy
elektroenergetycznej na poziomie 2MW z moŜliwością odzysku i wykorzystania
odpadowej energii cieplnej na np. cele technologiczne zakładu.
Segment demontaŜu odpadów wielkogabarytowych.
Zakładana wydajność segmentu wynosi 12 tys. Mg/rok (w tym urządzenia elektryczne
i elektroniczne 2 tys. Mg/rok).
Segment unieszkodliwiania odpadów budowlanych.
Będzie się składał się z kwatery czasowego gromadzenia odpadów budowlanych oraz
placu, na którym odpady te będą kruszone, celem wydzielenia frakcji uŜytkowych
(metale, kruszywa, ziemia). Segment ten będzie zabezpieczony przed emisją pyłów
i hałasu. Zakładana zdolność przerobowa segmentu wynosi 37,7 tys. Mg/rok.
Segment magazynowania odpadów niebezpiecznych, wydzielonych z odpadów
komunalnych o nominalnej zdolności magazynowej 1,7 tys. Mg/rok.
System odbioru i oczyszczania ścieków i odcieków technologicznych, którego głównym
elementem
będzie
oczyszczalnia,
pracująca
w
układzie
dwustopniowym
z wykorzystaniem metody odwróconej osmozy.
Uszczelnione i wyposaŜone w system drenaŜu i odbioru odcieków oraz odgazowania
sektory składowe na odpady inne niŜ niebezpieczne i obojętne.
Kwatery składowania odpadów zawierających azbest o powierzchni 2,26 ha i pojemności
150 tys. m3.
W drugim etapie rozbudowy zakładu powstaną:
segment produkcji paliwa alternatywnego, o planowanej wielkości produkcji paliwa
w wysokości 60 tys. Mg/rok.
segment demontaŜu urządzeń chłodniczych, sprzętu TV i AGD.
system metanizacji rozpuszczonych związków organicznych i koloidów, pochodzących
z przemywania odpadów organicznych, wydzielonych w sortowni.
Docelowo po zakończeniu rozbudowy zakład w Szadółkach obsługiwał będzie teren
zamieszkany przez ok. 672,5 tys. mieszkańców, którzy wyprodukowali w 2006 r. ok. 190 tys.
Mg odpadów (dane GUS 2006). Ilość odpadów produkowanych w poszczególnych gminach
przedstawiona jest w tabeli.
Tabela 3.1 Ilość odpadów wyprodukowanych w 2006 r. w gminach, które wg „PGO dla
Województwa Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUO Szadółki
ZZO Szadółki
Gdańsk
Pruszcz Gdański
śukowo
gmina miejska
Liczba mieszkańców
Ilość odpadów ogółem
(tys.)
(Mg)
541638
166674
23676
4242
6289
1625
Kolbudy
Somonino
Kartuzy
Przodkowo
15164
3706
Przywidz
OGÓŁEM
L. mieszkańców (tys.)
Ilość odpadów (Mg)
Źródło: GUS
586767
176247
gmina wiejska
Liczba
Ilość odpadów
mieszkańców (tys.)
ogółem (Mg)
16939
19399
4385
2580
12152
9237
3786
420
15998
6959
964
788
5162
682
85846
13605
672613
189852
21
Rysunek 3.2 Planowany zasięg obsługi ZUO Szadółki wg Planu Gospodarki Odpadami dla
Województwa Pomorskiego 2010.
Dla rozpatrywanego przedsięwzięcia istotny jest skład odpadów, które trafiają do zakładu
produkującego paliwo alternatywne. Od tego m.in. zaleŜy wielkość produkcji tego paliwa.
PoniŜej przedstawiono morfologię odpadów trafiających do ZU Szadółki.
Tabela 3.2 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZU Szadółki
Odpady
niebezpieczne
Zawartość %
3,37
spoŜywcze
papier
22,82
15,17
tektura
tekstylia
2,29
3,28
tworzywa (PET)
tworzywa (PCV)
1,21
1,23
pozostałe tworzywa
szkło białe
4,71
8,36
szkło kolorowe
metale Ŝelazne
3,27
2,8
metale nieŜelazne
guma
0,69
0,32
frakcja poniŜej 10 mm
odpady pozostałe
11,33
13,83
folia
4,96
Źródło: Specyfikacja istotnych warunków zamówienia publicznego (SIWZ) – Projektowanie
i budowa zakładu unieszkodliwiania odpadów w Gdańsku Szadółkach, roboty budowlano – montaŜowe
22
3.2.2. Eko Dolina
Zakład „Eko Dolina” połoŜony jest w ŁęŜycach w gminie Wejherowo w odległości ok. 6,5 km
od obwodnicy Trójmiasta. Teren, na którym znajduje się zakład, graniczy z Trójmiejskim
Parkiem Krajobrazowym.
W październiku 1998 r. gminy Wejherowo i Kosakowo oraz miasta Gdynia, Wejherowo,
Sopot, Rumia, Reda oraz Komunalny Związek Gmin "Dolina Redy i Chylonki" powołały
Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą Zakład Unieszkodliwiania Odpadów –
dzisiaj „Eko Dolina”, której ww. gminy są współwłaścicielami. Spółka ta została stworzona
w celu wybudowania i eksploatacji nowoczesnego zakładu zagospodarowania odpadów.
W dniu 15 lutego 2002 r. w ŁęŜycach rozpoczął się proces budowy zakładu. Budowa
podzielona została na 3 etapy. Budowę I etapu zakończono w grudniu 2004 r.
Obecnie zakład jest wyposaŜony w następujące instalacje słuŜące do kompleksowej
gospodarki odpadami:
segment przyjmowania odpadów od dostawców indywidualnych o przepustowości
500 – 1000 Mg/ rok;
sortownię surowców wtórnych o przepustowości ok. 50 000
Średni odzysk produktów w sortowni waha się w granicach 10 – 12%;
magazyn odpadów niebezpiecznych o przepustowości 500 – 1000 Mg/rok.
W 2006 r. odzyskano i przechowano w nim 3,5 Mg odpadów;
kompostownię pryzmową o przepustowości ok. 6 000 Mg/rok. Średnio rocznie
kompostuje się 5500 Mg odpadów;
segment
rozdrabniania
odpadów
wielkogabarytowych
o
przepustowości
ok. 5 000 Mg/rok. Jego powierzchnia wynosi 2849 m2. W 2006 r. w wyniku
demontaŜu odzyskano 1726 Mg odpadów;
segment demontaŜu odpadów AGD/RTV o przepustowości ok. 8 000 Mg/rok dla
urządzeń chłodniczych, a dla sprzętu AGD/RTV ok. 550 Mg/rok. W 2006 r.
zdemontowano w nim 14 Mg RTV i AGD oraz odzyskano w sumie 51 Mg metali
kolorowych;
kwaterę magazynowania odpadów jednorodnych (opony, drewno itp.) o pojemności
100 000 m3;
kwaterę magazynowania odpadów budowlanych o pojemności ok. 70 000 m3;
segment kruszenia gruzu budowlanego o przepustowości ok. 50 000 Mg/rok;
kwaterę składową (B1) o pojemności docelowej 1 200 000 m3;
Mg/rok.
Do realizacji pozostały jeszcze 2 etapy rozbudowy Eko Doliny. W etapie II rozbudowy, który
zaczął się w 2007 r. i którego zakończenie planowane jest w 2010 r., przewidziane są do
wykonania następujące prace:
1. Rozbudowa kompostowni odpadów
Obecnie w zakładzie funkcjonuje pryzmowa kompostownia odpadów zielonych.
Kompostowane są tylko odpady zielone pochodzące z konserwacji zieleni w ilości
ok. 4000 - 6000 Mg/rok.
23
W związku z koniecznością wywiązania się ze zobowiązań nałoŜonych dyrektywą 31/99/EU
oraz Krajowym Planem Gospodarki Odpadami, w zakresie redukcji masy odpadów
komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów, konieczne
staje się równieŜ kompostowanie frakcji biodegradowalnej pochodzącej ze zmieszanych
odpadów komunalnych.
Ilość odpadów biodegradowalnych, które naleŜy zagospodarować w sposób inny niŜ
składowanie, została odniesiona do stanu z roku 1995. W roku 1995 przyjęto na składowisko
w ŁęŜycach ok. 95 000 Mg odpadów komunalnych, z tego ok. 50% odpadów stanowiły
odpady biodegradowalne. Wymagane limity redukcji odpadów biodegradowalnych
kierowanych na składowisko w odniesieniu do roku 1995 wynoszą:
do 2010 roku 75% masy − odpadów organicznych tj. – ok. 12 000 Mg/ rok
do 2013 roku 50 % masy − odpadów organicznych tj. – ok. 24 000 Mg/rok
do 2020 roku 35 % masy − odpadów organicznych tj. – ok. 31 000 Mg/rok
W celu wypełnienia powyŜszych wymagań została przewidziana budowa zamkniętej
kompostowni , która funkcjonować będzie jako część składowa zakładu Eko Dolina,
w oparciu o infrastrukturę i wyposaŜenie wykonane i funkcjonujące w ramach budowy
I etapu.
Projektowana kompostownia przeznaczona jest dla odpadów zielonych z utrzymania zieleni
miejskiej (4000 – 6000 Mg/rok) oraz
odpadów organicznych odseparowanych
z komunalnych odpadów zmieszanych (30 000 Mg/rok).
Obiekt kompostowni odpadów zlokalizowany będzie na terenie zakładu w pobliŜu istniejącej
sortowni.
2. Rozbudowa sortowni odpadów
Obecna sortownia posiada zdolność przerobową rzędu 50 000 Mg/rok przy pracy
dwuzmianowej. W celu uzyskania przepustowości rzędu 100 000 Mg/rok przy pracy na dwie
zmiany wprowadzone zostaną modyfikacje polegające m.in. na:
powiększeniu miejsca na odkładanie dostarczanych odpadów,
wkomponowaniu drugiego sita obrotowego (dla zwiększenia efektywności
przesiewania),
dostawienie separatora frakcji lekkiej,
dobudowę dwóch kabin sortowniczych.
Na terenie sortowni nastąpi przygotowanie wsadu do kompostowania intensywnego w ilości
około 30 000 Mg rok, a po wybudowaniu instalacji do produkcji paliwa alternatywnego
(etap III) przygotowanie takŜe wsadu do tego segmentu.
3. Budowa kwatery składowej odpadów innych niŜ niebezpieczne i obojętne B2
Kwatera składowa B2 zostanie wybudowana według najnowszych dostępnych technologii,
zgodnie z zasadami ochrony środowiska. Projektowana powierzchnia kwatery B2 wynosi
ok. 7,0 ha. Kwatera składowania odpadów B2 zaprojektowana została jako podpoziomowo –
nadpoziomowa, przy czym zagłębienie projektowanej kwatery B2 to 4 - 9 m poniŜej poziomu
terenu. Kwatera składowania będzie otoczona obwałowaniem.
Uszczelnienie kwatery B2 (dno i skarpy) składać się będzie z warstwy wykonanej
z mieszaniny bentonitu sodowego z gruntem rodzimym lub nawiezionym o współczynniku
przepuszczalności k=10-4 m/s.
24
4. Budowa segmentu kondycjonowanie biogazu wysypiskowego
W Eko Dolinie z terenu składowiska biogaz jest pobierany systemem studni
odgazowujących. Z obszaru starego, zamkniętego juŜ składowiska gaz jest pobierany z 75
studni, z eksploatowanego obecnie składowiska gaz jest pobierany z 33 studni. Obecnie
system unieszkodliwiania biogazu obejmuje: ujęcia głębinowe – studnie gazowe, przyłącza,
stacje zbiorcze dla poszczególnych akwenów ujęć (5 stacji), kolektory przesyłowe, układy
odwodnienia sieci grawitacyjno – pompowe, automatyczną stację ssącą, pochodnię spalania
metanu, budynek elektrowni biogazowej z agregatami prądotwórczymi. Dzięki zastosowaniu
innowacyjnej technologii kondycjonowania biogazu moŜna oczyścić gaz wysypiskowy
z nadmiaru CO2 i zwiększyć ilość metanu w jednostce objętości. Dzięki temu zwiększy się
ilość biogazu przekształcanego w energię elektryczną i cieplną.
Zastosowanie segmentu kondycjonowania (oczyszczania) biogazu pozwoli na zwiększenie
efektywności całej instalacji odzysku gazów powstających na składowisku.
Głównym celem przedsięwzięcia jest zmniejszenie emisji biogazu do środowiska.
Konsekwencją będzie zwiększenie poziomu produkcji czystej energii oraz jej wykorzystanie
jako tzw. „energii zielonej”.
W III etapie rozbudowy Eko Doliny planowana jest budowa segmentu do produkcji paliwa
alternatywnego z odpadów. Zakładana przepustowość instalacji to ok. 60 000 Mg/rok.
Do segmentu kierowane będą następujące strumienie odpadów posiadających właściwości
pozwalające na wyprodukowanie z nich paliwa alternatywnego:
odpady palne wysortowane w sortowni surowców wtórnych,
odpady palne wydzielone w segmencie demontaŜu odpadów wielkogabarytowych,
odpady palne z selektywnej zbiórki odpadów surowcowych oraz frakcji „suchej”
z odpadów zmieszanych.
System produkcji paliwa alternatywnego polega na doczyszczeniu wsadu, rozwałkowaniu,
paletyzacji lub brykietowaniu. Dokładna technologia uzaleŜniona jest od wymagań
stawianych przez przyszłych odbiorców paliwa.
Docelowo po zakończeniu rozbudowy Eko Dolina obsługiwała będzie teren zamieszkany
przez ok. 507 tys. mieszkańców, którzy wyprodukowali w 2006 r. ok. 171 tys. Mg odpadów
(dane GUS 2006). Ilość odpadów produkowanych w poszczególnych gminach
przedstawiona jest w tabeli.
Województwa Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania Eko Doliny
Gmina
Gdynia
Sopot
Rumia
gmina miejska
Ilość odpadów
(tys.)
ogółem (Mg)
250971
85248
39227
18327
43853
14052
Reda
Wejherowo
18490
45018
5070
18022
Kosakowo
Hel
3952
1377
Władysławowo
Jastarnia
15033
4005
8790
2788
Puck
Luzino
11309
3978
431858
157652
Szemud
OGÓŁEM
Źródło: GUS
gmina wiejska
Ilość odpadów
(tys.)
ogółem (Mg)
19049
4359
8213
2644
22117
13000
2847
2171
12934
75313
1000
13021
507171
170673
25
Rysunek 3.3 Planowany zasięg obsługi ZZO Eko Dolina wg Planu Gospodarki Odpadami dla
PoniŜej przedstawiono morfologię odpadów trafiających do Eko Doliny.
Tabela 3.4 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi Eko Doliny
Odpady
niebezpieczne
Zawartość %
0,3
spoŜywcze roślinne
spoŜywcze zwierzęce
12,8
0,8
zielone
papier
9,2
11,1
tektura
opakowania (Tetra Pak)
5,4
1,1
tekstylia
tworzywa (PET)
6,0
1,6
tworzywa (PCV)
tworzywa (PS)
0,9
0,2
tworzywa (PE)
pozostałe tworzywa
9,5
4,4
środki higieny osobistej
szkło białe
2,9
5,0
szkło kolorowe
metale Ŝelazne
2,8
1,8
metale nieŜelazne
budowlane
1,0
8,1
drewno
guma
1,7
0,1
mineralne pozostałe
1,8
11,5
Źródło: Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia „Rozbudowa Zakładu Eko Dolina Sp z o.o.
ŁęŜyce”
26
3.2.3. Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych „Stary Las”
Sp. z o.o.
Projektowany Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych „Stary Las” zlokalizowany
będzie w pobliŜu wsi Stary Las, na terenie gminy wiejskiej Starogard Gdański, powiat
starogardzki, województwo pomorskie. Zostanie on wybudowany na terenie działki
o powierzchni 25,19 ha, w odległości ok. 3,5 km na północ od drogi krajowej nr 22 Starogard
Gdański – Chojnice i odległości 4,5 km na zachód od Starogardu Gdańskiego. Działka ta jest
własnością Inwestora i w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego
przeznaczona jest pod budowę zakładu unieszkodliwiania odpadów. Gmina Miejska
Starogard Gdański wykupiła sąsiadujące działki o łącznej powierzchni 48,81 ha
z przeznaczeniem ich na dalszą rozbudowę ZUOK. Pozwoli to na składowanie odpadów
i działalność ZUOK przez okres ponad 70 lat. Szacuje się, Ŝe zakład będzie gromadził
odpady z powierzchni ok. 233 tys. ha zamieszkanej przez ok. 165 tys. mieszkańców.
Projektowany zakład obejmuje swym zasięgiem cały powiat starogardzki oraz dodatkowo
cztery gminy z powiatu kościerskiego i jedną z powiatu chojnickiego. W celu realizacji
projektu w październiku 2002 r. została zawiązana spółka Zakład Unieszkodliwiania
Odpadów Komunalnych „Stary Las” Sp. z o.o., której udziałowcami jest obecnie 16 gmin.
Celem strategicznym przedsięwzięcia jest redukcja ilości składowanych odpadów do 30%
ilości odpadów wpływających. Na chwilę obecną odpady z gmin objętych projektem
składowane są na 12 składowiskach gminnych nie spełniających wymogów krajowych
i unijnych i przeznaczonych do zamknięcia i rekultywacji do 2010 r. Do realizacji przyjęto
wariant polegający na budowie zakładu przystosowanego do odbioru odpadów zmieszanych
i zbieranych selektywnie z technologią kompostowania intensywnego w kompostowni
kontenerowej. Redukcję masy odpadów ulegających biodegradacji deponowanych na
składowisku do 10-12% ilości wytworzonej w 1995 r. umoŜliwi zastosowanie pryzmy
energetycznej w systemie mineralizacji.
Zakład będzie działał w oparciu o szereg obiektów zapewniających odbiór, segregację,
przeróbkę i składowanie odpadów. Planuje się budowę następujących segmentów:
Segment sortowania odpadów zmieszanych i z selektywnej zbiórki.
Wydajność sortowni planowana jest na 45 tys. Mg/rok przy pracy dwuzmianowej.
Segment kompostowania odpadów organicznych i osadów ściekowych.
Zakłada się, Ŝe kompostownia będzie w stanie przetworzyć do 12 tys. Mg/rok (4 moduły
po 3 tys. Mg/rok) osadów ściekowych i odpadów organicznych na 8-9 tys. ton kompostu.
Segment demontaŜu odpadów budowlanych i wielkogabarytowych.
Segment ten będzie mógł przerobić w ciągu roku 10 tys. Mg gruzu i 1 tys. Mg urządzeń
zawierających m.in. freony oraz zuŜytych urządzeń RTV i AGD.
Segment czasowego magazynowania odpadów niebezpiecznych.
Pozwoli on na magazynowanie do 300 Mg odpadów niebezpiecznych.
Segment unieszkodliwiania odcieków i zakładowych ścieków komunalnych.
Segment ten będzie się składał z przepompowni wód odciekowych, zbiornika buforowego
wód odciekowych i kontenerowej oczyszczalni ścieków.
Pryzma energetyczna w systemie mineralizacji.
Pryzma umoŜliwi intensywną mineralizację do 16 tys. Mg/rok odpadów ulegających
biodegradacji oraz produkcję 4200 MWh energii elektrycznej. Powierzchnia kwatery
będzie wynosić 35,7 tys. m2. Kwatera będzie podzielona na 4 niezaleŜne sektory.
Kwatera składowania odpadów balastowych.
Kwatera będzie miała pojemność 360 tys. Mg odpadów. W trakcie pierwszych 15 lat
eksploatacji kwatera zostanie zapełniona w 65%.
Planuje się, Ŝe wstępne wydzielenie poszczególnych frakcji ze strumienia odpadów nastąpi
na terenie miast i gmin z wykorzystaniem selektywnej zbiórki odpadów. Poszczególne
strumienie odpadów będą oddzielnie transportowane do ZUOK.
27
Na wjeździe kaŜda partia będzie poddawana kontroli jakościowej i ilościowej. Odpady
zaleŜnie od składu będą kierowane do poszczególnych instalacji celem doczyszczenia,
waloryzacji i przeróbki w urządzeniach do sortowania, demontaŜu i kompostowania.
Z dostarczonych odpadów wyodrębniona zostanie frakcja do paliwa alternatywnego.
Wydajność segmentu przygotowania frakcji energetycznej jako surowca do produkcji paliwa
alternatywnego szacuje się na 6 tys. Mg/rok.
Do zakładu będą kierowane wyselekcjonowane strumienie odpadów surowcowych, odpadów
niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych, budowlanych, zielonych, osadów
ściekowych z komunalnych oczyszczalni oraz zmieszanych odpadów komunalnych. Odpady
niebezpieczne, które trafią do ZUOK nie będą unieszkodliwiane, przerabiane lub
zagospodarowywane w zakładzie. Będą one tymczasowo gromadzone w zamkniętym
pomieszczeniu do czasu zebrania odpowiedniej ich ilości, a następnie będą one odbierane
przez specjalistyczne firmy.
Zakłada się, Ŝe Zakład pracując 5 dni w tygodniu czyli 250 dni w roku będzie mógł przyjąć do
65 tys. Mg odpadów.
Rysunek 3.4 Planowany zasięg obsługi ZUOK Stary Las wg Planu Gospodarki Odpadami dla
Docelowo po zakończeniu budowy inwestycji, Stary Las obsługiwał będzie teren
zamieszkany obecnie przez ok. 160 tys. mieszkańców, którzy wyprodukowali w 2006 r.
ok. 26,5 tys. Mg odpadów (dane GUS 2006).
Województwa Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUOK Stary Las
Gmina
Bobowo
Czarna Woda
gmina miejska
Ilość odpadów
(tys.)
ogółem (Mg)
3208
gmina wiejska
Liczba
Ilość odpadów
ogółem (Mg)
2896
113
211
Kaliska
Lubichowo
5182
5665
264
175
Osieczna
2838
36
28
gmina miejska
Ilość odpadów
(tys.)
ogółem (Mg)
Gmina
Osiek
Skarszewy
gmina wiejska
Liczba
Ilość odpadów
ogółem (Mg)
2466
158
712
937
6809
2158
Skórcz
Smętowo Graniczne
3480
471
4642
5305
126
98
Starogard Gdański
Zblewo
48221
11727
13757
10839
1887
693
Karsin
Nowa Karczma
5993
6329
1939
887
Stara Kiszewa
Liniewo
6359
4652
1153
741
Czersk
OGÓŁEM
Źródło: GUS
9526
1550
11149
1275
71244
16117
88784
10482
160028
26599
PoniŜej przedstawiono morfologię odpadów trafiających do ZUOK Stary Las. Dane pochodzą
z 1995 r.
Tabela 3.6 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZUOK Stary Las.
Odpady
Zawartość %
niebezpieczne
odpady organiczne
0,5
22,3
papier, tektura
tekstylia
12,4
2,21
tworzywa sztuczne
szkło
17,3
14,2
metale
Źródło: Studium wykonalności dla budowy ZZO Stary Las.
7,8
22,9
3.2.4. Zakład Utylizacji Odpadów Stałych Tczew
Budowa zakładu planowana jest na terenie działającego składowiska w Rokitkach. Teren
zakładu zajmuje powierzchnię 36 ha, z czego pod składowisko wykorzystywane jest ok. 7 ha.
Na składowisku tym dotychczas zdeponowano ok. 750 tys. m3. Składowisko to nie posiada
uszczelnienia, natomiast gaz składowiskowy emitowany jest do atmosfery za pośrednictwem
13 studni odgazowujących.
Obok istniejącego składowiska znajduje się zrekultywowana stara kwatera o szacunkowej
objętości ok. 100 tys. m3 odpadów. Podczas rekultywacji wykorzystano osady z oczyszczalni
ścieków komunalnych, równocześnie wykonano 2 studnie odgazowujące. Emitowany gaz nie
jest zagospodarowywany. Składowisko nie jest uszczelnione, a powstające odcieki nie są
zagospodarowywane. Wojewoda Pomorski wydał w 2006 r. zezwolenie na prowadzenie
działalności składowiska do 2016 r.
29
Wyczerpująca się pojemność eksploatowanego przez miasto Tczew składowiska odpadów
komunalnych skłoniła władze samorządowe Tczewa do pojęcia działań mających na celu
uporządkowanie gospodarki odpadami komunalnymi. Z dniem 01.01.2001 r. rozpoczęła
działalność Spółka "Zakład Utylizacji Odpadów Stałych" Sp. z o.o. w Tczewie, której
właścicielem posiadającym 100% udziałów jest Gmina Miejska w Tczewie.
Równolegle podjęto prace nad powołaniem i przygotowaniem przedsięwzięcia pod nazwą
"Regionalny System Organizacji Zbierania i Unieszkodliwiania Odpadów dla miast: Tczewa,
Pruszcza Gdańskiego, Malborka i powiatów: gdańskiego, tczewskiego, nowodworskiego,
malborskiego" Celem powołania Regionalnego Systemu Organizacji Zbierania
i Unieszkodliwiania Odpadów w Tczewie (RSOZUO) jest budowa nowoczesnego systemu
unieszkodliwiania odpadów komunalnych.
W ramach tego projektu przewiduje się następujące zadania:
1. budowę nowego RSOOU na terenie ZZO w Rokitkach; będzie to kompleksowy obiekt
spełniający wymagania techniczne; przepustowość w I etapie ok. 70 000 Mg/rok,
a docelowo w 2019 r. ok. 82 000 Mg/rok.
2. budowę Stacji Przeładunkowej i Sortowni Odpadów pochodzących z selektywnej
zbiórki, zlokalizowanej w gminie Stegna.
3. budowę zakładu przetwarzania odpadów budowlanych w Pelpinie.
Dodatkowo planuje się rekultywację składowisk w gminach: Tczew, DzierŜgoń, Malbork,
Miłoradz, Nowy Staw, Lichnowy i Cedry Wielkie.
Wstępnie do unieszkodliwiania odpadów komunalnych wybrano metodę metalizacji. Jej
istotą jest wydzielenie biofrakcji z odpadów komunalnych. Podstawowymi produktami
metanizacji są: biogaz i stabilne biologicznie, przefermentowane odpady. Taka metoda
unieszkodliwiania odpadów komunalnych gwarantuje spełnienie wymagań prawodawstwa
polskiego i unijnego. Dzięki metanizacji ilość odpadów na składowisku zostanie znacznie
ograniczona, wypełniając rygorystyczne wymogi unijne. Dodatkowym efektem będzie
produkcja biogazu przetwarzanego na energię elektryczną. NiezaleŜnie od tego prowadzony
będzie proces odzysku surowców.
Zakłada się, Ŝe zakład w Rokitkach będzie produkował ok. 12-13 tys. Mg paliwa
alternatywnego rocznie. Docelowo po zakończeniu rozbudowy, zakład obsługiwał będzie
teren zamieszkany przez ok. 240 tys. mieszkańców, którzy wyprodukowali w 2006 r.
ok. 54 tys. Mg odpadów (dane GUS 2006). Ilość odpadów produkowanych
w poszczególnych gminach przedstawiona jest w tabeli.
województwa pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUOS Tczew
Gmina
Krynica Morska
Sztutowo
gmina miejska
Liczba
Ilość odpadów
ogółem (Mg)
1363
1229
gmina wiejska
Ilość odpadów
(tys.)
ogółem (Mg)
3591
630
9634
8014
1429
597
Ostaszewo
Cedry Wielkie
3230
6188
159
959
Suchy Dąb
Pszczółki
3867
7929
444
1407
Stegna
Nowy Dwór Gdański
9904
2371
Trąbki Wielkie
Nowy Staw
4409
175
9625
3473
1168
340
Lichnowy
Tczew
60037
22282
4677
11284
450
557
30
Stare Pole
Malbork
Miłoradz
38488
10943
4641
4038
3491
755
223
459
530
1269
Subkowy
Pelpin
8316
2437
5291
8228
Morzeszczyn
Gniew
6824
1768
3868
8919
380
1569
129341
41205
109988
12986
OGÓŁEM
239 329
Źródło: GUS
54 191
Rysunek 3.5Planowany zasięg obsługi ZUOS Stary Las wg Planu Gospodarki Odpadami dla
PoniŜej przedstawiono morfologię odpadów trafiających do ZUOS Tczew.
Tabela 3.8 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZUOS Tczew
Odpady
Zawartość %
niebezpieczne
organiczne
0,3
27,8
papier, tektura
tekstylia
8,4
3,4
tworzywa sztuczne
szkło
13,6
12,3
metale
1,9
20,4
inertne
4,4
Źródło: I raport przejściowy dla przedsięwzięcia „Regionalny system gospodarki odpadami Tczew”
31
3.3. PODSUMOWANIE
PowyŜej przeprowadzona analiza zakładów zagospodarowujące odpady komunalne
i jednocześnie wytwórców frakcji energetycznej przeznaczonej do termicznego
przekształcania, pozwoliła na określenie ilości wytwarzanej frakcji energetycznej,
przedstawionej w poniŜszej tabeli w rozbiciu na uśrednioną morfologię odpadów.
Tabela 3.9 Ilości wytwarzanej frakcji energetycznej
Docelowa ilość obsługiwanych
gmin
Ilość obsługiwanych mieszkańców
Wskaźnik nagromadzenia
[Mg/mieszkańca/rok]
Ilość wytwarzanych odpadów wg
danych z ZZO [Mg]:
Udział poszczególnych ZZO w
wytwarzanej ilości odpadów [%]
SKŁAD MORFOLOGICZNY [%]
niebezpieczne
EKO
Dolina
Szadółki
Stary Las
Rokitki
SUMA
12
8
16
19
55
507 000
672 000
160 000
239 000
1 578 000
0,256
0,283
0,166
0,230
0,234
130 000
189 852
26 599
55 023
401 474
32
47
7
14
0,30
3,37
0,50
0,26
2,49
9 997
22,80
22,82
22,30
27,83
22,64
90 907
16,50
17,46
12,40
8,36
13,72
55 087
6,00
3,28
2,21
3,40
3,98
15 979
16,60
12,11
17,30
13,62
14,26
57 257
2,72
10 917
źródło: ZZO
Średni skład morfologiczny dla
rejonu
[%]
[Mg]
spoŜywcze roślinne
spoŜywcze zwierzęce
zielone
papier
tektura
tekstylia
tworzywa (PET)
tworzywa (PCV)
tworzywa (PS)
tworzywa (PE)
pozostałe tworzywa
środki higieny osobistej
szkło białe
szkło kolorowe
metale Ŝelazne
metale nieŜelazne
2,90
7,80
11,63
14,20
12,31
11,21
45 007
2,80
3,49
7,80
1,92
4,95
19 881
1,59
6 400
0,25
1 007
22,18
89 036
Ilość odpadów wg średniej morfologii [Mg]:
401 474
drewno
1,70
guma
0,10
0,32
21,40
25,16
budowlane
mineralne pozostałe
22,90
24,76
odpady pozostałe
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z GUS i z ZZO.
32
Na podstawie powyŜej zaprezentowanej morfologii oszacowano ilość odpadów z których
w poszczególnych zakładach będzie wydzielana frakcja energetyczna. Wielkość ta
prezentuje się następująco:
Eko Dolina – 46 000 Mg/rok,
Szadółki – 67 200 Mg/rok,
Stary Las – 9 500 Mg/rok,
Rokitki – 19 500 Mg/rok.
Dla określenia ilości produkowanej frakcji załoŜono następujące szacunkowe parametry
systemu przygotowania frakcji energetycznej (dla uproszczenia przyjęto identyczne
wskaźniki dla wszystkich producentów):
Selektywna zbiórka
zakładany poziom selektywnej zbiórki:
poziom odzysku odpadów materiałowych z selektywnej zbiórki:
balast z sortowania odpadów materiałowych, w tym;
udział odpadów do produkcji FE:
balast do składowania:
Odpady zmieszane
frakcja podsitowa
frakcja nadsitowa, w tym:
udział odpadów do produkcji FE
balast do składowania:
poziom:
20%
70%
30%
80%
20%
55%
45%
85%
15%
Pozwoliło to określić szacunkową wielkości strumienia frakcji energetycznej powstającej
w poszczególnych zakładach, który przedstawia się następująco:
Eko Dolina – 41 400 Mg/rok,
Szadółki – 60 500 Mg/rok,
Stary Las – 8 500 Mg/rok,
Rokitki – 17 500 Mg/rok.
W podsumowaniu naleŜy stwierdzić, iŜ planowana wielkość strumienia frakcji energetycznej
przeznaczonej do termicznego przekształcania wynosić będzie ok. 130 000 Mg/rok. Przy
załoŜeniu wzrostu ilości wytwarzanych odpadów komunalnych w kolejnych latach,
do dalszych analiz przyjęto wydajność instalacji termicznej na poziomie 150 000 Mg/rok.
33
4.
ANALIZA TECHNOLOGICZNA DLA INSTALACJI
Punktem wyjściowym analizy wskazującej potencjalną lokalizację dla instalacji termicznej
jest wskazanie Zamawiającemu moŜliwych rozwiązań technologicznych. Od wyboru
konkretnej technologii zagospodarowania odpadów czy frakcji energetycznej z nich
przygotowywanych, zaleŜy w duŜym stopniu wybór miejsca dla instalacji.
Spośród moŜliwych do zastosowania rozwiązań technologicznych opartych na termicznym
przekształcaniu frakcji energetycznej z odpadów, do analizy zaproponowano te, które mają
sprawdzone rozwiązania techniczne i technologiczne, posiadają referencje szczególnie
w krajach europejskich, zapewniają stosunkowo niskie nakłady inwestycyjne i koszty
eksploatacyjne przy duŜej wydajności i sprawności energetycznej. W poniŜej przedstawionej
analizie technologicznej omówiono cztery technologie termicznego przekształcania odpadów
komunalnych i frakcji energetycznej z odpadów. Do technologii tych naleŜą:
technologia termicznego przekształcania odpadów w piecach rusztowych,
technologia termicznego przekształcania odpadów w kotłach fluidalnych,
technologia termicznego przekształcania odpadów z wykorzystaniem procesu
pirolizy,
technologia termicznego przekształcania odpadów z wykorzystaniem procesu
zgazowania.
PoniŜej zaprezentowano szczegółowo poszczególne technologie, podano ogólne parametry
pracy oraz omówiono wady i zalety kaŜdej z nich.
4.1. PRZEGLĄD
TECHNOLOGII
PRZEKSZTAŁCANIA ODPADÓW
DO
TERMICZNEGO
Dla duŜych aglomeracji liczących powyŜej 300 000 mieszkańców najczęściej stosowanym
i jak najbardziej uzasadnionym rozwiązaniem technologicznym jest termiczne
unieszkodliwianie odpadów z odzyskiem zawartej w nich energii. Wszystkie wielkie
aglomeracje zachodnioeuropejskie stosują w swoich systemach gospodarki termiczne
unieszkodliwianie jako wiodącą metodę. Przykładowo w aglomeracji paryskiej pracuje
9 instalacji termicznego przekształcania odpadów, w kopenhaskiej 4, w wiedeńskiej 3 etc.
Rekomenduje się dla obszaru zamieszkałego przez ponad 300 000 mieszkańców jako
rozwiązanie optymalne umieszczanie w planach gospodarki odpadami komunalnymi
instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów. Zaleca się, aby projektowane
instalacje oprzeć na sprawdzonych, technicznie dojrzałych technologiach, od dawna
pracujących w krajach europejskich, o znanych kosztach inwestycyjnych i eksploatacyjnych.
Najbardziej rozpowszechnionymi technologiami termicznego przekształcania odpadów
powyŜej 100 000 Mg/rok są technologie tlenowe oparte na spalaniu odpadów w piecach
rusztowych i kotłach fluidalnych. Rzadziej stosowane (ze względu na problemy techniczne)
są instalacje pracujące przy wykorzystaniu procesu pirolizy będącej technologią beztlenową
i zgazowania, w której termiczne przekształcanie odpadów odbywa się przy niedoborze
tlenu.
34
4.1.1. Termiczne przekształcanie odpadów w piecach rusztowych
Instalacje z paleniskami rusztowymi są najbardziej rozpowszechnioną grupą technologiczną
uŜywaną dla celów termicznego przekształcania odpadów komunalnych. Jest to obecnie
najchętniej i najczęściej stosowane rozwiązanie w krajach UE. Technologia rusztowa,
najbardziej dojrzała technologicznie, o znanych parametrach ekonomicznych budowy
i eksploatacji, umoŜliwia przekształcanie wszystkich rodzajów stałych odpadów komunalnych
w tym wysokoenergetycznej frakcji z odpadów, jak równieŜ na zasadzie współspalania odwodnionych osadów ściekowych i niezainfekowanych odpadów medycznych. Pełne
zintegrowanie rusztu, pieca i kotła jest najistotniejszym elementem dla instalacji aby
pracowała wydajnie oraz przede wszystkim bezpiecznie dla środowiska.
Ruszt
NajwaŜniejszy element pieca rusztowego stanowi jego ruszt. KaŜdy rodzaj rusztu musi
spełniać określone wymagania dotyczące sposobu dostarczania powietrza pierwotnego pod
ruszt, moŜliwości jego dodatkowego chłodzenia (wodą, gdy kaloryczność odpadów jest
wysoka i chłodzenie powietrzem jest niewystarczające), szybkości przemieszczania się jak
i mieszania odpadów. Czas przebywania odpadów na ruszcie wynosi zwykle nie więcej niŜ
60 minut.
Ruszty mogą być stałe lub ruchome, poziome lub pochylone, walcowe, posuwisto zwrotne.
Najczęściej i najchętniej uŜywanym jest ruszt posuwisto-zwrotny ze względu na jego
niezawodność i bardzo dobre parametry techniczne. Jakość wypalenia odpadów jest bardzo
wysoka. Ruszt ten składa się z ułoŜonych schodkowo rusztowin w sekcjach rozpiętych na
szerokość pieca. Odpowiednie ruchy rusztowin zapewniają wymagany poziom wymieszania
odpadów oraz oczyszczanie szczelin doprowadzających powietrze do procesu spalania
(powietrze pierwotne, które spełnia takŜe role czynnika chłodzącego ruszt). Przesuwanie się
rusztowin w kierunku przeciwnym do ruchu przemieszczania się odpadów umoŜliwia
tworzenie się jednolitej ich warstwy i wynoszenie na wierzch rusztu części rozŜarzonej masy
suszącej i zapalającej nowo dostarczane odpady. Występuje wiele odmian tego typu rusztów
z dodatkowo poruszającymi się sekcjami i innymi kombinacjami.
W przypadku rusztu posuwisto zwrotnego, kształt rusztowin i dostarczanie powietrza
pierwotnego powinny zapewnić zredukowanie do minimum ilości drobnej frakcji przesiewanej
pod ruszt, tzw. przesiewów i zapewnić nie tylko wymaganą prawnie jakość ŜuŜli i popiołów
paleniskowych, ale takŜe regularne rozprowadzanie powietrza pierwotnego na całej
powierzchni rusztu.
Komora paleniskowa
Proces spalania odbywa się powyŜej rusztu w komorze paleniskowej. Jako całość komora
składa się z rusztu usytuowanego w jej dolnej części, chłodzonych i nie chłodzonych
bocznych ścian pieca oraz stropu górnego. Gazy generowane przy spalaniu odpadów
komunalnych mają duŜą lotność, dlatego sam proces spalania odbywa się ponad rusztem,
a tylko niewielka jego część na samym ruszcie.
Przy projektowaniu komory paleniskowej zwraca się szczególną uwagę na następujące
aspekty:
kształt, rozmiar i dopuszczalne obciąŜenie cieplne rusztu – decydują o wielkości
przekroju komory paleniskowej,
wysoką turbulencję spalin – efektywne wymieszanie spalin jest istotne dla dobrego ich
dopalenia,
wystarczającą objętość dla zapewnienia wymaganego prawnie czasu przebywania spalin
w gorącej części pieca, o temperaturze tak dobranej, aby przez co najmniej 2 s nie
spadła poniŜej 850 oC,
35
częściowe schładzanie spalin, aby uniknąć osadzania się gorącego, rozmiękłego lotnego
popiołu na powierzchniach ogrzewalnych kotła; temperatura spalin nie moŜe przekroczyć
górnego limitu przy wyjściu z komory paleniskowej.
Przygotowanie odpadów
Odpady przeznaczone do termicznego przekształcania w piecach rusztowych nie muszą być
wstępnie przygotowane i mogą być bezpośrednio podawane na ruszt.
Opis procesu
Odpady przywoŜone do zakładu wyrzucane są w hali rozładunkowej do fosy pełniącej
funkcję zbiornika buforowego. Przy pomocy suwnic wyposaŜonych w chwytaki odpady
podawane są do lejów zasypowych pieca i następnie rozprowadzane równomiernie na
ruszcie poprzez dozownik odpadów. Odpady po trafieniu na ruszt są najpierw suszone, dalej
spalane. Stałe pozostałości w formie ŜuŜla przemieszczane są do odŜuŜlacza z zamknięciem
wodnym.
Ze strefy wyładunkowej zasysane jest powietrze, które podawane do pieca jako powietrze
pierwotne. Zapewnia to utrzymanie powietrza w hali wyładunkowej w podciśnieniu i przez to
zerową emisję odorów z przestrzeni hali. Powietrze pierwotne nie pełni jedynie roli czynnika
wymaganego do spalenia, ale równieŜ jest podawane zarówno w celu chłodzenia rusztu jak
równieŜ suszenia odpadów. Powietrze wtórne zasysane jest z obszaru nad kotłem i nie
wymaga wstępnego podgrzewania.
Odzysk energii
Odzysk energii odbywa się w kotle odzysknicowym, gdzie ciepło ze spalin wykorzystywane
jest do produkcji pary.
Procent odzysku energii z termicznego przekształcania odpadów w pełnej kondensacji, czyli
przy produkcji samej energii elektrycznej, wynosi od 19 do 25%. W trybie skojarzonym
(kogeneracji) przy produkcji ciepła i energii elektrycznej sprawność odzysku energii wynosi
od 74 do 85%.
Pozostałości poprocesowe
W skład stałych produktów powstających w efekcie spalania, zwanych takŜe odpadami
poprocesowymi, wchodzą ŜuŜle (od 20 do 30% masy wprowadzanych do procesu odpadów
komunalnych) i popioły (2 do 3% masy wprowadzanych do procesu odpadów komunalnych).
Objętość odpadów zostaje zmniejszona do około 10%.
Procentowe ilości pozostałości
przedstawione są w tabeli 4.1.
z
całkowitej
masy
unieszkodliwianych
odpadów
Tabela 4.1 Pozostałości poprocesowe
Zmieszane odpady komunalne
ŜuŜel
20-30 %
pył
2-3 %
Źródło: Reference Document on the Best Available Techniques for Waste Incineration August 2006
Zalety
termiczne przekształcanie odpadów komunalnych z odzyskiem energii jest
dojrzałą, sprawdzoną i szeroko stosowaną technologia;
odzysk energii na wysokim poziomie do 85% przy pracy instalacji w trybie
skojarzonym z produkcji energii elektrycznej i cieplnej CHP (Combined Heat and
Power);
moŜliwość termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych bez
konieczności kosztownego ich przygotowania, jak równieŜ energetycznej frakcji
odpadów RDF (Refused Derived Fuel);
36
redukcja od 20 do 30 % początkowej masy odpadów;
redukcja do około 10% początkowej objętości;
odzysk metali;
powstający ŜuŜel nie jest odpadem niebezpiecznym i po waloryzacji moŜe być
uŜyty jako materiał budowlany;
wysokie koszty inwestycyjne;
generowanie NOx, innych szkodliwych związków oraz pozostałości w formie
pyłów;
duŜe ilości stałych pozostałości poprocesowych.
Wady
Tabela 4.2 Referencje różnych dostawców technologii - instalacji rusztowych przekształcających
RDF
Lokalizacja
Państwo
Ilość linii
Corteolona
Włochy
Livorno
Włochy
Pietrasanta
Włochy
Trezzo Sul
Włochy
Weurt
Holandia
th
Źródło: Energy from Waste State of Art Report – 5 edition 2006
1
2
2
2
2
Przepustowość
[Mg/h]
8,16
2,75
3,75
10,42
15
4.1.2. Termiczne przekształcanie odpadów w kotłach fluidalnych
Termiczne przekształcanie odpadów komunalnych w kotłach fluidalnych, podobnie jak
termiczne przekształcanie w piecach rusztowych, jest technologią opartą na spalaniu
w obecności tlenu.
Kotły fluidalne mają kształt pionowego cylindra. W dolnej części znajduje się złoŜe stałego
materiału inertnego (piasek, popiół), które jest fluidyzowane powietrzem podawanym przez
dno dyszowe. Odpady wprowadzane są bezpośrednio do objętości złoŜa, od góry lub z boku
pieca w zaleŜności od konstrukcji kotła. Podgrzane powietrze jest wprowadzane za pomocą
dysz, tworząc złoŜe fluidalne z mieszaniny złoŜa i odpadów w komorze spalania. Spalanie
odbywa się w przedziale temperatur 750-950oC. PoniŜej temperatury 750oC pogarszają się
warunki utleniania odpadów i w spalinach występuje znaczne stęŜenia tlenku węgla CO
(straty niezupełnego spalania). PowyŜej temperatury 950oC następuje spiekanie i mięknięcie
złoŜa przez co traci swoją sypka i drobnoziarnista strukturę.
Rodzaje kotłów fluidalnych
Z cyrkulacyjnym złoŜem fluidalnym (CFB – Circulating Fluidised Bed);
W kotle fluidalnym prędkość powietrza fluidyzacyjnego jest tak dobrana, Ŝe część piasku
będąca złoŜem jest unoszona i przemieszczana w przestrzeni kotła. ZłoŜe następnie
trafia do cyklonów, skąd trafia z powrotem do kotła poprzez kanał recyrkulacyjny. Kotły
z cyrkulującym złoŜem stosowane są w zakładach o duŜej przepustowości. DuŜa
prędkość powietrza fluidyzującego zwiększa turbulencje w kotle polepszając przez to
jakość wypalenia odpadów.
Ze złoŜem stacjonarnym (pęcherzykowym) (BFB - Bubbling Fluidised Bed);
Po doprowadzeniu powietrza fluidyzacyjnego następuje rozluźnienie, a następnie
unoszenie złoŜa. W przeciwieństwie do kotłów ze złoŜem cyrkulacyjnym, złoŜe nie
przemieszcza się w przestrzeni kotła.
37
Odpady przed podaniem do komory paleniskowej muszą być wstępnie przygotowane tak,
aby ich skład był jak najbardziej jednolity. Z odpadów wydzielana jest frakcja obojętna, szkło
oraz metale Ŝelazne i nieŜelazne, aby nie doprowadzić do zatykania wlotów powietrza
fluidyzacyjnego, co prowadzi do zaburzenia procesu spalania.
Przygotowanie odpadów odbywa się w następujących urządzeniach: rozdrabniarce,
przesiewaczu bębnowym, separatorze magnetycznym oraz młynie młotowym.
Rozmiar odpadów musi być stosunkowo mały. Zwykle największa średnica frakcji odpadów
nie powinna przekraczać 50 mm. Przyjmuje się, Ŝe średnia dopuszczalna średnica dla
odpadów spalanych w piecach z wirowym złoŜem fluidalnym moŜe wynosić od 200-300 mm.
Przygotowane odpady podawane są ze zbiornika buforowego za pomocą pomp lub
przenośników śrubowych.
Opis procesu
Odpady przywoŜone do zakładu wyrzucane są w hali rozładunkowej, gdzie najpierw
następuje oddzielenie odpadów wielkogabarytowych. Następnie przy pomocy ładowarki
odpady podawane są na taśmociąg transportujący je do młyna młotowego, gdzie następuje
ich rozdrobnienie. Dalej trafiają do przesiewaczy bębnowych, separatory magnetyczne
oddzielają metale Ŝelazne i nieŜelazne. Po przygotowaniu odpady wrzucane są do zbiornika
buforowego, skąd za pomocą pomp lub przenośników śrubowych podawane są do kotła.
Ze strefy wyładunkowej zasysane jest powietrze (pierwotne), które podawane do kotła.
Zapewnia to utrzymanie powietrza w hali wyładunkowej w podciśnieniu i przez to zerową
emisję odorów z przestrzeni hali.
W procesie termicznego unieszkodliwiania odpadów w piecu fluidalnym powstają stałe
pozostałości w postaci popiołu dennego oraz lotnego pyłu. Procentowe ilości pozostałości
z całkowitej masy unieszkodliwianych odpadów przedstawione są w tabeli 4.3.
RDF
popiół denny
do 15 %
do 30 %
lotny popiół
1-10%
1-10%
Odzysk energii
Odzysk energii odbywa się w kotle odzysknicowym, gdzie ciepło ze spalin wykorzystywane
jest do produkcji pary.
Procent odzysku energii z termicznego przekształcania odpadów bez zastosowania
skojarzonego wytwarzania energii, czyli przy produkcji samej energii elektrycznej, wynosi od
19 do 25%. W trybie skojarzonym sprawność odzysku energii wynosi od 74 do 87%.
Zalety
powstaje mała ilość NOx ze względu na niską temperaturę procesu spalania,
spalanie w złoŜu fluidalnym jest szczególnie efektywne przy zastosowaniu
wysokoenergetycznych suchych odpadów o jednorodnym składzie – RDF,
mniejsza strata kominowa w porównaniu do pieców rusztowych,
wartość opałowa moŜe zawierać się w większym przedziale niŜ w piecach
rusztowych.
Wady
termiczne unieszkodliwianie stałych odpadów komunalnych w piecu ze złoŜem
fluidalnym wymaga wstępnego przygotowania paliwa – rozdrobnienia, zgniatania,
wydzielenia frakcji niepalnej,
duŜe zapotrzebowanie na energię dla potrzeb własnych – około 50% razy
większe niŜ w instalacjach z paleniskiem rusztowym,
38
powstają duŜe ilości lotnego popiołu,
wymagają większych nakładów inwestycyjnych w porównaniu z instalacjami
rusztowymi, spowodowane koniecznością zastosowania kosztownych instalacji do
przygotowania paliwa,
proces jest czuły na róŜnice w wilgotności odpadów,
trudności techniczne z dotrzymaniem wymaganej prawnie temperatury i czasu
przebywania spalin w komorze dopalania wynoszących odpowiednio 850 °C i 2 s.
Tabela 4.4 Referencje różnych dostawców instalacji fluidalnych
Lokalizacja
Państwo
Ilość linii
Rok załoŜenia
Arrabloy
Guerville
Monthyon
Sausheim
Greppin
Stuttgart
Stuttgart
Francja
Francja
Francja
Francja
Niemcy
Niemcy
Niemcy
Wielka
Brytania
Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
Norwegia
Hiszpania
Hiszpania
Szwecja
Szwecja
Szwecja
2
3
3
2
1
1
2
1999
1997
1998/1998
1999
1997
1980
1992
Przepustowość
[Mg/h]
5/5
3,3/3,3/3,3
7/7/4
11,5/11,5
2
3
4/4
2
2000
8/8
Dundee
Bergamo
Gioia tauro
Macomer
Ravenna
Scarlino
Verona
Oslo (Viken)
Cerceda
Madrid
Bollnas
Lidkoping
Norrkoping
1
2003
9
2
2005
8,64/8,64
2
1998
3/3
1
2000
6,5
3
bd
5,7/5,7/5,7
2
1999
10,5/10,5
1
2002
7,3
2
2002
23/23
3
1997
9,17/9,17/9,17
2
1983
5/5
2
1984/1985
6/6
1
2002
24
5(w tym 1
Stockholm
Szwecja
2000
34
fluidalna)
Sundsvall
Szwecja
1
1984
6
th
Źródło: Energy from Waste State of Art Report – 5 edition 2006
4.1.3. Termiczne przekształcanie odpadów z wykorzystaniem procesu
pirolizy
Piroliza polega na termicznym przekształceniu materii organicznej w braku obecności tlenu
do postaci ciekłej, stałej i gazowej. Do prowadzenia procesu pirolizy wymagane jest
zewnętrzne źródło ciepła, którego dostarczanie jest konieczne, aby w komorze reakcyjnej
utrzymać wymaganą temperaturę. MoŜe się to odbywać poprzez spalanie wytwarzanego
gazu pirolitycznego lub gazu naturalnego w piecu. Temperatura procesowa wynosi od 300
do 800oC.
Zmieszane odpady komunalne przed podaniem ich do komory reakcyjnej muszą być
poddane wstępnemu przygotowaniu czyli rozdrobnieniu i mieleniu, aby ich skład został
maksymalnie ujednolicony. Odpady muszą mieć bardzo małą wilgotność, poniewaŜ jej
wysoka zawartość skutkuje powstawaniu duŜej ilości wody poprocesowej. Woda
pooprocesowa wymaga oczyszczenie przed jej ponownym wykorzystaniem lub zrzutem do
środowiska.
W procesie pirolizy mogą być przekształcane odpady takie jak plastiki, zuŜyte opony oraz
wysokoenergetyczna frakcja otrzymywana z odpadów (RDF).
39
Opis procesu
Odpady dostarczane do bunkra są mieszane za pomocą chwytaka i dalej podawane do
urządzenia rozdrabniającego. Tak przygotowane, po przejściowym magazynowaniu
w kolejnym bunkrze, podawane są do szczelnego dozownika uniemoŜliwiającego wlot/wylot
gazów i przemieszczane za pomocą śruby dozującej lub tłoka dozującego do komory
reakcyjnej. W komorze reakcyjnej ogrzewanej z zewnątrz panuje podciśnienie. W braku
obecności tlenu odpady są najpierw suszone, a następnie transformowane w temperaturze
500-700oC do postaci gazowej (gaz pirolityczny), ciekłej (oleje/smoły) i stałej (koks
pirolityczny, popiół, szkło i nieutlenione metale). Proces pirolizy, w którym temperatura
reakcji nie przekracza 500 oC, nazywany jest termolizą.
Gaz pirolityczny
Powstający w procesie pirolizy gaz pirolityczny jest mieszaniną takich gazów jak wodór,
metan, tlenek węgla, zawiera równieŜ składniki organiczne. Typowy gaz pirolityczny ma
wartość opałową na poziomie 10-20 MJ/mn3. W przypadku termicznego przekształcania
odpadów komunalnych wartość opałowa otrzymywanego gazu pirolitycznego wynosi od 5 do
15 MJ/mn3 i od 15 do 30 MJ/mn3 w przypadku przekształcania wysokoenergetycznej frakcji
RDF. Gaz syntetyczny moŜe być spalany w kotle bez poddania go schładzaniu
i oczyszczaniu. Wówczas spaliny muszą być przepuszczone przez system oczyszczania
spalin, aby dochowane były normy emisyjne. Z powodu duŜego zanieczyszczania gazu
syntetycznego olejami i smołami, konieczne jest poddanie go kondensacji w celu wytrącenia
zanieczyszczeń i oczyszczeniu, aby mógł być wykorzystany do spalania poza instalacją. Tak
przygotowany gaz mógłby być wykorzystywany w turbinie gazowej, jednak oczyszczanie jest
kosztowne i nie gwarantujące w pełni uzyskania oczekiwanej czystości gazu.
Nieoczyszczony gaz pirolityczny nie jest przystosowany do spalania w silnikach ze względu
na duŜą zawartość smoły w stanie gazowym, która uległaby kondensacji przed wejściem do
silnika.
Po procesie termicznego unieszkodliwiania odpadów z wykorzystaniem procesu pirolizy
powstają stałe pozostałości w postaci koksu pirolitycznego, popiołu, szkła i metali
(w zaleŜności od składu odpadów) oraz ciekłe w postaci wody i olejów/smół.
Wraz ze wzrostem temperatury procesowej maleje ilość produkowanych stałych pozostałości
w formie koksu pirolitycznego, a rośnie ilość produkowanego gazu pirolitycznego.
W koksie pirolitycznym zgromadzona jest duŜa ilość niespalonego węgla wynosząca do
40%. Nie spełnia on norm UE jak równieŜ polskiego prawa, przez co nie nadaje się do
składowania bez powtórnego termicznego przetworzenia. Unieszkodliwienie koksu
pirolitycznego moŜe być dokonane poprzez współspalanie w duŜych elektrociepłowniach,
zakładach termicznego przekształcania odpadów komunalnych (piece rusztowe/fluidalne) lub
w piecach cementowych przeznaczonych do wypału klinkieru.
Odzysk energii
Odzysk energii ze spalin moŜe być prowadzony w kotle odzysknicowym. Ze spalania gazu
pirolitycznego powstają spaliny, z których w kotle odzyskiwane jest ciepło wykorzystywane
do produkcji pary.
Procent odzysku energii z termicznego przekształcania odpadów energii pełnej kondensacji,
czyli przy produkcji samej energii elektrycznej, wynosi od 10 do 20%.
40
Zalety
mniejsza wymywalność metali cięŜkich z koksu pirolitycznego zmieszanego z ŜuŜlem
niŜ z ŜuŜli powstałych po spaleniu w palenisku rusztowym,
wytwarzanie gazu pirolitycznego o wartość opałowej 5-30 MJ/mn3, który moŜe być
spalony w komorze paleniskowej,
mniejsza objętość powstających spalin ze spalenia gazu pirolitycznego niŜ przy
termicznym przekształcaniu w piecu/kotle rusztowym/fluidalnym,
brak formowania dioksyn i furanów,
proces jest dobrze przystosowany do przekształcania frakcji odpadów z duŜą
zawartością substancji lotnych jak np. odpady plastikowe.
Wady
odpady muszą być rozdrabniane, mielone i/lub separowane przed wejściem do pieca
pirolitycznego, aby uniemoŜliwić blokowanie się podajnika odpadów oraz systemu
transportującego,
oleje/smoły pirolityczne zawierają toksyczne i rakotwórcze związki,
koks pirolityczny nie spełnia norm UE i polskich dla składowania ze względu na duŜą
zawartość węgla,
koks pirolityczny zawiera duŜą ilość metali cięŜkich,
produkcja sterylnego ŜuŜla i innych pozostałości wymaga dodatkowego
unieszkodliwienia koksu pirolitycznego,
wymagane jest paliwo wspomagające do podtrzymywania procesu,
niska efektywność energetyczna,
brak długoterminowych doświadczeń z działających zakładów o duŜej
przepustowości.
Tabela 4.5 Referencje różnych dostawców technologii instalacji pracujących w oparciu
o wykorzystanie procesu pirolizy
Lokalizacja
Państwo
Ilość linii
Burgau
Hamm,
Islandia
Karlsruhe
(zamknięta)
Niemcy
Niemcy
2
1
1
Przepustowość
[Mg/rok]
48 000
100 000
12 000
Niemcy
3
225 000
Dreux
Niemcy
1
6 400
Freiberg
Niemcy
Wielka
Brytania
1
17 760
1
8 000
Francja
1
50 000
Avonmouth
Arras
Rodzaj przekształcanych odpadów
Odpady komunalne i osady ściekowe
Odpady komunalne i osady ściekowe
Odpady komunalne
Odpady komunalne i odpady przemysłowe
Rozdrobnione odpady komunalne, odpady przemysłowe oraz osady
ściekowe
Osady ściekowe i odpady komunalne
Głownie odpady medyczne
Rozdrobnione odpady komunalne, odpady przemysłowe oraz osady
ściekowe
Źródło: opracowanie własne
4.1.4. Termiczne przekształcanie odpadów z wykorzystaniem procesu
zgazowania
Proces zgazowania polega na termicznym rozkładzie materii organicznej przy niedoborze
tlenu. W procesie zgazowania temperatury reakcji są znacznie wyŜsze niŜ w pirolizie
i wynoszą od 500 do 1600oC, pozwalając na zgazowanie mineralnego węgla znajdującego
się w odpadach, w wyniku czego powstaje palny gaz syntetyczny. Wykorzystanie czystego
tlenu w ostatnim etapie procesu pozwala na osiągnięcie temperatury reakcji, przy której
pozostałości mogą zostać zeszkliwione.
W procesie zgazowania do częściowego utleniania mogą być wykorzystane:
powietrze,
tlen,
para.
41
Do procesu zgazowania wykorzystane są róŜnego typu reaktory np.: piece obrotowe, kotły
fluidalne ze złoŜem stacjonarnym lub cyrkulacyjnym.
Zmieszane odpady komunalne przed podaniem ich do komory reakcyjnej muszą być
poddane wstępnemu przygotowaniu czyli rozdrobnieniu i mieleniu, aby ich skład został
maksymalnie ujednolicony.
Gaz syntetyczny
W zaleŜności od rodzaju czynnika uŜytego do częściowego utlenienia odpadów, powstaje
gaz syntetyczny o określonej wartości opałowej.
W procesie częściowego utleniania z powietrzem powstaje gaz, który jest rozcieńczony
z atmosferycznym azotem i ma niską wartość opałową od 4 do 8 MJ/m3. W przeszłości taka
wartość opałowa była zbyt niska do efektywnego wykorzystania gazu w turbinach. Obecnie
trwają prace nad nową generacją turbin, która efektywnie będzie mogła wykorzystywać
niskokaloryczny gaz syntetyczny.
W procesie częściowego utlenienie z wykorzystaniem tlenu powstaje gaz syntetyczny, wolny
od azotu o wartości opałowej od 8 do 14 MJ/m3. Dodatkowy koszt wyprodukowania tlenu
podraŜa koszty wytworzenia gazu syntetycznego.
Dzięki wykorzystaniu pary w procesie zgazowania, wyprodukowany gaz syntetyczny równieŜ
nie zawiera w sobie azotu i jego wartość opałowa wynosi od 14 do 20 MJ/m3.
W procesie termicznego unieszkodliwiania odpadów z wykorzystaniem procesu zgazowania
powstają stałe pozostałości w postaci ŜuŜla, popiołu, szkła i metali (w zaleŜności od składu
odpadów) oraz ewentualnie ciekłe, w postaci wody w przypadku zastosowania mokrego
systemu oczyszczania spalin.
ŜuŜel
15-25 %
popiół
10 %
Odzysk energii
Odzysk energii ze spalin moŜe być prowadzony w kotle odzysknicowym. Ze spalania gazu
syntetycznego powstają spaliny, z których w kotle odzyskiwane jest ciepło wykorzystywane
do wytworzenia pary.
Procent odzysku energii z termicznego przekształcania odpadów bez zastosowania
skojarzonego wytwarzania energii, czyli przy produkcji samej energii elektrycznej, wynosi od
10 do 20%.
Zalety
wytworzony gaz syntetyczny moŜe być magazynowany do późniejszego uŜytku,
mała wymywalność metali cięŜkich (w szczególności chromu, miedzi i niklu) z ŜuŜla
w porównaniu do innych procesów termicznego przekształcania,
mała wymywalność metali cięŜkich z ŜuŜla (chrom, kadm nikiel), który poddawany
jest wysokotemperaturowemu zeszkliwieniu,
produkcja gazu o wartości opałowej 5 MJ/mn3 (wtrysk powietrza) lub 10 MJ/mn3
(wtrysk tlenu), który moŜe być spalany w kompaktowej komorze paleniskowej
z krótkim czasem przebywania, w rezultacie czego powstaje mała emisja do
powietrza. Wymaga to przeczyszczenia gazu w płuczce lub równie skuteczną
42
alternatywną metodą. W pełni oczyszczony z cząstek smoły gaz moŜe być
wykorzystany w silnikach na mieszankę ubogą,
mniejszy strumień spalin niŜ w klasycznym spalaniu przekładający się na niŜsza
emisję do powietrza,
proces jest dobrze przystosowany do unieszkodliwiania zanieczyszczonego drewna.
Wady
bardzo niska efektywność odzysku energii,
odpady muszą być przygotowane przed podaniem ich do jednostki zgazowującej, aby
zabezpieczyć się przed blokowaniem urządzenia podającego odpady oraz systemu
transportowego,
gaz syntetyczny zawiera śladowe ilości smoły oraz toksyczne i rakotwórcze cząstki,
które mogą zanieczyszczać wodę wykorzystywaną do jego oczyszczania,
skomplikowane i kosztowne oczyszczanie gazu do uŜytku w silnikach,
spalanie gazu syntetycznego piecu powoduje emisję NOx,
stałe pozostałości mogą zawierać niespalony węgiel organiczny,
wysoki koszt inwestycyjny i operacyjny,
garstka działających instalacji nie będących w fazie pilotaŜowej,
brak zakładów o długim czasie działania o przepustowości powyŜej 100 000 Mg/rok.
Tabela 4.7 Referencje różnych dostawców instalacji pracujących w oparciu o wykorzystanie
procesu zgazowania
Miejsce
Technologia
Ranheim, Norwegia
Zgazowanie + spalanie
10 000 Mg/a
Przemysłowe odpady komunalne
Averoy, Norwegia
30 000 Mg/a
Odpady komunalne
Hurum, Norwegia
35 000 Mg/a
Odpady komunalne + odpady
przemysłowe
Sarpsborg, Norwegia
70 000 Mg/a
przemysłowe
Forus, Norwegia
37 000 Mg/a
Odpady komunalne
Minden, Niemcy
37 000 Mg/a
przemysłowe
Castellon, Hiszpania
Zgazowanie w złoŜu
fluidalnym
25 000 Mg/a
Plastiki
Lahti, Finlandia
Zgazowanie w
cyrkulacyjnym fluidalnym
złoŜu
116 100 Mg/a
Biomasa (do 40% RDF)
Schwarze Pumpe, Niemcy
Zgazowanie
500 000 Mg/a
Plastiki, RDF, drewno, osady
ściekowe, lubrykanty, węgiel
Zgazowanie
67 000 Mg/a
Palety RDF
Greve –in-Chianti, Włochy
Źródło: opracowane własne
Przepustowość
Rodzaj odpadów
43
4.2. POZOSTAŁOŚCI POPROCESOWE W RÓśNYCH PROCESACH
TERMICZNEGO
PRZEKSZTAŁCANIA
ODPADÓW
PODSUMOWANIE
W wyniku termicznego przekształcania odpadów powstają niespalone stałe pozostałości,
o róŜnym stopniu przydatności.
Pozostałości moŜna podzielić na te pochodzące bezpośrednio z procesu spalania oraz
z procesu oczyszczania spalin.
Pozostałości z procesu spalania
Po termicznym przekształceniu odpadów komunalnych powstają następujące pozostałości:
Stałe
ŜuŜel,
popiół opadający przez ruszt (piece rusztowe),
pył,
koks pirolityczny (powstający w procesie pirolizy).
Ciekłe
oleje/smoły powstające w procesie pirolizy.
Pozostałości z procesu oczyszczania spalin
RozróŜnia się następujące rodzaje pozostałości. Są to:
pozostałości z suchego i pół-suchego procesu oczyszczania spalin. W zaleŜności
od uŜytego odczynnika w procesie oczyszczania spalin, w skład tej pozostałości
mogą wchodzić mieszaniny wapna, soli sodowych. Zawierają one równieŜ lotny
pył, niewychwycony w procesie odpylania, oraz metale cięŜkie, dioksyny i furany
(PCDD/F). Stałe pozostałości traktuje się jako odpad niebezpieczny i składuje
w miejscach specjalnie do tego przeznaczonych. Pozostałości z procesu
suchego oczyszczania z wykorzystaniem dwuwęglanu sodu mogą zostać
oczyszczone i wykorzystane w procesach przemysłowych (np. jako surowy
materiał w przemyśle chemicznym);
pozostałości z mokrego procesu oczyszczania spalin. Po procesie mokrego
oczyszczania spalin pozostaje woda wykorzystywana w procesie, która musi
zostać oczyszczona przed jej zrzutem bądź ponownym wykorzystaniem oraz
stała pozostałość w formie gipsu;
mieszanina pyłu, stałych pozostałości z oczyszczania spalin oraz nadmiar
odczynników, które nie weszły w reakcję osadzające się w filtrach tkaninowych.
Ta mieszanina pozostałości charakteryzuje się bardzo wysoką zawartością
metali cięŜkich. Traktuje się ją jako odpad niebezpieczny i składuje w miejscach
specjalnie do tego przeznaczonych, zestala i chemicznie stabilizuje lub
termicznie przekształca;
węgiel/koks aktywny jako pozostałości
z oczyszczania spalin metodą
strumieniowo pyłową lub przemieszczającego się złoŜa. Węgiel/koks aktywny
pochodzący z adsorpcyjnego oczyszczania spalin metodą przemieszczającego
się złoŜa w zaleŜności od zastosowanej techniki (jednokrotnej lub
regeneracyjnej) moŜe zostać unieszkodliwiony poprzez spalenie lub ponownie
wykorzystany. Węgiel/koks aktywny uŜyty w metodzie strumieniowo-pyłowej
w pół-suchym/suchym systemie oczyszczania spalin osadza się w filtrze
tkaninowym stając się częścią stałych pozostałości. Mieszanina moŜe być
przeznaczona do termicznego unieszkodliwienia, zestalenia lub składowania.
44
4.3. SYSTEMY I URZĄDZENIA DO OCZYSZCZANIA SPALIN
Wielostopniowe i rozbudowane systemy oczyszczania spalin wykorzystywane
w nowoczesnych zakładach termicznego przekształcania odpadów komunalnych pozwalają
na usunięcie ze strumienia spalin większości zanieczyszczeń. Skuteczność oczyszczania
wynosi od 95 do 99%.
W skład instalacji oczyszczania spalin w nowoczesnych zakładach wchodzą:
systemy redukcji kwaśnych zanieczyszczeń:
- suchy,
- poł-suchy,
- system – dwustopniowy/trzystopniowy,
systemy odpylania spalin:
- elektrofiltry,
- filtry tkaninowe,
- cyklony,
systemy redukcji metali cięŜkich oraz dioksyn i furanów:
- adsorber ze złoŜem węgla/koksu aktywnego,
system strumieniowo-pyłowy wtrysku węgla/koksu aktywnego,
systemy usuwania tlenków azotu:
- SNCR (Non Selective Catalytic Reduction) – selektywna redukcja
niekatalityczna,
- SCR (Selective Catalytic Reduction) – selektywna katalityczna redukcja.
W tabeli 4.8 przestawione są odczynniki do wykorzystywane do oczyszczania spalin.
Tabela 4.8 Odczynniki wykorzystywane do oczyszczania spalin
Odczynnik
Wzór chemiczny
Zastosowanie
Wapno palone
CaO
Neutralizacja kwaśnych gazów HCL,HF,SO2/SO3
Wodorotlenek wapnia
Ca(OH)2
Kamień wapienny
CaCO3
Tlenek magnezu
MgO
Kwaśny węglan sodu
NaHCO3
Wodorotlenek sodu
NaOH
Amoniak
NH3
Redukcja NO+NO2 do N2
Mocznik
H2NCONH2
Redukcja NO+NO2 do N2
Węgiel/koks aktywny
C
Adsorpcja dioksyn i furanów, rtęci, lotnych organicznych pozostałości
4.3.1. Techniki redukcji tlenków azotu
Pierwotne metody redukcji NOx:
zapobieganie dostarczania zbyt duŜej ilości powietrza do komory paleniskowej,
zapobieganie zbyt duŜym, nagłym wzrostom temperatury w prowadzonym procesie
spalania odpadów.
Dostarczenie powietrza, mieszanie gazów i kontrola temperatury
Dobrze kontrolowany proces dostarczania powietrza pierwotnego i wtórnego do spalania
odgrywa istotną rolę przy redukcji emisji NOx.
Dostarczenie wystarczającej ilości tlenu do procesu spalania jest wymagane, aby materia
organiczna została wypalona, jednak dostarczenie go w zbyt duŜej ilości spowoduje
dodatkowe utlenianie azotu i powstawanie NOx.
45
Recyrkulacja spalin
Przy wykorzystaniu recyrkulacji około 10-20% powietrza pierwotnego zastępowane jest
recyrkulowanymi spalinami, które są zawracane po ostatnim stopniu oczyszczania spalin
i następnie podawane do pieca. Redukcja NOx jest osiągana dzięki niskiej zawartości tlenu
w recyrkulowanych spalinach i niŜszej temperaturze spalin.
Dopalanie
Redukcja NOx moŜe być osiągnięta poprzez wtrysk naturalnego gazu do strefy powyŜej
rusztu. W zakładach termicznego przekształcania odpadów moŜna uŜyć dwóch róŜnych
rodzajów naturalnego gazu:
dopalenie – trzyetapowy proces zaprojektowany do przekształcania NOx w N2
poprzez wtrysk naturalnego gazu do strefy dopaleniowej umiejscowionej ponad
główną strefą paleniskową;
De-NOx przy uŜyciu metanu – metoda ta polega na wtryskiwaniu naturalnego gazu
bezpośrednio do głównej strefy paleniskowej.
Wtrysk wody do pieca/płomienia
Odpowiednio zaprojektowany i kontrolowany proces wtrysku wody do pieca lub
bezpośrednio na płomień moŜe być uŜywany do obniŜania temperatury w punktach
o najwyŜszej temperaturze w głównej strefie paleniskowej. Spadki szczytowych temperatur
mogą zredukować ilość powstających NOx.
Wtórne metody redukcji NOx
Średnia wartość dobowa NOx zgodnie z dyrektywą 2000/76/WE oraz rozporządzeniem
Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji
(Dz. U. Nr 260, poz. 2181) wynosi 200 mg/mn³ dla zakładów termicznie przekształcających
odpady komunalne. Aby osiągnąć ten poziom konieczne jest zastosowanie równieŜ innych
metod redukcji niŜ pierwotne. W większości przypadków stosuje się podawanie amoniaku lub
mocznik. Tlenki azotu w spalinach wyraŜone w postaci NO i NO2 są redukowane do N2
i pary wodnej zgodnie z reakcjami przedstawionymi poniŜej:
4 NO + 4 NH3 + O2 → N2 + 6 H2O
2 NO2 + 4 NH3 + O2 → N2 + 6 H2O
RozróŜnia się dwie metody usuwania NOx ze spalin – Selective Non-Catalytic Reduction
(SNCR) i Selective Catalytic Reduction (SCR).
SNCR
W metodzie SNCR tlenki azotu (NO i NO2) usuwane są poprzez selektywną niekatalityczną
redukcję. W tego typu procesie redukujący roztwór (najczęściej amoniak lub mocznik)
wtryskiwany jest do komory paleniskowej, gdzie reaguje z tlenkami azotu zawartymi
w spalinach. Reakcja redukcji zachodzi w temperaturach pomiędzy 850°C i 1000°C.
Aby zapewnić optymalne wykorzystanie amoniaku NH3 moŜe być on wtryskiwany kilkoma
warstwami.
WaŜne jest aby zapewnić efektywne mieszanie się spalin i roztworu redukującego tlenki
azotu oraz odpowiednio długi czas przebywania spalin w strefie reakcji.
Dysze wtryskujące, z rozpylaniem wspomaganym spręŜonym powietrzem, powodują ciągłe,
dokładne i dogłębne rozprowadzenie odczynnika w palenisku. Wtryskiwanie odczynnika do
paleniska powinno odbywać się na kilku poziomach dysz tak, aby zawsze znajdywać się
w optymalnym przedziale temperatur reakcji i to niezaleŜnie od obciąŜenia pieca-kotła.
Efektywność redukcji wynosi maksymalnie 50-70 %.
ZuŜycie 25% roztworu amoniaku wynosi od 0,5 do 5 kg/Mg odpadów komunalnych.
46
SCR
SCR jest katalitycznym procesem, w trakcie którego amoniak zmieszany z powietrzem
podawany jest do spalin, które kolejno przechodzą poprzez katalizator wykonany z platyny,
rodu, TiO2 lub zeolitu. W czasie przechodzenia spalin przez katalizator amoniak reaguje
z NOx, w wyniku czego powstaje azot i para wodna.
Aby proces przebiegał efektywnie naleŜy zapewnić odpowiednią temperaturę pomiędzy
180°C i 450°C Wi ększość systemów pracujących w instalacjach termicznego przekształcania
odpadów działa w temperaturach 230°C - 300°C. Poni Ŝej 250°C konieczne jest zwi ększenie
objętości katalizatora, co podraŜa koszty instalacji i istnieje duŜe ryzyko jego uszkodzenia.
Metoda SCR cechuje się duŜą efektywnością redukcji NOx na poziomie do 98%.
W instalacjach termicznego przekształcania odpadów system SCR ustala się za innymi
urządzeniami do oczyszczania spalin, kiedy to spaliny są juŜ odpylone i oczyszczone z
kwaśnych zanieczyszczeń. Ochłodzone spaliny na poprzednich stopniach oczyszczania
zwykle wymagają podgrzania, aby mogła zajść efektywna redukcja NOx. Skutkuje to
zwiększeniem konsumpcji energii.
4.3.2. Systemy redukcji metali cięŜkich oraz dioksan i furanów
Dozowanie koksu lub węgla aktywnego stosuje się w celu eliminacji (adsorpcji) dioksyn
i furanów. Wariantem tej metody są adsorbery ze złoŜem węgla lub koksu aktywnego
usytuowane jako ostatni element oczyszczania spalin przed wprowadzeniem ich do komina
lub systemy strumieniowo-pyłowego wtrysku węgla/koksu aktywnego bezpośrednio do
strumienia spalin. Układy te pozwalają na ograniczenie emisji równieŜ i innych związków
organicznych oraz niektórych lotnych metali cięŜkich (w szczególności rtęci, kadmu i arsenu),
które adsorbują się na powierzchni węgla lub koksu aktywnego.
ZuŜycie węgla/koksu aktywnego wynosi od 0,3 do 3 kg/Mg odpadów komunalnych.
4.3.3. Odpylanie spalin
Bardzo waŜnym z punktu widzenia ochrony środowiska etapem jest odpylanie spalin, gdzie
to właśnie pył jest nośnikiem emisji cięŜkich metali (rtęć, ołów, kadm, miedź, chrom, mangan,
arsen, nikiel, antymon i tal), a cząsteczki pyłu są doskonałym sorbentem dioksyn. Stąd
dąŜenie do maksymalizacji wydajności urządzeń odpylających. Zazwyczaj w nowoczesnych
instalacjach termicznego przekształcania odpadów stosuje się do odpylania spalin
elektrofiltry – urządzenia pozwalające zatrzymać nawet 99,9% emitowanego pyłu. Znacznie
rzadziej stosowane są cyklony, gdyŜ ich sprawność odpylania jest z reguły niŜsza. W
nowoczesnych instalacjach termicznego przekształcania odpadów wykorzystuje się je jako
urządzenia wspomagające odpylanie. Bardzo często stosuje się filtry tkaninowe. Dzięki
stosowaniu materiałów filtracyjnych odpornych na wysokie temperatury (włókna szklane
powlekane specjalnie preparowanym teflonem) udaje się uzyskać bardzo wysokie stopnie
odpylenia przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu stęŜenia dioksyn w spalinach
(dodatkowa sorpcja znajdujących się w fazie gazowej dioksyn na wytrąconych na tkaninie
pyłach).
4.3.4. Usuwanie kwaśnych zanieczyszczeń
Kwaśne substancje (HCl, HF i SOx) usuwane są ze spalin zazwyczaj przy wykorzystaniu
zasadowych reagentów.
Stosuje się następujące metody oczyszczania spalin:
suchą – do strumienia spalin dodawany jest suchy reagent (wapno, dwuwęglan
sodu). Produkt reakcji jest suchy,
47
pół-suchą - reagent dodawany do strumienia spalin jest oparty na wodnym roztworze
lub zawiesinie. Wodny roztwór odparowuje, w wyniku czego produkty reakcji są
suche,
mokrą – strumień spalin przepuszczany jest przez wodę, nadtlenek wodoru lub
mieszaninę zawierającą odczynnik (nadtlenek sodowy). Produkt reakcji jest
w uwodnionej postaci.
Suchy system oczyszczania spalin
Suche systemy oczyszczana spalin funkcjonują na bazie suchych odczynników
(wodorotlenek wapnia, węgiel aktywny), które są wtryskiwane w kontrolowanych ilościach do
komory reakcyjnej, gdzie następuje redukcja szkodliwych zanieczyszczeń. Produkty reakcji,
lotny popiół jak równieŜ nadmiar odczynników, które nie weszły w reakcję, wychwytywane są
na powierzchni filtra tkaninowego, który jest nieodłącznym elementem wykorzystywanym
w tej metodzie. Mieszanina stałych pozostałości, która formuje się w filtrze workowym,
umoŜliwia efektywny kontakt pomiędzy spalinami a absorbentem. Mieszanina stałych
pozostałości zgromadzonych na powierzchni filtra wychwytuje ze spalin dioksyny, furany
oraz rtęć. Niska temperatura procesu (około 140°C) zapewnia wysoki stopień oczyszczenia
spalin z kwaśnych zanieczyszczeń, sprzyja równieŜ efektywnemu wychwytywaniu rtęci.
Pozostałości z suchego oczyszczania spalin charakteryzują się duŜym współczynnikiem
wymywalności oraz zawierają duŜą ilość skoncentrowanych metali cięŜkich.
Osiągane poziomy emisji dla suchego systemu oczyszczania spalin
Tabela 4.9 Osiągane poziomy emisji przy wykorzystaniu wapna
Substancja
Średnia wartość półgodzinna (mg/mn3)
Średnia wartość dobowa (mg/mn3)
Osiągane
dopuszczalne
Osiągane
dopuszczalne
HCl
<60
60
<10
10
HF
<4
4
<1
1
SO2
<200
200
<50
50
Tabela 4.10 Osiągane poziomy emisji przy wykorzystaniu dwuwęglanu sodu
Substancja
Osiągane
dopuszczalne
Osiągane
dopuszczalne
HCl
<20
60
<5
10
HF
<1
4
<1
1
SO2
<30
200
<20
50
Tabela 4.11 Zużycie materiałów i energii dla suchego systemu oczyszczania spalin
Jednostka
Ilość
Zapotrzebowanie na energię
kWh/Mgok
Konsumpcja reagentów
kg/Mgok
10-15
Ilość pozostałości
kg/Mgok
7-25
Konsumpcja wody
l/Mgok
Ścieki
l/Mgok
48
Wady
większy filtr tkaninowy niŜ w przypadku pół-suchej metody oczyszczania spalin,
wyŜsze koszty składowania duŜych ilości stałych pozostałości,
bardzo duŜa ilość powstających stałych pozostałości poprocesowych
wymagających zagospodarowania.
nie jest wymagana instalacja przygotowania odczynnika.
Zalety
Pół-suchy system oczyszczania spalin
Metoda półsuchego oczyszczania spalin oparta jest na wtrysku wodnego roztworu wapna
(palonego lub gaszonego) do komory reakcyjnej, w której zachodzą reakcje z jednoczesnym
schładzaniem spalin.
Utworzona mieszanina składająca się z produktów reakcji, popiołu i odczynników, które nie
weszły w reakcję, przemieszczana jest do filtra tkaninowego, gdzie dokańczane są reakcje.
Wtryskiwany węgiel aktywny przed filtrem tkaninowym lub dodawany do roztworu wapna
pomaga zaadsorbować dioksyny, furany oraz rtęć.
Podobnie jak w metodzie suchej stałe pozostałości zawierają duŜa ilość szkodliwych
związków, w tym metale cięŜkie i są traktowane jako odpad niebezpieczny.
Pół-sucha metoda oczyszczania spalin jest metodą bezściekową. Woda dodana do procesu
wyparowuje i miesza się razem ze spalinami.
Wady
wyŜsze koszty składowania duŜych ilości stałych pozostałości w porównaniu do
metody mokrej,
wysoki koszt reagentów,
duŜa ilość powstających stałych pozostałości poprocesowych wymagających
zagospodarowania.
Zalety
niŜsze koszty inwestycyjne w porównaniu z mokrym systemem oczyszczania
spalin,
mniejsze koszty eksploatacyjne ze względu na mniejszą złoŜoność urządzeń.
Tabela 4.12 Osiągane poziomy emisji dla pół-suchego sytemu oczyszczania spalin
Substancja
Osiągane
dopuszczalne
Osiągane
dopuszczalne
HCl
<50
60
3-10
10
HF
<2
4
<1
1
SO2
<50
200
<20
50
Tabela 4.13 Zużycie materiałów i energii dla pół-suchego sytemu oczyszczania spalin
Jednostka
Ilość
kWh/Mgok
6-13
kg/Mgok
12-20 (wapno)
kg/Mgok
25-50
Konsumpcja wody
l/Mgok
Ścieki
l/Mgok
49
Mokry system oczyszczania spalin
Mokry system oczyszczania spalin jest najbardziej wydajną metodą usuwającą kwaśne
zanieczyszczenia.
Mokre oczyszczanie spalin odbywa się w co najmniej dwóch płuczkach. W pierwszym etapie
woda ma niską wartość pH (0-1), następuje tu schładzanie spalin zimną wodą i wysoka
absorpcja chlorowodoru i fluorowodoru (HCl i HF), zaś w drugim etapie absorpcja
pozostałych gazów kwaśnych (przede wszystkim SO2) w zawiesinie wodorotlenku lub
węglanu wapniowego (przy pH 6-8), a czasem wodorotlenku sodowego. Jest to absorpcja
połączona z reakcją chemiczną, w wyniku której otrzymuje się zazwyczaj odpadowy gips
oraz chlorek i fluorek wapnia. Niekiedy w pierwszym stopniu absorpcji uŜywa się równieŜ
w miejsce wody roztworów alkalicznych, ale przy znacznie niŜszym pH (ok. 3).
Największą wadą mokrego systemu oczyszczania spalin jest konieczność budowy
oczyszczalni ścieków. Woda poreakcyjna nie nadaje się do bezpośredniego zrzutu lub
ponownego wykorzystania bez oczyszczenia.
Jest to najbardziej efektywna metoda odsiarczania spalin, w wyniku której powstają stałe
pozostałości, które nie są traktowane jako odpad niebezpieczny.
Wady
najwyŜsza ze wszystkich metod konsumpcja wody,
konieczność wstępnego odpylenia gazów odlotowych,
produkcja pozostałości wymagających zagospodarowania,
wysokie koszty inwestycyjne w porównaniu z innymi systemami związane
z koniecznością budowy oczyszczalni ścieków oraz skomplikowanego systemu
oczyszczania.
najniŜsza konsumpcja reagentów,
najniŜsza ilość powstających stałych pozostałości,
powstający gips nie jest odpadem niebezpiecznym
przemysłowego wykorzystania
Zalety
i
nadaje
się
do
Tabela 4.14 Osiągane poziomy emisji dla mokrego systemu oczyszczalnia spalin
Substancja
Osiągane
dopuszczalne
Osiągane
dopuszczalne
HCl
0,1-10
60
<5
10
HF
<1
4
<0,5
1
SO2
<50
200
<20
50
Tabela 4.15 Zużycie materiałów i energii dla mokrego systemu oczyszczalnia spalin
Ilość
19
2-3 NaOH,
kg/Mgok
10 CaO,
5-10 wapno, wapień
Mokre 10-15 kg/Mgok
kg/Mgok
Suche 3-5 kg/Mgok
Konsumpcja wody
l/Mgok
100-500
Ścieki
l/Mgok
250-500
Jednostka
kWh/Mgok
50
4.3.5. Sposoby
zagospodarowywania
oczyszczania spalin
pozostałości
po
procesie
Pozostałości z procesu oczyszczania spalin zawierają skoncentrowaną ilość szkodliwych
zanieczyszczeń (radioaktywne składniki i sole) i zwykle nie nadają się do przekształcenia
i ponownego wykorzystania. NaleŜy znaleźć bezpieczną opcję zagospodarowania
i składowania tych odpadów.
Powstałe w wyniku procesu termicznego przekształcania odpadów komunalnych stałe
pozostałości po procesie oczyszczania spalin mogą zostać poddane:
zestalaniu i chemicznej stabilizacji,
termicznemu zestaleniu:
składowaniu.
Zestalenie i chemiczna stabilizacja
Głównym powodem, dla którego stałe pozostałości z procesu oczyszczania spalin są
poddawane zestalaniu, jest wytworzenie materiału o właściwościach fizyko-chemicznych
zapewniających ograniczenie wymywalności metali cięŜkich. Zastosowanie cementu
zmniejsza przewodność hydrauliczną i porowatość zestalonych pozostałości zwiększając
jednocześnie ich wytrzymałość oraz objętość.
Do zestalania wykorzystuje się kilka typów spoiw nieorganicznych. Są to: cement, wapno, pył
węglowy, popiół denny lub popiół z pieców cementowych. Mogą być równieŜ stosowane
spoiwa pochodzenia organicznego, takie jak bitum/asfalt lub parafina oraz polietylen.
Najczęściej stosowanym spoiwem jest cement.
Pozostałości mogą być zestalane do postaci bloczków lub granulatu.
Zestalone i poddane chemicznej stabilizacji odpady poprocesowe po korzystnych wynikach
badań na wymywalność metali cięŜkich mogą być poddawane składowaniu jako odpad inny
niŜ niebezpieczny.
Termiczne zestalenie
Termiczne zestalenie wykorzystuje się do redukcji objętości stałych pozostałości oraz w celu
ujednolicenia struktury i ograniczenia wymywalności metali, co zapewni bezpieczne ich
składowanie.
Termiczne zestalanie moŜna podzielić na trzy kategorie:
zeszkliwienie,
topienie,
spiekanie.
Produkty finalne róŜnią się od siebie charakterystyką oraz właściwościami fizykochemicznymi.
Zeszkliwienie
Jest procesem, w którym pozostałości poddawane są wysokiej temperaturze od 1300 do
1500oC i następnie szybko chłodzone przy uŜyciu powietrza bądź wody w celu osiągnięcia
amorficznej szklanej struktury.
Po schłodzeniu pozostałość tworzy jednolitą strukturę. W zaleŜności od składu pozostałości,
finalny produkt moŜe mieć postać podobną do szkła lub kamienia. Czasami dodawane są
dodatki, aby wspomóc proces formowania się szklanej struktury.
51
Topienie
Proces topienia podobny jest do procesu zeszkliwienia, jednak etap schładzania jest
kontrolowany w celu jak największej krystalizacja struktury. W ostateczności otrzymuje się
kilkufazową strukturę. Czasami dodawane są dodatki, aby wspomóc proces krystalizacji
struktury.
Spiekanie
W procesie spiekania stałe pozostałości podgrzewane są do temperatury, w której następuje
ich łączenie. Struktura pozostałości ulega rekonfiguracji. Prowadzi to do powstania bardziej
zwartego produktu z mniejszą porowatością i większą wytrzymałością niŜ przed procesem
spiekania. Typowa temperatura procesu wynosi około 900oC.
Największą wadą procesu termicznego zestalania stałych pozostałości z systemu
oczyszczania spalin jest konieczność dostarczania bardzo duŜych ilości energii, gdyŜ proces
nie jest autotermiczny.
W procesie powstają spaliny, które mogą zawierać zanieczyszczenia takie jak NOx, TOC,
SOx, pył, metale cięŜkie i inne czyli takie same, jakie powstają w procesie termicznego
przekształcania odpadów komunalnych. Wymaga to zastosowania osobnego systemu
oczyszczania spalin lub skierowania ich do istniejącego systemu oczyszczania spalin
instalacji termicznego przekształcania odpadów.
Termiczne zestalanie jest bardzo drogą metodą unieszkodliwiania stałych pozostałości
z systemu oczyszczania spalin, jednak w zamian oferuje bardzo dobre zatrzymanie metali
cięŜkich w wytworzonej strukturze.
Składowanie
Pozostałości po procesie oczyszczania mogą być bezpośrednio załadowane do worków
(big bag) bez poddania ich procesowi neutralizacji i zostać skierowane do podziemnych
składowisk.
Starannie wybrane miejsca składowania musza być gazoszczelne oraz pozbawione
całkowicie wody, aby uniemoŜliwić ewentualne przedostanie się szkodliwych pozostałości do
środowiska.
Sposób zagospodarowania ŜuŜli
Pozostałe po procesie termicznego przekształcania ŜuŜle w celu ich ponownego
wykorzystania mogą być kierowane do instalacji do sortowania i sezonowania ŜuŜli
z odzyskiem metali oraz wytwarzaniem kruszyw frakcji 0-32 mm.
Instalacja powinna składać się z następujących elementów:
urządzenia odbierającego ŜuŜel wychodzący z odŜuŜlacza,
urządzeń do transportu ŜuŜla do miejsca jego waloryzacji,
urządzeń do odzysku metali Ŝelaznych i nieŜelaznych,
urządzenia przesiewającego w celu eliminacji frakcji 200 mm,
kruszarki frakcji nadsitowych tj. powyŜej 200 mm i powyŜej 32 mm,
kwatery dojrzewania ŜuŜli w okresie czasu od 4 do 6 tygodni,
systemu kanałów odbierających ewentualne odcieki,
systemu urządzeń przesiewających ŜuŜle po dojrzewaniu w celu osiągnięcia frakcji
0-32 mm.
Finalny produkt, czyli ŜuŜle po sezonowaniu, mogą być sprzedawane i wykorzystywane
np. jako materiał przy budowie dróg. Natomiast złom moŜe być sprzedawany zewnętrznym
odbiorcom.
52
4.4. PODSUMOWANIE
W niniejszym opracowaniu zostały przedstawione cztery technologie do termicznego
przekształcania odpadów komunalnych, w tym wysokoenergetycznej frakcji z odpadów RDF.
Dwie oparte na spalaniu w obecności tlenu czyli technologia rusztowa i fluidalna, jedna
w której proces odbywa się przy niedoborze tlenu czyli zgazowanie oraz jedna beztlenowa
oparta na procesie pirolizy.
Największy odzysk energii z termicznego przekształcania odpadów osiągany jest
w instalacjach fluidalnych. Instalacje z piecami rusztowymi osiągają nieco mniejszy procent
odzysku, jednak jest on na zbliŜonym poziomie. Technologie oparte na zgazowaniu
i pirolizie, w których mogą być spalane wytwarzane w procesie gazy (syntetyczny
i pizolityczny) o stosunkowo niskiej wartości opałowej, charakteryzują się najniŜszym
stopniem odzysku energii. Przychody ze sprzedaŜy zarówno energii elektrycznej jak
i cieplnej stanowią największy udział w przychodach zakładu termicznego przekształcania
odpadów, dlatego poŜądane jest, aby instalacja była jak najbardziej wydajna i maksymalnie
wykorzystywała energię powstałą z unieszkodliwiania odpadów.
Pod względem emisji szkodliwych zanieczyszczeń do powietrza najlepsze wyniki
tj. najmniejsze ilości kwaśnych zanieczyszczeń, tlenków azotu, metali cięŜkich, dioksyn
i furanów, emitują instalacje oparte na technologii pirolizy i zgazowania. Jest to
spowodowane tym, Ŝe instalacje emitują małe strumienie z uwagi na spalanie gazu
syntetycznego
i
pirolitycznego.
Nowoczesne
instalacje
oczyszczania
spalin
z zaawansowanymi systemami kontroli i monitoringu, będące nieodzownym elementem
kaŜdej linii technologicznej termicznego unieszkodliwiania odpadów, są w stanie sprostać
rygorystycznym wymaganiom stawianym przez polskie prawo (rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji
(Dz. U. Nr 260, poz. 2181). Zarówno w technologii rusztowej jak i fluidalnej systemy
oczyszczania spalin wyglądają podobnie i osiągane poziomy emisji są znacznie niŜsze niŜ
dopuszczalne. Zaletą technologii fluidalnej jest mała ilość powstających NOx ze względu na
niską temperaturę procesu oraz moŜliwość redukcji kwaśnych zanieczyszczeń poprzez
podawanie do pieca kamienia wapiennego, co ma wpływ na mniejszą złoŜoność kolejnych
etapów oczyszczania spalin.
W wyniku termicznego przekształcania odpadów w kaŜdej analizowanej technologii powstają
stałe pozostałości poprocesowe wymagające zagospodarowania. Największy kłopot
sprawiają pozostałości z systemów oczyszczania spalin, które są traktowane jako odpad
niebezpieczny i wymagają z tego względu dodatkowej obróbki lub mogą być z pominięciem
tego etapu składowane na specjalnie przeznaczonych do tego składowiskach. Największe
ilości stałych pozostałości pozostają po termicznym unieszkodliwianiu odpadów
z wykorzystaniem technologii rusztowej. Jednak większą ich część stanowią ŜuŜle, które po
waloryzacji mogą być dodatkowym źródłem dochodu ze względu na zapotrzebowanie na
tego typu materiał, wykorzystany jako kruszywo do podbudowy dróg. Największe ilości
lotnego popiołu powstają w technologii fluidalnej, który traktowany jest jako odpad
niebezpieczny i wymaga on bezpiecznego zagospodarowania, co znacznie podraŜa koszty
funkcjonowania zakładu.
Po procesie wytworzenia wysokoenergetycznej frakcji odpadów jest ona juŜ na tyle dobrze
przygotowana, ze nie jest konieczne stosowanie dodatkowych urządzeń za wyjątkiem
ewentualnych rozdrabniaczy. Przygotowane odpady mogą być unieszkodliwiane
z wykorzystaniem wszystkich analizowanych technologii. Największą zaletą technologii
rusztowej jest brak konieczności przygotowywania odpadów do termicznego przekształcenia.
53
W przypadku chęci unieszkodliwiania odpadów innych niŜ RDF tj. zmieszanych odpadów
komunalnych czy dezaktywowanych odpadów medycznych, nie ma konieczności ich
wstępnego przygotowania, tak jak ma to miejsce przypadku technologii fluidalnej, pirolizy
i zgazowania. Technologia rusztowa jest pod tym względem najbardziej uniwersalna
i zapewniająca najszersze pole działania. Niezawodne i sprawdzone wieloletnią pracą
konstrukcje rusztów są w stanie termicznie unieszkodliwić większość rodzajów odpadów.
Przygotowanie zmieszanych odpadów komunalnych w celu ich unieszkodliwienia w kotłach
fluidalnych, instalacjach opartych na zgazowaniu i pirolizie wymagają instalowania
w zakładzie urządzeń sortujących, klasyfikujących, rozdrabniających oraz oddzielających
metale Ŝelazne i nieŜelazne ze zmieszanych odpadów komunalnych, co znacznie
podwyŜsza koszty inwestycyjne, jak równieŜ zajmuje dodatkowe miejsce na terenie
przeznaczonym pod budowę zakładu.
Najistotniejszym punktem przy wyborze odpowiedniej technologii jest jej dojrzałość oraz
bogate doświadczenia z dotychczasowej pracy. Instalacje oparte na procesie pirolizy
i zgazowania są młodymi technologiami w zakresie unieszkodliwiania odpadów. W krajach
Unii Europejskiej działa niewiele takich zakładów i w większości są to instalacje o małych
przepustowościach poniŜej 100 000 Mg/rok. Ze względu na małą ilość termicznie
przekształcanych odpadów i wysokie nakłady inwestycyjne, zbliŜone do technologii
rusztowych czy fluidalnych, koszty za przyjęcie jednej tony odpadów do zakładu są bardzo
duŜe. Technologie są niesprawdzone i nie poparte wieloletnią bezawaryjną pracą. Termiczne
przekształcanie odpadów w kotłach fluidalnych jest stale rozwijającą się gałęzią,
w przyszłości mogącą stanowić istotną rolę w unieszkodliwianiu odpadów. W krajach UE
pracuje aktualnie około 22 takich zakładów, głównie we Włoszech oraz Szwecji. Najbardziej
rozpowszechniona grupę zakładów stanowią zakłady oparte na technologii rusztowej
będącej najchętniej wykorzystywanym rozwiązaniem do termicznego przekształcania
odpadów zarówno komunalnych jak wysokoenergetycznej frakcji. W krajach UE pracuje
około 350 tego typu zakładów.
Ze względu na bogactwo doświadczeń z pracujących instalacji, największą elastyczność
i moŜliwość unieszkodliwiania zarówno zmieszanych odpadów komunalnych jak i RDF,
zaawansowany system oczyszczania, monitoringu i kontroli spalin oraz wysoki procent
odzysku energii z odpadów, technologia rusztowa zostaje zarekomendowana jako optymalna
instalacja do termicznego przekształcania wysokoenergetycznej frakcji z odpadów.
54
5.
ANALIZA ODZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
5.1. WSTĘP
W procesie inwestycyjnym ocena oddziaływania na środowisko jest jednym z podstawowych
instrumentów prawnych ochrony środowiska.
Zgodnie z prawem wspólnotowym oraz krajowym ocena taka stanowi istotny element
procesu inwestycyjnego. Kwestie te uwzględniane są m.in. przez następujące akty prawa:
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/42/WE z dnia 27 czerwca
2001r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko;
dyrektywa Rady nr 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków
wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko
naturalne;
dyrektywa Rady nr 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. nr 92/43/EWG w sprawie
ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory;
dyrektywa Rady nr 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego
ptactwa;
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 Nr 199, poz. 1227);
ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;
ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane;
ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne;
rozporządzenie Rady Ministrów dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia
rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz
szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do
sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko;
Jednym z etapów procedury oceny oddziaływania na środowisko jest stwierdzenie, w jaki
sposób dana inwestycja moŜe wpływać na środowisko, jakie korzyści czy zagroŜenia mogą
wynikać z jej realizacji. Dokumentacją pozwalająca na przedstawienie tych zagadnień jest,
w przypadku rozpatrywanej inwestycji, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na
środowisko, którego merytoryczny zakres jest wyraźnie określony w ustawie z dnia
3 października 2008 r. (Dz. U. 2008 Nr 199, poz. 1227). Raport pozwala na wszechstronne
oraz skumulowane ocenienie, czy w związku z realizacją czy eksploatacją inwestycji będzie
występować oddziaływanie na środowisko, w jakim zakresie i jaka będzie jego skala.
W raporcie określa się, analizuje oraz ocenia m.in. następujące zagadnienia:
bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie
i warunki Ŝycia ludzi, dobra materialne, dobra kultury, wzajemne oddziaływanie
pomiędzy tymi czynnikami, itp., z uwzględnieniem moŜliwości kumulacji oddziaływań
moŜliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na
środowisko, o ile takie oddziaływanie występuje;
wymagany zakres monitoringu.
Raport i wnioski w nim zawarte są podstawą do określenia warunków, które muszą być
spełnione, aby inwestycja mogła być zrealizowana. Warunki te są zawarte w decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
55
Bez wcześniejszego uzyskania tej decyzji nie moŜe być wydane pozwolenie na budowę, ani
decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego czy decyzja o warunkach zabudowy.
Ponadto jednym z elementów, do którego przywiązuje się szczególną wagę w ramach
procedury oceny oddziaływania na środowisko (i który to element został dodatkowo
wzmocniony zapisami ustawy z dn. 3 października 2008 r.) jest zapewnienie udziału
społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, w tym powiadomienie m.in. społeczności lokalnej o
zamiarze realizacji określonego przedsięwzięcia, zapewnienie konsultacji społecznych,
udostępnienie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i wzięcie pod uwagę
głosu społeczeństwa przy podejmowaniu decyzji.
PoniŜej scharakteryzowano dwa zasadnicze etapy procesu inwestycyjnego dla
rozpatrywanego w niniejszym dokumencie przedsięwzięcia tj. etap realizacji inwestycji czyli
budowy i etap eksploatacji instalacji pod kątem oddziaływania na środowisko.
5.2. ETAP REALIZACJI INWESTYCJI
Etap realizacji inwestycji będzie przebiegał podobnie w przypadku kaŜdego rodzaju
z omawianych instalacji.
Z fazą budowy związana będzie emisja hałasu i emisja zanieczyszczeń do powietrza od
pracujących maszyn, a takŜe powstawanie odpadów.
Faza realizacji inwestycji będzie stosunkowo krótkotrwała i relatywnie mało uciąŜliwa. Dla
inwestycji o zbliŜonym charakterze przyjmuje się czas realizacji fazy wykonawczej (budowy,
instalacji urządzeń) na 24 – 27 miesięcy, a czas rozruchu instalacji wraz z uruchomieniem
i szkoleniem personelu na okres 6 – 12 miesięcy.
Hałas emitowany będzie okresowo, z róŜnym natęŜeniem w poszczególnych etapach
budowy, a nawet w obrębie jednej zmiany roboczej, w zaleŜności od przebiegu prac i udziału
poszczególnych maszyn i urządzeń budowlanych. Prace prowadzone będą w porze
dziennej, co pozwoli na częściowe ograniczenia uciąŜliwości akustycznej placu budowy.
Zanieczyszczenie powietrza spowodowane będzie pyłem powstającym przy pracach
budowlanych i przewozach samochodowych oraz produktami spalania paliw przez maszyny
i pojazdy samochodowe. Będzie ono emitowane na małej wysokości, więc emisja będzie
miała charakter lokalny (teren budowy oraz drogi dojazdowe). Oddziaływanie Zakładu na
powietrze atmosferyczne w fazie realizacji nie będzie stanowiło istotnej uciąŜliwości dla
powietrza, a takŜe nie spowoduje znaczących zmian istniejącego tła zanieczyszczeń.
5.3. ETAP EKSPLOATACJI
Termiczne przekształcanie frakcji RDF z odpadów jest jednym z najwydajniejszych
i najpewniejszych sposobów zagospodarowania odpadów, pozwalających na:
ochronę zasobów/surowców poprzez zaoszczędzenie zasobów paliw kopalnych,
ochronę klimatu poprzez redukcję emisji CO2 (w stosunku do elektrowni stosujących
tradycyjne paliwa), co wpływa korzystnie na efekt cieplarniany,
uzyskanie energii elektrycznej/cieplnej z unieszkodliwianych w ten sposób odpadów,
ograniczenie ilości odpadów kierowanych do składowania, takŜe poprzez ponowne
wykorzystanie odpadów poprocesowych tj. ŜuŜli jako materiału w drogownictwie oraz
odzysk metali Ŝelaznych i nieŜelaznych,
redukcję ilościową odpadów o 60- 95%,
zachowanie najwyŜszych standardów ochrony środowiska, stały monitoring,
56
produkcję energii ze źródeł odnawialnych,
produkcję energii w kogeneracji spełniającą warunki dyrektywy 2004/8/WE,
rozwiązanie problemu higienizacji odpadów,
znacznie bezpieczniejsze dla zdrowia ludzkiego gospodarowanie odpadami niŜ ich
składowanie, gospodarowanie odpadami pozwalające na uniknięcie uciąŜliwości
związanej z oddziaływaniem odorowym
ograniczenie składowania odpadów w sposób niekontrolowany (dzikie wysypiska),
które bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez skaŜenie wód) moŜe być niekorzystne
dla zdrowia ludzi, a takŜe negatywnie oddziaływać na faunę i florę,
zaoszczędzenie wolnej powierzchni składowania na składowiskach, zapewnienie
kontrolowanych i monitorowanych warunków unieszkodliwienia,
uzyskanie efektu społecznego, gdyŜ wytworzona w procesie energia cieplna
i elektryczna będzie zuŜywana na potrzeby mieszkańców (tzw. „waste to energy
process”) lub dla celów publicznych, np. oświetlenia ulic.
Instalacje do termicznego unieszkodliwiania odpadów podlegają bardzo ostrym kryteriom
określającym dopuszczalne wartości emisji oraz parametry prowadzenia procesu. Dotyczy to
w szczególności emisji do powietrza. Kryteria te są duŜo ostrzejsze, niŜ dla instalacji
współspalających odpady co sprawia, Ŝe eksploatacja tych pierwszych jest korzystniejsza dla
środowiska.
W tabeli 5.1 zestawiono rodzaje i wielkość emisji, jakie mogą nastąpić z poszczególnych
typów instalacji wraz wartościami dopuszczalnymi, wynikającymi z dyrektywy 2000/76/WE
z dnia 4 grudnia 2000 r. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r.
w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz.U. z 2005 r. Nr 260 poz. 2181 ze zm.).
KaŜda z instalacji spełnia wymogi dotyczące tych standardów.
Tabela 5.1 Rodzaje i wielkość emisji jakie mogą nastąpić z poszczególnych typów instalacji
Typ zanieczyszczenia
Wartość dopuszczalna
Średnie wartości dobowe
(mg/mu3)
Pył całkowity

HCl (mg/mu3)

SO2 (mg/mu3)

HF (mg/mu3)

NO + NO2 jako NO2 (mg/mu3)

CO (mg/mu3)

Substancje organiczne w postaci
gazów i par, w przeliczeniu na całkowity
węgiel organiczny (mg/mu3)


Cd+Tl (mg/mu3)
Hg (mg/mu3)

Sb+As+Pb+Cr+Co
+Cu+Mn+Ni+V (mg/mu3)




Dioksyny i furany (ng/mu3)
Typ technologii
Ruszt
Piroliza
Zgazowanie
Fluidalna
10
10
50
1
200
50
<1
7
20
<0,2
<200
<5
1
5
20
0,0061
167
<10
0,01
1,2
17
0,0082
128
0,1
<1
3
15
<0,1
<200
<5
10
<3
1,6
1
<3
Wartości średnie
dotyczące minimum 30
minutowego i
maksymalnie 8
godzinnego okresu
pobierania próbek
0,05
0,05
<0,001
0,004
0,006
0,011
0,001
0,0001
<0,001
0,004
0,5
<0,2
0,054
0,024
<0,2
Wartości średnie
mierzone w minimum 6
godzinnym i maksimum 8
godzinnym okresie
pobierania próbek
0,1
0,03
0,001
0,0009
0,03
57
Technologie termicznego unieszkodliwiania odpadów, które zostały scharakteryzowane
w poprzednim rozdziale, zostaną przeanalizowane pod kątem ich oddziaływania na
środowisko.
5.3.1. Spalanie w piecu rusztowym
Silne strony:
moŜliwe zastosowanie urządzeń zapewniających wydajny system oczyszczania
spalin redukujący poziom emisji do zgodnego z wymaganiami dyrektywy 2000/76/WE
lub znacznie poniŜej dopuszczalnego poziomu emisji,
powstają niewielkie ilości odpadów stałych do składowania (do 5% masy
dostarczanych odpadów). Przy zastosowaniu procesu immobilizacji moŜliwość
składowania na składowisku odpadów innych niŜ niebezpieczne i obojętne,
moŜliwy odzysk metali Ŝelaznych i nieŜelaznych,
moŜliwy odzysk znacznej większości ŜuŜla (95%), który po rozdrobnieniu
i frakcjonowaniu moŜe być wykorzystany w budownictwie, a nie składowany,
moŜe być bezściekowe (przy zastosowaniu pół-suchego bądź suchego systemu
oczyszczania spalin),
moŜliwa minimalizacja oddziaływania substancji złowonnych poprzez zasysanie
odorów i podawanie ich do instalacji w formie powietrza pierwotnego,
bezpieczne warunki pracy, duŜa automatyka procesów (bezawaryjność),
zweryfikowana i bezpieczna technologia,
zapewniona redukcja objętości wprowadzanych odpadów >90%,
zweryfikowana moŜliwość zagospodarowania duŜych ilości odpadów, co stanowi
rozwiązanie problemów obecnych systemów gospodarki odpadami, przy kończącej
się pojemności składowisk i uwarunkowaniach limitujących składowanie określonych
typów odpadów,
nie wymaga dostarczania energii (z wyjątkiem rozruchu), a zatem umoŜliwia
ograniczenie zuŜywania zasobów surowców energetycznych.
Słabe strony:
znaczny strumień spalin do oczyszczenia, zawierających m.in. NOx, dioksyny, furany
i metale cięŜkie. W celu redukcji NOx trzeba np. dokonać recyrkulacji i dopalenia
spalin.
5.3.2. Spalanie w kotle fluidalnym
Silne strony:
moŜliwe zastosowanie urządzeń zapewniających wydajny system oczyszczania
spalin redukujący poziom emisji zgodnie z wymaganiami dyrektywy 2000/76/WE lub
znacznie poniŜej dopuszczalnego poziomu emisji,
powstaje mniejsza ilość NOx w spalinach (w porównaniu z piecem rusztowym), ze
względu na niskie temperatury spalania,
umoŜliwia odzysk metali Ŝelaznych i nieŜelaznych,
umoŜliwia odzysk ŜuŜla (jednak o 50% mniej niŜ w piecu rusztowym), który po
rozdrobnieniu i frakcjonowaniu moŜe być wykorzystany w budownictwie, a nie
składowany jako odpad,
oczyszczania spalin),
minimalizacja oddziaływania substancji złowonnych poprzez zasysanie odorów
i podawanie ich do instalacji w formie powietrza pierwotnego,
bezpieczne warunki pracy, duŜa automatyka procesów (bezawaryjność),
zweryfikowana i bezpieczna technologia, lecz testowana w znacznie mniejszej liczbie
instalacji niŜ spalanie w piecu rusztowym,
zapewnia redukcję objętości wprowadzanych odpadów >90%,
58
zweryfikowana moŜliwość zagospodarowania duŜych ilości odpadów, co stanowi
rozwiązanie problemów obecnych systemów gospodarki odpadami, przy kończącej
się pojemności składowisk i uwarunkowaniach limitujących składowanie określonych
typów odpadów,
nie wymaga dostarczania energii (z wyjątkiem rozruchu), a zatem umoŜliwia
ograniczenie zuŜywania zasobów surowców energetycznych.
Słabe strony:
znaczny strumień spalin do oczyszczenia, zawierających m.in. NOx, dioksyny, furany,
metale cięŜkie,
znaczne ilości odpadów stałych (ok. 17% masy dostarczanych odpadów) do
składowania. Przy zastosowaniu procesu immobilizacji moŜliwość składowania na
składowisku odpadów innych niŜ niebezpieczne i obojętne,
zapotrzebowanie na energię do przygotowania (rozdrobnienia) paliwa,
trudności z dotrzymaniem temperatury 850oC w komorze dopalania, co jest
konieczne dla spełnienia środowiskowych norm prawnych określonych Dyrektywą
2000/76/WE.
5.3.3. Piroliza
Silne strony:
brak spalin z procesu (proces beztlenowy) chyba, Ŝe niewielka ilość powstanie
później przy spalaniu powstałego gazu i koksu,
praktycznie brak formowania dioksyn i furanów,
bezpieczne warunki pracy, duŜa automatyka procesów.
Słabe strony:
technologia na etapie pilotaŜu, brak długo eksploatowanych instalacji. Proces złoŜony
pod względem chemicznym, co zwiększa ryzyko awaryjności i moŜliwego
negatywnego oddziaływania na środowisko,
brak doświadczenia w zagospodarowaniu duŜych ilości odpadów, istnieje ryzyko
wystąpienia okresowych zastojów i nadmiernego gromadzenia nieprzetworzonych
odpadów, co powodować będzie niekorzystne oddziaływanie na środowisko
i konieczność szybkiego zagospodarowania zalegających odpadów w inny sposób,
powstawanie bardzo duŜych ilości odpadów stałych (do 40% masy dostarczanych
odpadów), przy czym koks pirolityczny nie moŜe być kierowany bezpośrednio do
składowania ze względu na znaczną zawartość węgla (od 1 stycznia 2013 roku do
odpadów z grupy 20 – komunalnych - oraz wybranych odpadów z grupy 19 stosować
się będzie załącznik 4a do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca
2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kryteriów oraz procedur
dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu
(Dz. U. z 2007 Nr 121 poz. 832). Precyzuje on, Ŝe zawartość frakcji organicznej
wyraŜonej poprzez ogólny węgiel organiczny w składowanych odpadach nie moŜe
być większa niŜ 5% s.m., a ciepło spalania moŜe maksymalnie wynosić
6 MJ/kg s.m.),
konieczne jest unieszkodliwienie koksu pirolitycznego, które moŜe być dokonane
poprzez współspalanie w duŜych elektrociepłowniach, zakładach termicznego
przekształcania odpadów komunalnych (piece rusztowe/fluidalne) lub w piecach
cementowych, z czym wiąŜą się dodatkowe emisje. NaleŜy równieŜ uwzględnić
dodatkową emisję z tytułu konieczności przetransportowania do takich zakładów
duŜej ilości koksu. Koks zawiera duŜą ilość metali cięŜkich,
Powstaje duŜa ilość pozostałości ciekłych: oleje, smoły i zanieczyszczona woda.
KaŜdy z tych odpadów wymaga niezaleŜnego zagospodarowania, zgodnie ze swoją
specyfiką.
59
z powodu duŜego zanieczyszczania powstającego w efekcie pirolizy gazu
syntetycznego (mieszanina gazów takich jak wodór, metan, tlenek węgla oraz
składników organicznych) olejami i smołami, konieczne jest poddanie go kondensacji
w celu wytrącenia zanieczyszczeń i oczyszczenia. Tak przygotowany gaz moŜe być
wykorzystywany w turbinie gazowej, jednak doczyszczanie jest kosztowaną operacją,
generującą duŜe zuŜycie energii
i nie gwarantującą pełnego pozbycia się
zanieczyszczeń,
wymaga dostarczania energii (ciepła) na potrzeby prowadzenia procesu oraz
rozdrabniania odpadów,
następuje jedynie niewielki odzysk energii elektrycznej (tylko jeśli spali się gaz),
moŜliwe oddziaływanie odorowe, konieczność oczyszczania powietrza znad fosy,
w której składowane są odpady przed pirolizą (chyba, Ŝe jednocześnie spalany jest
gaz syntetyczny i wykorzystane zostanie powietrze pierwotne z odorami).
5.3.4. Zgazowanie
Silne strony:
powstaje niewielka ilość spalin z procesu (proces przebiegający z ograniczonym
dostępem tlenu)
wykorzystuje urządzenia zapewniające wydajny system oczyszczania spalin
redukujący poziom emisji zgodnie z wymaganiami dyrektywy 2000/76/WE,
powstają niewielkie ilości odpadów stałych (ok. 5% masy dostarczanych odpadów) do
składowania. Przy zastosowaniu procesu immobilizacji moŜliwość składowania na
składowisku odpadów innych niŜ niebezpieczne i obojętne,
umoŜliwia odzysk ŜuŜla (w mniejszej ilości niŜ z technologii spalania), który po
rozdrobnieniu i frakcjonowaniu moŜe być wykorzystany w budownictwie, a nie
składowany,
oczyszczania spalin, jeśli natomiast gazy oczyszczane są w płuczkach, mogą być
następnie spalane bez dalszego oczyszczania),
bezpieczne warunki pracy, duŜa automatyka i kontrolowany przebieg procesów,
zabezpieczający przed wystąpieniem awarii.
Słabe strony:
technologia na etapie pilotaŜu, brak długo eksploatowanych instalacji
przeznaczonych do odpadów oraz instalacji przeznaczonych na duŜe wydajności –
istnieje ryzyko wystąpienia nieprzewidzianego oddziaływania na środowisko, w tym
co najmniej okresowej niemoŜności zagospodarowania całego strumienia odpadów
przeznaczonego do unieszkodliwienia w tej instalacji,
brak doświadczenia w zagospodarowaniu duŜych ilości odpadów - istnieje ryzyko
wystąpienia okresowych zastojów i nadmiernego gromadzenia nieprzetworzonych
odpadów, co powodować będzie niekorzystne oddziaływanie na środowisko
i konieczność szybkiego zagospodarowania zalegających odpadów w inny sposób,
gaz syntetyczny zawiera śladowe ilości smoły oraz toksyczne i rakotwórcze cząstki,
które mogą zanieczyszczać wodę wykorzystywaną do jego oczyszczania,
wymaga dostarczania energii na potrzeby przygotowania odpadów, wytworzenia
tlenu (jeśli jest zastosowana opcja z częściowym utlenieniem z wykorzystaniem
tlenu), a więc występuje konieczność dodatkowego zuŜycia zasobów środowiska,
moŜliwe oddziaływanie odorowe, konieczność oczyszczania powietrza znad fosy,
w której składowane są odpady przed zgazowaniem (chyba, Ŝe jednocześnie spalany
jest gaz syntetyczny i wykorzystane zostanie powietrze pierwotne z odorami).
60
5.4. PODSUMOWANIE
Ogólne porównanie technologii termicznego unieszkodliwiania odpadów pod kątem
oddziaływania na środowisko i wykorzystywania zasobów środowiska zestawiono w tabeli
poniŜej.
Tabela 5.2 Porównanie technologii termicznego unieszkodliwiania odpadów pod kątem
oddziaływania na środowisko i wykorzystywania zasobów środowiska
Spalanie z odzyskiem energii
Strumień spalin do
oczyszczenia
DuŜy
4-7 tys. m3/Mg odpadów
Szkodliwe związki /
substancje, z których naleŜy
oczyścić spaliny
NOx
dioksyny, furany
Jakość powietrza po
oczyszczeniu spalin
Ilość wartościowych frakcji
do odzysku (odzysk w %
masy dostarczanych
odpadów)
Jakość pozostałości stałych
Ilość pozostałości do
składowania lub
wymagających dalszego
zagospodarowania (w %
masy dostarczanych
odpadów)
Ilość pozostałości ciekłych
Zawartość węgla
organicznego
(% masowy) w
pozostałościach stałych
Wysoka
DuŜa
20-30% ŜuŜel (w piecu
rusztowym), 10-15% ŜuŜel (w kotle
fluidalnym) 3% metale
Wysoka
Mała / średnia
2-3% pył (w piecu rusztowym),
15% pył + popiół (w kotle
fluidalnym)
2% pozostałości po oczyszczaniu
spalin
Brak / średnia
(opcjonalnie, gdy mokry system
oczyszczania spalin; woda do
ponownego uŜycia w systemie po
oczyszczeniu
Niska
0,5 – 3 %,reszta do powietrza
głównie w postaci neutralnego CO2
Piroliza
Brak lub mały
(tylko gdy spalany gaz pirolityczny i
koks)
NOx (emisja gdy spalany jest gaz
pirolityczny)
Praktycznie brak formowania
dioksyn i furanów
Zgazowanie
Brak lub mały
(tylko gdy spalany gaz
syntetyczny)
NOx (emisja gdy spalany jest
gaz syntetyczny
Niewielka ilość dioksyn i
furanów
Wysoka
Wysoka
Mała
3% metale
Średnia
15-25% ŜuŜel
3% metale
Niska
Średnia
DuŜa
30-40% koks pirolityczny o duŜej
zawartości węgla
2% pozostałości po oczyszczaniu
spalin
Mała
2% pył,
2% pozostałości po
oczyszczaniu spalin
DuŜa
40-60% woda,
15% oleje i smoły
DuŜa
Do 40 % (koks) – wymaga dalszej
obróbki np. spalenia jako odpad
Kontrola emisji odorów
Porównywalny (moŜliwe
zapewnienie spełnienia norm dot.
emisji hałasu)
Dobra
zapewnienie spełnienia norm dot.
emisji hałasu)
Dobra
Środowisko pracy
Dobre
Dobre
Bezawaryjność,
rozpoznanie i
zweryfikowanie technologii
itp., co moŜe wpłynąć na
pojawienie się oddziaływań
na środowisko
Bardzo dobra
Technologia od dawna
sprawdzona, łącznie z syst.
zabezpieczeń i oczyszczania,
szczególnie spalanie w piecu
Niepewna
Technologia na etapie pilotaŜu,
brak długo eksploatowanych
instalacji. Proces złoŜony
chemicznie, co zwiększa ryzyko
awaryjności
Hałas
Zapotrzebowanie na
energię
Brak
Proces autotermiczny
DuŜy
do 85% przy pracy instalacji w
trybie skojarzonym
Odzysk energii
Konieczne dostarczanie energii w
postaci ciepła. Proces
autotermiczny, o ile ciepło
pochodzi ze spalania gazu
syntetycznego
DuŜy
ok. 70% spalanej masy + produkt
o potencjale energetycznym
Brak / średnia
(opcjonalnie, gdy mokry system
oczyszczania spalin; woda do
ponownego uŜycia w systemie
po oczyszczeniu
Niska
ok. 3 %, reszta do powietrza
głównie w postaci neutralnego
CO2
zapewnienie spełnienia norm
dot. emisji hałasu)
Dobra
Dobre
Niepewna
Brak długo eksploatowanych
instalacji o duŜej wydajności
wykorzystujących jako paliwo
odpady
Brak
Proces autotermiczny
Średni
ok. 50% spalanej masy
Jak wynika z powyŜszej tabeli, na etapie eksploatacji kaŜdej z instalacji wystąpi kilka
rodzajów oddziaływań. Będzie to emisja do powietrza, emisja hałasu, wytwarzane będą
ścieki i odcieki, powstaną odpady technologiczne i eksploatacyjne.
61
Jako oddziaływanie na środowisko naleŜy równieŜ rozpatrzeć zapotrzebowanie na wodę i
energię (w tym energię do przygotowania odpadów) oraz pośrednio - ilość wytwarzanej
energii, która umoŜliwi zaoszczędzenie zasobów klasycznych surowców energetycznych.
Konsekwencją zastosowania technologii spalania jest powstawanie duŜego strumienia spalin
(które moŜna oczyścić), przy braku ścieków (opcjonalnie), duŜej ilości materiałów do odzysku
o wysokiej jakości i duŜej ilości wytwarzanej energii.
Konsekwencją zastosowania pirolizy jest powstawanie niewielkiego strumienia spalin lub
jego brak, duŜej ilości odpadów stałych i ciekłych wymagających dalszego
zagospodarowania, symbolicznej ilości materiałów do odzysku i duŜej ilości wytwarzanej
energii.
Konsekwencją zastosowania zgazowania jest powstawanie niewielkiego strumienia spalin
lub jego brak, niewielkiej ilości odpadów stałych wymagających dalszego zagospodarowania,
średniej ilości materiałów do odzysku o średniej jakości i średniej ilości wytwarzanej energii,
brak ścieków (opcjonalnie).
5.5. USTALENIE
POTRZEBY
USTANOWIENIA
OBSZARU
OGRANICZONEGO UśYTKOWANIA ZE WZGLĘDU NA
ODDZIAŁYWANIE INWESTYCJI NA ŚRODOWISKO
W ustawie Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2006r. nr 129 poz. 902 z późn. zm.) w art. 135
mowa jest o potrzebie i warunkach ustalenia obszaru ograniczonego uŜytkowania dla
wyszczególnionych inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko w przypadku
gdy z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, z analizy porealizacyjnej
albo z przeglądu ekologicznego wynika, Ŝe mimo zastosowania dostępnych rozwiązań
technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy
jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu to tworzy się obszar
ograniczonego uŜytkowania.
Instalacja do termicznego przekształcania nie naleŜy do instalacji, które zgodnie z Ustawą
POŚ mogą wymagać ustanowienia obszaru ograniczonego uŜytkowania. NiezaleŜnie jednak,
jak wynika z dotychczasowych doświadczeń Socotec Polska przy opracowywaniu raportów
o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, dla tego typu instalacji nie stwierdzono
moŜliwości niedotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem przewidzianym pod
inwestycję.
62
6. CHARAKTERYSTYKA ROZWAśANYCH LOKALIZACJI
6.1. WSTĘP
Doświadczenie innych krajów europejskich wskazuje, Ŝe inwestycjom związanym
z lokowaniem czy rozbudową obiektów lub instalacji związanych z gospodarką odpadami
towarzyszy ryzyko wystąpienia protestów i konfliktów społecznych. Bardzo silnie uwidacznia
się w takich wypadkach postawa NIMBY (ang. Not In My Back Yard), zgodnie z którą
mieszkańcy rozumiejąc potrzebę powstania inwestycji, nie godzą się na usytuowanie jej w
pobliŜu ich domostw.
NaleŜy podkreślić, Ŝe instalacja termicznego unieszkodliwiania odpadów budzi szczególne
emocje. Jest mało rozpowszechniona, a dostępne informacje na jej temat
w środkach masowego przekazu czy propagowane przez tzw. ekologów zazwyczaj sugerują
i wyolbrzymiają jej szkodliwe oddziaływanie na ludzi i środowisko. Przyczyną jest głównie
brak wiedzy o zasadach działania instalacji, o dopuszczalnych wartościach emisji
zanieczyszczeń i nieznajomość procedur administracyjnych. Wśród społeczeństwa budzi to
silne poczucie zagroŜenia przed „groźnym i nieznanym” .
W przypadku instalacji termicznego przekształcania odpadów moŜliwość wystąpienia
potencjalnych konfliktów społecznych jest bardzo duŜa. Wśród mieszkańców powstaje
zwykle poczucie zagroŜenia stwarzane przez zastosowanie nowej technologii, której skutki
działania nie są powszechnie znane. Nazywane jest to przez socjologów zjawiskiem „braku
bezpieczeństwa ekologicznego”.
Dodatkowo instalacja taka wyposaŜona jest w komin, który moŜe być widoczny z dalszej
odległości (w obecnie projektowanych instalacjach, między innymi z opisywanych dalej
powodów, dąŜy się do stosowania jak najniŜszych kominów). Komin funkcjonuje
w świadomości społecznej jako element świadczący o zanieczyszczaniu środowiska przez
instalację. W społeczeństwie pokutuje przeświadczenie, Ŝe emisja z kominów instalacji jest
niezwykle szkodliwa dla ich zdrowia. Tymczasem przy dostępnej wiedzy i stosowanych
rozwiązaniach technologicznych jest to najbezpieczniejszy sposób utylizacji odpadów emisja jest punktowa i łatwa do ujęcia w sprawny system oczyszczania. W percepcji
społecznej instalacja z kominem odbierana jest jako bardziej niebezpieczna i szkodząca
zdrowiu niŜ obecne w naszej rzeczywistości od kilkudziesięcioleci składowiska, pomimo Ŝe
zazwyczaj nie są one zabezpieczone i emisja z ich terenu, choć często niewidoczna,
powoduje trudne do ograniczenia i kontrolowania rozprzestrzenianie się skaŜenia
mikrobiologicznego, zagroŜenie dla wód podziemnych i powierzchniowych, gleby, atmosfery
itp., a więc pośrednio takŜe dla zdrowia samych mieszkańców.
Autorzy Analizy... na podstawie doświadczeń z setek instalacji działających na świecie mogą
stwierdzić, iŜ unieszkodliwianie termiczne jest bezpiecznym dla ludzi i środowiska sposobem
na zagospodarowanie odpadów. Bez problemu dotrzymywane są wszelkie normy ochrony
środowiska, a prowadzony monitoring oraz zabezpieczenia gwarantują bezawaryjną pracę
i zapewniają bezpieczeństwo dla Ŝycia i zdrowia ludzi zarówno pracujących w instalacji, jak
i z nią sąsiadujących. Stosowane współcześnie w instalacjach filtry i systemy oczyszczania
spalin gwarantują bardzo dobre oczyszczenie powietrza wyrzucanego z komina do
atmosfery. Obecne technologie umoŜliwiają nawet znacznie lepsze oczyszczenie spalin niŜ
poziom uznawany za dopuszczalny. Funkcjonowanie instalacji termicznej nie jest teŜ
źródłem przykrych zapachów. Dla zyskania akceptacji społecznej istotnym jest przekazanie
tej wiedzy społeczeństwu, które zazwyczaj nie ma dostępu do rzetelnych danych w tym
zakresie.
63
Pomocne w zwiększaniu akceptowalności społecznej jest włączenie społeczeństwa do
udziału w projekcie na jak najwcześniejszym jego etapie, organizowanie spotkań
i publikowanie informacji. Z praktyki wynika, Ŝe rozbudowanie pozainstytucjonalnych struktur
dialogu ze społeczeństwem, włączenie inwestora w proces informowania i edukacji,
zwiększenie roli organizacji pozarządowych, pozwala na zmniejszeniu obaw, a tym samym
ułatwienie mediacji i znalezienie konstruktywnych rozwiązań w sytuacji potencjalnego
konfliktu ze społeczeństwem.
Akceptacja społeczna dla podejmowanych działań jest zaleŜna od zrozumienia potrzeby
kategorycznego rozwiązania problemu gospodarki odpadami, zasad lokalizacji
i funkcjonowania obiektów, mechanizmów ich oddziaływania na środowisko w tym
szczególnie na ludzi, metod oceny oddziaływania, a takŜe poczucia udziału
w podejmowaniu decyzji.
Podstawowym zadaniem edukacji społeczeństwa jest obalenie mitów dotyczących
termicznego unieszkodliwiania odpadów i jednoczesne przekazanie wiarygodnych informacji.
Obok tego edukacja powinna uzmysłowić społeczeństwu szkodliwość spalania odpadów
w paleniskach domowych i wskazać dobre praktyki postępowania z odpadami
w gospodarstwach domowych. W społecznej świadomości istnieje powszechne poczucie
zagroŜenia wynikające z emisji zanieczyszczeń do atmosfery spowodowanych zarówno
przemysłem jak i tych związanych z funkcjonowaniem instalacji termicznego przekształcania
odpadów. Paradoksalnie, świadomość ta nie współgra ze świadomością zagroŜeń
związanych ze spalaniem plastików, drewna impregnowanego lub lakierowanego zamiast
węgla w paleniskach domowych. Spalanie w ten sposób odpadów jest niestety częstą
praktyką wśród mieszkańców korzystających z indywidualnych systemów ogrzewania Z tego
niezgodnego z prawem procederu uzyskiwana jest energia, jednak ze względu na
niekontrolowane i nieprawidłowe parametry procesu spalania w takich warunkach powstaje
olbrzymia ilość szkodliwych zanieczyszczeń emitowanych do powietrza. Spalenie tych
samych odpadów w dostosowanej do tego celu instalacji przyniosłoby jedynie same korzyści
zarówno dla zdrowia mieszkańców jak i środowiska.
W działania edukacyjne powinni być zaangaŜowani zarówno przedstawiciele organizacji
pozarządowych, w tym szczególnie stowarzyszeń ekologicznych, jednostek naukowobadawczych, gmin, jak i producenci energii. Korzystnie jest, jeśli w proces edukacji
zaangaŜowane są osoby o ogólnie rozpoznawalnym autorytecie oraz specjalistycznej
wiedzy. Poprzez edukację ekologiczną naleŜy ukazywać pozytywne przykłady
zrealizowanych inwestycji zarówno w Polsce, jak i w innych krajach. PoŜądane jest
przygotowanie kampanii informacyjnej dotyczącej budowy instalacji termicznego
przekształcania odpadów, skierowanej do społeczeństwa. NaleŜy propagować informacje o
tym, ile produkujemy odpadów, jakie są sposoby ich unieszkodliwiania, jakie metody
przekształcania powinno się zastosować, by nie było niekorzystnego oddziaływania na
środowisko i zdrowie ludzi. Edukacja powinna równieŜ uzmysłowić indywidualną
odpowiedzialność za stan środowiska wywołany niewłaściwie prowadzoną gospodarką
odpadami.
W ramach przygotowywania projektu związanego z gospodarką odpadami powinno się
przekazywać bardzo rzetelne informacje społeczeństwu, które jako strona powinno być
zaangaŜowane w plan realizacji. Pierwsza informacja, jaka trafi do opinii publicznej, powinna
mówić o tym, Ŝe plan budowy zakładu odzysku energii jest na etapie analizy i badań
zasadności realizacji. Dzięki temu społeczeństwo uzyskuje informacje, Ŝe działania są
przemyślane, Ŝe przyjdzie jeszcze czas na wyraŜenie swojej opinii, a w takich
okolicznościach powstaje płaszczyzna porozumienia i poczucie współodpowiedzialności.
W efekcie tych działań społeczność lokalna powinna otrzymać duŜą ilość merytorycznych,
łatwych w odbiorze informacji, które powinny wyjaśniać następujące kwestie:
celowość realizacji takiego właśnie projektu,
64
jak władze zabezpieczyły interes mieszkańców,
na czym polega proponowana technologia,
jakie korzyści osiągną mieszkańcy.
Znaczącym argumentem promującym instalację powinno być podkreślenie korzyści
wynikających z uzyskiwania energii cieplnej i elektrycznej ze spalania odpadów w procesie
kogeneracji i przekazywania jej do sieci. Zmiana sposobu postrzegania instalacji jest bardzo
istotnym elementem społecznej akceptacji metod termicznych. W powszechnej świadomości
funkcjonuje określenie „spalarnia odpadów”. Takie określenie budzi raczej negatywne
skojarzenia, jego percepcja niestety jest dalece odbiegająca od stanu faktycznego. MoŜna
równieŜ spotkać się z innymi nazwami dla takich instalacji: zakład termicznej utylizacji,
zakład unieszkodliwiania odpadów, zakład utleniania odpadów itp. Pomimo funkcjonującej
róŜnorodności semantycznej określeń, nie oddają one prawdy oczywistej, a mianowicie faktu
odzysku energii zawartej w odpadach. Takie postawienie sprawy, nadaje potocznemu
pojęciu „spalarnia śmieci”, zupełnie nowy wymiar. Rodzi się skojarzenie, Ŝe jest to instalacja,
która produkuje/odzyskuje z odpadów czystą energię (elektryczną i/lub cieplną) poprzez ich
termicznie utlenianie. Dobrym przykładem czysto semantycznego zabiegu jest uŜywanie
określenia stosowanego w krajach zachodnich. Zakłady te nazwane są „waste to energy”, co
dosłownie oznacza „odpad w energię”. Zmiana sposobu nazywania instalacji jest jednym
z zabiegów zmierzających do poprawy społecznego odbioru i nastawienia do całego
problemu termicznego unieszkodliwiania odpadów komunalnych.
Takie działania powinny wpłynąć dodatkowo na postrzeganie instalacji nie tylko jako
przedsiębiorstwa wykonującego określone działania przetwórcze, ale równieŜ jako instytucji
odgrywającej rolę w realizacji celów społecznych, istotnych dla mieszkańców i lokalnego
samorządu – poprawie stanu środowiska w regionie poprzez rozwiązanie problemu odpadów
oraz wytwarzanie „zielonej” energii.
Od strony prawnej argument stanowi Dyrektywa 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, która uznaje instalacje
termicznego przekształcania odpadów za zakłady odzyskiwania energii. Odpadom nadany
został status potencjalnych surowców energetycznych, a ich spalanie będzie jednym ze
wspieranych przez UE sposobów wykorzystania odpadów.
Autorzy Analizy mają świadomość, Ŝe w kaŜdej z lokalizacji dla tzw. „trudnej inwestycji” nie
będzie akceptowalności dla wyboru danej lokalizacji. Praktycznie kaŜda lokalizacja,
a szczególnie w obszarach tak zurbanizowanych jak Trójmiasto, generuje konflikt
z otoczeniem czyli z mieszkańcami. Dokonując wyboru lokalizacji dla „trudnych inwestycji”,
decydenci powinni kierować się tzw. dobrem ogólnym czyli społecznym, a takowym jest
niewątpliwie uporządkowanie gospodarki odpadami. Do kategorii dobra społecznego naleŜy
równieŜ zapewnienie mieszkańcom akceptowalnego poziomu finansowego świadczonych
usług. Dlatego o wyborze lokalizacji decydują równieŜ czynniki ekonomiczne. ZaleŜą one
w zdecydowanej mierze od lokalizacji inwestycji. Powstaje często (równieŜ w przypadku
Trójmiasta) oczywisty konflikt pomiędzy mieszkańcami „obdarzonymi” niechcianą inwestycją
a przyszłymi kosztami jej funkcjonowania, które przecieŜ będą przeniesione na
mieszkańców. KaŜda z omawianych w Analizie … lokalizacji będzie budziła brak akceptacji
społecznej. Dlatego rozwaŜa się w Analizie … koszty związane z kompromisem społecznym
i koszty pozyskania zgody społecznej.
Wartym podkreślenia jest fakt, iŜ brak zgody społecznej na realizację inwestycji z pewnych
określonych powodów (np. obawy o zagroŜenie zdrowia) nie jest jednoznaczny z faktycznym
występowaniem jakiegoś zagroŜenia. Obawy takie wynikają przede wszystkim
z nierzetelnych informacji dotyczących instalacji termicznych oraz istnienia inwestycji
w codziennej rzeczywistości (głównie wizualnie, poprzez widok na instalację lub pojazdy
dowoŜące odpady). Obawy te często towarzyszą lokalnej społeczności. Dla róŜnych
lokalizacji róŜny będzie zasięg przestrzenny terenów połoŜonych wokół instalacji, na których
obawy z nią związane będą silne.
65
6.2. TEREN PRZY ZU SZADÓŁKI
Teren rozpatrywany w analizie pod lokalizację inwestycji znajduje się w województwie
pomorskim, w obrębie granic administracyjnych gminy Kolbudy, na obszarze Wysoczyzny
Gdańskiej. Rozpatrywany teren zlokalizowany jest na działkach o numerach ewidencyjnych
123/2, 123/3 połoŜonych w gminie Kolbudy oraz działkach o numerach 240
i 241 połoŜonych w Gdańsku. Wszystkie te działki są własnością ZU Szadółki.
6.2.1. Aspekty środowiskowe
Teren pod inwestycję połoŜony jest w bezpośrednim pobliŜu obwodnicy Trójmiasta, na
wysokości miejscowości Szadółki i Otomin. W proponowanej lokalizacji przy ZU Szadółki
zakłada się wybudowanie instalacji na zachód od istniejącego zakładu utylizacji odpadów,
na działkach, które obecnie nie są wykorzystywane i porośnięte roślinnością wysoką
pochodzącą z samosiewu.
Po zachodniej stronie obwodnicy, oprócz ZU, w najbliŜszym otoczeniu lokalizacji znajdują się
tereny uprawne i zalesione, jeziora oraz zabudowa jednorodzinna i rekreacyjna. Po drugiej
stronie obwodnicy teren jest znacznie bardziej przekształcony antropogenicznie, istnieją hale
magazynowe, centra logistyczne czy centrum handlowe Fashion House Outlet Center. Dalej
w kierunku Gdańska rozległe tereny zajęte są pod zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną .
Pobliskie obszary o znaczeniu przyrodniczym obejmujące zwarty kompleks leśny, głównie
bukowy, torfowiska oraz wytopiskowe jezioro Otomińskie i pomniejsze jeziora, które objęte
zostały ochroną jako Otomiński Obszar Chronionego Krajobrazu (obszar ten nie graniczy
bezpośrednio z terenem inwestycji). Rejon ten jest cenny ze względów krajobrazowych,
rekreacyjnych i turystycznych. Wytyczone są szlaki turystyczne, funkcjonuje klub jeździecki.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków nie zgłasza uwag co do lokalizacji inwestycji pod
kątem moŜliwości oddziaływania na obszary i obiekty objęte ochroną archeologiczną
i konserwatorską.
NajbliŜsze obszary Natura 2000 to: PLH220008 Dolina Reknicy - obszar obejmujący dolinę
rzeki Reknicy, rzeki która charakteryzuje się przemiennym ułoŜeniem odcinków basenowych i
przełomowych, połoŜony w granicach gminy Kolbudy; oddalony od ZU o około 7 km w
kierunku południowo - zachodnim; PLH220030 Twierdza Wisłoujście - obszar obejmujący
pozostałości fortów stanowiące siedliska nietoperzy administracyjnie naleŜy do miasta
Gdańska (około 10 km na północ od Zakładu).
NajbliŜsze sąsiedztwo inwestycji - teren ZU Szadółki - jest duŜym obszarem o powierzchni
11,6 ha wykorzystywanym na potrzeby gospodarki odpadami w Trójmieście. Składowisko
jest prawidłowo eksploatowane, stopniowo rekultywowane. Okresowo występują uciąŜliwości
zapachowe. Teren zakładu otoczony jest pasem zieleni izolacyjnej. Jest to jedyny duŜy
obiekt w okolicy, który moŜe oddziaływać na środowisko (głównie w zakresie emisji do
powietrza). Oprócz tego emitorem liniowym jest transport drogowy - obwodnica. Biorąc
powyŜsze pod uwagę, jak równieŜ fakt, Ŝe okoliczne tereny to głównie lasy i uŜytki rolne,
aktualny stan środowiska w pobliŜu rejonu inwestycji naleŜy ocenić jako dobry.
Wprowadzenie dodatkowych emisji jest moŜliwe.
66
6.2.2. Uwarunkowania społeczne
Wprowadzenie nowych uciąŜliwości transportowych
Główny ruch transportowy do planowanej instalacji odbywać się będzie obwodnicą, co nie
spowoduje odczuwalnych uciąŜliwości transportowych dla okolicznych mieszkańców i innych
uŜytkowników drogi, stanowiąc niewielką składową (około 15 cięŜarówek na dobę) obecnego
natęŜenia ruchu. Samochody dowoŜące odpady od producentów paliwa alternatywnego
włączać się będą do ruchu w róŜnych miejscach obwodnicy, co zapewni wyeliminowanie
lokalnego zwiększenia natęŜenia ruchu.
Zwiększone natęŜenie ruchu przy zjeździe z obwodnicy i na odcinku dojazdowym do
instalacji moŜe częściowo spowalniać na bardzo krótkim odcinku dojazd mieszkańcom
Otomina, Rębowa i Szadółek, jednak mogą oni równieŜ korzystać z innego zjazdu
z obwodnicy, aby dojechać do domów. Niedogodność ta powinna zostać zaakceptowana.
Odległość od zabudowy
W pobliŜu terenu inwestycji pojedyncze zabudowania znajdują się w odległości 100-200 m.
NajbliŜej połoŜony pojedynczy obiekt mieszkalny znajduje się w odległości około 100 m na
zachód w kierunku Otomina.
Bardziej zwarta zabudowa występuje juŜ w dalszej odległości, często zasłonięta lasem lub
hałdą składowiska. Są to pojedyncze skupiska, połoŜone pomiędzy polami bądź wśród lasu.
Po drugiej stronie obwodnicy udział terenów pod zabudowę w stosunku do terenów
naturalnych / rolniczych jest znacznie większy i następuje silna urbanizacja
PoniŜej podano przybliŜoną odległość, w jakiej znajduje się osiedle/wieś/osada połoŜone
najbliŜej od proponowanego terenu inwestycji, jak równieŜ określono uwarunkowania
lokalizacyjne, które wpływają na to, Ŝe sąsiedztwo inwestycji moŜe być przez mieszkańców
zauwaŜane na co dzień:
na północ - w rejonie ul. Lubowidzkiej – ok. 500 m. Nowe obecnie niewielkie, ale
rozbudowujące się osiedle, praktycznie z bezpośrednim widokiem na teren inwestycji,
na zachód - zabudowa Otomina – ok 1 km. DuŜa, rozbudowująca się wieś / osada
rekreacyjna połoŜona za lasem, do której jednak droga dojazdowa prowadzi wzdłuŜ
terenu inwestycji,
na wschód (po drugiej stronie obwodnicy) - w rejonie Rębowa – ok. 800 m, zabudowa
mieszkaniowa w Szadółkach – ok. 1200 m, w Kowalach – ok. 2 km. DuŜe tereny
zabudowy jedno- i wielorodzinnej na obrzeŜach aglomeracji. Liczne domy
z bezpośrednim widokiem na teren składowiska; projektowana instalacja takŜe moŜe
być widoczna,
na południe - w rejonie drogi nr 221 – ok. 2km. Nowe, obecnie niewielkie, ale
rozbudowujące się osiedle. Planowana inwestycja najprawdopodobniej zasłonięta
będzie hałdą składowiska.
Potencjalny rozwój budownictwa
W rejonie widoczne jest zagospodarowywanie terenu pod budownictwo mieszkaniowe oraz
w mniejszym stopniu, pod zabudowę centrów logistycznych i magazynów. Po zachodniej
stronie obwodnicy powstają głównie zabudowania jednorodzinne, rozproszone lub formujące
osiedla, najczęściej w pobliŜu istniejących miejscowości. Zakłada się dalszy rozwój w tym
kierunku, lecz na niewielką skalę, ze względu na pokrycie znacznej powierzchni poprzez
lasy, w tym lasy objęte ochroną (Otomiński OChK).
W bezpośrednim otoczeniu obwodnicy zakłada się dalszy rozwój zaplecza logistycznomagazynowego i handlowego dla Trójmiasta, czyli budowę wielkopowierzchniowych hal,
magazynów centrów logistycznych i handlowych.
67
Po wschodniej stronie obwodnicy następować będzie sukcesywny rozwój zabudowy
mieszkaniowej, w tym istniejących osad i osiedli, jak i tworzenie nowych osiedli w zabudowie
jednorodzinnej i wielorodzinnej. Im bliŜej w kierunku centrum Gdańska, tym natęŜenie
procesu zajmowania terenów pod tę zabudowę będzie bardziej intensywne. Pośród
istniejącej zabudowy o charakterze podmiejskim moŜe rozwijać się sieć drobnych hurtowni,
małych zakładów przemysłowych i wytwórczych itp. Nowe, peryferyjne, jednowiekowe
osiedla pełnią zwykle jednorodną funkcją mieszkaniową. NaleŜy podkreślić, Ŝe na terenach
tych zamieszkuje duŜa, a będzie zamieszkiwać coraz większa liczba ludzi.
Studia nad rozwojem metropolitalnym Trójmiasta, opracowane przez Urząd Marszałkowski
w 2006 roku, zakładają dalszy rozwój w tym kierunku. Przewiduje się równieŜ, Ŝe południowo
- zachodnia część Gdańska będzie podlegała urbanizacji w największym stopniu,
w porównaniu z resztą Trójmiasta. W Studiach zawarta jest równieŜ informacja, Ŝe w strefie
podmiejskiej miasta następuje bardzo chaotyczny proces urbanizowania przestrzeni.
Akceptacja społeczna
Aktualnie w pobliŜu miejsca inwestycji istnieje juŜ duŜy obiekt związany z gospodarką
odpadami. ZU Szadółki jest stałym elementem krajobrazu, od strony południowej widoczne
jest zrekultywowane i porośnięte trawą składowisko, od strony wschodniej i północnej teren
zakładu porośnięty jest pasem bujnej w okresie letnim zieleni. Podczas wizji lokalnej
przeprowadzonej w maju 2008 r. nie stwierdzono uciąŜliwości zapachowej składowiska, choć
okresowo taka uciąŜliwość występuje. DuŜe połacie lasu od zachodniej i północnozachodniej strony zakładu oddzielają go od najbliŜszych terenów zabudowanych.
Jak wykazała wizja terenowa, sąsiedztwo składowiska nie przeszkadza w lokalizowaniu
w pobliŜu (tj. w odległości około 1 km lub nawet mniejszej) eleganckich willi i duŜych domów
jednorodzinnych.
Plany rozbudowy i modernizacji ZU Szadółki budziły w przeszłości wiele emocji, były takŜe
wielokrotnie przedmiotem dyskusji i konsultacji z okolicznymi mieszkańcami. Jest zatem
prawdopodobne, Ŝe dalsza rozbudowa zakładu, w tym szczególnie z przeznaczeniem na
instalację termicznego przekształcania odpadów, moŜe powodować brak społecznego
przyzwolenia na realizację inwestycji.
MoŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych
Analizując lokalizację instalacji przy ZU Szadółki pod kątem moŜliwości wystąpienia
konfliktów społecznych stwierdzono, Ŝe konflikty mogą wystąpić na tle:
bezpieczeństwo zdrowia – w związku z budową instalacji pojawią się obawy i obiekcje
mieszkańców związane z moŜliwością pogorszenia stanu ich zdrowia. Szczególnie aktywni
mogą być okoliczni mieszkańcy (zabudowa w promieniu 1-2 km), jak równieŜ mieszkańcy
dalej połoŜonych osiedli - po drugiej stronie obwodnicy niŜ instalacja - od tamtej strony, na
odsłoniętym terenie instalacja, w tym głównie komin, moŜe być widoczny z daleka. MoŜe to
być element rzucający się w oczy, poniewaŜ w pobliŜu nie ma innych zakładów
przemysłowych. Ponadto osiedla po wschodniej stronie obwodnicy zamieszkiwane są
głównie przez młodych ludzi, często rodziny z małymi dziećmi. Obawa o bezpieczeństwo
i zdrowie potomstwa jest silnym motywatorem aktywacji działań społecznych, które mogą
objąć całe osiedla niezaleŜnie od tego, czy inwestycja mogłaby być rzeczywiście zauwaŜana
(np. z okien mieszkań) przez wszystkich mieszkańców.
Instalacja z widocznym z odległości kominem jest tematem nośnym dla lokalnej prasy
i działaczy. Miejsca skupiające lokalną społeczność (np. stowarzyszenia, kościoły) oraz te
przeznaczone dla dzieci (np. szkoły) są często miejscami, wokół których tworzy się zarzewie
konfliktu. Są miejscem wymiany informacji oraz jednoczenia się mieszkańców.
68
Na chwilę obecną w tym rejonie brakuje przedszkoli i szkół, ale naleŜy oczekiwać zmian
w tym zakresie w najbliŜszych latach, ze względu na bardzo duŜe zapotrzebowanie na te
placówki. Na osiedlach istnieją parafie, będące ośrodkami skupiającymi lokalną aktywność
społeczną.
pogorszenie jakości Ŝycia w miejscach zamieszkania i rekreacji (ang. quality of life) – teren
w pobliŜu inwestycji, szczególnie w rejonie Otomina, charakteryzuje się duŜymi walorami
krajobrazowymi, słuŜy rekreacji i wypoczynkowi. Zarówno stali mieszkańcy, jak i ludzie,
którzy wybudowali w tym terenie letnie posiadłości, mogą protestować przeciwko inwestycji,
która w ich opinii moŜe stanowić zagroŜenie dla tych walorów, które najprawdopodobniej
przesądziły o tym, Ŝe zdecydowali się tu przebywać. MoŜliwe jest równieŜ, Ŝe ludzie ci,
mając wysoką świadomość społeczną, będą umieli bardzo skutecznie się zjednoczyć
i wspólnymi siłami protestować, aby zablokować inwestycję.
obniŜenie wartości domów i gruntów – ten aspekt dotyczyć będzie w szczególności rejonu po
zachodniej stronie obwodnicy. Enklawy domów jednorodzinnych i duŜych posiadłości
podmiejskich powstały w niedawnym okresie czasu, ciągle się rozbudowują. Funkcjonuje
więc świadomość poniesionych wydatków (lub spłacanych kredytów) tym bardziej, Ŝe są to
najczęściej obiekty kosztowne, o duŜym lub bardzo wysokim standardzie. ObniŜenie więc
wartości tych domów oraz gruntów, na których są połoŜone, ze względu na wybudowanie
inwestycji nacechowanej negatywnie, moŜe być bardzo źle odebrane i budzić protest.
zagroŜenie dla walorów przyrodniczych – ze względu na walory przyrodnicze i objęcie
terenów sąsiadujących z inwestycją ochroną w postaci utworzenia Otomińskiego Obszaru
Chronionego Krajobrazu moŜna się spodziewać protestów przyrodników, miłośników
przyrody i ekologów oraz mieszkańców Trójmiasta wykorzystujących teren na weekendową
rekreację (szlaki piesze, rowerowe, klub jeździecki oferujący jazdy w terenie, ośrodek
wczasowy). W Otominie działa koło Polskiego Klubu Ekologicznego, niektórzy mieszkańcy
są aktywnie zaangaŜowani w działania na rzecz wsi i otaczającej przyrody, co moŜna
wyczytać na stronie internetowej Otomina (www.otomin.gda.pl). Koło ekologiczne działa
równieŜ w Kiełpinie Górnym. Społeczność ta ma świadomość znaczenia okolicznej przyrody
szczególnie, Ŝe występuje ona w pobliŜu duŜej aglomeracji i poddana jest juŜ presji
antropogenicznej.
69
Rys. 6.1 Widok na zabudowę osiedla Kowale przy ul. Świętokrzyskiej w Gdańsku
Rys. 6.2 Widok na działkę przy ZU Szadółki
70
Rys. 6.3 Widok na zabudowę Otomina
Rys. 6.4 Społeczne uwarunkowania lokalizacji przy ZU Szadółki
71
6.2.3. Uwarunkowania techniczne
Charakterystyka podłoŜa gruntowego
Pod względem geomorfologicznym teren przy istniejącym zakładzie został zlokalizowany na
nachylonej ku wschodowi wysoczyźnie morenowej Pojezierza Kaszubskiego, w górnej części
doliny Potoku Kozackiego, będącego dopływem Potoku Oruńskiego. Potok ten przepływa
przez jedną z działek analizowanej lokalizacji.
W
podłoŜu omawianego terenu występują warstwy holoceńskich nasypów
niekontrolowanych,
holoceńskich
osadów zastoiskowych
i
deluwialnych
oraz
czwartorzędowych utworów plejstoceńskich akumulacji lodowcowej. W budowie geologicznej
wyróŜniono utwory czwartorzędowe, utworzone z trzech poziomów glin zwałowych,
rozdzielonych miejscami piaskami i utworami zastoiskowymi. W północnej części terenu
zakładu występują w podłoŜu utwory plejstoceńskie, reprezentowane przez róŜnoziarniste
piaski rozdzielone warstwami gruntów spoistych (piaski gliniaste) o niewielkiej miąŜszości.
W rejonie Zakładu Utylizacyjnego występują dwa czwartorzędowe poziomy wodonośne.
Górny poziom zbudowany jest z trzech warstw, z których pierwsza i druga pozostają
w bezpośrednim kontakcie hydraulicznym w rejonie ZU, natomiast trzecia, izolowana od
powierzchni terenu utworami słabo- i nie-przepuszczalnymi, o miąŜszości powyŜej 30 m,
stanowi pierwszą uŜytkową warstwę wodonośną. Pierwsze zwierciadło wody stabilizuje się
na rzędnych od 110 m n.p.m. na północnym krańcu terenu ZU do 95 m n.p.m. w części
wschodniej.
Warunki geotechniczne podłoŜa moŜna uznać za zadowalające dla posadowienia budowli.
Dostępność wymaganej powierzchni terenu dla instalacji
Analizowana lokalizacja posiada powierzchnię całkowitą 2,86 ha i korzystną konfigurację
terenu. Jednak teren ten nie jest w pełni dostępny do realizacji na nim inwestycji. Na działce
o numerze ewidencyjnym 123/2 o powierzchni 1,24 ha planowana jest budowa części
instalacji do metanizacji będąca elementem 2 etapu rozbudowy i modernizacji ZU.
Dodatkowe utrudnienie w realizacji inwestycji stanowi obecność Potoku Kozackiego na
działce o numerze 123/3.
Aby moŜna było zrealizować inwestycję na działkach przy ZU Szadółki niezbędne jest
powiększenie terenu poprzez zakup gruntu.
Dostępność sieci energetycznej do dostawy i odbioru energii elektrycznej
Przyłączenie do sieci energetycznej będzie wymagało budowy stacji transformatorowej
110/15 kV oraz budowy linii 110 kV od jednej z istniejących linii 110 kV zlokalizowanych
w rejonie przedmiotowej inwestycji do zasilania ww. stacji transformatorowej 110/15 kV.
Dzięki podłączeniu do sieci energetycznej zakład będzie mógł do niej oddawać energię oraz
być z niej zasilany w przypadku awarii.
Dostępność sieci cieplnej do odbioru energii cieplnej
Aby móc przekazywać ciepło produkowane w zakładzie do miejskiej sieci ciepłowniczej
wymagana jest budowa rurociągu ciepłowniczego o wymiarach 2 x DN400 o długości
ok. 4 km. Szacowany koszt budowy rurociągu wynosi ok. 10 mln PLN.
Dostępność wody i odbioru ścieków procesowych
Teren nie jest połączony z miejskim systemem wody wodociągowej oraz nie posiada
połączenia z miejską siecią kanalizacyjną. MoŜliwe jest zaopatrzenie w wodę analizowanej
lokalizacji z gdańskiego systemu wodociągowego poprzez projektowaną magistralę
wodociągową o średnicy 400 mm Migowo-Kiełpino, po jej wybudowaniu i przekazaniu do
72
eksploatacji; realizację przewiduje się na rok 2010. Magistrala wodociągowa przebiegać
będzie między innymi ul. Źródlaną i Goplańską do zbiornika „Kiełpino”.
6.3. TEREN GPEC SZADÓŁKI
Teren, którego właścicielem jest GPEC, praktycznie graniczy z terenem ZU Szadółki od
południowej strony zakładu. PołoŜony jest on w województwie pomorskim, w powiecie
gdańskim, w gminie Kolbudy, na terenie Wysoczyzny Gdańskiej, na wysokości miejscowości
Kowale, na działkach leŜących w obrębie Kowale, o numerach 57/28,. 57/29, 57/30, 57/31,
57/32, 57/33, 57/34, 57/35.
PoniewaŜ teren inwestycji zlokalizowany jest w odległości zaledwie około 800 m od
opisywanej wcześniej potencjalnej lokalizacji na terenie ZU Szadółki, większość parametrów
charakteryzujących te tereny będzie taka sama. W związku z tym poniŜej zostaną omówione
elementy, które są specyficzne jedynie dla lokalizacji GPEC Szadółki.
Aspekty środowiskowe moŜna opisać podobnie, jak w przypadku lokalizacji przy ZU
Szadółki. Zasadnicza róŜnica polega na tym, Ŝe w przypadku lokalizacji GPEC Szadółki
teren inwestycji graniczy bezpośrednio z Otomińskim OChK. Charakter terenu pod
inwestycję teŜ jest inny - stanowi nieuŜytek, który nie jest w Ŝaden sposób powiązany
z zakładem utylizacji odpadów. W sąsiedztwie od strony wschodniej powstaje obecnie
inwestycja o charakterze typowym dla terenów połoŜonych wzdłuŜ obwodnicy trójmiejskiej,
wyglądająca jak baza logistyczno-magazynowa. W okolicy nie stwierdzono występowania
obszarów potencjalnie cennych z przyrodniczego punktu widzenia, które nie są jeszcze
objęte ochroną.
NajbliŜsze obszary Natura 2000 to: PLH220008 Dolina Reknicy - obszar obejmujący dolinę
rzeki Reknicy, rzeki która charakteryzuje się przemiennym ułoŜeniem odcinków basenowych i
przełomowych, połoŜony w granicach gminy Kolbudy; oddalony od ZU o około 7 km w
kierunku południowo - zachodnim; PLH220030 Twierdza Wisłoujście - obszar obejmujący
pozostałości fortów stanowiące siedliska nietoperzy administracyjnie naleŜy do miasta
Gdańska (około 10 km na północ od Zakładu).
Podobnie jak w przypadku lokalizacji w ZZO Szadółki, główny ruch transportowy odbywać
się będzie obwodnicą, co nie spowoduje odczuwalnych uciąŜliwości transportowych dla
okolicznych mieszkańców i uŜytkowników drogi.
Zwiększone natęŜenie ruchu przy wjeździe/zjeździe z obwodnicy na węźle obwodnica –
droga nr 221 moŜe stanowić punktowe spowolnienie ruchu na drodze nr 221. Odcinek
dojazdowy do instalacji prowadzi drogą, która jedynie sporadycznie jest wykorzystywana
przez mieszkańców (lokalna droga, na przewaŜającej długości szutrowa), więc samochody
dowoŜące odpady w ilości około 15 szt/dobę nie powinny być przez nich odczuwana jako
uciąŜliwość.
NajbliŜej połoŜony pojedynczy obiekt mieszkalny znajduje się w odległości około 1 km na
północ w kierunku drogi dojazdowej do Otomina (ul. Jabłoniowa).
73
Zwarta zabudowa występuje bliŜej, od północy i zachodu zasłonięta lasem lub hałdą
składowiska. Po drugiej stronie obwodnicy udział terenów pod zabudowę w stosunku do
terenów naturalnych / rolniczych jest znacznie większy.
NajbliŜej połoŜone osiedle/wieś/osada znajduje się w następującej odległości od
proponowanego terenu inwestycji:
południowy - wschód - w rejonie drogi nr 221 – ok. 600 m. Nowe obecnie niewielkie,
ale rozbudowujące się osiedle, bez widoku na teren inwestycji,
południowy - zachód zabudowa mieszkaniowa w Kowalach – ok. 800 m, zabudowa
w Rębowie – ok. 1,2 km. DuŜe tereny zabudowy jedno- i wielorodzinnej na obrzeŜach
aglomeracji. Liczne domy z bezpośrednim widokiem na teren składowiska,
projektowana instalacja takŜe moŜe być widoczna,
północny- zachód - zabudowa Otomina – ok. 1,4 km. DuŜa, rozbudowująca się wieś
/osada rekreacyjna połoŜona za lasem, do której droga dojazdowa nie prowadzi
w pobliŜu terenu inwestycji.
Generalny charakter zmian w zagospodarowaniu przestrzennym terenu jest taki, jak
w przypadku lokalizacji przy ZU Szadółki. W najbliŜszej okolicy zakładany jest silny rozwój
zabudowy o funkcji mieszkaniowej w Kowalach i Rębowie, a takŜe przy drodze 221 w pobliŜu
drogi prowadzącej na Jankowo Gdańskie.
Tak jak w przypadku lokalizacji przy ZU Szadółki.
Jednocześnie akceptacja mieszkańców Otomina moŜe być nieco łatwiejsza, ze względu na
odległość inwestycji, połoŜenie za hałdą składowiska i oddalenie od drogi dojazdowej do wsi
(inwestycja nie byłaby przez nich widywana z bliska na co dzień).
Tak jak w przypadku lokalizacji przy ZU Szadółki z tym, Ŝe grupa mieszkańców, która
z większym prawdopodobieństwem moŜe potencjalnie aktywnie się zaangaŜować, to
mieszkańcy Jankowa Gdańskiego oraz zabudowań przy drodze 221 w pobliŜu drogi
prowadzącej na Jankowo.
Z większym zaangaŜowaniem w konsultacje i debaty społeczne w tym przypadku mogą
włączać się mieszkańcy Kowali i sąsiadujących z nimi osiedli, ze względu na nieco bliŜsze
połoŜenie instalacji niŜ w przypadku lokalizacji przy ZU Szadółki. W przypadku lokalizacji
inwestycji w GPEC Szadółki, inwestycja nie byłaby zasłonięta od strony południowej hałdą
składowiska.
Pod względem geomorfologicznym teren stanowi fragment wysoczyzny morenowej rozciętej
licznymi obniŜeniami o charakterze wytopiskowym, wypełnionymi wodą. Obszar ten cechują
znaczne deniwelacje. Centralna cześć działki zajmuje znacznych rozmiarów wzniesienie.
Rzędne terenu w obrębie działki wynoszą od 106,0 do 125,5 m n.p.m.
Budowa geologiczna w tym rejonie jest stosunkowo prosta. W podłoŜu poniŜej gleby
o miąŜszości 0,3 - 0,6 m zalęgają plejstoceńskie utwory morenowe, reprezentowane przez
piaski gliniaste i gliny piaszczyste, podścielone w głębszym podłoŜu warstwami
wodnolodowcowych drobnoziarnistych piasków. Woda gruntowa występuje na głębokości
ok. 10 m p.p.t.
74
Na omawianym terenie występują korzystne warunki gruntowo-wodne, które nie stwarzają
ograniczeń przy posadowieniu bezpośrednim budowli.
Działka o korzystnej prostokątnej konfiguracji, o całkowitej powierzchnie terenu 4,5 ha jest
w stanie pomieścić zakład termicznego przekształcania odpadów przy wykorzystaniu
istniejącej infrastruktury ZU. Teren nie był dotychczas wykorzystywany w celach
budowlanych.
Przyłączenie ZPO do sieci energetycznej będzie wymagało budowy stacji transformatorowej
Dzięki podłączeniu do sieci energetycznej zakład będzie mógł oddawać/pobierać energię
elektryczną.
Aby móc przekazywać do miejskiej sieci ciepłowniczej ciepło produkowane w zakładzie
ok. 4 km. Szacowany koszt budowy rurociągu wynosi ok. 10 mln PLN.
Teren nie jest połączony z miejskim systemem wody wodociągowej oraz nie posiada
połączenia z miejską siecią kanalizacyjną.
MoŜliwe jest zaopatrzenie w wodę z gdańskiego systemu wodociągowego analizowanej
lokalizacji poprzez projektowaną magistralę wodociągową o średnicy 400 mm MigowoKiełpino, po jej wybudowaniu i przekazaniu do eksploatacji realizację przewiduje się na rok
2010. Magistrala wodociągowa przebiegać będzie między innymi ul. Źródlaną i Goplańską
do zbiornika „Kiełpino”.
75
Rys. 6.5 Widok na działkę w Szadółkach należącą do GPEC
Rys. 6.6 Widok na zabudowę Bąkowa
76
Rys. 6.7 Społeczne uwarunkowania lokalizacji leżącej na działce GPEC w Szadółkach
77
6.4. TEREN PRZY „EKO-DOLINA” W ŁĘśYCACH
Kolejny teren rozpatrywany pod inwestycję leŜy w pobliŜu wsi ŁęŜyce, na południe od
obecnego terenu zajmowanego pod zakład zajmujący się zagospodarowaniem odpadów
komunalnych „Eko-Dolina”.
Teren rozpatrywanej lokalizacji połoŜony jest w województwie pomorskim, w powiecie
wejherowskim, w gminie Wejherowo na działkach o numerach: 7/31, 7/32, obręb ŁęŜyce.
Według podziału geograficznego jest to teren Pojezierza Kaszubskiego.
Aktualny stan środowiska
Teren pod inwestycję leŜy na rozległej polanie otoczonej zewsząd lasami Trójmiejskiego
Parku Krajobrazowego (TPK). Lokalizacja pośród terenów o charakterze pierwotnym wpływa
na bardzo dobrą jakość środowiska. Na samej polanie, będącej otuliną TPK, przewaŜają
grunty rolne, w ostatnich latach często ugorowane lub przekształcane na działki pod
zabudowę i trwałe uŜytki zielone, ze skupieniami zadrzewień (głównie w rejonie zabudowań,
wzdłuŜ dróg i cieków). Są to tereny o charakterze półnaturalnym.
Wyjątek stanowi sąsiadujące z terenem inwestycji składowisko oraz zakład utylizacji
odpadów, które wyróŜniają się z otaczającego krajobrazu. Prowadzony monitoring wskazuje
jednak, Ŝe nie oddziałuje ono negatywnie na wody powierzchniowe i podziemne, otaczające
gleby itp. Okresowo odczuwalną uciąŜliwością są odory.
Sam teren inwestycji jest obecnie uŜytkowany rolniczo.
W rejonie inwestycji stan powietrza moŜna określić jako dobry. Poza zakładem utylizacji
odpadów nie występują inne duŜe obiekty, które mogłyby oddziaływać na stan powietrza
atmosferycznego. W związku z powyŜszym wprowadzenie dodatkowych emisji tak, aby
dotrzymać wartości normatywne dotyczące stanu jakości powietrza jest moŜliwe. Biorąc
jednak pod uwagę cenne walory przyrodnicze i krajobrazowe naleŜy rozwaŜyć, czy warto je
obniŜać lokalizując w tym otoczeniu kolejną inwestycję.
Budując kolejną inwestycję w ŁęŜycach utrwalony i wzmocniony zostanie na kolejne
dziesiątki lat charakter uŜytkowania terenu połoŜonego w otulinie TPK na cele gospodarki
odpadami. W perspektywie kilkudziesięciu lat, gdy pozostałe tereny wokół Trójmiasta
podlegać będą silnej antropopresji, zachowanie jak najbardziej zwartych struktur
przyrodniczych o naturalnym lub semi-naturalnym charakterze jest bardzo istotne, gdyŜ
wspierać będzie oparcie się temu procesowi.
Poprzez utworzenie TPK, obszary cenne i potencjalnie cenne przyrodniczo w rejonie
inwestycji zostały juŜ objęte ochroną. Szczególnie wartościowe elementy przyrodnicze są
objęte ochrona rezerwatową. W odległości ok. 1,3 km na wschód od terenu inwestycji
połoŜony jest rezerwat przyrody „Cisowa”, a w odległości około 2,5 km na północny-zachód –
projektowany rezerwat przyrody „Dolina Zagórskiej Strugi”. NajbliŜsze obszary Natura 2000
połoŜone są daleko, w odległości ok.7 km (obszar PLH 220020 Pełcznica) i 10 km (obszar
PLH 220016 Mawra-Bagno Biała).
Zgodnie z opinią Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w pobliŜu terenu inwestycji nie
ma obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską bądź archeologiczną.
78
Główny ruch transportowy odbywać się będzie obwodnicą, co nie spowoduje wzrostu
uciąŜliwości transportowych odczuwanych przez mieszkańców Trójmiasta i innych
natęŜenia ruchu. Samochody dowoŜące odpady od producentów paliwa alternatywnego
włączać się będą do ruchu w róŜnych miejscach obwodnicy, co zapewni wyeliminowanie
lokalnego zwiększenia natęŜenia ruchu.
Zwiększone natęŜenie ruchu przy wjeździe/zjeździe z obwodnicy na węźle Chwarzno moŜe
stanowić punktowe ograniczenie ruchu na drodze w kierunku Rogulewa lub Wiczlina.
Zwiększenie natęŜenia ruchu na ulicach Chwarzniewskiej i Wiczlińskiej, wzdłuŜ których
następuje rozwój zabudowy mieszkalnej, czy na Marszewskiej, która na niektórych
odcinkach jest bardzo kręta, moŜe powodować odczuwalne utrudnienia w ruchu.
NajbliŜej połoŜone pojedyncze obiekty mieszkalne znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie
terenu inwestycji, od jego południowej strony. Kilka gospodarstw połoŜonych jest
w odległości około 150 m po stronie zachodniej. Pod lasem przy ul. Marszewskiej,
w odległości ok. 1,2 km powstaje i rozbudowuje się osada domów jednorodzinnych. Domy
jednorodzinne zaczynają teŜ powstawać pod lasem za składowiskiem.
Większe skupiska zwartej zabudowy są znacznie oddalone. Zabudowania we wsi ŁęŜyce
znajdują się w odległości co najmniej 2,5 km, zasłonięte hałdą składowiska. Kolejne tereny
o większym zaludnieniu połoŜone są za duŜymi połaciami lasu w kierunku na północ
(w odległości około 4 km – miejscowość Szmelta), na wschód (w odległości około 5 km –
miejscowość Demptowo), na zachód (w odległości około 5 km – miejscowość Bieszkowice).
Na południowym wschodzie i zachodzie, w odległości około 2-5 km rozproszona jest po
całym terenie zabudowa istniejących zagród, siedlisk i powstających nowych domów
jednorodzinnych o róŜnym standardzie. Część z tych domów znajduje się przy planowanej
trasie dojazdowej do instalacji, pozostałe w większości zaleŜne są komunikacyjnie od tej
drogi komunikacyjnie.
Tereny w pobliŜu lasów i pięknego parku krajobrazowego są atrakcyjne pod zabudowę
rekreacyjną i całoroczne wille. JednakŜe powierzchnia terenu pod zabudowę jest
ograniczona. W najbliŜszej okolicy widoczny jest proces rozbudowy osady połoŜonej od
południowej strony terenu inwestycji pod lasem. Dalej na południowy wschód i zachód, za
pasem lasu, następuje zagęszczanie istniejącej rozproszonej struktury osadniczej.
Zajmowanie terenów pod zabudowę moŜe teŜ następować w rejonie Szmelty. Są juŜ to
jednak tereny znacznie odległe od terenu inwestycji.
Istniejące składowisko moŜe być postrzegane jako element szpecący lokalny krajobraz
naturalny. Z punktu widzenia ochrony przyrody samo składowisko, jak i związany z jego
istnieniem transport odpadów, moŜe mieć negatywne skutki dla zachowania walorów
przyrodniczych. Składowisko jest jednak akceptowane na tyle (szczególnie, Ŝe
rekompensuje je przyroda pobliskiego parku krajobrazowego), Ŝe od południowej strony
powstają domy.
79
W najbliŜszych latach przewidziano budowę kompostowni odpadów, rozbudowę sortowni
odpadów, budowę kwatery składowiskowej oraz budowę segmentu do produkcji paliwa
alternatywnego z odpadów. Dodatkowa inwestycja na tym terenie będzie odbierana jako
mogąca pogorszyć stan środowiska, a co najmniej krajobrazu i nie będzie korzystnie
postrzegana.
Analizując uwarunkowania lokalne stwierdzono, Ŝe konflikty mogą wystąpić na tle:
zagroŜenie dla pogorszenia walorów przyrodniczych - konflikty społeczne mogą wystąpić
przede wszystkim z uwagi na ochronę przyrody – stworzenie ryzyka dla walorów istniejących
w okolicy, obniŜenie walorów krajobrazowych, zwiększenie antropopresji na teren parku
krajobrazowego. Zarząd TPK jest przeciwny zlokalizowaniu inwestycji na terenie w otulinie
parku, Wojewódzki Konserwator Przyrody nie uznaje tego terenu za korzystny dla tego typu
inwestycji.W opozycji mogą teŜ stanąć badacze i naukowcy, związani z tym terenem jak
równieŜ organizacje pozarządowe i niezrzeszeni miłośnicy przyrody.
pogorszenie jakości środowiska w miejscach zamieszkania i rekreacji, obniŜenie wartości
domów i gruntów - ze strony mieszkańców oporu moŜna się spodziewać w ŁęŜycach oraz
wszędzie tam, gdzie powstały niedawno, bądź teŜ są budowane domy rekreacyjne i wille.
Podobnie jak w przypadku Otomina koło Szadółek, mieszkańcy mają świadomość niedawno
poniesionych kosztów budowy, inwestycję będą traktować jako zagroŜenie wartości dla
których zdecydowali się pobudować w tej lokalizacji – ciszy, spokoju i piękna czystej
przyrody. Dodatkowo ich działka oraz nieruchomość mogą stracić na wartości. Szczególnie
aktywnie mogą protestować właściciele działek pod lasem, którym instalacja miałaby
dosłownie stanowić widok z okna. Swoje niezadowolenie mogą teŜ wyraŜać mieszkańcy
Trójmiasta, dla których rejon stanowi cenne miejsce rekreacji na łonie przyrody.
bezpieczeństwo zdrowia – w związku z budową instalacji pojawią się obawy i obiekcje
mieszkańców związane z moŜliwością pogorszenia stanu ich zdrowia. Szczególnie aktywni
mogą być okoliczni mieszkańcy (zabudowa w promieniu 1-2 km), jak równieŜ mieszkańcy
dalej połoŜonych osiedli - w odległości nawet 5 km, głównie z uwagi na trasę dojazdową do
instalacji przebiegającą w rejonie ich zamieszkania, poprzez którą obecność instalacji
w okolicy byłaby uświadamiana na co dzień. Dalsze osiedla połoŜone są za „ekranem”
z lasu, co znacznie zmniejsza moŜliwość wystąpienia konfliktu.
zwiększenie ruchu samochodowego – drogi, na których moŜna się spodziewać zwiększenia
ruchu samochodowego i tym samym utrudnienia warunków jazdy, opisane zostały w części
dotyczącej wprowadzenia nowych uciąŜliwości transportowych.
80
Rys. 6.8 Widok na teren inwestycji w Eko Dolinie
Rys. 6.9 Widok na zabudowania przy ul. Marszewskiej
81
Rys. 6.10 Społeczne uwarunkowania lokalizacji leżącej przy Eko Dolinie
Utwory bezpośredniego podłoŜa zbudowane są w spągowej części z osadów glin zwałowych
oraz piasków i Ŝwirów wodnolodowcowych zlodowacenia środkowopolskiego. PowyŜej
zalega kilkudziesięciometrowy kompleks osadów zlodowacenia bałtyckiego z kilkoma
poziomami glin przewarstwionych piaskami i Ŝwirami akumulacji wodnolodowcowej. Osady
najmłodszej fazy pomorskiej charakteryzują się najbardziej niejednorodną strukturą związaną
ze strefą moren czołowych.
W omawianym rejonie wyróŜnia się poziomy wodonośne:
poziom trzeciorzędowy,
wgłębne, czwartorzędowe poziomy wodonośne (górny i dolny),
pierwszy poziom wodonośny.
Wody gruntowe mają charakter wód zawieszonych o niewielkich miąŜszościach.
Zwierciadło wody ma charakter swobodny i stabilizuje się na rzędnych od około 103,5 m
n.p.m. do około 121,6 m n.p.m.
Warunki nośności podłoŜa gruntowego moŜna uznać za dobre.
Działka o korzystnej prostokątnej konfiguracji, o całkowitej powierzchni terenu 22 ha jest
w stanie pomieścić zakład termicznego przekształcania odpadów. Teren nie był dotychczas
wykorzystywany w celach budowlanych.
82
w rejonie przedmiotowej inwestycji w odległości ok. 6 km, do zasilania ww. stacji
transformatorowej 110/15 kV. Dzięki podłączeniu do sieci energetycznej zakład będzie mógł
oddawać/pobierać energię elektryczną.
wymagana jest budowa rurociągu ciepłowniczego. NaleŜy rozpatrywać dwa kierunki budowy
sieci cieplne.:
Kierunek Rumia-Reda gdzie wymagana jest budowa rurociągu ciepłowniczego
o wymiarach 2 x DN500 o długości ok. 5,5 km. Szacowany koszt budowy rurociągu
wynosi ok. 14 mln PLN.
Kierunek Gdynia Polifarb przez Chwarzno, Sokółkę, gdzie wymagana jest budowa
rurociągu ciepłowniczego o wymiarach 2 x DN400 o długości ok. 9,5 km.
Szacowany koszt budowy rurociągu wynosi ok. 26 mln PLN.
Rozpatrywany teren nie jest połączony z miejskim systemem wody wodociągowej oraz nie
posiada połączenia z miejską siecią kanalizacyjną. W pobliŜu znajduje się zakład
unieszkodliwiania odpadów Eko Dolina w pełni uzbrojony w media. Istnieje moŜliwość
włączenia ścieków z planowanej instalacji do ciągu technologicznego kanalizacji sanitarnej
Eko Doliny.
6.5. TEREN PRZY OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW „WSCHÓD”
Analizowany teren połoŜony jest we wschodniej części miasta Gdańska, na terenie śuław
Wiślanych. Teren połoŜony jest na działkach o numerach: 220/9, 220/10, 202/4, 222, 221,
218/8, obręb 300.
Teren pod inwestycję zlokalizowany jest w rejonie skrzyŜowania drogi krajowej nr 7 oraz
drogi nr 501, w pobliŜu ul. Benzynowej. Rozpatrywana działka znajduje się w bezpośrednim
sąsiedztwie oczyszczalni ścieków „Wschód”, od jej wschodniej strony.
Pobliskie sąsiedztwo od strony zachodniej i północno-zachodniej stanowią rozległe tereny
Rafinerii Gdańskiej. W okolicy Martwej Wisły zlokalizowana jest teŜ baza paliw rafinerii oraz
stocznia Wisła. Pozostałe otoczenie stanowią pola uprawne. Są to więc z jednej strony
tereny przemysłowe, z drugiej zaś strony – tereny niewiele przekształcone przez człowieka,
pełniące od lat funkcje agrarne. W pobliŜu występują rozsiane, pojedyncze, gospodarstwa
i grupy siedlisk. Zwarta zabudowa koncentruje się w dalszej odległości, głównie w obrębie
wsi, rozsianych pośród rozległych terenów rolniczych oraz po drugiej stronie rzeki,
w dzielnicach Gdańska o charakterze podmiejskim i rekreacyjnym
NajbliŜsze otoczenie o znaczeniu przyrodniczym to trzy obszary Natura 2000 połoŜone na
północ od terenu inwestycji w odległości około 2 km: PLB220005 „Zatoka Pucka”,
PLB220004 „Ujście Wisły” i PLH220044 „Ostoja w Ujściu Wisły” wraz z rezerwatem Ptasi Raj
przy ujściu Wisły Śmiałej. Obszar PLH220044 nakłada się terytorialnie na obszar specjalnej
ochrony. Te tereny podlegają równieŜ ochronie w postaci Obszaru Chronionego Krajobrazu
Wyspy Sobieszewskiej.
83
Na wodach Zatoki Gdańskiej utworzony jest obszar PLB220005 „Zatoka Pucka” specjalnej
ochrony ptaków, rozciągający się równoleŜnikowo od Władysławowa do ujścia Wisły Śmiałej.
Na wschód i południowy - wschód rozciąga się obszar chronionego krajobrazu śuławy
Gdańskie. W bezpośrednim rejonie inwestycji nie wyróŜniono obszarów potencjalnie
cennych z przyrodniczego punktu widzenia.
Zgodnie z opinią Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody nie ma przeciwwskazań dla
lokalizacji planowanej instalacji w rozwaŜanym miejscu biorąc pod uwagę obszary cenne
przyrodniczo.
Tereny wykorzystywane rekreacyjnie to ogródki działkowe w dolinie Martwej Wisły
w odległości około 1-2 km. WzdłuŜ Śmiałej i Martwej Wisły swoje bazy ma kilka Yacht
Klubów. Teren w pobliŜu mostu na Wyspę Sobieszewską jest przeznaczony na rozwój
infrastruktury portowej. Na Wyspie Sobieszewskiej znajdują się liczne ośrodki konferencyjno
- wypoczynkowe i kwatery prywatne, ulokowane głównie w Sobieszewie.
Zgodnie z opinią Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w pobliŜu terenu inwestycji nie
ma obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską bądź archeologiczną.
NajbliŜsze sąsiedztwo terenu inwestycji – oczyszczalnia ścieków „Wschód” - jest duŜym
obiektem naleŜącym do systemu wodno-ściekowego Trójmiasta. Obecnie, w ramach
projektu finansowanego z funduszy UE (Funduszu Spójności), trwają prace nad
modernizacją modułu gospodarki osadami ściekowymi oraz pogłębieniem skuteczności
procesu usuwania azotu ze ścieków, równieŜ w kontekście planowanego przejęcia ścieków
z likwidowanej oczyszczalni Zaspa.
Na terenach Rafinerii znajdują się obiekty technologiczne oraz oczyszczalnia ścieków. Przy
ulicy Benzynowej istnieje teŜ niewielki zakład zajmujący się produkcją keramzytu.
W odległości kilku kilometrów zlokalizowana jest budząca kontrowersje hałda fosfogipsów,
powstała w wyniku działalności Gdańskich Zakładów Nawozów Fosforowych.
W rejonie z udziałem przemysłu wprowadzane są róŜnorakie emisje do środowiska, w tym
emisje do powietrza z rafinerii. Wprowadzenie dodatkowych emisji będzie zdeterminowane
koniecznością zweryfikowania, na podstawie danych WIOŚ o aktualnym stanie
zanieczyszczenia powietrza, czy kolejna ilość zanieczyszczeń nie przekracza
dopuszczalnego stanu jakości powietrza. Jest to jednak teren połoŜony poza miastem,
dobrze przewietrzany, co wpływa korzystnie na pojemność środowiska.
Główny ruch transportowy odbywać się będzie obwodnicą i jej południowym, projektowanym
do wybudowania odcinkiem, co nie spowoduje odczuwalnego wzrostu uciąŜliwości
transportowych dla ludzi zamieszkujących w pobliŜu tych szlaków komunikacyjnych
i uŜytkowników dróg. NatęŜenie transportu w związku z lokalizacją inwestycji stanowić
będzie niewielką składową (około 27 pojazdów na dobę) ruchu na tych drogach.
Na drodze nr 501 oraz na przejeździe przez skrzyŜowanie drogi 501 z krajową drogą nr 7,
sporadycznie, w okresie zwiększonego natęŜenia ruchu (np. w wakacje), mogą być
odczuwalne trudnienia w ruchu drogowym.
Ruch samochodowy ulicą Naftową moŜe być zauwaŜalny przez okolicznych nielicznych
mieszkańców. Jednak w przypadku realizacji inwestycji droga ta zostanie przebudowana, co
zrekompensuje, a nawet powinno przewyŜszyć niedogodności związane ze zwiększeniem
transportu i wpłynąć na zwiększenie akceptowalności.
84
W promieniu do ok. 1 km od potencjalnej lokalizacji zabudowa jest nieliczna i silnie
rozproszona. Są to zazwyczaj pojedyncze siedliska naleŜące administracyjnie do Płoni Małej
czy wsi Wiślinka i Bogatka. PołoŜone są one pośród rozległych terenów wykorzystywanych
przede wszystkim rolniczo. Od strony zachodniej istotne sąsiedztwo stanowią tereny
przemysłowe. NajbliŜej połoŜony pojedynczy obiekt mieszkalny znajduje się w odległości
około 100 m na północny-wschód od terenu inwestycji. Kilka siedlisk połoŜonych jest w tym
kierunku w odległości około 200 – 300 m. Na południowy-wschód od terenu inwestycji,
w odległości około 800 m, znajdują się pojedyncze siedliska. PołoŜone są one przy
ul. Naftowej (potencjalnej drodze dojazdowej do instalacji), prowadzącej do drogi nr 501.
W promieniu ok. 1-2 km znajdują się wsie Wiślinka i Bogatka oraz zabudowa rozproszona
w Górkach Zachodnich i Płoni Wielkiej. Z uwagi na płaski teren inwestycja będzie widoczna
dla mieszkańców, nie zmieni jednak charakteru tego obszaru, dołączając się niejako do
kompleksu obiektów przemysłowych
W dalszej odległości, do ok. 5 km, od strony południowej wśród terenów rolniczych znajdują
się kolejne pojedyncze miejscowości: Rudniki, Przejazdowo, Dziewięć Włók czy Bystra. Na
północy, po drugiej stronie Martwej Wisły, dalsze sąsiedztwo stanowią równieŜ Sobieszewo,
Krakowiec i Stogi.
Na osi widokowej pomiędzy Stogami, Krakowcem a terenem pod inwestycję znajdują się
tereny i obiekty przemysłowe rafinerii, które stanowią wyraźną dominantę w krajobrazie, co
ograniczałyby zauwaŜalność nowej inwestycji w dalekim sąsiedztwie, w którym występuje
większe zaludnienie. Drogi dojazdowe wykorzystywane przez mieszkańców nie przebiegają
w pobliŜu inwestycji.
Miejscowości Przejazdowo, Dziewięć Włók, Bystra znajdują się w oddaleniu od terenu
inwestycji i choć teren jest płaski, to z uwagi na fakt liniowych zadrzewień ograniczających
horyzont i dróg dojazdowych w kierunku Trójmiasta prowadzących w oddaleniu od terenu
inwestycji, inwestycja nie powinna stanowić dla nich istotnego elementu codziennej
rzeczywistości.
Tereny połoŜone po północnej stronie Martwej Wisły mają odmienny charakter, róŜnią się
krajobrazowo od terenu na którym mogłaby powstać inwestycja, co jest dodatkowo
wzmocnione liniowym oddzieleniem przez rzekę. W percepcji np. turystów moŜe być to
klasyfikowane jako dwie zupełnie róŜne, niepowiązane jednostki przestrzenne.
W odniesieniu do wcześniej analizowanych potencjalnych lokalizacji, na rozwaŜanym terenie
aktualnie nie uwidacznia się wyraźny rozwój budownictwa. Pojedyncze domy lub niewielkie
ich skupiska powstają w rejonie istniejących wsi. W Wiślince proces rozwoju budownictwa
widoczny jest od strony zachodniej.
„Studia nad rozwojem metropolitalnym Trójmiasta” (ryc. 3.1.14-3.1.18 oraz odpowiedni opis)
wskazują, iŜ w rejonie analizowanej lokalizacji inwestycji trend rozwoju budownictwa jest
słabszy w porównaniu do innych rozpatrywanych w ramach niniejszego opracowania
obszarów. Zgodnie z informacjami zawartymi w przytoczonym opracowaniu, w tym rejonie
większość osiedli pełni funkcję rolniczą i dominuje zabudowa zagrodowa, a na Wyspie
Sobieszewskiej nie planuje się większych inwestycji mieszkaniowych, podobnie jak na
śuławach Gdańskich w granicach gminy wiejskiej Pruszcz Gdański. Obszar śuław
Gdańskich zaklasyfikowany został jako obszar pozbawiony terenów inwestycyjnych.
85
Tereny naleŜące administracyjnie do gminy Pruszcz Gdański sąsiadujące od wschodu
z lokalizacją nie są objęte MPZP. W Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania
Przestrzennego Gminy Pruszcz Gdański, załoŜono kierunki zagospodarowania tej części
gminy (Rys. 6.14). Dla terenów leŜących bezpośrednio przy analizowanej lokalizacji
wyznaczono następujące funkcje:
Tereny sąsiadujące z lokalizacją od południa przewidziane są jako potencjalne
plantacje wierzby energetyczne.
Tereny leŜące przy ul. Naftowej na odcinku od trasy 501 do granic gminy
przeznaczono pod potencjalne usługi produkcyjne i składowe.
Tereny biegnące wzdłuŜ granicy gminy na odcinku od Martwej Wisły do ul. Naftowej
przeznaczone są pod zabudowę usługową, produkcyjną i składową.
Natomiast dla terenów połoŜonych w dalszej odległości przewidziano następujące funkcje:
Tereny otaczające Wiślinkę oraz ciągnące się wzdłuŜ drogi 501 na odcinku od
Wiślinki do ul. Płońskiej przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową i usługową.
Tereny połoŜone wzdłuŜ Martwej Wisły ciągnące się od okolic Mostu pontonowego
na wschód przeznaczone są pod zagospodarowanie turystyczne.
W pobliŜu terenu inwestycji istnieją juŜ tereny przemysłowe i wykorzystywane na cele
komunalne (oczyszczalnia ścieków), co zazwyczaj ułatwia zlokalizowanie kolejnej inwestycji
o podobnym charakterze, szczególnie w szerokim kontekście społecznym. Na turystycznych
planach Trójmiasta (np. wydawnictwa Demart, Piętka, Copernicus), dostępnych powszechnie
na rynku, okoliczne tereny oznaczane są graficznie jako tereny przemysłowe, co powoduje
iŜ tak są one zapisywane w świadomości mieszkańców (w tym mieszkańców Trójmiasta) czy
turystów.
Zakłada się, Ŝe w debatę zaangaŜowana będzie przede wszystkim określona społeczność
lokalna, dzięki czemu istnieje moŜliwość nawiązania dialogu, który moŜe doprowadzić do
porozumienia. Społeczność ta ma bieŜący kontakt z inwestycjami w swoim otoczeniu, ma
określone doświadczenie i sprecyzowane obawy. Daje to moŜliwość dyskutowania nad
konkretnymi argumentami (a nie nad niedookreślonymi obawami) i dojścia do konkretnych
uzgodnień, a w przyszłości moŜe zaowocować czynnym udziałem społeczeństwa
w ewentualnej procedurze oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Przy
mniejszej liczbie mieszkańców łatwiejszy jest kontakt z kaŜdym zainteresowanym
i wzajemne przedstawienie argumentów/obaw i łatwiejsze wzajemne przekazywanie
informacji w środowisku, w którym mieszkańcy się znają.
Teren w pobliŜu inwestycji jest słabo zaludniony, w związku z inwestycją nie powstaną
istotne uciąŜliwości transportowe (a wręcz lokalnie warunki transportu poprawiłyby się, dzięki
modernizacji ul. Naftowej), inwestycja nie będzie oddziaływać na obszary chronione i nie
znajduje się w ich pobliŜu. Nie będzie równieŜ powodować istotnej zmiany w krajobrazie.
Wszystkie powyŜsze czynniki potencjalnie zwiększają akceptowalność społeczną inwestycji.
MoŜliwość wystąpienia konfliktów społecznych została oceniona jako stosunkowo
najmniejsza spośród rozwaŜanych lokalizacji, przede wszystkim z uwagi na ilość osób, która
miałaby cel w angaŜowaniu się w konsultacje społeczne.
Teren w pobliŜu inwestycji jest słabo zaludniony, w dość rozległym sąsiedztwie (w promieniu
do około 1 km) znajdują się jedynie pojedyncze zabudowania i skupiska domów. W dalszej
odległości tereny są głównie wykorzystywane rolniczo, niewielkie obszary zajęte są pod
zabudowę, w tym głównie zabudowę zagrodową, jednorodzinną, niską.
86
Mieszkańcy dalej połoŜonych miejscowości od strony południowej raczej nie przejeŜdŜają na
co dzień w pobliŜu miejsca inwestycji (przewidziana lokalizacja jest uboczu), jednak nowa
instalacja będzie obecna w ich świadomości jako kolejny element przemysłowy
zlokalizowany w pobliŜu, widoczny z uwagi na płaski teren.
Przy ul. Naftowej, w pobliŜu terenu inwestycji, połoŜony jest dom sołtysa, którego właściciel
z racji pełnionej funkcji mógłby być przedstawicielem i promotorem lokalnej społeczności w
przypadku konfliktu. Istotnym jest, aby ta osoba posiadła rzetelne informacje na temat
inwestycji.
Analizując uwarunkowania lokalne stwierdzono, Ŝe konflikty mogą wystąpić głównie
w następujących obszarach:
bezpieczeństwo zdrowia - duŜego zaangaŜowania moŜna się spodziewać głównie ze strony
mieszkańców wsi Wiślinki i Bogatka oraz mieszkańców Wyspy Sobieszewskiej, którzy od
kilku lat protestują przeciwko hałdzie fosfogipsów utworzonej w pobliŜu ich miejscowości,
w wyniku działalności Gdańskich Zakładów Nawozów Fosforowych. Z niektórych badań
wynika, iŜ hałda oddziałuje negatywnie na zdrowie ludzi oraz środowisko. Mieszkańcy mogą
obawiać się kolejnej inwestycji, co do której na pewno zasłyszą opinie o szkodliwości. Ludzie
ci nie mają juŜ zaufania i są ostroŜni.
MoŜliwe jest takŜe włączenie się innych mieszkańców, szczególnie z terenów
zabudowanych, z których widoczny byłby komin instalacji. Dodanie kolejnego elementu
przemysłowego moŜe budzić obawę o obniŜenie jakości środowiska poprzez kumulację
oddziaływania, wpływającą na stan zdrowia mieszkańców.
W rejonie terenu inwestycji aktywny jest Greenpeace. Prowadzi działania na rzecz
zapobiegania negatywnego oddziaływania na ludzi i środowisko Gdańskich Zakładów
Nawozów Fosforowych w Wiślince i właściwego zabezpieczenia hałdy. Organizacja ta moŜe
się włączyć w debatę na temat lokalizacji inwestycji obok oczyszczalni ścieków, a głównie
roli i oddziaływania samej inwestycji.
ograniczenie dochodów – Wyspa Sobieszewska jest popularnym miejscem wypoczynku
weekendowego, pobytów konferencyjnych czy wakacyjnych. Na turystyce opiera się duŜa
cześć dochodów mieszkańców, którzy często poczynili w tym zakresie duŜe inwestycje,
rozwijając m.in. bazę noclegową. Mieszkańcy obawiają się (pomimo znacznego oddalenia
i odmiennego charakteru niŜ teren w pobliŜu oczyszczalni) spadku popularności tego miejsca
rekreacji i wypoczynku wśród odwiedzających w wyniku wybudowania instalacji, co
wiązałoby się z ograniczeniem dochodów z tego tytułu. Na Wyspie Sobieszewskiej
poczyniony został szereg inwestycji, aby wyspa miała charakter „wyspy ekologicznej”
i chcieliby ten wizerunek utrzymać. W obronie interesów wyspy i jej mieszkańców działa
Stowarzyszenie Przyjaciół Wyspy Sobieszewskiej (www.spws.wyspa.biz)
obniŜenie wartości domów i gruntów - ze strony okolicznych mieszkańców oporu moŜna się
spodziewać tam, gdzie powstały niedawno, bądź teŜ są budowane nowe domy, gdyŜ ich
mieszkańcy mają świadomość niedawno poniesionych kosztów budowy, zaciągniętych
kredytów. Te same obawy mogą dotyczyć równieŜ właścicieli starszych zabudowań. Z uwagi
na połoŜenie w sąsiedztwie aglomeracji właściciele gruntów rolnych, mogą się obawiać
spadku ich wartości w przypadku, gdyby chcieli je odrolnić i przeznaczyć pod zabudowę.
Jednak w rejonie występuje stosunkowo niewielkie nasilenie procesu rozwoju budownictwa.
zwiększenie ruchu samochodowego – mieszkańcy mogą się obawiać wzrostu natęŜenia
ruchu, powodującego ograniczenia w transporcie, szczególnie biorąc pod uwagę aktualnie
istniejący układ komunikacyjny. Wybudowanie południowego odcinka obwodnicy
w planowanym czasie, tj. przed uruchomieniem instalacji powinno ograniczyć te obawy.
87
Rys. 6.11 Widok na teren inwestycji przy Oczyszczalni „Wschód”
Rys. 6.12 Widok na zabudowania położone najbliżej potencjalnej inwestycji
88
Rys. 6.13 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej przy Oczyszczalni „Wschód”
W podłoŜu występują utwory czwartorzędowe holoceńskie, reprezentowane przez piaski
drobne i piaski średnie z licznymi przewarstwieniami namułów organicznych i torfów. Woda
gruntowa występuje na głębokości ok. 1 m p.p.t. Stan wód gruntowych jest silnie związany
z okresowymi wahaniami stanu wód powierzchniowych w zaleŜności od pory roku, opadów
atmosferycznych oraz stanu wody w Martwej Wiśle.
W związku z charakterystyką podłoŜa niezbędne jest palowanie gruntu przed budową
instalacji.
Działka o całkowitej powierzchni terenu 13 ha jest w stanie pomieścić zakład termicznego
przekształcania odpadów. Teren nie był dotychczas wykorzystywany do celów budowlanych.
elektryczną.
89
ok. 7,5 km. Szacowany koszt budowy rurociągu wynosi ok. 21 mln PLN.
Wodociąg o średnicy 100 mm przebiega w ul. Benzynowej w odległości około 250 m od
rozpatrywanej lokalizacji, lecz jego wydajność jest niewystarczająca dla zaopatrzenia
w wodę planowanej instalacji. W celu zasilenia w wodę projektowanego zakładu konieczne
będzie wybudowanie odcinka sieci wodociągowej lub przebudowa istniejącego celem
zwiększenia wydajności.
Kanał sanitarny tłoczny o średnicy 280 mm przebiega w ul. Benzynowej w odległości około
250 m od rozpatrywanej lokalizacji. Do kanału moŜliwe jest odprowadzenie ścieków
z projektowanego obiektu. Konieczna będzie budowa lokalnej przepompowni ścieków wraz
z przewodem tłocznym.
Dodatkowo istnieje moŜliwość włączenia ścieków z planowanej instalacji do ciągu
technologicznego kanalizacji sanitarnej oczyszczalni „Wschód”.
90
Wielokryterialna analiza moŜliwości lokalizacji na terenie województwa pomorskiego regionalnej instalacji do termicznego przekształcania energetycznej frakcji odpadów
Rysunek 6.14 Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pruszcz Gdański – tereny przy Oczyszczalni Wschód
91
6.6. LOKALIZACJA NA TERENIE EC3 GDYNIA
Obszar, na którym planowana jest inwestycja, połoŜony jest na terenie elektrociepłowni EC3
w Gdyni, naleŜącej do koncernu EDF.
Otoczenie terenu, poza samą elektrociepłownią, ma charakter przemysłowy. Zlokalizowana
jest tutaj Stocznia Gdynia, pomniejsze zakłady przemysłowe, baza kontenerowa itp.
Pobliski teren jest równieŜ wyraźnie przekształcony antropogenicznie - zabudowa
mieszkalna, w tym kilkunastopiętrowe bloki znajdują się w sąsiedztwie od strony zachodniej
i północnej tworząc zwartą tkankę miejską. Bloki i domy wchodzą na wzgórze (stąd nazwa
dzielnicy – Pogórze), widoczne jest zagospodarowanie kaŜdej wolnej przestrzeni. Za
wzgórzem zaczynają rozciągać się tereny podmiejskie, wykorzystywane rolniczo,
z pojedynczymi skupiskami osad. PołoŜenie za wzgórzem wyraźnie odcina je od wpływu
miasta.
Biorąc pod uwagę powyŜsze uwarunkowania wartości nabiera obszar leśny, połoŜony
w dzielnicy ObłuŜe, stanowiąc enklawę przyrody w zurbanizowanym i przemysłowym
otoczeniu. Na uwagę zasługuje równieŜ obszar leśny o duŜej powierzchni połoŜony na
północny – zachód od Pogórza.
Obszary uznane za cenne z przyrodniczego punktu widzenia znajdują się w oddaleniu od
terenu inwestycji. Północna granica Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego przebiega około
1,5 km od terenu inwestycji, najbliŜszy obszar Natura 2000 to PLB220005 „Zatoka Pucka”
znajdujący się w odległości około 4,5 km.
W rejonie miejskim z duŜym udziałem przemysłu wprowadzane są róŜnorakie emisje do
środowiska, w tym emisje do powietrza z elektrociepłowni. Wprowadzenie dodatkowych
emisji wiązać się będzie z koniecznością zweryfikowania, na podstawie danych WIOŚ
o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza, czy kolejna ilość zanieczyszczeń nie
wpłynie na pogorszenie stanu środowiska.
W pobliŜu terenu inwestycji nie występują obiekty podlegające ochronie archeologicznej lub
konserwatorskiej.
Główny ruch transportowy odbywać się będzie obwodnicą co nie spowoduje wzrostu
uciąŜliwości transportowych odczuwanych przez mieszkańców Trójmiasta i innych
natęŜenia ruchu. Zwiększenie natęŜenia ruchu odczuwalne moŜe być na drodze numer 20,
na odcinku ul. Morskiej i Estakadzie Kwiatkowskiego
W odległości juŜ około 380 m na północ od terenu inwestycji występuje zwarta zabudowa
miejska, zarówno wielorodzinna jak i jednorodzinna. Z budynków połoŜonych na wzgórzu
i z wieŜowców rozpościera się panoramiczny widok na tereny przemysłowe, w tym teren
inwestycji, co sprawia, Ŝe wydaje się on połoŜony jeszcze bliŜej. Na południe od terenu
inwestycji, w rejonie ul. Morskiej istnieją duŜe osiedla wieŜowców na terenie dzielnicy
Chylonia.
92
Zwarta tkanka zabudowy miejskiej w pobliŜu terenu inwestycji nie pozwala na jej dodatkowe
zagęszczenie. Rozwój budownictwa moŜliwy jest w kierunku granic miasta, na północ
i zachód. Na chwilę obecną natęŜenie procesu rozbudowy jest w tym rejonie słabe, takŜe ze
względu na ukształtowanie terenu, jak i obecność terenów przemysłowych.
„Studia nad rozwojem metropolitalnym Trójmiasta” przewidują niewielki wzrost terenów
zajętych pod budownictwo w kierunku na Kosakowo, Dębogórze i Pierwoszyno. Obecnie
widoczny jest w tych miejscowościach rozwój zabudowy jednorodzinnej o charakterze
podmiejskim.
Istniejące w pobliŜu duŜe obszary terenów przemysłowych wpływają na większą
akceptowalność kolejnych inwestycji o charakterze przemysłowym. Analizowana instalacja
ma jednak specyficzny charakter i projekt jej wybudowania moŜe się raczej spotkać
z oporem społecznym.
MoŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych jest duŜa. Spodziewać się ich
moŜna przede wszystkim od okolicznych, licznych mieszkańców. Kościół połoŜony przy
ul. Unruga, tuŜ przy terenach elektrociepłowni, a więc niemal z widokiem na teren inwestycji,
moŜe pełnić funkcję jednoczenia mieszkańców parafii, jak równieŜ być miejscem wymiany
informacji.
ZagroŜenie dla walorów przyrodniczych nie powinno być istotnym źródłem konfliktu, ze
względu na oddalenie od obszarów cennych przyrodniczo, choć zawsze przy instalacjach
termicznego unieszkodliwiania moŜna się go spodziewać ze strony organizacji
ekologicznych.
Aktywizacji lokalnej społeczności moŜna się spodziewać ze względu na:
bezpieczeństwo zdrowia - ze względu na bliską odległość od zabudowań i obawę, Ŝe
kolejny obiekt mogący zanieczyszczać powietrze powstanie w ich pobliŜu. Nasilenie oporu
zwiększać będzie fakt, Ŝe instalacja połoŜona będzie w obniŜeniu w stosunku do budynków,
a więc emisja do powietrza uwalniana będzie na wysokości mieszkań. Codzienny, doskonały
widok z okien ze wzgórza na teren pod instalację i ewentualnie kolejną instalację z kominem
moŜe dodatkowo ugruntowywać obawy.
93
Rys. 6.15 Widok na zabudowania przy ul. Złotej w Gdyni
Rys. 6.16 Widok z terenu instalacji na Osiedle Pogórze
94
Rys. 6.17 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej w EC3 w Gdyni
95
W podłoŜu stwierdzono występowanie utworów czwartorzędowych holoceńskich,
reprezentowanych przez: nasypy niekontrolowane, nasypy budowlane, piaski drobne, piaski
średnie, piaski grube. Uwzględniając genezę, stan i rodzaj gruntów moŜna stwierdzić mało
korzystne warunki gruntowo-wodne.
Woda gruntowa o zwierciadle swobodnym występuje na głębokościach od 2,0 do 2,6 m
(12,3 m n.p.m.). Poziom wody gruntowej moŜe ulegać okresowym wahaniom nawet
do 1,2 m.
Instalacja mogłaby być zlokalizowana na terenie o powierzchni ok. 3,5 ha w pobliŜu bramy
wjazdowej, gdzie aktualnie znajdują się plac magazynowy, portiernia, podziemny garaŜ oraz
pralnia. Działka posiada wystarczającą powierzchnię i korzystną prostokątna konfigurację.
elektryczną.
Elektrociepłownia wytwarza ciepło, oddawane do miejskiej sieci ciepłowniczej poprzez
rurociągi ciepłownicze o wymiarach 2 x DN1000. Zakład termicznego przekształcania
odpadów mógł by wykorzystywać istniejącą infrastrukturę.
Elektrociepłownia EC3 Gdynia jest połączona z miejskim systemem wody wodociągowej. Na
terenie eksploatowane są studnie głębinowe. Zakład posiada połączenia z miejską siecią
kanalizacyjną. MoŜliwe jest podłączenie zakładu termicznego przekształcania odpadów do
istniejącej sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.
96
6.7. LOKALIZACJA NA TERENIE EC2 GDAŃSK
Obszar, na którym planowana jest inwestycja, połoŜony jest w centrum miasta Gdańsk, na
terenie elektrociepłowni EC2, naleŜącej do koncernu EDF.
NajbliŜsze otoczenie terenu, poza samą elektrociepłownią, ma równieŜ charakter
przemysłowy. Zlokalizowana jest tutaj Stocznia Północna i Gdańska Stocznia Remontowa,
zakłady CPN, zakłady Olvit oraz pomniejsze zakłady przemysłowe, jak np. produkcja
kruszywa budowlanego.
Na terenie przeznaczonym pod przemysł łatwiej wprowadzić kolejną instalację kierującą
strumień emisji do powietrza. NaleŜy brać jednak pod uwagę, Ŝe są to tereny połoŜone
w centrum, w niewielkiej odległości od obszarów zabytkowych (Stare Miasto i Główne Miasto
znajdują się w odległości od około 2 km na południe).
Od strony zachodniej i południowo zachodniej występuje zabudowa mieszkalna, a po drugiej
stronie Al. Zwycięstwa (w promieniu 1 - 3 km od planowanej instalacji), kampusy trzech
uczelni – Politechniki, Uniwersytetu i Akademii Medycznej oraz kilka szpitali
(m.in. Wojewódzki Szpital Zakaźny, Szpital Kliniczny i Szpital PołoŜniczy), a takŜe
śródmiejskie tereny zielone, w tym parki i ogródki działkowe wykorzystywane rekreacyjnie
przez licznych mieszkańców.
Obszary uznane za cenne z przyrodniczego punktu widzenia znajdują się w oddaleniu od
terenu inwestycji. Trójmiejski Park Krajobrazowy znajduje się w odległości około 4 km,
obszar Natura 2000 PLB220005 „Zatoka Pucka” znajduje się w odległości około 3,3 km,
niewielki obszar PLH220030 „Twierdza Wisłoujście” w odległości około 3 km.
Drogi, którymi będzie odbywać się transport odpadów do instalacji, są największymi ciągami
komunikacyjnymi w mieście. Dodatkowe natęŜenie ruchu związane z instalacją (ok. 27
pojazdów na dobę) moŜe być w pewnym stopniu odczuwalne w rejonie łączenia się
głównych ulic w mieście, którymi przebiega trasa dojazdu odpadów do instalacji, w tym na
odcinkach ul. Marynarki Polskiej, Al. Hallera i Al. Zwycięstwa, Al. Grunwaldzkiej oraz
w mniejszym stopniu - na ul. Słowackiego prowadzącej do obwodnicy.
NajbliŜsza zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości około 400 m na zachód od terenu
inwestycji. Stanowi ją osiedle u zbiegu ulic Reja i Marynarki Polskiej składające się głównie
z kilkunastu bloków i wieŜowców. Dalsze sąsiedztwo stanowi rozległa zabudowa składająca
się z kilkupiętrowych starych kamienic i starszego typu zabudowy indywidualnej. Osiedle to
odległe jest od terenu inwestycji o ok. 900 m.
Zwarta tkanka zabudowy miejskiej w pobliŜu terenu inwestycji nie pozwala na jej dodatkowe
zagęszczenie, mogą powstawać pojedyncze budynki. Tereny wykorzystywane na cele
przemysłowe nie zmienią swojej funkcji i charakteru, jedynie niektóre z nich mogą być
w przyszłości potencjalnie wykorzystane na inne cele.
97
Istniejące w pobliŜu duŜe obszary terenów przemysłowych wpływają na większą
akceptowalność kolejnych inwestycji o charakterze przemysłowym. Analizowana instalacja
ma jednak specyficzny charakter i projekt jej wybudowania moŜe się spotkać z oporem
społecznym.
MoŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych jest duŜa. Spodziewać się ich
moŜna przede wszystkim ze względu na:
bezpieczeństwo zdrowia - bliska odległość od zwartej zabudowy miejskiej moŜe powodować
obawę, Ŝe kolejny obiekt mogący zanieczyszczać powietrze powstanie w ich pobliŜu.
W niedalekiej odległości znajdują się śródmiejskie tereny rekreacyjne i kilka szpitali,
w pobliŜu których powietrze powinno być jak najczystsze. Osobami protestującymi mogą
zatem być nie tylko mieszkańcy najbliŜszych okolic, ale takŜe osoby zamieszkujące teren
całego Gdańska, szczególnie osoby korzystające ze wspomnianych terenów rekreacyjnych
czy usług szpitali. Jest to zatem obszerna grupa ludzi, trudna do zdefiniowania, a zatem
trudny partner do prowadzenia kampanii informacyjnej i dialogu.
obiekty ochrony architektonicznej – pobliŜe Starego i Głównego Miasta z licznymi zabytkami
moŜe powodować obawy o szkodliwy wpływ funkcjonującej instalacji na zachowanie tych
obiektów w dobrym stanie. Grupą osób protestujących mogą być szeroko rozumiani
miłośnicy Gdańska, w tym zawodowo związani z ochroną zabytków lub architekturą.
zagroŜenie dla walorów przyrodniczych nie powinno być istotnym źródłem konfliktu, ze
względu na oddalenie od obszarów cennych przyrodniczo, choć zawsze przy instalacjach
termicznego unieszkodliwiania moŜna się go spodziewać ze strony organizacji
ekologicznych.
98
Rys. 6.18 Widok na teren inwestycji w EC2 w Gdańsku
Rys. 6.19 Widok na bloki położone przy ul. Reja w Gdańsku
99
Rys. 6.20 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej w EC2 w Gdańsku
W podłoŜu występują utwory czwartorzędowe holoceńskie, reprezentowane przez: nasypy
niekontrolowane, nasypy budowlane, piaski drobne, piaski średnie, piaski grube.
Uwzględniając genezę, stan i rodzaj gruntów moŜna stwierdzić mało korzystne warunki
gruntowo-wodne. Grunty warstwy geotechnicznej III są nośne, natomiast grunty warstw Ia,
Ib, II i A są słabonośne i nie nadają się do posadowienia bezpośredniego. W utworach
piaszczystych stwierdzono występowanie namułów organicznych i torfów.
Woda gruntowa występuje na głębokości 3,2-9,0 m p.p.t. i charakteryzuje się miejscami
napiętym zwierciadłem, stabilizującym się na głębokości 1,35 – 1,50 m ppt, co odpowiada
rzędnym H=0,69 – 0,80 m npm. Stan wód gruntowych moŜe ulegać okresowym wahaniom
(amplituda ok. 1 m) w zaleŜności od pory roku, opadów atmosferycznych oraz stanu wody
w Martwej Wiśle.
Całkowita powierzchnia EC Gdańsk wynosi 40 ha, jednak mimo tak duŜej powierzchni nie
ma wystarczającej ilości miejsca na postawienie zakładu termicznego przekształcana
odpadów.
100
elektryczną.
Elektrociepłownia wytwarza ciepło, oddawane do miejskiej sieci ciepłowniczej poprzez
rurociągi ciepłownicze o wymiarach 2 x DN1000. Zakład termicznego przekształcania
odpadów mógłby wykorzystywać istniejącą infrastrukturę do przekazywania ciepła.
Elektrociepłownia EC2 Gdańsk jest połączona z miejskim systemem wody wodociągowej. Na
terenie eksploatowane są studnie głębinowe. Zakład posiada połączenia z miejską siecią
kanalizacyjną. MoŜliwe jest podłączenie zakładu termicznego przekształcania odpadów do
istniejącej sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.
101
6.8. ANALIZA GŁÓWNYCH KIERUNKÓW PRZEMIESZCZANIA SIĘ
MAS POWIETRZA
WaŜnym aspektem omawianych potencjalnych lokalizacji dla instalacji termicznej jest jej
odbiór społeczny i moŜliwość uzyskania akceptacji społecznej dla inwestycji. Szczególnie
zatem waŜna jest analiza potencjalnego odbioru, przez bezpośrednich sąsiadów instalacji,
emisji rozumianej jako przemieszczanie mas wydobywającego się „dymu” z komina instalacji
w kierunku domostw. W odbiorze społecznym, w potocznym rozumieniu, widok
wydobywających się z komina wyziewów jest nośnikiem informacji o zagroŜeniu dla zdrowia
i pogorszeniu jakości Ŝycia. Dlatego podjęto próbę ukazania tego aspektu w kontekście
dostępnych badań i pomiarów głównych kierunków wiania wiatru w poszczególnych
rozwaŜanych lokalizacjach.
Wartości siły i kierunku wiatru we wszystkich rozpatrywanych lokalizacjach oprócz Eko
Doliny zaczerpnięte zostały z opracowania „Stan zanieczyszczenia powietrza
atmosferycznego w aglomeracji Gdańskiej i Tczewie w roku 2005 i informacja o działalności
Fundacji ARMAAG.” wydanych przez Agencję Regionalnego Monitoringu Atmosfery
Aglomeracji Gdańskiej. Daje to moŜliwość porównania lokalizacji w tym aspekcie, z uwagi na
jednorodną zastosowaną technikę pomiarów oraz punkty pomiarowe zbliŜone połoŜeniem do
analizowanych lokalizacji.
Rys. 6.21 Oznaczenie siły wiatru (m/s) dla poszczególnych róż wiatru (analogiczną skalę
zastosowano do wszystkich prezentowanych diagramów).
6.8.1. Teren przy ZU Szadółki/ GPEC Szadółki
W pobliŜu tych lokalizacji znajduje się stacja AM5. Zlokalizowana jest ona na ul. Ostrzyckiej
na północny wschód od w/w działek. Według wskazań tej stacji z roku 2005 w pobliŜu tej
lokalizacji dominowały wiatry wiejące z kierunku WSW – 12,7% i W – 12,3%. W sezonie
grzewczym dominującymi kierunkami były WSW – 11,3% i W – 11,6%. Natomiast w sezonie
letnim WSW – 14,2% i W – 13,0%. Średnia prędkość wiatru wynosiła tu 3 m/s.
W głównym kierunku przemieszczania się mas powietrza znad lokalizacji instalacji połoŜony
jest ZU Szadółki i obwodnica Trójmiasta. Budynki mieszkalne występują w dalszej odległości
po wschodniej stronie obwodnicy Trójmiasta.
102
Rys. 6.22 Róża wiatrów stacji AM5 – Gdańsk, ul. Ostrzycka
W latach 2002 i 2003 dominowały tu wiatry z kierunku ESE. Z kolei w latach 2004-2006
przewaŜały wiatry z sektora zachodniego (głównie WSW).
6.8.2. Eko Dolina
Według danych uzyskanych z istniejącego tu zakładu Eko Dolina i dotyczących pomiarów
w grudniu 2007 r. okolicach tych występuje przewaga wiatrów wiejących z wektora - NW,
W, SW. Z tego kierunku wieje ok. 49,2% wszystkich wiatrów. Wiatry z kierunku zachodniego
W stanowią 21% wszystkich wiatrów.
W kierunku przemieszczania się mas powietrza znad lokalizacji instalacji połoŜony jest
kompleks leśny który rozciąga się na wiele kilometrów. W kierunku tym nie występują Ŝadne
budynki mieszkalne.
6.8.3. Oczyszczalnia „Wschód”
W pobliŜu tej lokalizacji na ul. Kaczeńce znajduje się stacja pomiarowa AM2. Stacja ta leŜy
na północny zachód od potencjalnej lokalizacji inwestycji, po drugiej stronie Martwej Wisły.
Według wskazań tej stacji z 2005 r. dominującymi wiatrami w tej okolicy są wiatry wiejące
z kierunku SSE – 14,9% i SE – 12,3%. W sezonie grzewczym kierunkami dominującymi były
SSE – 21,2% i SE – 16,3%. W sezonie letnim kierunkami dominującymi były NE – 10,8%
i NNE – 9,6%. Średnia roczna prędkość wiatru wynosiła 2,7 m/s.
W kierunku w którym głównie przemieszczają się masy powietrza znad lokalizacji instalacji
nie występują Ŝadne większe skupiska zabudowań. Tereny te są uŜytkowane przemysłowo
między innymi przez Rafinerię Gdańską.
103
Rys. 6.23 Róża wiatrów stacji AM2 – Gdańsk, ul. Kaczeńce
6.8.4. EC3 Gdynia
Pomiary kierunku i siły wiatru przy tej lokalizacji wykonane zostały przez stację pomiarową
naleŜącą do Fundacji ARMAAG. Stacja ta o numerze AM4 zlokalizowana jest w Gdyni przy
ul. Porębskiego w nieduŜej odległości na północ od miejsca potencjalnej lokalizacji instalacji.
Według danych Fundacji wiatry wiejące w okolicach tej lokalizacji miały w 2005 roku
dominujący kierunek SE – 15,4% i SSE – 13%. W sezonie grzewczym rozkład ten
przedstawiał się następująco SE – 17,1%, SSE – 16,4%, natomiast w sezonie letnim
SE – 13,4%, WNW – 12,1%. Średnia roczna prędkość wiatru wynosiła w okolicach stacji
pomiarowej 2,1 m/s.
Lokalizacja połoŜona jest w dolinie ciągnącej się ze wschodu w kierunku morza. Brzegi
doliny zabudowane są budynkami mieszkalnymi, natomiast w jej zagłębieniu rozlokowane są
tereny przemysłowe. Pomiary wykazały, Ŝe główna oś przemieszczania się mas powietrza to
W – E. Okoliczne budynki, które rozlokowane są równolegle do osi przemieszczania się mas
powietrza nie są więc naraŜone na ciągłe oddziaływanie emisji instalacji.
Rys. 6.24 Róża wiatrów stacji AM4 – Gdynia, ul. Porębskiego
104
6.8.5. EC2 Gdańsk
Pomiary przy tej lokalizacji wykonane zostały w 2005 r. przez stację pomiarową AM8
znajdującą się w Gdańsku przy ul. Leczkowej. Ulica ta znajduje się w niedalekiej odległości
na zachód od terenu elektrociepłowni. Według danych uzyskanych przez tę stację w 2005 r.
dominujący kierunki wiatru w ciągu całego roku to SE – 21,6%, WSW – 14,7%. W sezonie
grzewczym kierunkami dominującymi były SE – 29,1% i WSW – 14,9%. Natomiast w sezonie
letnim dominujące kierunki to WSW – 14,5% i SE – 12,8%. Średnia roczna prędkość wiatru
dla tej lokalizacji wynosiła 1,8 m/s.
Według wskazań stacji pomiarowej, masy powietrza przemieszczają się tu głównie wzdłuŜ
koryta Martwej Wisły w stronę Bałtyku. Oś po której przemieszczają się masy powietrza
biegnie nad terenami wykorzystywanymi przemysłowo.
Rys. 6.25 Róża wiatrów stacji AM8 – Gdańsk, ul. Leczkowa
105
6.9. ANALIZA STANU TECHNICZNEGO DRÓG DOJAZDOWYCH DO
INSTALACJI
6.9.1. Teren przy ZU Szadółki
Działki przeznaczone pod potencjalną inwestycję połoŜone są przy ul. Jabłoniowej
w Gdańsku. Znajdują się one w bezpośrednim pobliŜu obwodnicy Trójmiasta (trasy S6),
która zapewnia dogodny transport zarówno w kierunku północnym jak i południowym. Dojazd
do instalacji od strony zachodniej jest moŜliwy, lecz drogi w pobliŜu analizowanej lokalizacji
są wąskie, po części szutrowe, przeznaczone raczej pod transport lokalny dla okolicznych
mieszkańców. Od instalacji w kierunku wschodnim prowadzi ul. Jabłoniowa. Przechodzi ona
pod obwodnicą tworząc węzeł i biegnie dalej na wschód łącząc się z ul. Armii Krajowej, która
jest częścią drogi krajowej nr 7.
Ul. Jabłoniowa na odcinku od zakładu do obwodnicy jest w dobrym stanie pozwalającym na
bezproblemowy przejazd samochodów cięŜarowych. Wiadukt obwodnicy leŜący nad
ul. Jabłoniową ma wysokość 4,43 m i pozwala na swobodny przejazd.
Szacuje się, Ŝe do instalacji termicznej umiejscowionej w tej lokalizacji będzie przyjeŜdŜało
dziennie ok. 15 cięŜarówek dostarczających odpady.
6.9.2. GPEC Szadółki
Działka ta, leŜąca w pobliŜu ZU Szadółki znajduje się obok południowo zachodniego krańca
zakładu. Prowadzi do niej szutrowa droga biegnąca wzdłuŜ granic zakładu od
ul. Jabłoniowej. Po ominięciu zakładu droga ta skręca w stronę obwodnicy i biegnie wzdłuŜ
niej do węzła w Kowalach. Odległość od działki do węzła wynosi ok. 1,3 km. Droga na tym
odcinku ma nawierzchnię bitumiczną, jednakŜe wymaga ona remontu. W przypadku
ulokowania instalacji termicznego przekształcania odpadów w tej lokalizacji transport paliwa
powinien przebiegać odcinkiem drogi biegnącym od działki w kierunku południowym aŜ do
węzła w Kowalach, gdzie łączy się z obwodnicą Trójmiasta. Dla frakcji energetycznej
powstającej w ZU Szadółki naleŜy rozwaŜyć moŜliwość jej transportu poprzez układ
wewnętrznych dróg.
Szacuje się, Ŝe do instalacji termicznej umiejscowionej w tej lokalizacji będzie przyjeŜdŜało
dziennie ok. 15 cięŜarówek dostarczających frakcję energetyczną.
6.9.3. Eko Dolina
Teren, przewidziany pod lokalizację instalacji połoŜony jest przy drodze łączącej
miejscowość ŁęŜyce z ulicą Marszewską w Gdyni. Usytuowany jest on w odległości 1,2 km
od ul. Marszewskiej. Ulica ta łączy drogę wojewódzką nr 218 z obwodnicą Trójmiasta. Ulica
Marszewska na całej swojej długości nie posiada ograniczeń dotyczących skrajni i nośności.
W przypadku, gdyby frakcja energetyczna była transportowana do instalacji termicznej
połoŜonej w lokalizacji EC3 Gdynia, samochody transportowe od producenta z Eko Doliny
powinny jechać ulicami Marszewską, Jałowcową, Jaskółczą, Kartuską, a następnie ul.
Pucką. Trasa ta ma ok. 13 km długości. Wszystkie wymienione ulice, podobnie jak
Marszewska, nie posiadają ograniczeń w stosunku do przejazdu samochodów cięŜarowych.
W przypadku transportu frakcji energetycznej z Eko Doliny do pozostałych potencjalnych
lokalizacji, samochody będą przemieszczać się do nich w duŜej mierze obwodnicą
Trójmiejską.
106
Do obwodnicy moŜna dojechać z Eko Doliny ul. Marszewską a następnie ul. Wiczlińską
i ul. Chwarzniewską, do węzła z obwodnicą w Chwarznie Wiczlinie. Wszystkie w/w ulice są
dwupasmowe, w dobrym stanie i nie występują na nich ograniczenia dla samochodów
cięŜarowych. Utrudnienia w ruchu samochodów cięŜarowych moŜe powodować miejscami
szerokość jezdni, a takŜe duŜa krętość drogi.
Liczbę transportów dostarczających frakcję energetyczną do instalacji w tej lokalizacji
szacuje się na około 16 samochodów dziennie.
6.9.4. Oczyszczalnia „Wschód”
Działka połoŜona jest w bezpośrednim sąsiedztwie oczyszczalni „Wschód”. Dojazd do
lokalizacji moŜliwy jest na dwa sposoby: ul. Benzynową lub ul. Naftową.
Dojazd ul. Benzynową od ul. Elbląskiej, która jest częścią drogi krajowej nr 7, ma długość
ok. 2,6 km. Droga posiada nawierzchnię bitumiczną o szerokości ok. 6 m. Jej stan
techniczny kwalifikuje ją do remontu. Na odcinku od ul. Elbląskiej do ul. Naftowej znajduje się
most o nośności 30 Mg i 4 przepusty. PoniewaŜ frakcja energetyczna do instalacji
termicznej przewoŜona będzie samochodami o masie ok. 40 Mg, nośność mostu
dyskwalifikuje ul. Benzynową jako drogę dojazdową.
Druga droga prowadząca do lokalizacji biegnie ul. Naftową do drogi wojewódzkiej nr 501. Jej
długość wynosi ok. 1,4 km. Nawierzchnia ul. Naftowej jest w złym stanie technicznym
i kwalifikuje się do generalnego remontu. W pobliŜu ul. Naftowej planowany jest przebieg
południowego odcinka obwodnicy Gdańska (trasa S7), mającego połączyć drogę krajową
nr 7 (Gdańsk – Warszawa) z obwodnicą trójmiejską (S6). Droga ta umoŜliwi dogodny dojazd
od producentów paliwa do lokalizacji. Transport cięŜarowy przebiegający wyremontowaną
ul. Naftową nie będzie stanowił uciąŜliwości dla ludności z powodu połoŜenia tej ulicy na
uboczu.
Liczbę transportów dostarczających frakcję energetyczną do instalacji termicznej w tej
lokalizacji, szacuje się na około 27 samochodów dziennie.
6.9.5. EC3 Gdynia
Lokalizacja znajduje się na terenie elektrociepłowni EC3 Gdynia w pobliŜu portu promowego.
Dojazd do lokalizacji zapewnia ul. Kontenerowa. Najdogodniejszy dojazd z EC3 Gdynia do
obwodnicy Trójmiasta prowadzi ul. Kontenerową, Kwiatkowskiego i Morską. Trasa ta ma
ok. 6 km. Wszystkie ww. ulice nie posiadają ograniczeń dla ruchu samochodów cięŜarowych.
Od ul. Morskiej, która zapewnia dogodne połączenie z Gdańskiem, dzieli lokalizację
ok. 3,5 km.
Do lokalizacji moŜna się dostać równieŜ ul. Pucką. Aby dojechać do obwodnicy Trójmiasta tą
drogą, naleŜy jechać z terenu EC ul. Pucką, Chylońską, a następnie ul. Kcyńską, która łączy
się bezpośrednio z obwodnicą. Trasa ta ma ok. 3,2 km, jednakŜe w 2 miejscach przecina się
ona z torami kolejowymi, co w pewnym stopniu utrudnia komunikację.
Wszystkie ww. ulice nie posiadają Ŝadnych ograniczeń co do ruchu samochodów
cięŜarowych, jednakŜe znacznie dogodniejsza dla ruchu samochodów dostarczających
odpady jest droga prowadząca ul. Kontenerową.
Pomimo odpowiedniej sieci dróg w pobliŜu potencjalnej lokalizacji negatywnie na transport
cięŜarowy wpływa jej połoŜenie w centrum miasta.
Liczbę transportów dostarczających frakcję energetyczną do instalacji w tej lokalizacji,
szacuje się na około 27 samochodów dziennie.
107
6.9.6. EC2 Gdańsk
Teren elektrociepłowni EC2 znajduje się w centrum Gdańska przy ul. Swojskiej. Dogodny
dojazd do instalacji zapewnia droga krajowa nr 1, która na odcinku przy EC2 Gdańsk biegnie
ulicą Marynarki Polskiej. Potencjalna lokalizacja instalacji termicznego przekształcania
odpadów oddalona jest od ul. Marynarki Polskiej o 500 m.
Główne ulice, które biegną w okolicach lokalizacji, nie posiadają ograniczeń co do ruchu
cięŜarowego. UciąŜliwość moŜe stanowić jedynie fakt, Ŝe teren ten zlokalizowany jest
praktycznie w centrum miasta, co wiąŜe się z przejazdem samochodów cięŜarowych przez
tereny miasta o zwartej zabudowie.
Liczbę transportów dostarczających odpady do instalacji termicznej w tej lokalizacji, szacuje
się na około 27 samochodów dziennie.
108
6.10. ANALIZA LOGISTYCZNA DOJAZDU DO INSTALACJI
PoniŜej przedstawione są sugerowane połączenia drogowe, którymi transportowane byłoby
paliwo od producentów do potencjalnych odbiorców.
6.10.1. Dojazd do GPEC Szadółki
Transport paliwa do lokalizacji połoŜonej na działce naleŜącej do GPEC odbywał się będzie
prawie tą samą trasą jak do lokalizacji naleŜącej do ZU Szadółki. Jedyną róŜnicę stanowi
miejsce zjazdu samochodów z obwodnicy Trójmiasta. W przypadku tej lokalizacji samochody
transportujące paliwo będą opuszczać obwodnicę na węźle w Kowalach. Transport paliwa
wyprodukowanego na terenie ZU Szadółki będzie mógł się odbywać do instalacji drogami
wewnętrznymi producenta.
ZUOS Tczew – GPEC Szadółki
Z zakładu przejazd ZUOS Tczew do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką nr 224 do
węzła Stanisławie autostrady A1. Następnie autostradą do węzła Rusocin. W Rusocinie
wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Na węźle w Kowalach zjazd z
obwodnicy i przejazd drogą biegnącą wzdłuŜ obwodnicy do GPEC Szadółki.
ZUOK Stary Las – GPEC Szadółki
Z ZUOK Stary Las drogą krajową nr 22 przez Starogard Gdański do SwaroŜyn.
W SwaroŜynach wjazd na autostradę A1. Następnie przejazd autostradą do węzła Rusocin.
W Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Na węźle
w Kowalach zjazd z obwodnicy i przejazd drogą biegnącą wzdłuŜ obwodnicy do GPEC
Szadółki.
ZZO Eko Dolina – GPEC Szadółki
Z ZZO Eko Dolina ul. Marszewską do ul. Wiczlińskiej. Następnie skręt z ul. Wiczlińskiej
w ul. Chwarzniewską i przejazd do drogi ekspresowej S6 (obwodnicy trójmiasta). Obwodnicą
przejazd do Kowali. Na węźle w Kowalach zjazd z obwodnicy i przejazd drogą biegnącą
wzdłuŜ obwodnicy do GPEC Szadółki.
Tabela 6.1 Szacunkowe odległości dzielące GPEC Szadółki z potencjalnymi producentami paliwa (w
km).
ZUOS Tczew
GPEC Szadółki
39
ZUOK Stary Las
57
Eko Dolina
33
ZU Szadółki
1,0
6.10.2. Dojazd do terenu przy ZU Szadółki
W przypadku transportu paliwa wyprodukowanego w zakładzie sąsiadującym z instalacją
jego transport będzie mógł odbywać się drogami wewnętrznymi zakładu.
ZUOS Tczew–ZU Szadółki
Z terenu zakładu ZUOS Tczew przejazd do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką
nr 224 do węzła Stanisławie autostrady A1. Następnie autostradą do węzła Rusocin.
W Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. W Szadółkach
zjazd z obwodnicy w ul. Jabłoniową, przy której znajduje się ZU Szadółki.
ZUOK Stary Las – ZU Szadółki
109
W Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. W Szadółkach
zjazd z obwodnicy w ul. Jabłoniową przy której znajduje się ZU Szadółki.
Eko Dolina – ZU Szadółki
Z Eko Doliny ul. Marszewską do ul. Wiczlińskiej. Następnie skręt z ul. Wiczlińskiej
w ul. Chwarzniewską i przejazd do drogi ekspresowej S6 (obwodnicy trójmiasta). Obwodnicą
przejazd do Szadółek. W Szadółkach zjazd z obwodnicy w ul. Jabłoniową przy której
znajduje się ZU Szadółki.
Tabela 6.2 Szacunkowe odległości dzielące teren przy ZU Szadółki z potencjalnymi producentami
paliwa (w km)
ZUOS Tczew
ZU Szadółki
38
ZUOK Stary Las
56
Eko Dolina
32
ZU Szadółki
0,2
6.10.3. Dojazd do Eko Doliny
Działka pod potencjalną instalację graniczy bezpośrednio z zakładem Eko Dolina, tak więc
transport paliwa pomiędzy tymi dwoma lokalizacjami moŜe odbywać się drogą wewnętrzną
zakładu.
ZUOS Tczew – Eko Dolina
Z terenu zakładu ZUOS Tczew przejazd do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką nr
224 do węzła Stanisławie autostrady A1. Następnie autostradą do węzła Rusocin. W
Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Zjazd z obwodnicy w
ul. Chwarznieńską w Gdyni. Następnie przejazd ul. Wiczlińską i Marszewską. Z
Marszewskiej zjazd w drogę prowadzącą do instalacji.
ZUOK Stary Las – Eko Dolina
W Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Zjazd z obwodnicy
w ul. Chwarznieńską w Gdyni. Następnie przejazd ul. Wiczlińską i Marszewską.
Z Marszewskiej zjazd w drogę prowadzącą do instalacji.
ZU Szadółki – Eko Dolina
Z ul. Jabłoniowej w Gdańsku wjazd na trasę S6 (obwodnicę Trójmiasta). Następnie przejazd
obwodnicą do Gdyni. W Gdyni zjazd z trasy S6 w ul. Chwarznieńską. Następnie przejazd
ul. Wiczlińską i Marszewską. Z Marszewskiej zjazd w drogę prowadzącą do instalacji.
Tabela 6.3 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację w Eko Dolinie z potencjalnymi producentami
paliwa (w km).
ZUOS Tczew
Eko Dolina
68
ZUOK Stary Las
86
Eko Dolina
0,5
ZU Szadółki
32
6.10.4. Dojazd do Oczyszczalni „Wschód”
W przypadku terenu połoŜonego przy oczyszczalni „Wschód”, dojazd do niego będzie
w przyszłości ułatwiony ze względu na planowaną budowę południowego odcinka obwodnicy
Gdańska (droga ekspresowa S7). Trasa poprowadzi od drogi krajowej nr 7 w miejscowości
Koszwały do Obwodnicy Trójmiasta. Będzie to ok. 19 km dwujezdniowej drogi ekspresowej
z następującymi węzłami komunikacyjnymi: Koszwały, Przejazdowo na skrzyŜowaniu
z drogą krajową nr 7, Olszynka, Lipce na skrzyŜowaniu z drogą krajową nr 1 i węzeł
Południowy łączący obwodnicę południową Gdańska (S7) z obwodnicą Trójmiasta (S6).
110
Jak juŜ wspomniano dogodną drogę transportu paliwa do tej lokalizacji zapewni planowana
południowa obwodnica Gdańska.
ZUOS Tczew – oczyszczalnia „Wschód”
Z zakładu ZUOS Tczew przejazd do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką nr 224 do
wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Na węźle Południowym zjazd z
trasy S6 w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7 przejazd do węzła
Przejazdowo. Następnie zjazd w drogę krajową nr 7 w kierunku Przejazdowa. W
Przejazdowie skręt w drogę wojewódzką nr 501. Następnie skręt w ul. Naftową w Gdańsku i
przejazd do lokalizacji przy oczyszczalni „Wschód”.
ZUOK Stary Las – oczyszczalnia „Wschód”
Południowym zjazd z trasy S6 w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7
przejazd do węzła Przejazdowo. Następnie zjazd w drogę krajową nr 7 w kierunku
Przejazdowa. W Przejazdowie skręt w drogę wojewódzką nr 501. Następnie skręt
w ul. Naftową w Gdańsku i przejazd do lokalizacji przy oczyszczalni „Wschód”.
Eko Dolina – oczyszczalnia „Wschód”
w ul. Chwarznieńską i przejazd do drogi ekspresowej S6 (obwodnicy Trójmiasta). Obwodnicą
przejazd do węzła Południowego i skręt w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą
S7 przejazd do węzła Przejazdowo. Następnie zjazd w drogę krajową nr 7 w kierunku
Przejazdowa. W Przejazdowie skręt w drogę wojewódzką nr 501. Następnie skręt
w ul. Naftową w Gdańsku i przejazd do lokalizacji przy oczyszczalni „Wschód”.
ZU Szadółki - oczyszczalnia „Wschód”
Z ul. Jabłoniowej wjazd na trasę S6 (obwodnicę Trójmiasta). Następnie przejazd do węzła
Południowego i skręt w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7 przejazd do
węzła Przejazdowo. Następnie zjazd w drogę krajową nr 7 w kierunku Przejazdowa.
W Przejazdowie skręt w drogę wojewódzką nr 501. Następnie skręt w ul. Naftową
w Gdańsku i przejazd do lokalizacji przy oczyszczalni „Wschód”.
Tabela 6.4 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy oczyszczalni „Wschód” w Gdańsku
z potencjalnymi producentami paliwa (w km)
ZUOS Tczew
oczyszczalnia
48
„Wschód”
ZUOK Stary Las
Eko Dolina
ZU Szadółki
67
48
21
6.10.5. Dojazd do EC3 Gdynia
ZUOS Tczew– EC3 Gdynia
Z terenu zakładu ZUOS Tczew przejazd do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką nr
224 do węzła Stanisławie autostrady A1. Następnie autostradą do węzła Rusocin. W
Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. W Gdyni zjazd z trasy
S6 w ul. Morską. Następnie przejazd ul. Kwiatkowskiego do ul. Kontenerowej przy której
połoŜona jest EC3 Gdynia.
111
ZUOK Stary Las – EC3 Gdynia
W Rusocinie wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. W Gdyni zjazd
z trasy S6 w ul. Morską. Następnie przejazd ul. Kwiatkowskiego do ul. Kontenerowej przy
której połoŜona jest EC3 Gdynia.
Eko Dolina – EC3 Gdynia
Przejazd z zakładu do ul. Marszewskiej w Gdyni. Następnie ulicami: Jałowcową, Jaskółczą,
Kartuską, Morską i Kwiatkowskiego do Kontenerowej przy której połoŜona jest EC3 Gdynia.
ZU Szadółki – EC3 Gdynia
Z ul. Jabłoniowej w Gdańsku wjazd na trasę S6 (obwodnicę Trójmiasta). Następnie przejazd
obwodnicą do Gdyni. W Gdyni zjazd z trasy S6 w ul. Morską. Potem przejazd
ul. Kwiatkowskiego do ul. Kontenerowej przy której połoŜona jest EC3 Gdynia.
Tabela 6.5 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy EC3 Gdynia z potencjalnymi
producentami paliwa (w km)
ZUOS Tczew
EC3 Gdynia
70
ZUOK Stary Las
88
Eko Dolina
13
ZU Szadółki
29
6.10.6. Dojazd do EC2 Gdańsk
ZUOS Tczew – EC2 Gdańsk
Z zakładu ZUOS Tczew przejazd do miasta Tczew. Z Tczewa drogą wojewódzką nr 224 do
wjazd na drogę ekspresową S6 czyli obwodnicę Trójmiasta. Na węźle Południowym zjazd z
trasy S6 w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7 przejazd do węzła Lipce.
Następnie zjazd w drogę krajową nr 1 w kierunku Gdańska. W Gdańsku zjazd z drogi
krajowej nr 1 w ul. Swojską do EC2 Gdańsk.
ZUOK Stary Las – EC2 Gdańsk
Południowym zjazd z trasy S6 w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7
przejazd do węzła Lipce. Następnie zjazd w drogę krajową nr 1 w kierunku Gdańska.
W Gdańsku zjazd z drogi krajowej nr 1 w ul. Swojską do EC2 Gdańsk.
Eko Dolina – EC2 Gdańsk
w ul. Chwarzniewską i przejazd do drogi ekspresowej S6 (obwodnicy Trójmiasta). Z trasy S6
zjazd w Gdańsku w ul. Słowackiego. Następnie przejazd Al. Grunwaldzką, Al. Zwycięstwa,
Al. Hallera, ul. Wyspiańskiego, ul. Marynarki Wojennej do ul Swojskiej przy której połoŜona
jest EC2 Gdańsk.
ZU Szadółki – EC2 Gdańsk
Z ul. Jabłoniowej wjazd na trasę S6 (obwodnicę Trójmiasta). Następnie przejazd do węzła
Południowego i skręt w trasę S7 (obwodnicę południową Gdańska). Trasą S7 przejazd do
węzła Lipce. Następnie zjazd w drogę krajową nr 1 w kierunku Gdańska. W Gdańsku zjazd
z drogi krajowej nr 1 w ul. Swojską do EC2 Gdańsk.
112
Tabela 6.6 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy EC2 Gdańsk z potencjalnymi
producentami paliwa (w km).
ZUOS Tczew
EC2 Gdańsk
45
ZUOK Stary Las
64
Eko Dolina
35
ZU Szadółki
15
Rys. 6.26 Analiza układu transportowego
113
6.11. ANALIZA UWARUNKOWAŃ PRAWNYCH LOKALIZACJI
Podstawą prawną planowania przestrzennego jest ustawa z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80 poz. 717 z późn. zmianami). Ustawa
o zagospodarowaniu przestrzennym koncentruje się na podstawowych wymaganiach
dotyczących kształtowania przestrzeni, planowaniu miejscowym oraz zagadnieniach
proceduralnych (sposobach postępowania). W sposób ogólny formułuje treść i formę
zapisów planu zagospodarowania przestrzennego województwa, nie dając upowaŜnienia do
ich prawnego uregulowania w formie przepisów wykonawczych.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowi podstawę „planowania
przestrzennego” w gminie. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym jest aktem prawa miejscowego. Przy sporządzaniu
planów miejscowych wiąŜące są ustalenia studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy, pod rygorem niewaŜności planu. Studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest dokumentem, który
stanowi bazę tworzenia miejscowych planów zagospodarowania. Nie jest on jednak
przepisem prawa miejscowego i nie moŜe być podstawą rozstrzygania w indywidualnych
sprawach obywateli, czyli nie stanowi podstawy do ustalania warunków zabudowy
i zagospodarowania działki.
Dla potencjalnego inwestora znaczenie zasadnicze mają ustalenia miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego gminy, które wiąŜą, od czasu wejścia w Ŝycie, zarówno
organy administracji jak i wszystkich mających inwestycyjne zamiary na terenie gminy.
Bez zgodności projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania terenu, nie
zostanie wydane pozwolenie na budowę.
Przedsięwzięcie polegające na budowie termicznego zakładu przekształcania odpadów jest
zgodne z Planem Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Pomorskiego (uchwała
Sejmiku Województwa Pomorskiego nr 639/XVLI/02 z dnia 30 września 2002r.).
Zgodność przedsięwzięcia z miejscowymi planami zagospodarowania występuje
w przypadku większości proponowanych lokalizacji: Gdańsk GPEC (uchwała nr VI/54/2003
z dn. 24.06.2003 r. Rady Gminy Kolbudy), EC 2 Gdańsk (uchwała nr XLV/1378/2002
z dn. 21.02.2002 r. Rady Miasta Gdańska). Zgodna z miejscowym planem
zagospodarowania przestrzennego jest równieŜ lokalizacja przedsięwzięcia na terenie
elektrociepłowni Gdynia (uchwała IV/46/07 Rady Miasta Gdyni z dnia 24 stycznia 2007 r.).
Przeznaczenie terenów przy oczyszczalni ścieków Wschód pod instalację termicznego
przekształcania odpadów jest moŜliwe, poniewaŜ obszar ten znajduje się w strefie
produkcyjno – usługowej U42 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która
dopuszcza większość działalności przemysłowej, tym bardziej gdy jest to działalność
stosująca wysokie technologie, charakteryzująca się dobrą kontrolą prowadzonych procesów
(uchwała nr LIV/1823/06 Rady Miasta Gdańska z dnia 31 sierpnia 2006 r.). Dodatkowo
zostały poczynione starania, aby w ramach miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego teren pod inwestycję przeznaczyć jednoznacznie pod budowę instalacji
termicznej.
W dniu oddawania niniejszego dokumentu, gmina Wejherowo nie posiadała aktualnego
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów wskazanych pod
budowę planowanych instalacji (Eko Dolina). W obowiązującym studium uwarunkowań
rozwoju i kierunków przestrzennych tereny wokół ŁęŜyc przewidziane są pod zabudowę
usługową i przemysłową (uchwała nr XVIII/244/2001 Rady Gminy Wejherowo z dnia 23
lutego 2001 r.).
114
Istniejący projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości
ŁęŜyce, przewiduje dla terenu planowanego przedsięwzięcia przeznaczenie pod urządzenia
do usuwania i unieszkodliwiania odpadów, jednak kształtowanie ładu w przestrzeni przez
plan miejscowy jest moŜliwe dopiero po jego wejściu w Ŝycie.
Przeznaczenie pod budowę instalacji termicznego przekształcania odpadów działek
naleŜących do ZU Szadółki jest niezgodne z zapisami miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego. Działki o numerze ewidencyjnym 123/2 i 123/3 połoŜone
są w gminie Kolbudy na terenie, który wg zapisów mpzp dla fragmentów wsi Kowale i Otomin
(uchwała nr VI/54/2003 z dn. 24.06.2003 r. Rady Gminy Kolbudy) znajduje się w strefie usług
rzemieślniczych. Natomiast działki o numerze ewidencyjnym 240 i 241 połoŜone na terenie
Gdańska w zapisach mpzp dla Szadółek-Zachód w rejonie ulic Przywidzkiej, Jabłoniowej
i Lubowidzkiej (uchwała nr XXVIII/819/2000 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 października
2000 r) przewidziane są pod zieleń chronioną: teren leśny.
Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego wskazuje trzy lokalizacje pod
zakład termicznego przekształcania odpadów: przy oczyszczalni ścieków Wschód, przy
zakładzie utylizacyjnym w Gdańsku – Szadółkach oraz w Eko Dolinie w ŁęŜycach.
Tabela 6.7 Uwarunkowania prawne lokalizacji
Lokalizacja
Eko Dolina
Gdynia EC3
Gdańsk teren
przy ZU
Szadółki
Gdańsk
GPEC
Gdańsk
Wschód
Gdańsk EC2
WPGO
Gminne
PGO
Studium
Uwarunkowań i
kierunków
zagospodarowania
przestrzennego
+
+
+
+
+ (tereny urządzeń
elektroenergetycznych,
tereny obiektów
produkcyjnych,
składów i magazynów,
zabudowa usługowa)
-
-
+
+
- (usługi
rzemieślnicze, tereny
leśne)
+
+
-
+
+ (funkcja wydzielona
-
-
+
+
+ (strefa produkcyjna
+
-
+
+
+ (funkcja wydzielona
-
-
+
Plan
Zagospodarowania
Przestrzennego
województwa
+
Miejscowe Plany
zagospodarowania
x (brak planu)
(przeznaczenie pod
urządzenia do
usuwania i
unieszkodliwiania
odpadów) – projekt
planu (+)
uciąŜliwa)
usługowa)*
uciąŜliwa)
+ zgodność; - niezgodność,
x brak odniesienia
* 28 lutego 2008 r. wpłynęło pismo do Urzędu Miasta Gdańska z prośbą o zarezerwowanie działek 218/8, 220/10,
220/9, 202/4, 222, 221 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nr 1505 obrębu 300 pod budowę
zakładu termicznego wykorzystania frakcji energetycznej odpadów komunalnych
115
6.12. ANALIZA
PORÓWNAWCZA
LOKALIZACJI INSTALACJI
DLA
POTENCJALNYCH
Podsumowaniem powyŜej zaprezentowanego opisu poszczególnych lokalizacji jest analiza
porównująca mocne i słabe strony poszczególnych lokalizacji.
6.12.1. Lokalizacja GPEC Szadółki
Tabela 6.8 Analiza lokalizacji GPEC Szadółki
Silne strony lokalizacji
Teren objęty Miejscowym Planem
Zagospodarowania Przestrzennego (Uchwała nr
VI/54/2003 Rady gm. Kolbudy);
Działka jest własnością Gdańskiego
Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w
którym Miasto Gdańsk posiada swoje udziały;
Właściciel (GPEC) wyraził zgodę na wzięcie udziału
w analizie;
Działka posiada niezbędną powierzchnię dla
wybudowania instalacji;
Odległość od zabudowy mieszkaniowej wynosi
ok. 600 m;
W niewielkiej odległości od działki znajdują się
niezbędne media;
Dogodne połoŜenie w stosunku do wytwórców
paliwa alternatywnego (FE);
Korzystny układ komunikacyjny, obszar
bezpośrednio połoŜony przy obwodnicy trójmiejskiej
blisko węzła;
Działka niezagospodarowana, nie wymaga duŜych
nakładów na przygotowanie placu budowy;
Właściciel terenu gwarantuje całkowity odbiór
wytworzonej energii cieplnej;
Korzystne warunki geologiczno-inŜynierskie;
Wykonane badania geotechniczne;
Teren ten był juŜ rozpatrywany pod kątem
analogicznej inwestycji i otrzymał pozytywną opinię;
Brak konfliktu z obszarami i obiektami podlegającymi
ochronie;
Słabe strony lokalizacji
Zły stan dróg dojazdowych od węzła na obwodnicy
w Kowalach i od ul. Jabłoniowej do terenu działki –
konieczność budowy nowej drogi;
Konieczność budowy węzłów do systemu
energetycznego i cieplnego;
Konieczność negocjowania z GPEC zasad
współpracy przy inwestycji i eksploatacji;
MoŜliwość wystąpienia silnych protestów
społecznych, szczególnie ze strony mieszkańców
w rejonie Jankowa Gdańskiego, Otomina, Kowali i
Rębowa;
MoŜliwość wystąpienia protestów organizacji
ekologicznych, szczególni tych, które prowadzą
działalność na terenie sąsiadującego OChK
116
6.12.2. Lokalizacja przy ZU Szadółki
Tabela 6.9 Analiza lokalizacji przy ZU Szadółki
Działki są własnością Zakładu Zagospodarowania
odpadów, którego właścicielem jest Miasto Gdańsk;
Właściciel jest bezpośrednio i aktywnie
zainteresowany realizacją inwestycji;
Teren wskazany w PGO dla inwestycji;
Działki połoŜone jest w rejonie przeznaczonym od
wielu lat na działalność związaną z gospodarką
odpadami - składowisko odpadów (w przyszłości ma
powstać sortownia wraz z kompostownią, a
następnie instalacja do metanizacji i segment do
produkcji FE);
W świadomości społecznej teren związany z
zagospodarowaniem odpadów;
Działka posiada minimalną wymaganą powierzchnię
dla wybudowania instalacji;
Odległość od zabudowy mieszkaniowej wynosi ok.
500 m;
W niewielkiej odległości od działeki znajdują się
niezbędne media;
Bardzo dogodne połoŜenie w stosunku do
wytwórców paliwa alternatywnego (FE);
Korzystny układ komunikacyjny, działka
bezpośrednio połoŜona przy obwodnicy trójmiejskiej
blisko węzła;
Zadowalający stan drogi dojazdowej od węzła ul.
Jabłoniowej z obwodnicą Trójmiasta do terenu
działki;
Wykonane badania geotechniczne dla ZU;
Brak konfliktu z obszarami i obiektami podlegającymi
ochronie;
Pozytywna opinia Wojewódzkiego Konserwatora
Przyrody
Teren niezgodny z Miejscowym Planem
Zagospodarowania Przestrzennego (uchwała
nr VI/54/2003 z dn. 24.06.2003 r. Rady Gminy
Kolbudy i uchwała nr XXVIII/819/2000 Rady Miasta
Gdańska z dnia 26 października 2000 r)
Konieczność budowy węzłów do systemu
energetycznego i cieplnego;
MoŜliwość wystąpienia bardzo silnych protestów
społecznych, szczególnie ze strony mieszkańców
Otomina, Szadółek, Rębowa i Kiełpina Górnego;
Ze względu na stan działki konieczność
zwiększenia nakładów na przygotowanie terenu
budowy;
Zbyt mała wielkość dostępnej powierzchni działki
moŜe być powodem trudności w ewentualnej
budowie instalacji. Konieczność dokupienia
gruntów;
Brak popytu na wytwarzaną energię cieplną;
sąsiedztwo terenów cenionych ze względu na
walory rekreacyjne, turystyczne i przyrodnicze
(OChK)
117
6.12.3. Lokalizacja Eko Dolina ŁęŜyce
Tabela 6.10 Analiza lokalizacji Eko Dolina Łężyce
Teren objęty projektem Miejscowego Planu
Zagospodarowania Przestrzennego;
Działka jest własnością Zakładu Zagospodarowania
Odpadów, którego właścicielem jest m.in.
Komunalny Związek Gmin Doliny Redy i Chylonki i
Miasto Gdynia;
Właściciel jest bezpośrednio i aktywnie
zainteresowany realizacją inwestycji;
Działka połoŜona jest na terenie od lat 70-tych
wykorzystywany na działalność związaną z
gospodarką odpadami - składowisko odpadów, od
roku 2005 istnieje nowoczesny zakład z sortownią
odpadów;
zagospodarowaniem odpadów;
Działka posiada wystarczającą powierzchnię dla
1200 m;
W niewielkiej odległości od działki znajdują się
niezbędne media;
Dogodne połoŜenie w stosunku do wytwórców
paliwa alternatywnego (FE);
Wykonane badania geotechniczne dla ZZO;
Pomimo zadowalającego stan technicznego
ul. Marszewska dojazdowej do terenu działki, układ
komunikacyjny jest niekorzystny - bardzo kręta co
powoduje utrudnienia w ruchu drogowym pomimo
zadowalającego stanu nawierzchni;
Bezpośrednie sąsiedztwo obszaru chronionego
(TPK) - silny konflikt społeczny szczególnie ze
strony organizacji ekologicznych;
Brak popytu na wytwarzaną energię cieplną;
Konieczność budowy łączy do węzłów do systemu
energetycznego na długości ok. 6 km;
MoŜliwość wystąpienia bardzo silnych protestów
społecznych, szczególnie ze strony nowych
mieszkańców ŁęŜyc i okolic - protesty przy
rozbudowie ZZO;
Negatywna opinia o lokalizacji wydana przez
Dyrekcją TPK;
Lokalizacja nie jest polecana przez Wojewódzkiego
Konserwatora Przyrody
Bezpośrednie sąsiedztwo kilku zabudowań z
terenem inwestycji
6.12.4. Lokalizacja przy Oczyszczalni „ Wschód”
Tabela 6.11 Analiza lokalizacji przy Oczyszczalni Ścieków – Gdańsk Wschód
LIV/1823/06 Rady Miasta Gdańska z dnia
31 sierpnia 2006 roku );
Działka jest własnością Miasta Gdańsk;
Pozytywna opinia włodarzy Miasta Gdańsk;
Teren wskazany w PGO dla inwestycji;
Działka połoŜona w obszarze przemysłowym miasta;
Bezpośrednie sąsiedztwo zakładów uznawanych za
uciąŜliwe dla środowiska – oczyszczalni i rafineria;
działalnością gospodarczą;
Działka posiada wystarczającą powierzchnię dla
Praktyczny brak bliskiego sąsiedztwa
mieszkaniowego; Dostępność mediów z sąsiedniego
terenu oczyszczalni;
Dogodne połoŜenie ze względów logistycznych
transportu, brak konfliktów;
Brak bezpośredniego sąsiedztwa obszarów i
obiektów podlegających ochronie;
Stan techniczny drogi dojazdowej od drogi nr 501
do terenu działki jest skrajnie niekorzystny –
konieczność wybudowania drogi na długości ok. 2
km;
Stosunkowo bliskie sąsiedztwo obszaru Natura
2000 - potencjalny konflikt z organizacjami
ekologicznymi;
obecność kontrowersyjnej hałdy fosfogipsów w
odległości kilku km – nieufność mieszkańców co do
inwestycji o charakterze przemysłowym w rejonie
Dla zapewnienia zbytu energii cieplnej konieczność
wybudowania łączy na długości ok. 7,5 km;
Niekorzystne warunki geotechniczne podłoŜa –
płytko występująca woda podziemna, utwory słabo
nośne – konieczność palowania;
Potencjalne tereny objęte zagroŜenie wodą
stuletnią (istnieją wały ochronne);
118
Pozytywna opinia Wojewódzkiego Konserwatora
przyrody
6.12.5. Lokalizacja EC 3 Gdynia
Tabela 6.12 Analiza lokalizacji EC 3 Gdynia
IV/46/07 Rady Miasta Gdyni z 24 stycznia 2007
roku);
Działka jest własnością EC 3 naleŜącą do koncernu
EDF;
Właściciel (EDF) wyraził zgodę na wzięcie udziału w
analizie;
uciąŜliwe dla środowiska – elektrociepłowni, a w
pobliŜu - stoczni Gdynia czy pomniejszych zakładów
przemysłowych i bazy kontenerowej
uciąŜliwą działalnością gospodarczą;
Teren praktycznie w pełni uzbrojony zarówno dla
dostawy mediów jak i pełnego odbioru produktów
procesowych, szczególnie ciepła i energii
elektrycznej;
Wystarczająca powierzchnia działki dla
posadowienia instalacji;
MoŜliwość zmniejszenia nakładów inwestycyjnych
oraz wymaganej powierzchni działki poprzez
wykorzystanie istniejących instalacji – stacja
demineralizacji wody, układy energetyczne,
oczyszczanie ścieków przemysłowych, zaplecze
techniczne, magazynowe czy socjalne;
Pozytywna ocena stanu technicznego dróg
dojazdowych;
Zapewniony pełen zbyt na energię cieplną i
elektryczną;
MoŜliwość wykorzystania sieci kolejowej dla
transportu materiałów oraz ewentualnie FE;
Teren był w przeszłości (początek lat 90-tyvh
ubiegłego wieku) brany pod uwagę dla analogicznej
inwestycji i otrzymał pozytywną opinię;
Mało korzystny układ komunikacyjny transportu
drogowego– teren połoŜony w sąsiedztwie portu
promowego, konieczność przejazdu poprzez tereny
mieszkaniowe miasta;
300 m;
Mało korzystne warunki geotechniczne podłoŜa –
Konieczność negocjacji z właścicielem EC 3 firmą
EDF warunków udziału w przedsięwzięciu;
Bardzo wysoce prawdopodobny sprzeciw
społeczny;
Brak zgody włodarzy Miasta Gdynia dla tej
lokalizacji;
119
6.12.6. Lokalizacja EC 2 Gdańsk
Tabela 6.13 Analiza lokalizacji EC 2 Gdańsk
XLV/1378/2002 Rady Miasta Gdańska z dnia 21
lutego 2002 roku);
Działka jest własnością EC 2 naleŜącą do koncernu
EDF;
Właściciel (EDF) wyraził zgodę na wzięcie udziału w
analizie;
uciąŜliwe dla środowiska – elektrociepłowni i stoczni
remontowej;
uciąŜliwą działalnością gospodarczą;
Teren praktycznie w pełni uzbrojony zarówno dla
dostawy mediów jak i pełnego odbioru produktów
procesowych, szczególnie ciepła i energii
elektrycznej;
MoŜliwość zmniejszenia wymagań powierzchni
działki poprzez wykorzystanie istniejących instalacji
– stacja demineralizacji wody, układy energetyczne,
oczyszczanie ścieków przemysłowych, zaplecze
techniczne, magazynowe czy socjalne;
Pozytywna ocena stanu technicznego dróg
dojazdowych;
Zapewniony pełen zbyt na energię cieplną i
elektryczną;
MoŜliwość wykorzystania sieci kolejowej dla
transportu materiałów oraz ewentualnie FE;
Bezpośrednie sąsiedztwo toru wodnego – moŜliwość
dostarczania FE drogą wodną;
Niekorzystny układ komunikacyjny transportu
drogowego– teren połoŜony w centralnej części
miasta;
400 m;
Bardzo bliskie sąsiedztwo gdańskiej Starówki;
Niekorzystne warunki geotechniczne podłoŜa –
Konieczność negocjacji z właścicielem EC 2 firmą
EDF warunków udziału w przedsięwzięciu;
Skrajnie mało miejsca dla wybudowania instalacji,
brak moŜliwości rozbudowy instalacji w przyszłości;
Wysoce prawdopodobny sprzeciw społeczny;
Brak zgody włodarzy Miasta Gdańsk dla tej
lokalizacji;
120
6.13. PORÓWNAWCZA ANALIZA EKONOMICZNA
Pełne zobrazowanie i porównanie rozpatrywanych lokalizacji wymaga wykonania analizy
ekonomicznej charakteryzującej wskazane lokalizacje pod kątem nakładów inwestycyjnych
na instalację, nakładów na realizację przyłączy do odbioru produktów – energii cieplnej
i elektrycznej nakładów na modernizację lub budowę dróg dojazdowych, czy wreszcie
kosztów transportu odpadów. Przedstawiona poniŜej analiza ekonomiczna, z racji wielu
uogólnień i załoŜeń, jest analizą uproszczoną. Ukazane wielkości finansowe mają tylko
charakter szacunkowy, nie naleŜy ich rozumieć jako bezwzględnych kwot do poniesienia na
realizację poszczególnych elementów inwestycji.
6.13.1. Nakłady inwestycyjne na instalację
NajwaŜniejszym elementem inwestycyjnym całego analizowanego zagadnienia jest sama
instalacja termicznego przekształcania frakcji energetycznej z odpadów. W rozdziale 3
Analiza technologiczna dla instalacji, dokonano rekomendacji najkorzystniejszego dla
potrzeb systemu rozwiązania technologicznego w opinii autorów opracowania. Z tego teŜ
względu w niniejszym rozdziale analizie ekonomicznej poddano wielkości nakładów na
realizację instalacji opartej na rusztowej technologii spalania. Analizie poddano nakłady
w zaleŜności od lokalizacji, bowiem konkretna lokalizacja generuje działania, które w sposób
znaczący mogą wpłynąć na nakłady inwestycyjne.
Nakłady na inwestycję porównano do nakładów, które moŜna określić mianem modelowych
tzn. nakładów na zrealizowanie instalacji w warunkach najbardziej dogodnych dla inwestycji.
Bazując na doświadczeniu i wiedzy z realizacji analogicznych instalacji w krajach
europejskich oceniono nakłady na instalację, w rozbiciu na konkretne elementy procesu
inwestycyjnego. W ujęciu modelowym dla instalacji o wydajności ok. 150 000 Mg/rok,
przedstawiają się one następująco:
Tabela 6.14 Nakłady inwestycyjne
Nakłady inwestycyjne - instalacja termiczna, w tym:
Nakłady
koszty zmienne:
udział
Planowanie i projektowanie
[PLN]
4%
22 680 000
Przygotowanie placu budowy
2%
11 340 000
Budowa i montaŜ - roboty i materiały
25%
141 750 000
Budynki i lokale - dodatkowe (Socjalne)
3%
17 010 000
Obiekty inŜynierii lądowej i wodnej (mosty, przepusty …)
2%
11 340 000
Kotły i maszyny energetyczne (piec, kocioł, turbozespół...)
Maszyny, urządzenia i aparaty pomocnicze (automatyka, wentylatory, pompy, instalacje pomocnicze,
elektryka, rurociągi)
System oczyszczania spalin
10%
56 700 000
System unieszkodliwiania pozostałości poprocesowych
16%
90 720 000
Inne urządzenia techniczne - sekcja przygotowania frakcji RDF
3%
17 010 000
1%
5 670 000
567 000 000
koszty stałe:
Środki transportu
SUMA:
15%
19%
100%
85 050 000
107 730 000
121
Dla poszczególnych lokalizacji dokonano oszacowania wielkości nakładów, w zaleŜności od
warunków i ograniczeń, jakie zdaniem autorów, stwarza dla inwestycji dana lokalizacja.
W tabeli poniŜej zestawiono nakłady w odniesieniu do nakładu modelowego.
W przypadku lokalizacji przy ZU Szadółki, GPEC Szadółki, Eko Dolinie i Oczyszczalni
Wschód nakłady dzielą się na nakłady o wartości stałej, niezaleŜnej od wybranej lokalizacji
oraz nakłady zmienne, których wielkość ściśle jest związana z ograniczeniami danego
miejsca.
W przypadku lokalizacji na terenie EC 2 Gdańsk i EC3 Gdynia sytuacja jest nieco odmienna.
W obu miejscach, wszystkie elementy inwestycji są nakładami o zmiennych wielkościach, co
wynika z bezpośredniego dostępu do pełnej infrastruktury zakładu oraz moŜliwości
rezygnacji z część elementów technologicznych (np. stacji demineralizacji wody), co wpływa
na obniŜenie ogólnych nakładów na inwestycję. Trudno jednak, bez dogłębnej analizy
moŜliwości poszczególnych EC, określić wielkość poczynionych w ten sposób oszczędności.
122
Tabela 6.15 Nakłady inwestycyjne w odniesieniu do nakładu modelowego
Szadółki GPEC
nakłady inwestycyjne - instalacja
termiczna, w tym:
udział
Nakłady
100%
[PLN]
Działka przy ZU
Szadółki
udział
106%
[PLN]
Eko Dolina
udział
100%
[PLN]
Gdańsk Oczyszczalnia
Wschód
udział
udział
125%
90%
[PLN]
EC Gdynia
EC Gdańsk
udział
[PLN]
90%
[PLN]
nakłady zmienne:
Planowanie i projektowanie
Przygotowanie placu budowy
Budowa i montaŜ - roboty i materiały
Budynki i lokale - dodatkowe
(Socjalne)
Obiekty inŜynierii lądowej i wodnej
(mosty, przepusty …)
4%
2%
25%
22 680 000
11 340 000
141 750 000
4%
3%
27%
22 680 000
17 010 000
153 090 000
4%
2%
25%
22 680 000
11 340 000
141 750 000
6%
15%
27%
34 020 000
85 050 000
153 090 000
5%
4%
27%
28 350 000
22 680 000
153 090 000
5%
4%
27%
28 350 000
22 680 000
153 090 000
3%
17 010 000
3%
17 010 000
3%
17 010 000
3%
17 010 000
2%
11 340 000
2%
11 340 000
2%
11 340 000
2%
11 340 000
nakłady stałe:
2%
11 340 000
10%
56 700 000
1%
5 670 000
1%
nakłady zmienne:
5 670 000
10%
56 700 000
10%
56 700 000
10%
56 700 000
10%
56 700 000
8%
45 360 000
8%
45 360 000
15%
19%
85 050 000
107 730 000
15%
19%
85 050 000
107 730 000
15%
19%
85 050 000
107 730 000
15%
19%
85 050 000
107 730 000
10%
19%
56 700 000
107 730 000
10%
19%
56 700 000
107 730 000
16%
90 720 000
16%
90 720 000
16%
90 720 000
16%
90 720 000
10%
56 700 000
10%
56 700 000
3%
17 010 000
3%
17 010 000
3%
17 010 000
1%
5 670 000
1%
5 670 000
1%
5 670 000
SUMA:
567 000 000
584 010 000
567 000 000
Źródło: opracowanie własne, wartość udziału [%] odniesiono do nakładów w ujęciu modelowym.
3%
1%
17 010 000
5 670 000
708 750 000
3%
1%
17 010 000
5 670 000
510 300 000
3%
1%
17 010 000
5 670 000
510 300 000
Kotły i maszyny energetyczne (piec,
kocioł, turbozespół...)
Maszyny, urządzenia i aparaty
pomocnicze (automatyka,
wentylatory, pompy, instalacje
pomocnicze, elektryka, rurociągi)
System oczyszczania spalin
System unieszkodliwiania
pozostałości poprocesowych
Inne urządzenia techniczne - sekcja
przygotowania frakcji RDF
Środki transportu
123
Zwiększenie wielkości nakładów na realizację inwestycji w lokalizacji ZU Szadółki wiąŜe się
przede wszystkim ze zwiększeniem koniecznych do poniesienia nakładów na przygotowanie
placu budowy i wykonania prac budowlanych. Natomiast znaczny wzrost nakładów na
inwestycje w lokalizacji przy oczyszczalni Wschód wynika z faktu występowania
niekorzystnych warunków geotechnicznych podłoŜa i niekorzystnych warunków
hydrograficznych. Inwestycja w tym miejscu wiąŜe się z koniecznością wykonania bardzo
kosztownego palowania pod fundamenty instalacji oraz kosztownych zabiegów regulujących
stosunki wodne, łącznie z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym. Równie niekorzystne
warunki geotechniczne podłoŜa występują w lokalizacji EC Gdańsk i Gdynia, które równieŜ
wpływają na wartość nakładów na przygotowanie inwestycji. Ograniczenia stwarzane przez
teren lokalizacji wpływają równieŜ na nakłady na projektowanie, jak i wykonanie samej
instalacji.
6.13.2. Koszty obsługi instalacji
Osobną kategorią analizy ekonomicznej są koszty związane z funkcjonowaniem instalacji.
Dla celów niniejszej analizy poczyniono załoŜenie, Ŝe na koszty funkcjonowania instalacji nie
wpływa bezpośrednio sama lokalizacja. Ma ona wpływ jedynie pośredni, poprzez koszty
związane z transportem odpadów do instalacji i transportem odpadów po procesie
termicznym. W celu określenia wielkości kosztów transportu wykonano analizę transportu
odpadów do instalacji. Na jej potrzeby przyjęto pewne załoŜenia i szacunki, przedstawione
w tabeli poniŜej.
Tabela 6.16 Analiza transportu odpadów do instalacji
Ilość RDF powstającego w
instalacji
ZZO Rokitki
[Mg]
127 910
17 530
ZZO Stary Las
8 474
ZZO Eko Dolina
41 418
ZUO Szadółki
60 487
Cena paliwa
Jednostkowe zuŜycie
paliwa
Pojemność samochodów
transportujących odpady
Gęstość RDF (RDF 5
zagęszczony)
Masa odpadów zabieranych
przez samochód
Ilość dni roboczych
Ilość transportów
niezbędna do dostarczenia
RDF do instalacji
Rokitki
[PLN/l]
5,0
[l/100km]
30
[m3]
35
[Mg/m3]
0,6
[Mg]
21
[dni]
250
[trans./rok]
Stary Las
Eko Dolina
Szadółki
suma
Rokitki
[trans./dzień]
[trans./rok]
zestaw z
przyczepą
835
417
404
1 972
202
986
2 880
1 440
6 091
3 045
3,3
2
Stary Las
Eko Dolina
1,6
7,9
1
4
Szadółki
11,5
6
suma
LOKALIZACJA:
24
Szadółki
GPEC
12
Teren przy
ZU
Szadółki
Eko
Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC
Gdynia
EC
Gdańsk
124
Odległość do instalacji z
ZZO
Rokitki
Stary Las
[km]
130,0
126,2
191,5
177,0
195,0
164,0
37,0
59,0
36,0
58,0
68,0
91,0
45,0
68,0
65,0
88,0
46,0
69,0
33,0
32,0
0,5
48,0
13,0
37,0
1,0
0,2
32,0
16,0
29,0
12,0
45
45
40
43
34
30
Rokitki
Stary Las
55
50
55
50
45
40
45
40
30
30
30
30
Eko Dolina
45
45
30
40
40
30
Szadółki
Czas przejazdu do instalacji
i powrotu
Rokitki
30
30
45
45
35
30
5,2
5,1
9,0
8,5
12,5
10,9
Eko Dolina
Szadółki
Średnia prędkość przejazdu
[km/h]
[h]
1,35
1,31
3,02
2,00
4,33
3,07
Stary Las
Eko Dolina
2,36
1,47
2,32
1,42
4,55
0,03
3,40
2,40
5,87
0,65
4,60
2,47
Szadółki
Czas pracy (przejazd x2 +
załadunek + rozładunek)
Rokitki
0,07
0,01
1,42
0,71
1,66
0,80
8,7
8,6
12,5
12,5
16,5
14,9
[h]
2,3
2,3
4,0
3,0
5,3
4,1
Stary Las
Eko Dolina
3,4
2,5
3,3
2,4
5,6
0,5
4,4
3,4
6,9
1,7
5,6
3,5
Szadółki
0,5
0,5
2,4
1,7
2,7
1,8
PowyŜsze załoŜenia pozwoliły oszacować natęŜenie ruchu pojazdów dostarczających
odpady do instalacji oraz koszty obsługi transportu z uwzględnieniem kosztów paliwa
i efektywnego czasu pracy obsługi transportu.
Tabela 6.17 Koszty obsługi transportu z uwzględnieniem kosztów paliwa i efektywnego czasu pracy
obsługi transportu
LOKALIZACJA:
NatęŜenie ruchu roczne
NatęŜenie ruchu
dobowego
Koszt jednego km - wg.
paliwo
Koszt jednego
transportu = 21 Mg
RDF - wg. paliwo
Rokitki
Stary Las
Szadółki
GPEC
ZU
Szadółki
Eko
Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
[szt.]
3 813
3 813
4 119
6 693
6 693
6 693
[szt.]
15
15
16
27
27
27
[PLN/km]
1,5
390,0
378,6
574,5
531,0
585,0
492,0
111,0
177,0
108,0
174,0
204,0
273,0
135,0
204,0
195,0
264,0
138,0
207,0
Eko Dolina
99,0
96,0
1,5
144,0
39,0
111,0
Szadółki
Koszt transportu 1 Mg
RDF do instalacji - wg.
paliwo
Rokitki
3,0
0,6
96,0
48,0
87,0
36,0
18,6
18,0
27,4
25,3
27,9
23,4
[PLN/transp.]
5,3
5,1
9,7
6,4
9,3
6,6
Stary Las
Eko Dolina
8,4
4,7
8,3
4,6
13,0
0,1
9,7
6,9
12,6
1,9
9,9
5,3
Szadółki
Łączny koszt
transportu RDF do
instalacji - wg. paliwo
Rokitki
0,1
0,0
4,6
2,3
4,1
1,7
427 573
409 222
560 835
703956
620 299
588 159
92 660
90 156
170 295
112 695
162 782
115 199
[PLN/Mg]
[PLN/rok]
125
LOKALIZACJA:
Szadółki
GPEC
ZU
Szadółki
Eko
Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
Stary Las
71 427
70 217
110 168
82 323
106 536
83 534
Eko Dolina
195 256
189 339
2 958
284 009
76 919
218 924
8 641
1 728
276 511
138 256
250 588
103 692
Szadółki
Wynagrodzenie
pracownika [brutto]
Ilość pracowników
transportu
Stawka godzinowa
obsługi samochodu
Koszt czasu pracy wg. 1 transportu
Rokitki
[PLN brutto]
4 000 zł
[osób]
2
[PLN/h]
16,7 zł
[PLN/km]
289,1
285,0
416,5
417,0
550,2
497,8
78,18
76,97
134,07
100,00
177,78
135,56
Stary Las
Eko Dolina
112,00
82,22
110,67
80,74
185,00
16,67
146,67
113,33
228,89
55,00
186,67
115,56
Szadółki
Koszt czasu pracy wg. 1 km
Rokitki
16,67
16,67
80,74
57,04
88,57
60,00
11,6
45,0
19,9
5,2
6,3
6,9
[PLN/km]
1,06
1,07
0,99
1,11
1,37
1,47
Stary Las
Eko Dolina
0,95
1,25
0,95
1,26
1,02
16,67
1,08
1,18
1,30
2,12
1,35
1,56
Szadółki
Koszt czasu pracy wg. 1 Mg RDF
Rokitki
Stary Las
8,33
41,67
1,26
1,78
1,53
2,50
13,8
13,6
19,8
19,9
26,2
23,7
3,72
5,33
3,67
5,27
6,38
8,81
4,76
6,98
8,47
10,90
6,46
8,89
Eko Dolina
3,92
3,84
0,79
5,40
2,62
5,50
Szadółki
Łączny koszt czasu
pracy
Rokitki
0,79
0,79
3,84
2,72
4,22
2,86
370 122
364 758
462 041
598 690
637 466
658 768
[PLN/km]
[PLN/rok]
65 264
64 253
111 922
83 478
148 405
113 159
Stary Las
Eko Dolina
45 197
162 166
44 659
159 244
74 656
32 871
59 187
223 526
92 367
108 476
75 328
227 909
Szadółki
48 005
48 005
232 560
164 285
255 115
172 820
1 022 875
1 302 646
1 257 765
1 246 927
WNIOSKI
Sumaryczny koszty
[PLN/rok]
transportu
797 695
773 981
Dodatkowo oszacowano koszty transportu i zagospodarowania odpadów po procesie
termicznego
przekształcania.
Do
odpadów
podprocesowych
wymagających
zagospodarowania naleŜą ŜuŜle i popioły z oczyszczania spalin. W przypadku ŜuŜli
paleniskowych jako sposób zagospodarowania stosuje się ich waloryzację poprzez proces
dojrzewania. Metoda ta pozwala osiągnąć odzysk na poziomie około 95% z moŜliwością
wykorzystania w budownictwie jako materiał do podsypek drogowych. W przypadku popiołów
z oczyszczania spalin, proces zagospodarowania polega na stabilizacji popiołów poprzez
związanie ich mieszaniną cementową z dodatkiem stabilizatora. Obie metody
zagospodarowania odpadów podprocesowych szczegółowo zostały omówione w rozdziale 4.
Analogicznie jak w przypadku transportu odpadów do instalacji termicznej, przeanalizowano
efekty transportu odpadów powstających po procesie termicznym. Podstawowym
załoŜeniem jakie uczyniono w tej analizie jest załoŜenie, Ŝe powstające odpady poprocesowe
(popioły i balast po waloryzacji ŜuŜli) będą transportowane do najbliŜszego składowiska czyli
do składowiska w Eko Dolinie lub w ZU Szadółki.
126
Tabela 6.18 Koszty obsługi transportu odpadów poprocesowych.
TRANSPORT ODPADÓW PROCESOWYCH
Ilość powstających odpadów
w instalacji
Pojemność samochodów
transportujących odpady
Gęstość zestalonego odpadu
Masa odpadów zabieranych
przez samochód
Ilość dni roboczych
Ilość transportów niezbędna
do dostarczenia RDF do
instalacji
[Mg]
6 272
[m3]
12
[Mg/m3]
1,7
[Mg]
20
[dni]
250
[trans./rok]
[trans./rok]
307
154
[trans./dzień]
1,23
0,61
Szadółki
GPEC
Teren
przy ZU
Szadółki
Eko Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC
Gdynia
EC
Gdańsk
LOKALIZACJA:
zestaw z
przyczepą
Odległość do składowiska
[km]
0,8
0,1
0,3
16,0
13,0
12,0
Średnia prędkość przejazdu
Czas przejazdu do instalacji i
powrotu
Czas pracy (przejazd x2 +
załadunek + rozładunek)
[km/h]
25
25
25
30
25
25
[h]
0,06
0,01
0,02
1,07
1,04
0,96
[h]
1,1
1,0
1,0
2,1
2,0
2,0
TRANSPORT ODPADÓW Z INSTALACJI
NatęŜenie ruchu roczne
[szt.]
307,5
0,0
0,0
307,5
307,5
307,5
NatęŜenie ruchu dobowego
Koszt jednego transportu
ODPADÓW - wg. paliwo
Koszt transportu 1 Mg
ODPADÓW z instalacji na
składowisko - wg. paliwo
Łączny koszt transportu
ODPADÓW na składowisko wg. paliwo
Koszt czasu pracy - wg. 1
transportu
Koszt czasu pracy - wg. 1 km
Koszt czasu pracy - wg. 1 Mg
ODPADÓW
Łączny koszt czasu pracy
[szt.]
1,2
0,0
0,0
1,2
1,2
1,2
[PLN/transp.]
2,4
0,3
0,9
48,0
39,0
36,0
[PLN/Mg]
0,1
0,0
0,0
2,4
1,9
1,8
[PLN/rok]
738
92
277
14 758
11 991
11 068
[PLN/km]
35,47
33,60
34,13
68,89
68,00
65,33
[PLN/km]
22,17
168,00
56,89
2,15
2,62
2,72
[PLN/km]
1,69
1,60
1,63
3,28
3,24
3,11
[PLN/rok]
10 904
10 330
10 494
21 180
20 907
20 087
[PLN/rok]
11 642
10 423
10 771
35 938
32 898
31 155
Koszty transportu ODPADÓW
W analizie niniejszej przyjęto załoŜenie, Ŝe w przypadku lokalizacji instalacji termicznej w
lokalizacji przy ZU Szadółki i Eko Dolina, dysponujących własnymi składowiskami odpadów,
nie będą ponoszone koszty związane z przyjęciem odpadów. Zatem w tych lokalizacjach
koszt zagospodarowania produktów poprocesowych jest najniŜszy. Składową tego kosztu
są:
stabilizacja popiołów,
waloryzacja ŜuŜli,
koszty transportu na składowisko ustabilizowanych popiołów i balastu po waloryzacji
ŜuŜli.
Natomiast w przypadku pozostałych lokalizacji, które nie dysponują własnym składowiskiem
dodatkowym czynnikiem wpływającym na koszt funkcjonowania instalacji będzie
konieczność poniesienia opłat związanych ze składowaniem odpadów. O ile w przypadku
lokalizacji na terenie obok oczyszczalni Gdańsk Wschód, konieczność ponoszenia tych opłat
moŜe być dyskusyjna (własność terenu i własność składowiska jest toŜsama), o tyle
127
lokalizacje na terenie EC Gdańsk i Gdynia są obarczone tym kosztem. Trudno
jednoznacznie określić stopień zróŜnicowania lokalizacji w świetle tego kryterium, gdyŜ
konieczność ponoszenia tych kosztów jest ściśle uzaleŜniona od ostatecznych rozwiązań
instytucjonalnych i własnościowych elementów systemu gospodarki odpadami. Dla potrzeb
modelu przyjęto załoŜenia kosztowe zaprezentowane w poniŜszej tabeli.
Tabela 6.18 Koszty zagospodarowania odpadów poprocesowych.
Składowe
koszt zagospodarowania
(stabilizacja)
koszty transportu odpadów
koszt składowania
Sumaryczny koszt
zagospodarowania odpadów
poprocesowych
[PLN/rok]
Szadółki
GPEC
Teren
przy ZU
Szadółki
Eko
Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
3 704 000
3 704 000
3 704 000
11 642
10 423
1 568 012
5 283 655
EC
Gdynia
EC
Gdańsk
3 704 000
3 704 000
3 704 000
10 771
35 938
32 898
31 155
0
0
1 568 012
1 568 012
1 568 012
3 714 423
3 714 771
5 307 950
5 304 910
5 303 168
128
7.
ZMIENNE DECYZYJNE CZYLI KRYTERIA WYBORU
Jedną z podstawowych czynności we wstępnym etapie analizy wielokryterialnej jest przyjęcie
i zdefiniowanie kryteriów, za pomocą których dokonana zostanie charakterystyka
porównywanych lokalizacji oraz ich wartościowanie. Zasadą doboru kryteriów jest, aby
opisywały one badane zjawisko w sposób moŜliwie szczegółowy, na poziomie pozwalającym
na jego zróŜnicowanie. Wśród kryteriów wyróŜniamy te, które dają się sparametryzować
(wektoryzować) np. odległość (przedstawienie w skali kilometrowej) czy koszty (w PLN) oraz
nieparametryczne jak potencjalne konflikty społeczne. W przypadku tych ostatnich stosuje
się wartościowanie relacyjne polegające na ocenie zjawiska (lokalizacji) względem siebie.
Kryteria zostały dobrane tak, aby moŜliwie wieloaspektowo charakteryzowały lokalizacje
i jednocześnie pozwalały na szeroką ocenę uwzględniającą kryteria przyrodnicze, społeczne,
ekonomiczne, technologiczne czy logistyczne. Dopiero takie opisanie i zwartościowanie
badanego zjawiska (lokalizacji) pozwala decydentowi na pełne poznanie zagadnienia
i uzyskanie wiarygodnej podstawy do podjęcia decyzji o znaczeniu strategicznym.
Do analizy wielokryterialnej przyjęto kryteria główne podzielone następnie na kryteria
cząstkowe. Kryteria główne pogrupowano w następujący sposób:
Inwestycyjne,
Ekonomiczne,
Komunikacyjne i logistyczne,
Infrastrukturalne,
Bilansu energetycznego,
Społeczne,
Środowiskowe.
Kryteria inwestycyjne rozumiane są jako parametry nakładów na planowaną inwestycję,
których wielkość moŜe być związana bezpośrednio z analizowanym terenem, jak i te
związane z dostawą mediów i odbiorem produktów działalności instalacji.
Wśród kryteriów inwestycyjnych wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
nakłady inwestycyjne – sieć elektryczna
nakłady inwestycyjne – sieć cieplna
nakłady inwestycyjne – drogi dojazdowe
nakłady inwestycyjne – instalacje towarzyszące
Kryteria ekonomiczne mają za zadanie scharakteryzowanie poszczególnych lokalizacji pod
kątem kosztów związanych ze zrealizowaniem przedsięwzięcia, zarówno w aspekcie
technologicznym – koszty eksploatacji, jak i w aspekcie odbioru społecznego i związanych
z tym kosztów.
W śród kryteriów ekonomicznych wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
ceny gruntu
koszty eksploatacji
koszty przygotowania frakcji energetycznej z odpadów
koszty transportu i zagospodarowania odpadów poprocesowych
koszty kompromisu społecznego
koszty rekompensat środowiskowych
Kryteria komunikacji i logistyki związane są bezpośrednio z lokalizacją i mają za zadanie
scharakteryzowanie jej pod kątem warunków prowadzenia transportu odpadów, a więc
opisują układ komunikacyjny.
129
Wśród kryteriów komunikacji i logistyki wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
łatwość dojazdu do instalacji
ocena układu komunikacyjnego
ocena stanu technicznego dróg
nośność dróg
łatwość dojazdu do miejsca unieszkodliwienia/odzysku odpadów poprocesowych
Pod pojęciem kryteriów infrastrukturalnych rozumie się kryteria opisujące lokalizacje pod
kątem dostępu do niezbędnych mediów, uzbrojenia terenu, moŜliwości przekazania
produktów procesowych instalacji oraz zgodność z planami zagospodarowania
przestrzennego.
Wśród kryteriów infrastrukturalnych wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
moŜliwości etapowania budowy
dostępność wymaganej powierzchni terenu dla instalacji
dostępność wymaganej powierzchni terenu dla magazynu buforowego
dostępność sieci energetycznej do dostawy i odbioru energii elektrycznej
dostępność sieci cieplnej do odbioru energii cieplnej
dostępność wody
dostępność odbioru ścieków procesowych
zgodność z PZP
Kryterium bilansu energetycznego charakteryzuje poszczególne lokalizacje pod kątem
moŜliwości uzyskania przychodów ze sprzedaŜy produktów – energii cieplnej i elektrycznej,
jest to zatem kryterium opisujące popyt na usługi.
Wśród kryteriów bilansu energetycznego wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
popyt na energię cieplną
popyt na energię elektryczną
Bardzo waŜne dla prawidłowej oceny lokalizacji są kryteria społecznej oceny. Opisują one
lokalizacje z punktu odbioru społecznego oraz moŜliwości akceptacji społecznej dla
inwestycji.
Wśród kryteriów społecznych wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
moŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych
wprowadzenie nowych uciąŜliwości transportowych
odległość od zabudowy
potencjalny rozwój budownictwa
akceptacja społeczna
Jako kryteria środowiskowe wyróŜniane są kryteria oceniające jakość i stan środowiska w
analizowanych lokalizacjach bezpośrednio samej działki jak i jego najbliŜszego otoczenia.
Rolą tego kryterium jest scharakteryzowanie lokalizacji pod kątem warunków i stanu
środowiska.
Wśród kryteriów środowiskowych wyróŜniono następujące kryteria cząstkowe:
wprowadzenie dodatkowych emisji
obszar potencjalnie cenny przyrodniczo
zachowanie cech „pierwotnych”
teren przekształcony antropogenicznie
sąsiedztwo obszarów chronionych - Natura 2000
sąsiedztwo obszarów chronionych (PK, OChK, RP)
sąsiedztwo obszarów potencjalnie cennych
130
sąsiedztwo obiektów archeologicznych
sąsiedztwo obiektów ochrony architektonicznej
warunki hydrogeologiczne
Warunki geotechniczne podłoŜa
tereny zagroŜone powodzią
Przedstawione i scharakteryzowane powyŜej kryteria stanowią podstawę analizy
wielokryterialnej. W omówionej grupie kryteriów są zarówno takie, których charakterystyka
jest jednoznaczna, jak i takie które są trudne do jednoznacznej interpretacji oraz takie, które
są wzajemnie sprzeczne czy wręcz znoszące się. Wydaje się jednak, Ŝe dla celu, jakiemu
mają słuŜyć powyŜsze kryteria, zostały one dobrane i zinterpretowane tak, aby mogły dać
pełny obraz analizowanego zagadnienia – lokalizacji.
Podział poszczególnych grup kryteriów wyboru wariantu lokalizacji na kryteria cząstkowe
został zaprezentowany w tablicy poniŜej.
Tabela 7.1 Kryteria wyboru wariantu lokalizacji instalacji do termicznego przetwarzania frakcji
energetycznej odpadów
KRYTERIUM GŁÓWNE
KRYTERIUM CZĄSTKOWE
Inwestycyjne
nakłady inwestycyjne – sieć elektryczna
nakłady inwestycyjne – sieć cieplna
nakłady inwestycyjne – drogi dojazdowe
nakłady inwestycyjne – instalacje towarzyszące
ceny gruntu
koszty eksploatacji
Ekonomiczne
koszty przygotowania frakcji energetycznej z odpadów
koszty transportu i zagospodarowania odpadów poprocesowych
koszty rekompensat środowiskowych
Komunikacyjne i logistyczne
nośność dróg
łatwość dojazdu do miejsca unieszkodliwienia/odzysku odpadów poprocesowych
dostępność wymaganej powierzchni terenu dla instalacji
Infrastrukturalne
dostępność wymaganej powierzchni terenu dla magazynu buforowego
dostępność sieci energetycznej do dostawy i odbioru energii elektrycznej
dostępność sieci cieplnej do odbioru energii cieplnej
dostępność wody
dostępność odbioru ścieków procesowych
zgodność z PZP
Bilans energetyczny
Aspekty społeczne
moŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych
wprowadzenie nowych uciąŜliwości transportowych
131
obszar potencjalnie cenny przyrodniczo
teren przekształcony antropogenicznie
sąsiedztwo obszarów chronionych - Natura 2000
Aspekty środowiskowe
sąsiedztwo obszarów chronionych (PK, OChK, RP)
sąsiedztwo obszarów potencjalnie cennych
sąsiedztwo obiektów archeologicznych
sąsiedztwo obiektów ochrony architektonicznej
PoniŜej zdefiniowano poszczególne kryteria cząstkowe uŜyte w analizie.
MoŜliwości etapowania budowy – moŜliwość rozbudowy instalacji o dodatkowe linie
technologiczne czyli zapas powierzchni terenu.
Nakłady inwestycyjne – instalacja – nakłady związane z budową instalacji tj. nakłady
poniesione na budowę samej instalacji bez budowy elementów peryferyjnych.
Nakłady inwestycyjne – sieć elektryczna – nakłady związane z przyłączeniem instalacji do
istniejącej sieci elektrycznej.
Nakłady inwestycyjne – sieć cieplna – nakłady związane z przyłączeniem instalacji do
sieci cieplnej.
Nakłady inwestycyjne – drogi dojazdowe – nakłady związane z modernizacją istniejących
dróg oraz budową nowych tras itp. czyli z zapewnieniem dojazdu do instalacji
Nakłady inwestycyjne – instalacje towarzyszące – nakłady związane z budową wyłącznie
instalacji towarzyszących (np. doprowadzenie wody, odprowadzenie ścieków itd.).
Ceny gruntu – wartość gruntu, za jaką mógłby być teoretycznie sprzedany, zaleŜna od
połoŜenia, wcześniejszego uŜytkowania oraz moŜliwego przeznaczenia terenu pod
inną działalność.
Koszty eksploatacji – koszty, które muszą być ponoszone w celu zapewnienia
prawidłowego funkcjonowania instalacji.
Koszty transportu odpadów do instalacji termicznej – koszty transportu odpadów (frakcji
energetycznej) do instalacji.
Koszty przygotowania frakcji energetycznej z odpadów – koszty związane z
przygotowaniem frakcji energetycznej jako wsadu do procesu termicznego, czyli
koszt przygotowania frakcji energetycznej do transportu i załadunku do instalacji.
Koszty transportu i zagospodarowania odpadów poprocesowych – stabilizacji popiołów
z oczyszczania spalin, transportu do składowiska i opłaty za składowanie.
Koszty kompromisu społecznego – koszty związane z uzyskaniem akceptacji społecznej
dla budowy instalacji.
132
Koszty rekompensat środowiskowych – koszty związane z rekompensatami kosztów
społeczno-ekonomicznych wytworzonych w środowisku poprzez budowę instalacji.
Łatwość dojazdu do instalacji – łatwość dojazdu, będąca wypadkową stopnia rozwoju
układu komunikacyjnego obecnego i planowanego.
Ocena układu komunikacyjnego – ogólna ocena układu komunikacyjnego określająca
charakterystykę dróg dojazdowych w kontekście konfliktów z innymi uŜytkownikami i
innymi drogami.
Ocena stanu technicznego dróg – ogólna ocena warunków technicznych dróg
dojazdowych do instalacji, z uwzględnieniem skrajni i stanu technicznego.
Nośność dróg – max. nośność i ewentualne ograniczenia w odniesieniu do ładowności
samochodów transportowych 40 Mg.
Łatwość dojazdu do miejsca unieszkodliwiania/ odzysku odpadów poprocesowych –
łatwość dojazdu, będąca wypadkową: stopnia rozwoju układu komunikacyjnego,
stanu technicznego dróg i ich nośności.
Dostępność wymaganej powierzchni terenu dla instalacji – ocena wielkości działki jaką
dysponuje dana lokalizacja, niezbędna do wybudowania instalacji.
Dostępność wymaganej powierzchni terenu dla magazynu buforowego – ocena
wielkości działki jaką dysponuje dana lokalizacja, niezbędna dla zapewnienia
stworzenia zapasu frakcji energetycznej dla zachowania płynności pracy instalacji.
Dostępność sieci energetycznej do dostawy i odbioru energii elektrycznej – odległość
do elementów układu energetycznego zapewniającego funkcjonowanie zakładu oraz
umoŜliwiająca odbiór wytworzonej w instalacji energii elektrycznej.
Dostępność sieci cieplnej do odbioru energii cieplnej – odległość do elementów układu
sieci cieplnej zapewniającej odbiór ciepła do miejskiej sieci ciepłowniczej.
Dostępność wody – dostępność przyłącza wody (np.: odległość od wodociągu, warunki
przyłącza) niezbędnej do procesów technologicznych.
Dostępność odbioru ścieków procesowych – odległość odbiornika dla ścieków
procesowych.
Zgodność z PZP – ocena danej lokalizacji w kontekście zgodności z zapisami planów
zagospodarowania przestrzenneg.
Popyt na energię cieplną – szacowana wielkość zapotrzebowania na energię cieplną
wyprodukowaną przez instalację, moŜliwość wprowadzenia wyprodukowanej energii
cieplnej do sieci ciepłowniczej.
Popyt na energię elektryczną – szacowana wielkość zapotrzebowania na energię
energetyczną
wyprodukowaną
przez
instalację,
moŜliwość
wprowadzenia
wyprodukowanej energii elektrycznej do sieci energetycznej.
133
MoŜliwość wystąpienia potencjalnych konfliktów społecznych – odnosi się do
moŜliwości powstania konfliktów społecznych wywołanych poprzez budowę i
funkcjonowanie instalacji.
Wprowadzenie nowych uciąŜliwości transportowych – ocena stopnia powstania nowych
uciąŜliwości wynikających z wprowadzenia dodatkowego transportu.
Odległość od zabudowy – odległość instalacji od zabudowy zwartej (wsi, osady, miasta).
Potencjalny rozwój budownictwa – przewidywany stopień i kierunek rozwoju zabudowy
mieszkaniowej w pobliŜu inwestycji.
Akceptacja społeczna – ocena moŜliwości pozyskania akceptacji społecznej dla inwestycji,
czyli elementy, które mogą wpływać na akceptowalność inwestycji.
Wprowadzenie dodatkowych emisji – rodzaje emisji wprowadzanych do środowiska wraz
z efektem ich wprowadzania, wynikające głównie z natęŜenia ruchu samochodów.
Obszar potencjalnie cenny przyrodniczo – ocena wartości działki w kontekście walorów
przyrodniczych.
Zachowanie cech „pierwotnych” – ocena stopnia zachowania terenów o naturalnych
cechach lub o niewielkiej ingerencji człowieka.
Teren przekształcony antropogenicznie – stopień przekształcenia terenu działki w wyniku
działalności człowieka.
Sąsiedztwo obszarów chronionych – Natura 2000 – odległość od najbliŜszego obszaru
Natura 2000.
Sąsiedztwo obszarów chronionych (PK, OChK, RP) – odległość od najbliŜszego obszaru
chronionego np. parku krajobrazowego, obszaru chronionego krajobrazu czy
rezerwatu przyrody.
Sąsiedztwo obszarów potencjalnie cennych – obszary, które mogą zostać wskazane w
przyszłości jako cenne przyrodniczo występujące w sąsiedztwie instalacji.
Sąsiedztwo obiektów archeologicznych – lokalizacja obiektów podlegających ochronie
archeologicznej.
Sąsiedztwo obiektów ochrony architektonicznej – lokalizacja obiektów podlegających
ochronie architektonicznej.
Warunki hydrogeologiczne – warunki hydrogeologiczne podłoŜa analizowanego obszaru
tj.: ilość poziomów wodonośnych, głębokość zalegania poziomu uŜytkowego,
występowanie GZWP lub ich stref zasilania.
Warunki
geotechniczne
podłoŜa
–
parametry
gruntów
określające
moŜliwość
posadowienia budynków i budowli, takie jak: nośność gruntu, płytkie występowanie
wód gruntowych itd.
Tereny zagroŜone powodzią – obszary, na których istnieje ryzyko zalania inwestycji i dla
których naleŜy przewidzieć nakłady na stworzenie systemu zabezpieczenia.
134
7.1. OCENA WAśNOŚCI KRYTERIÓW
Ocena waŜności poszczególnych kryteriów jest procesem niezmiernie złoŜonym. Część
kryteriów jest kryteriami wektoryzowanymi czyli dającymi się określić w skali bezwzględnej
i te kryteria są stosunkowo łatwe do zwymiarowania. Trudności i niejednoznaczności budzi
ocena kryteriów niewektoryzowanych, jak ocena walorów środowiskowych czy odbiór
społeczny inwestycji. W takich przypadkach moŜna zdać się jedynie na subiektywną oceną
danego kryterium przez decydentów. Z tego teŜ punktu widzenia analiza wielokryterialna jest
analizą zarówno ilościową (kryteria wektoryzowane), jak i jakościową (ocena relacyjna
kryterium) w której kryteria te mają róŜne znaczenie dla podejmującego decyzję.
Subiektywność w ocenie kryteriów jakościowych powoduje, iŜ są one zdecydowanie
trudniejsze do określenia i z punktu widzenia procesu modelowania matematycznego
skomplikowane do uŜycia i interpretacji. Jednak z punktu widzenia odbiorców analizy mają
ogromne znaczenie, gdyŜ dotyczą najczęściej bardzo waŜnej i delikatnej materii związanej
ze społeczną oceną przedsięwzięcia. Wychodząc naprzeciw tak sformułowanemu
problemowi, posłuŜono się w analizie modelami decyzyjnymi. Idea modeli polega na
stworzeniu hierarchii waŜności poszczególnych kryteriów, z punktu widzenia róŜnych grup
odbiorców. Idealnym rozwiązaniem jest pozyskanie do współpracy osób reprezentujących
bezpośrednio zainteresowane grupy społeczne. Często wykorzystywanym narzędziem tego
typu procedur są badania ankietowe czy tworzenie paneli dyskusyjnych, mających za cel
wypracowanie wspólnej perspektywy. Stronami oceny kryteriów powinni być mieszkańcy,
przedstawiciele administracji i samorządu lokalnego, przedstawiciele organizacji
ekologicznych, przedstawiciele inwestora czy wreszcie specjaliści, zarówno praktycy jak i
przedstawiciele kręgów naukowych.
Utworzenie hierarchii waŜności kryteriów, wykonane jest przez zespół podejmujący decyzję,
który nadaje poszczególnym kryteriom wagi liczbowe β l , (l = 1,2,3,..., k ) , będące
wyznacznikiem waŜności poszczególnych kryteriów zaleŜnie od uwarunkowań
zewnętrznych, takich jak np. minimalizacja kosztu realizacji danego procesu
w określonym okresie czasu, bądź teŜ realizacja polityki ekologicznej, łagodzenie konfliktów
społecznych itp. KaŜdy spośród decydentów ma więc moŜliwość wykreowania własnego
sposobu oceny lokalizacji.
Tworzenie hierarchii waŜności kryteriów jest procesem skomplikowanym, wyraŜonym za
pomocą wskaźników wagowych dla poszczególnych kryteriów. Wagi kryteriów oznaczają ich
istotność z punktu widzenia decydenta. Stąd idea modeli decyzyjnych. Zastosowane
w niniejszej analizie modele pozwalają na określenie wag kryteriów z punktu widzenia
technicznego, ekonomicznego i społeczno – ekologicznego planowanej inwestycji.
Dodatkowo, celem zobiektywizowania wartościowania kryteriów, posłuŜono się modelem
eksperckim, jako najbardziej obiektywnym. Wynika to z faktu, Ŝe modele technologiczny,
ekonomiczny i środowiskowy są obarczone pewną stronniczością podejścia do problemu
decyzyjnego. Modele te preferują pewne kryteria nadając im duŜe znaczenia (wysoki
wskaźnik wagowy) ze względu na reprezentowane poglądy.
7.2. MODELE DECYZYJNE – MODELE PREFERENCJI WYBORU
Warunkiem prawidłowego przeprowadzenia analizy wielokryterialnej, oprócz wytypowania
kryteriów, jest teŜ sposób ich oceny, rozumiany jako wyznaczenie wag kryteriów.
Wyznaczenie wartości kryteriów wyboru oparto na analizie ich hierarchiczności tj. wpływu
(uwarunkowania) dla poszczególnych kryteriów, czyli w sposób arbitralny wg wiedzy
i doświadczenia konsultanta oraz w oparciu o ocenę społeczną czyli skonsultowaną
z szerokim gremium, w tym przypadku w oparciu o ocenę Zespołu Doradczego powołanego
przez Urząd Marszałkowski.
135
WaŜne jest jednocześnie uwzględnienie roli poszczególnych grup kryteriów. Na podstawie
wydzielonych grup moŜliwe jest zbudowanie modelu preferencji wyboru. Określenie modelu
pozwala spojrzeć na inwestycję z róŜnych perspektyw, nie tylko z punktu widzenia rachunku
ekonomicznego, ale równieŜ z punktu widzenia społecznego czy środowiskowego, a takŜe
moŜliwości technologicznych. Dlatego ocenę poszczególnych wariantów lokalizacji
przeprowadzono z punktu widzenia modelu technologicznego, ekonomicznego
i środowiskowego.
ZałoŜenia modeli preferencji wyboru:
1.
Model technologiczny: W modelu tym liczą się przede wszystkim te kryteria, które
wynikają z funkcji technologicznych instalacji, choć ekonomia, ochrona przyrody i kwestie
społeczne w procesie inwestycyjnym mogą być istotne. Model technologiczny został
utworzony przez ocenę wag kryteriów w ujęciu specjalistów branŜy technologicznej
związanej z technologiami unieszkodliwiania odpadów.
2.
Model ekonomiczny: Interes ekonomiczny uznany jest w tym modelu za
najwaŜniejszy, obok niego liczy się forma instytucjonalna. Racje ochrony środowiska
przyrodniczego i środowiska społecznego mogą mieć mniejsze znaczenie. Model został
utworzony na bazie oceny wartości kryteriów przez specjalistów ekonomii.
3.
Model środowiskowy: W modelu tym kryteria ochrony środowiska społecznego
i przyrodniczego liczą się przede wszystkim, zaś kwestie ekonomiczne i technologiczne
powinny ustąpić przed interesem społecznym, czyli uzyskaniem akceptacji społecznej
i ograniczeniem oddziaływania środowiskowego inwestycji. Model ten został stworzony
w oparciu o ustalenie wag kryteriów przez zespół specjalistów z zakresu ochrony środowiska
i nauk przyrodniczych.
4.
Model ekspercki: W modelu tym oceniono kryteria pod kątem skutecznego
i jednocześnie zgodnego z prawem i moŜliwego do zaakceptowania społecznego sposobu
przeprowadzenia inwestycji. Rola ekspercka polegała na wspólnym wypracowaniu wartości
kryteriów przez zespół składający się ze specjalistów branŜy technologicznej, budowlanej,
z zakresu ochrony środowiska i gospodarki odpadami. Model ekspercki ma pełnić rolę
głównej oceny w analizie wielokryterialnej.
7.3. HIERARCHIA WAśNOŚCI KRYTERIÓW – WAGI KRYTERIÓW
W oparciu o przedstawioną powyŜej ideę modeli preferencji wyboru dokonano oceny
poszczególnych kryteriów pod kątem ich waŜności, czyli przypisano wagi poszczególnym
kryteriom głównym, a następnie kryteriom cząstkowym. Wagi reprezentują stanowisko grup
określonych w modelach preferencji, reprezentują ich punkt widzenia na analizowane
zagadnienie. Dla zobiektywizowania oceny posłuŜono się następnie modelem eksperckim,
w którym równieŜ dokonano przypisania wag dla poszczególnych kryteriów. Rezultat oceny
wartości kryteriów przedstawiono w tabeli poniŜej.
136
Tabela 7.2 Wartości kryteriów
MODEL TECHNOLOGICZNY
KRYTERIUM GŁÓWNE
WAGA
KRYTERIUM
GŁÓNEGO
Inwestycyjne
Ekonomiczne
Komunikacyjne i
logistyczne
Infrastrukturalne
nakłady inwestycyjne – sieć
elektryczna
cieplna
nakłady inwestycyjne – drogi
dojazdowe
nakłady inwestycyjne – instalacje
towarzyszące
ceny gruntu
7,0
WAGA
KRYTERIUM
CZĄSTKOWEGO
8
MODEL EKONOMICZNY
WAGA
KRYTERIUM
GŁÓNEGO
MODEL ŚRODOWISKOWY
WAGA
KRYTERIUM
CZĄSTKOWEGO
5
WAGA
KRYTERIUM
GŁÓNEGO
WAGA
KRYTERIUM
CZĄSTKOWEGO
2
MODEL EKSPERCKI
WAGA
KRYTERIUM
GŁÓNEGO
WAGA
KRYTERIUM
CZĄSTKOWEGO
10,0
8
10
5
10,0
5
8
3
5,0
6
10,0
3,0
9
4
6,0
7,0
4
7
5
5,0
3
6
2
4,0
3
10
3
7,0
koszty eksploatacji
10
10
4
9,0
koszty przygotowania frakcji
energetycznej z odpadów
koszty transportu i
poprocesowych
koszty rekompensat
środowiskowych
5
10
3
5,0
nośność dróg
łatwość dojazdu do miejsca
unieszkodliwienia/odzysku
odpadów poprocesowych
dostępność wymaganej
powierzchni terenu dla instalacji
powierzchni terenu dla magazynu
buforowego
4
9,0
7,0
9
1
8,0
7,0
3
9
2
5,0
4
10
10
8,0
4
10
10
8,0
7
7
5
5
6
6
8,0
6,0
6
5
5,0
7
10,0
3,0
10,0
10
10
4
3
5,0
3
4,0
3
2
5,0
4
3,0
7
7
1
1
137
4,0
4,0
5,0
7,0
10,0
9,0
dostępność sieci energetycznej do
dostawy i odbioru energii
elektrycznej
dostępność sieci cieplnej do
odbioru energii cieplnej
dostępność wody
dostępność odbioru ścieków
procesowych
zgodność z PZP
Bilans energetyczny
Aspekty społeczne
Aspekty środowiskowe
moŜliwość wystąpienia
potencjalnych konfliktów
społecznych
wprowadzenie nowych
uciąŜliwości transportowych
10,0
10
10
5
9,0
10
10
5
9,0
10
10
5
8,0
10
9
5
8,0
6
6
3
4,0
10
10
6
9,0
10
10,0
10
4,0
3
4,0
10
5
4,0
5
8,0
9
3
10,0
9
9,0
10,0
9,0
8,0
6
5
5
3
9
9
10,0
7,0
4
5
9
10,0
obszar potencjalnie cenny
przyrodniczo
teren przekształcony
antropogenicznie
sąsiedztwo obszarów chronionych
- Natura 2000
sąsiedztwo obszarów chronionych
(PK, OChK, RP)
sąsiedztwo obszarów potencjalnie
cennych
sąsiedztwo obiektów
archeologicznych
sąsiedztwo obiektów ochrony
architektonicznej
1
3
10
2,0
5
3
10
7,0
2
3
8
4,0
1
3
6
5,0
2
5
10
7,0
5,0
2
3,0
3
10,0
10
6,0
6,0
2
2
9
5,0
8
4
7
5,0
8
4
7
5,0
9
4
8
8,0
10
4
1
9,0
10
6
10
5,0
138
7.4. NORMALIZACJA WARTOŚCI WAG KRYTERIÓW
Przyjęte do analizy wielokryterialnej kryteria główne i cząstkowe pozwalają na
usystematyzowane podejście do oceny lokalizacji. Zaprezentowany we wcześniejszych
rozdziałach podział kryteriów oraz przypisane im wagi w poszczególnych modelach
preferencji nie mogą być bezpośrednio uŜyte do analizy porównawczej.
Stosowana metodyka polega na określeniu wagowego sumarycznego współczynnika,
którego wielkość określa rangę lokalizacji. Bezpośrednie uŜycie zaprezentowanych kryteriów
i ich wag do analizy powodowałoby zaburzenie w ocenie sumarycznej, spowodowane róŜną
liczebnością kryteriów cząstkowych w poszczególnych kryteriach głównych. Przykładowo
kryterium główne składające się z dwóch kryteriów cząstkowych nawet o znaczeniu (wadze)
bardzo wysokiej uzyska niŜszą sumaryczną ocenę niŜ mało istotne kryterium główne
składające się z duŜej ilości kryteriów cząstkowych.
Aby uniknąć opisanego efektu stosuje się transponowanie wag surowych (określonych
w modelach) na wagi znormalizowane uwzględniające liczebność głównych kryteriów i ich
wagi, tak więc waga kryterium cząstkowego transponowana jest wyrównana ze względu na
liczebność oraz ze względu na preferencje grup decyzyjnych.
W sensie matematycznym proces transpozycji wagi surowej na wagę znormalizowaną
polega na obliczeniu wagi transponowanej (βT) jako iloczynu wagi surowej (βS) danego
kryterium i wagi jego kryterium głównego (βKg) w stosunku do sumy wag kryteriów
w kryterium głównym. Procedura sprowadzenia funkcji decyzyjnych do wartości
znormalizowanej odzwierciedla dokładnie preferencje wyraŜone za pomocą wag kryteriów
głównych i wag surowych poprzez formułę:
βT = (βS x βKg)/ΣβS
W tabeli poniŜej przedstawiono wagi kryteriów surowych przetransponowane na wagi
transformowane.
139
Tabela 7.3 Wagi kryteriów surowych przetransponowane na wagi transformowane
WAGI SUROWE
KRYTERIUM
GŁÓWNE
Inwestycyjne
nakłady inwestycyjne instalacja
elektryczna
cieplna
nakłady inwestycyjne – drogi
dojazdowe
nakłady inwestycyjne –
instalacje towarzyszące
ceny gruntu
Ekonomiczne
Komunikacyjne i
logistyczne
Infrastrukturalne
Model
technologiczny
7,0
Model
ekonomiczny
WAGI
SUROWE
WAGI TRANSFORMOWANE
Model
środowiskowy
Model
technologiczny
Model
ekonomiczny
Model
środowiskowy
WAGI
TRANSFORMOWANE
Model ekspercki
8
5
2
1,08
0,31
0,22
10,0
1,04
8
10
5
2,15
2,50
0,79
10,0
1,94
5
8
3
1,35
2,00
0,47
5,0
0,97
4
1,62
2,25
0,63
7,0
1,35
6
10,0
9
3,0
4
7
5
1,08
1,75
0,79
5,0
0,97
3
6
2
0,81
1,50
0,32
4,0
0,77
3
10
3
0,82
1,47
0,27
7,0
0,98
koszty eksploatacji
10
10
4
2,73
1,47
0,36
9,0
1,26
koszty przygotowania frakcji
energetycznej z odpadów
koszty transportu i
poprocesowych
koszty kompromisu
społecznego
koszty rekompensat
środowiskowych
5
10
3
1,36
1,47
0,27
5,0
0,70
4
9
1
1,09
1,32
0,09
8,0
1,12
9,0
nośność dróg
łatwość dojazdu do miejsca
powierzchni terenu dla
instalacji
magazynu buforowego
dostępność sieci energetycznej
7,0
10,0
9
2
0,82
1,32
0,18
5,0
0,70
4
10
10
1,09
1,47
0,91
8,0
1,12
4
10
10
1,09
1,47
0,91
8,0
1,12
7
5
6
1,53
1,25
1,43
8,0
1,48
7
6
5
4
6
3
1,53
1,31
1,25
1,00
1,43
0,71
6,0
4,0
1,11
0,74
2
1,09
0,75
0,48
4,0
0,74
4
1,53
0,75
0,95
5,0
0,93
1
1,35
0,44
0,11
10,0
1,04
5
5,0
7
10,0
3,0
3
10
3
5,0
3
4,0
7
3,0
10
7
1
1,35
0,44
0,11
9,0
0,94
10
10
5
1,35
0,63
0,56
9,0
0,94
140
do dostawy i odbioru energii
elektrycznej
dostępność sieci cieplnej do
odbioru energii cieplnej
dostępność wody
dostępność odbioru ścieków
procesowych
zgodność z PZP
Bilans
energetyczny
społecznych
wprowadzenie nowych
Aspekty
uciąŜliwości transportowych
społeczne
potencjalny rozwój
budownictwa
wprowadzenie dodatkowych
emisji
przyrodniczo
antropogenicznie
sąsiedztwo obszarów
chronionych - Natura 2000
Aspekty
chronionych (PK, OChK, RP)
środowiskowe
potencjalnie cennych
archeologicznych
sąsiedztwo obiektów ochrony
architektonicznej
Warunki geotechniczne
podłoŜa
10,0
10
10
5
1,35
0,63
0,56
9,0
0,94
10
10
5
1,35
0,63
0,56
8,0
0,84
10
9
5
1,35
0,56
0,56
8,0
0,84
6
6
3
0,81
0,38
0,33
4,0
0,42
6
5,00
5,00
2,18
9,0
4,00
5
5,00
5,00
1,82
9,0
4,00
9
1,43
0,95
2,00
10,0
2,00
9
0,43
0,57
2,00
8,0
1,60
10
10
10,0
10
4,0
5,0
3
10
10
4,0
5
4,0
3
10,0
6
5
9
0,86
0,95
2,00
10,0
2,00
5
3
9
0,71
0,57
2,00
7,0
1,40
4
5
9
0,57
0,95
2,00
10,0
2,00
1
3
10
0,08
0,20
1,04
2,0
0,18
5
3
10
0,42
0,20
1,04
7,0
0,62
2
3
8
0,17
0,20
0,83
4,0
0,35
1
3
6
0,08
0,20
0,63
5,0
0,44
10
0,17
0,34
1,04
7,0
0,62
2
3,0
5
10,0
2
3
10
0,17
0,20
1,04
6,0
0,53
2
2
9
0,17
0,14
0,94
5,0
0,44
8
4
7
0,67
0,27
0,73
5,0
0,44
8
4
7
0,67
0,27
0,73
5,0
0,44
9
4
8
0,75
0,27
0,83
8,0
0,71
10
4
1
0,83
0,27
0,10
9,0
0,79
10
6
10
0,83
0,41
1,04
5,0
0,44
141
8. OKREŚLENIE WARTOŚCI OCEN KRYTERIÓW DLA
POSZCZEGÓLNYCH LOKALIZACJI
Przedstawiony w poprzednich rozdziałach szczegółowy opis rozwaŜanych wariantów
lokalizacji, przedstawiony na podstawie pozyskanych na ich temat informacji, wspierany
analizą ekonomiczną i techniczną, był podstawą określenia wartości poszczególnych
kryteriów. W załączniku pn Model_AWL_GD (arkusz: zalmd) przedstawiono załoŜenia do
modelowania. Są to oceny poszczególnych kryteriów ukazane w skali 1 do 6 przypisane jako
wartości charakteryzujące dany wariant lokalizacji poprzez poszczególne parametry kryteria. Punktem wyjścia dla tej oceny były wspomniane powyŜej analizy i dane pozyskane
na etapie studialnym. W tabeli poniŜej przedstawiono wynik tej analizy, jako ocenę
poszczególnych kryteriów. Oceny te są niejednokrotnie oparte na konkretnym
zwymiarowaniu (kwantyfikowalności) poszczególnych kryteriów np. koszty, czy odległości,
a następnie ukazane w formie oceny relacyjnej. Część z analizowanych kryteriów
lokalizacyjnych jest obarczona pewną subiektywnością oceny dokonanej przez autorów.
NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe sposób oceny kryteriów był konsultowany zarówno na etapie
przygotowania dokumentu jak i w toku późniejszych konsultacji społecznych.
Przedstawione oceny odzwierciedlają przede wszystkim pogląd i stanowisko autorów
opracowania, którzy mają świadomość, iŜ oceny te mogą być uznana za „niewłaściwe”.
Dlatego naleŜy zaakcentować fakt, Ŝe przedmiotowa ocena ma charakter porównawczy
(relacyjny) co oznacza, Ŝe warianty lokalizacji są oceniane względem siebie poprzez
wzajemną relację, czyli ocena poszczególnych wariantów lokalizacji wynika z porównania
z innymi. Dlatego teŜ przedstawione oceny nie mogą być traktowane jako bezwzględna
ocena czy opinia na temat danej lokalizacji. Ponadto ocena ta została sporządzona
w oparciu o konkretne kryteria, których zdefiniowanie przedstawiono we wstępie rozdziału
7 (str.132 – 134), dla potrzeb konkretnego dokumentu studialnego a nie decyzyjnego.
Dlatego teŜ prezentowane oceny i wnioski nie mogą być traktowane równoznacznie
z jakąkolwiek decyzją. Rolą opracowania jest wskazanie jedynie moŜliwości i ograniczeń
jakie posiadają poszczególne warianty lokalizacji dla potrzeb inwestycji.
Dla potrzeb analizy przyjęto ocenę relacyjną w skali 1 do 6 rozumianą w ten sposób, Ŝe
1 oznacza najsłabsze spełnienie danego kryterium w porównaniu do pozostałych, zaś
6 oznacza najkorzystniejsze warunki danego kryterium dla lokalizacji w stosunku do
pozostałych rozpatrywanych wariantów.
Wyniki oceny kryteriów prezentuje poniŜsza tabela:
Tabela 8.1 Wartości ocen kryteriów dla poszczególnych lokalizacji
OCENIANE LOKALIZACJE
KRYTERIA
CZĄSTKOWE
JEDNOSTKA
Szadółki
GPEC
Teren przy
ZU Szadółki
Eko Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
OCENA RELACYJNA
moŜliwości etapowania
budowy
nakłady inwestycyjne instalacja
sieć elektryczna
sieć cieplna
drogi dojazdowe
Skala 1 - 6
6
2
6
6
4
1
Skala 1 - 6
6
5
6
2
6
6
Skala 1 - 6
4
5
1
5
6
6
Skala 1 - 6
4
4
3
2
6
6
Skala 1 - 6
5
6
6
4
6
6
142
KRYTERIA
CZĄSTKOWE
JEDNOSTKA
Szadółki
GPEC
Teren przy
ZU Szadółki
Eko Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
OCENA RELACYJNA
instalacje towarzyszące
ceny gruntu
Skala 1 - 6
5
6
6
5
6
6
Skala 1 - 6
2
2
5
6
2
1
koszty eksploatacji
koszty transportu
odpadów
koszty przygotowania
frakcji energetycznej z
odpadów
koszty transportu i
zagospodarowania
koszty kompromisu
społecznego
koszty rekompensat
środowiskowych
łatwość dojazdu do
instalacji
ocena układu
komunikacyjnego
ocena stanu technicznego
dróg
nośność dróg
łatwość dojazdu do
miejsca
instalacji
magazynu buforowego
dostępność sieci
energetycznej do dostawy
i odbioru energii
elektrycznej
dostępność sieci cieplnej
do odbioru energii cieplnej
dostępność wody
dostępność odbioru
ścieków procesowych
zgodność z PZP
Skala 1 - 6
6
6
6
6
6
6
Skala 1 - 6
5
6
4
2
1
1
Skala 1 - 6
6
6
6
6
6
6
Skala 1 - 6
5
6
4
2
1
1
Skala 1 - 6
3
3
3
5
1
1
Skala 1 - 6
2
2
1
6
2
2
Skala 1 - 6
6
6
5
6
4
3
Skala 1 - 6
6
6
4
6
3
3
Skala 1 - 6
1
5
5
1
6
6
Skala 1 - 6
4
6
5
3
6
6
Skala 1 - 6
6
6
5
6
2
2
Skala 1 - 6
6
5
6
6
4
2
Skala 1 - 6
6
5
6
6
4
1
Skala 1 - 6
4
5
1
5
6
6
Skala 1 - 6
4
4
4
4
6
6
Skala 1 - 6
1
2
2
5
6
6
Skala 1 - 6
1
1
1
5
6
6
Skala 1 - 6
6
2
6
6
6
6
popyt na energię
elektryczną
społecznych
wprowadzenie nowych
uciąŜliwości
transportowych
potencjalny rozwój
budownictwa
wprowadzenie
dodatkowych emisji
Skala 1 - 6
3
3
3
4
6
6
Skala 1 - 6
6
6
6
6
6
6
Skala 1 - 6
3
3
1
4
1
2
Skala 1 - 6
6
6
3
4
2
2
Skala 1 - 6
4
4
1
5
1
1
Skala 1 - 6
1
1
2
4
3
3
Skala 1 - 6
1
1
1
4
1
1
Skala 1 - 6
5
6
4
3
1
1
143
KRYTERIA
CZĄSTKOWE
JEDNOSTKA
Szadółki
GPEC
Teren przy
ZU Szadółki
Eko Dolina
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
OCENA RELACYJNA
Skala 1 - 6
przyrodniczo
zachowanie cech
Skala 1 - 6
„pierwotnych”
Skala 1 - 6
antropogenicznie
Skala 1 - 6
chronionych - Natura
2000
Skala 1 - 6
chronionych (PK, OChK,
RP)
Skala 1 - 6
potencjalnie cennych
Skala 1 - 6
archeologicznych
Skala 1 - 6
ochrony architektonicznej
Skala 1 - 6
Warunki geotechniczne
Skala 1 - 6
podłoŜa
tereny zagroŜone
Skala 1 - 6
powodzią
5
5
3
5
6
6
5
5
3
3
6
6
5
6
3
3
6
6
5
5
5
3
2
2
2
2
1
5
4
6
4
3
1
6
5
5
6
6
6
6
4
2
6
6
6
6
4
2
6
6
6
1
1
1
6
6
6
2
3
3
6
6
6
2
3
3
144
9.
MODELOWANIE MATEMATYCZNE
Technika optymalizacji matematycznej oferuje uporządkowane, systemowe podejście do
podejmowania decyzji. Chodzi o to, aby zautomatyzować pewne rutynowe czynności
(obliczenia), umoŜliwiając tym samym skoncentrowanie się na prawdziwie kreatywnych
aspektach decyzyjnych.
Podstawą przeprowadzenia modelowania matematycznego jest załoŜenie, Ŝe wyboru
rozwiązania najlepszego moŜna dokonać poprzez działanie matematyczne polegające na
obliczeniu sumy waŜonej oceny kryteriów dla danej lokalizacji i wagi kryteriów.
W celu ostatecznego wykonania modelowania procesu decyzyjnego, analizę wielokryterialną
przeprowadzono stosując transponowane wagi kryteriów cząstkowych oceniających
poszczególne lokalizacje. Obliczenia przeprowadzono dla poszczególnych modeli preferencji
wyboru czyli w ujęciu róŜnych zainteresowanych stron procesu decyzyjnego.
Wskazane wartości sum waŜonych dla poszczególnych lokalizacji w ujęciu społecznym
uzupełniono obliczeniami w oparciu o analogiczny model matematyczny dla eksperckiego
modelu preferencji.
KaŜde kryterium było odpowiednio przeliczane z uwzględnieniem oceny kryterium dla danej
lokalizacji z uwzględnieniem wagi kryterium cząstkowego po transpozycji oraz wagę
kryterium głównego dla kaŜdego z modeli osobno. Dodatkowo, kaŜde kryterium zostało
podsumowane jako ocena średnia dla wszystkich społecznych modeli decyzyjnych. Model
ekspercki potraktowano jako osobne narzędzie w procesje analizy wielokryterialnej.
Wyniki modelowania matematycznego przedstawiono w załączniku pn Model_AWL_GD.
Zaprezentowana w załączniku tabela (arkusz: model) pokazuje w sposób zbiorczy wyniki
przeprowadzonego procesu modelowania matematycznego dla procesu decyzyjnego
opartego na wielu zmiennych decyzyjnych. Rezultatem przeprowadzonego procesu jest
suma punktów charakteryzująca poszczególne lokalizacje. ZałoŜenia modelu
matematycznego pozwoliły na ocenę kaŜdej z lokalizacji poprzez pryzmat oceny w ujęciu
technicznym, ekonomicznym i ekologicznym, a więc we wszystkich niezbędnych
płaszczyznach oceny. Oceny te wzbogacono dodatkowo oceną poprzez pryzmat oceny
eksperckiej wolnej od „stronniczego” punktu widzenia reprezentowanego z załoŜenia
w modelach społecznych.
145
10. HIERARCHIA WAśNOŚCI ANALIZOWANYCH
LOKALIZACJI
Przeprowadzona analiza pozwoliła ocenić przydatność analizowanych lokalizacji dla
inwestycji, jaką jest budowa instalacji termicznego unieszkodliwiania odpadów w postaci
frakcji energetycznej.
PoniewaŜ uzyskane w toku analizy wartości sumaryczne (załącznik: Model_AWL_GD;
arkusz: model) są trudne do uszeregowania, dlatego w tabeli poniŜej przedstawiono
podsumowanie analizy w postaci wartości ocen uzyskanych dla kaŜdej z lokalizacji w ujęciu
poszczególnych modeli preferencji wyboru jako wartości znormalizowane.
Tabela 10.1 Podsumowanie analizy wartości ocen uzyskanych dla każdej z lokalizacji
Szadółki
GPEC
Teren
przy ZU
Szadółki
Eko
Dolina
Gdańsk
EC
Oczyszczalnia
Gdynia
Wschód
Ranking wg modelu technologicznego
98,7
100,0
92,3
99,7
99,3
93,7
Ranking wg modelu ekonomicznego
95,8
100,0
89,1
96,8
98,1
95,5
Ranking wg modelu środowiskowego
94,9
97,5
77,6
100,0
83,1
82,1
Ranking wg modelu eksperckiego
95,9
96,2
85,0
100,0
91,1
86,8
EC
Gdańsk
Przeprowadzony w tabeli powyŜej proces normalizacji sum waŜonych uzyskanych w toku
procesu modelowania (załącznik: Model_AWL_GD; arkusz: model) jako oceny
poszczególnych lokalizacji, sprowadza oceny do wartości w skali 1 – 100, gdzie wartość
najwyŜsza oznacza najlepszą ocenę dla danej lokalizacji. Normalizacja ta jest zabiegiem
czysto matematycznym zachowującym stosunek wartości poszczególnych ocen lokalizacji.
Uzyskane rezultaty matematycznego modelowania omawianego zagadnienia, jakim jest
wariant lokalizacji, pozwalają na wyciągnięcie wniosków co do moŜliwości wykorzystania
poszczególnych lokalizacji dla inwestycji. Przeprowadzone modelowanie, ukazało pewne
słabości a takŜe moŜliwości poszczególnych wariantów.
Lokalizacja na działce przy ZU Szadółki uzyskała najwyŜszą ocenę (tab. 10.1) w ujęciu
modelu technologicznego i ekonomicznego. W modelu technologicznym jako praktycznie
równowaŜną naleŜy uznać lokalizację na terenie przy oczyszczalni Gdańsk Wschód, która
ponadto została oceniona najwyŜej w ujęciu modelu środowiskowego. W modelu
ekonomicznym bardzo wysokie oceny uzyskała równieŜ lokalizacja na terenie EC Gdynia, co
zawdzięcza bezpośredniej bliskości zakładu energetycznego, gwarantującego dostęp do
wszelkiej infrastruktury, a takŜe pozwalającego na obniŜenie kosztów inwestycyjnych
poprzez rezygnację z części niezbędnej technologii. Podobne korzyści daje lokalizacja na
terenie EC Gdańsk, jednak w modelu ekonomicznym wysokie wagi posiadały równieŜ
kryteria wartości gruntu czy kosztotwórcze kryteria społeczne i środowiskowe.
W ocenie modelu środowiskowego najwyŜej oceniona została lokalizacja przy oczyszczalni
ścieków Gdańsk Wschód. Co wynika z charakteru otoczenia (przemysłowe i rolnicze) oraz
braku sąsiedztwa terenów podlegających ochronie.
Z punktu widzenia oceny modelu eksperckiego (wyraŜającego opinię autorów opracowania)
najwyŜszą ocenę uzyskała działka zlokalizowana przy oczyszczalni Gdańsk Wschód.
146
Ukazane w tab. 10.1 wartości pozwalają na hierarchizację poszczególnych lokalizacji
w ujęciu oceny modelu technologicznego, ekonomicznego, środowiskowego i eksperckiego.
Wyniki hierarchizacji prezentowane są poniŜej.
Tabela 10.2 Hierarchia ważności
HIERARCHIA WAśNOŚCI
MODEL TECHNOLOGICZNY
MODEL EKONOMICZNY
MODEL ŚRODOWISKOWY
MODEL EKSPERCKI
1
Teren przy
ZU Szadółki
1
Teren przy
ZU Szadółki
1
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
1
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
2
Wschód
2
EC Gdynia
2
Teren przy
ZU Szadółki
2
Teren przy
ZU Szadółki
3
EC Gdynia
3
3
Szadółki GPEC
3
Szadółki GPEC
4
5
Szadółki GPEC
EC Gdańsk
4
5
Gdańsk
Oczyszczalnia
Wschód
Szadółki GPEC
EC Gdańsk
4
5
EC Gdynia
EC Gdańsk
4
5
EC Gdynia
EC Gdańsk
6
Eko Dolina
6
Eko Dolina
6
Eko Dolina
6
Eko Dolina
Przedstawiona powyŜej hierarchia waŜności poszczególnych lokalizacji podsumowuje
przeprowadzoną w niniejszym opracowaniu analizę wielokryterialną lokalizacji instalacji
termicznej. Analiza ta, pozwoliła na wskazanie dla kaŜdej z rozwaŜanych lokalizacji, ich
ograniczeń i moŜliwości dla lokowania inwestycji.
Tabela 10.3 Możliwości i ograniczenia rozpatrywanych wariantów lokalizacji
MoŜliwości
Szadółki GPEC
Powierzchnia działki,
Sąsiedztwo producenta
„paliwa”,
Niskie koszty
transportu,
Dogodny układ
komunikacyjny
Teren przy ZU Szadółki
Sąsiedztwo producenta
„paliwa”,
Niskie koszty
transportu,
Dogodny układ
komunikacyjny
Ograniczenia
DuŜa gęstość
DuŜa gęstość
zaludnienia,
zaludnienia,
Silny rozwój
Silny rozwój
budownictwa,
budownictwa,
Bezpośrednie
Bezpośrednie
sąsiedztwo obszaru
sąsiedztwo obszaru
chronionego,
chronionego,
Wysokie koszty
Wysokie koszty
kompromisu i
kompromisu i
rekompensat,
rekompensat,
Brak infrastruktury i
Brak infrastruktury i
mediów,
mediów,
Brak moŜliwości
Brak moŜliwości
odprowadzenia energii
odprowadzenia energii
Eko Dolina
Powierzchnia
działki,
Sąsiedztwo
producenta
„paliwa”,
Niskie koszty
transportu
DuŜa gęstość
zaludnienia,
Silny rozwój
budownictwa,
Wysokie koszty
kompromisu i
rekompensat,
Niedogodny układ
komunikacyjny
Brak infrastruktury
i mediów,
Brak moŜliwości
odprowadzenia
energii
Wschód
EC Gdynia
EC Gdańsk
Niewielka gęstość
zaludnienia,
Brak sąsiedztwa
obszarów chronionych,
Sąsiedztwo zakładów
przemysłowych,
MoŜliwość
odprowadzenia energii,
Dogodny układ
komunikacyjny
Teren EC
Dostęp do
infrastruktury,
Niskie nakłady
inwestycyjne
Teren EC
Dostęp do
infrastruktury
Niskie
nakłady
inwestycyjne
DuŜa gęstość
zaludnienia,
Wysokie
koszty
kompromisu i
rekompensat,
Niedogodny
układ
komunikacyjny
Dostępna
powierzchnia
DuŜa
gęstość
zaludnienia,
Wysokie
koszty
kompromisu
rekompensat
Niedogodny
układ
komunikacyj
ny
Silny opór społeczny brak akceptacji,
Niekorzystne warunki
geologiczne
Potencjalny rozwój
budownictwa,
Wysokie koszty
kompromisu i
rekompensat
Podstawowym wnioskiem jaki się nasuwa z analizy wyników, jest fakt, Ŝe Ŝadna z pośród
omawianych lokalizacji nie spełnia w maksymalnym stopniu wszystkich określonych
147
kryteriów. Sprawą poza jakąkolwiek dyskusją jest fakt, Ŝe takich lokalizacji nie ma. Dlatego
dąŜy się do wskazania najlepszej z pośród dostępnych.
Jako lokalizację posiadającą najmniej ograniczeń dla lokalizacji instalacji jest lokalizacja
przy oczyszczalni ścieków Gdańsk Wschód. Niewątpliwą zaletą tego miejsca oprócz
dogodnej powierzchni działki jest praktycznie bezkonfliktowy dojazd (uwzględniając
oczywiście plany rozwoju układu komunikacyjnego), potencjał odbioru ciepła (choć bez
gwarancji długoterminowych) oraz otoczenie działki, które moŜe generować stosunkowo
niewielkie koszty społeczno – ekonomiczne i środowiskowe. Do największych ograniczeń
tego miejsca naleŜą: silny opór społeczny (jednak przy stosunkowo najmniejszej liczbie
mieszkańców okolicy) oraz niekorzystne warunki geotechniczne, które co prawda wpływają
na koszt inwestycji ale nie są dla niej przeszkodą.
Kolejną lokalizacją, którą w praktyce moŜna uznać za niewiele odbiegającą, jest lokalizacja
przy ZU Szadółki. Niewątpliwym atutem jest jej centralne połoŜenie w stosunku do
producentów frakcji energetycznej oraz bezpośrednie sąsiedztwo największego jej
producenta, co gwarantuje stosunkowo niskie koszty transportu i najniŜszy poziom
wprowadzonych w związku z tym emisji. Podobne uwagi moŜna sformułować w stosunku do
lokalizacji na terenie GPEC Szadółki, która z racji bezpośredniego sąsiedztwa do ZU
Szadółki, podlega w zasadzie analogicznej ocenie. O niŜszej ocenie obu lokalizacji
w Szadółkach, zadecydowały w pierwszej kolejności kryteria społeczne i środowiskowe.
Bliskie sąsiedztwo osiedli mieszkaniowych i zabudowy jednorodzinnej, potencjał rozwoju
budownictwa a takŜe duŜe walory środowiska okolic Otomina mogą skutkować brakiem
akceptowalności społecznej dla inwestycji. Z podobnych powodów lokalizacja na terenie Eko
Doliny w ŁęŜycach została oceniona i rankingowana najniŜej. Dodatkowym powodem takiej
oceny jest bezpośrednie sąsiedztwo Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, a takŜe
nienajlepsze warunki dla transportu drogowego.
Lokalizacje na terenie elektrociepłowni w Gdańsku i Gdyni pomimo niewątpliwych zalet
w ocenach technologicznych i ekonomicznych, zostały w konsekwencji ocenione bardzo
nisko. Decydujący wpływ na taką ocenę mają niewątpliwie względy społeczne oraz
komunikacyjne. Lokalizacja w centrum miasta, w niewielkiej odległości od zabytkowej części
Gdańska oraz skrajnie niedogodne warunki wielkości działki spowodowały, Ŝe lokalizacja ta
uzyskała niską ocenę. PowaŜnym walorem – moŜliwością lokalizacji na terenie EC jest
bezpośredni dostęp do infrastruktury elektrociepłowni, która moŜe umoŜliwić obniŜenie
nakładów inwestycyjnych jak i pewnych kosztów eksploatacyjnych.
Podsumowując naleŜy stwierdzić, Ŝe zaprezentowane wyniki analizy wskazują, iŜ wariant
lokalizacji dla regionalnej instalacji do termicznego przekształcania energetycznej frakcji
odpadów na działce przy oczyszczalni ścieków Gdańsk Wschód posiada najmniej
ograniczeń. W praktyce za prawie równorzędny naleŜałoby uznać wariant lokalizacji przy ZU
Sadółki.
148
11. SPIS TABEL
Tabela 1.1 ZZO dla województwa pomorskiego ............................................................................................. 11
Tabela 3.1 Ilość odpadów wyprodukowanych w 2006 r. w gminach, które wg „PGO dla Województwa
Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUO Szadółki .......................................................... 21
Tabela 3.2 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZU Szadółki .......................................... 22
Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania Eko Doliny .............................................................. 25
Tabela 3.4 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi Eko Doliny............................................ 26
Pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUOK Stary Las ....................................................... 28
Tabela 3.6 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZUOK Stary Las...................................... 29
Tabela 3.7 Ilość odpadów wyprodukowanych w 2006 r. w gminach, które wg „PGO dla województwa
pomorskiego 2010” znajdą się w zasięgu działania ZUOS Tczew ........................................................... 30
Tabela 3.8 Morfologia odpadów produkowanych w rejonie obsługi ZUOS Tczew .......................................... 31
Tabela 3.9 Ilości wytwarzanej frakcji energetycznej ....................................................................................... 32
Tabela 4.1 Pozostałości poprocesowe ............................................................................................................ 36
Tabela 4.2 Referencje różnych dostawców technologii - instalacji rusztowych przekształcających RDF.......... 37
Tabela 4.4 Referencje różnych dostawców instalacji fluidalnych.................................................................... 39
Tabela 4.5 Referencje różnych dostawców technologii instalacji pracujących w oparciu o wykorzystanie
procesu pirolizy..................................................................................................................................... 41
Tabela 4.7 Referencje różnych dostawców instalacji pracujących w oparciu o wykorzystanie procesu
zgazowania ........................................................................................................................................... 43
Tabela 4.8 Odczynniki wykorzystywane do oczyszczania spalin ..................................................................... 45
Tabela 4.9 Osiągane poziomy emisji przy wykorzystaniu wapna .................................................................... 48
Tabela 4.10 Osiągane poziomy emisji przy wykorzystaniu dwuwęglanu sodu ................................................ 48
Tabela 4.11 Zużycie materiałów i energii dla suchego systemu oczyszczania spalin ....................................... 48
Tabela 4.12 Osiągane poziomy emisji dla pół-suchego sytemu oczyszczania spalin ........................................ 49
Tabela 4.13 Zużycie materiałów i energii dla pół-suchego sytemu oczyszczania spalin................................... 49
Tabela 4.14 Osiągane poziomy emisji dla mokrego systemu oczyszczalnia spalin........................................... 50
Tabela 4.15 Zużycie materiałów i energii dla mokrego systemu oczyszczalnia spalin ..................................... 50
Tabela 5.1 Rodzaje i wielkość emisji jakie mogą nastąpić z poszczególnych typów instalacji.......................... 57
Tabela 5.2 Porównanie technologii termicznego unieszkodliwiania odpadów pod kątem oddziaływania na
środowisko i wykorzystywania zasobów środowiska ............................................................................ 61
Tabela 6.1 Szacunkowe odległości dzielące GPEC Szadółki z potencjalnymi producentami paliwa (w km). .. 109
Tabela 6.2 Szacunkowe odległości dzielące teren przy ZU Szadółki z potencjalnymi producentami paliwa
(w km)................................................................................................................................................. 110
Tabela 6.3 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację w Eko Dolinie z potencjalnymi producentami paliwa
(w km)................................................................................................................................................. 110
Tabela 6.4 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy oczyszczalni „Wschód” w Gdańsku z
potencjalnymi producentami paliwa (w km) ....................................................................................... 111
Tabela 6.5 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy EC3 Gdynia z potencjalnymi producentami
paliwa (w km) ..................................................................................................................................... 112
Tabela 6.6 Szacunkowe odległości dzielące lokalizację przy EC2 Gdańsk z potencjalnymi producentami
paliwa (w km). .................................................................................................................................... 113
Tabela 6.7 Uwarunkowania prawne lokalizacji............................................................................................. 115
Tabela 6.8 Analiza lokalizacji GPEC Szadółki ................................................................................................. 116
Tabela 6.9 Analiza lokalizacji przy ZU Szadółki ............................................................................................. 117
Tabela 6.10 Analiza lokalizacji Eko Dolina Łężyce ......................................................................................... 118
Tabela 6.11 Analiza lokalizacji przy Oczyszczalni Ścieków – Gdańsk Wschód................................................ 118
Tabela 6.12 Analiza lokalizacji EC 3 Gdynia................................................................................................... 119
Tabela 6.13 Analiza lokalizacji EC 2 Gdańsk .................................................................................................. 120
Tabela 6.14 Nakłady inwestycyjne ............................................................................................................... 121
Tabela 6.15 Nakłady inwestycyjne w odniesieniu do nakładu modelowego................................................. 123
149
Tabela 6.16 Analiza transportu odpadów do instalacji ................................................................................. 124
Tabela 6.17 Koszty obsługi transportu z uwzględnieniem kosztów paliwa i efektywnego czasu pracy
obsługi transportu............................................................................................................................... 125
Tabela 6.18 Koszty obsługi transportu odpadów poprocesowych. ............................................................... 127
Tabela 7.1 Kryteria wyboru wariantu lokalizacji instalacji do termicznego przetwarzania frakcji
energetycznej odpadów...................................................................................................................... 131
Tabela 7.2 Wartości kryteriów ..................................................................................................................... 137
Tabela 7.3 Wagi kryteriów surowych przetransponowane na wagi transformowane................................... 140
Tabela 8.1 Wartości ocen kryteriów dla poszczególnych lokalizacji .............................................................. 142
Tabela 10.1 Podsumowanie analizy wartości ocen uzyskanych dla każdej z lokalizacji................................. 146
Tabela 10.2 Hierarchia ważności .................................................................................................................. 147
Tabela 10.3 Możliwości i ograniczenia rozpatrywanych wariantów lokalizacji ............................................. 147
12. SPIS RYSUNKÓW
Rys. 1.1 Zakres obsługi i rozmieszczenie istniejących i planowanych ZZO na terenie województwa
pomorskiego. [wg WPGO 2010]. ........................................................................................................... 12
Rys. 3.1 Zakres obsługi i lokalizacja producentów frakcji energetycznej......................................................... 19
Rys. 3.2 Planowany zasięg obsługi ZUO Szadółki wg Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa
Pomorskiego 2010................................................................................................................................. 22
Rys. 3.3 Planowany zasięg obsługi ZZO Eko Dolina wg Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa
Pomorskiego 2010................................................................................................................................. 26
Rys. 3.4 Planowany zasięg obsługi ZUOK Stary Las wg Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa
Pomorskiego 2010................................................................................................................................. 28
Rys. 3.5Planowany zasięg obsługi ZUOS Stary Las wg Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa
Pomorskiego 2010................................................................................................................................. 31
Rys. 6.1 Widok na zabudowę osiedla Kowale przy ul. Świętokrzyskiej w Gdańsku ......................................... 70
Rys. 6.2 Widok na działkę przy ZU Szadółki .................................................................................................... 70
Rys. 6.3 Widok na zabudowę Otomina........................................................................................................... 71
Rys. 6.4 Społeczne uwarunkowania lokalizacji przy ZU Szadółki..................................................................... 71
Rys. 6.5 Widok na działkę w Szadółkach należącą do GPEC ............................................................................ 76
Rys. 6.6 Widok na zabudowę Bąkowa ............................................................................................................ 76
Rys. 6.7 Społeczne uwarunkowania lokalizacji leżącej na działce GPEC w Szadółkach .................................... 77
Rys. 6.8 Widok na teren inwestycji w Eko Dolinie .......................................................................................... 81
Rys. 6.9 Widok na zabudowania przy ul. Marszewskiej .................................................................................. 81
Rys. 6.10 Społeczne uwarunkowania lokalizacji leżącej przy Eko Dolinie........................................................ 82
Rys. 6.11 Widok na teren inwestycji przy Oczyszczalni „Wschód” .................................................................. 88
Rys. 6.12 Widok na zabudowania położone najbliżej potencjalnej inwestycji ................................................ 88
Rys. 6.13 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej przy Oczyszczalni „Wschód” ................................ 89
Rysunek 6.14 Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pruszcz Gdański – tereny
przy Oczyszczalni Wschód ..................................................................................................................... 91
Rys. 6.15 Widok na zabudowania przy ul. Złotej w Gdyni............................................................................... 94
Rys. 6.16 Widok z terenu instalacji na Osiedle Pogórze .................................................................................. 94
Rys. 6.17 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej w EC3 w Gdyni ..................................................... 95
Rys. 6.18 Widok na teren inwestycji w EC2 w Gdańsku .................................................................................. 99
Rys. 6.19 Widok na bloki położone przy ul. Reja w Gdańsku .......................................................................... 99
Rys. 6.20 Społeczne uwarunkowania lokalizacji położonej w EC2 w Gdańsku .............................................. 100
Rys. 6.21 Oznaczenie siły wiatru (m/s) dla poszczególnych róż wiatru (analogiczną skalę zastosowano do
wszystkich prezentowanych diagramów)............................................................................................ 102
Rys. 6.22 Róża wiatrów stacji AM5 – Gdańsk, ul. Ostrzycka.......................................................................... 103
Rys. 6.23 Róża wiatrów stacji AM2 – Gdańsk, ul. Kaczeńce .......................................................................... 104
Rys. 6.24 Róża wiatrów stacji AM4 – Gdynia, ul. Porębskiego ...................................................................... 104
Rys. 6.25 Róża wiatrów stacji AM8 – Gdańsk, ul. Leczkowa.......................................................................... 105
Rys. 6.26 Analiza układu transportowego .................................................................................................... 113
150

Analiza wielokryterialna

Transkrypt

Podobne dokumenty