WFz.D.IPs-01 Dydaktyka psychologii

WFz.D.IPs-01 Dydaktyka psychologii: jak uczyć psychologii, jak popularyzować wiedzę
psychologiczną – prof. dr hab. Maria Kielar-Turska
wykład + ćwiczenia (60 godzin, 6 ECTS), semestr 1+2, wtorek 16.30-18.00, s. 209
WFz.D.IPs-03 Rekolekcje metodologiczne: metodologia i statystyka w praktyce – dr hab. Piotr
Wolski
wykład monograficzny + konwersatorium (30 godzin, 3 ECTS), semestr 2, poniedziałek 17.0020.00 (co 2 tygodnie), s. 018 + s. 021
WFz.D.IPs-05 Modele statystyczne w badaniach naukowych. Cz. 1. Ogólny model liniowy –
mgr Mariusz Trejtowicz
warsztaty 30 godzin, 3 ECTS, semestr 1, sobota 9.30-13.00 i niedziela 14.00-17.30, s. 021
WFz.D.IPs-05a Modele statystyczne w badaniach naukowych. Cz. 2a. Modelowanie równań
strukturalnych – mgr Mariusz Trejtowicz
warsztaty 30 godzin, 3 ECTS, semestr 1, sobota 9.30-13.00 i niedziela 14.00-17.30, s. 021
WFz.D.IPs-05b Modele statystyczne w badaniach naukowych. Cz. 2b. Modele dla zmiennych
nominalnych i porządkowych, modele nieliniowe, modele mieszane oraz podejście bayesowskie
– mgr Mariusz Trejtowicz
warsztaty 30 godzin, 3 ECTS, semestr 2, sobota 9.30-13.00 i niedziela 14.00-17.30, s. 021
WFz.D.IPs-06 Wprowadzenie do środowiska R dla nie-statystyków i nie-programistów – mgr
Mariusz Trejtowicz
warsztaty 30 godzin, 3 ECTS, semestr 2, sobota 9.30-13.00 i niedziela 14.00-17.30, s. 021
WFz.D.IPs-09 Zegar biologiczny i procesy poznawcze – paradygmaty badawcze
chronopsychologii – dr hab. Irena Iskra-Golec
wykład 30 godzin, 3 ECTS, semestr 2, czwartek 17.00-18.30 , s. 5
Dydaktyka szkoły wyższej – dr Krzysztof Polak (Instytut Pedagogiki UJ)
konwersatorium 30 godzin, semestr 2
Seminarium filozoficzne dla doktorantów – prof. dr hab. Józef Lipiec (Instytut Filozofii UJ)
seminarium 60 godzin
Prof. dr hab. Maria Kielar-Turska
Dydaktyka psychologii
Jak uczyć psychologii, jak popularyzować wiedzę psychologiczną
Celem kursu jest dostarczenie wiedzy na temat dydaktyki szkoły wyższej na przykładzie
nauczania psychologii oraz ukazanie specyfiki procesu nauczania w tej dziedzinie. Drugim
celem kursu jest rozważenie zagadnienia popularyzacji wiedzy psychologicznej. Obok
przekazania informacji uczestnicy kursu będą hospitować i analizować zajęcia z psychologii.
Uczestnicy kursu przygotowują dwie prace, z których jedna dotyczy analizy procesu
dydaktycznego na przykładzie hospitowanych zajęć, a druga związana jest z zagadnieniem
popularyzacji wiedzy psychologicznej; może przybrać formę recenzji pozycji popularnonaukowej lub opracowania artykułu popularno-naukowego.
1. Analiza procesu dydaktycznego będzie prowadzona w trzech aspektach: teleologicznotreściowym (cele nauczania, cele nauczania psychologii; kryteria doboru treści nauczania);
procesualnym (ogniwa procesu nauczania, metody nauczania, zasady nauczania); wynikowym
(kontrola, jej rodzaje i funkcje; metody oceniania, funkcje oceny). Ponadto zostaną wskazane
cechy dobrego nauczyciela oraz zostanie omówiony proces komunikowania się nauczyciela z
uczniami. Wszystkie aspekty zostaną następnie odniesione do hospitowanego procesu
dydaktycznego.
2. Dziedziny zastosowań wiedzy psychologicznej; nauczanie psychologii niepsychologów (np.
nauczycieli, ekonomistów, lekarzy). Zostaną przedstawione zasady uczenia psychologii
niepsychologów. Hospitacje zajęć dla niepsychologów; analiza tych zajęć.
3. Nauczanie na odległość. Podstawowe zasady e-learningu.
4. Popularyzacja wiedzy: potrzeba upowszechniania wiedzy w społeczeństwie XXI wieku;
podstawy popularyzacji wiedzy. Popularyzacja wiedzy psychologicznej.
Literatura:
Cyboran B. (2008), Nauczyciele akademiccy a popularyzacja wiedzy. Kraków: WUJ.
Kostera M, Rosiak A. (2005), Zajęcia dydaktyczne. Jak je prowadzić. Gdańsk: GWP.
Penkowska G. (2010), Meandry e-learningu. Warszawa: Difin.
Półturzycki J. (1998), Dydaktyka dla nauczycieli. Totuń: Wydawnictwo: Adam Marszałek.
Rozmus A. (red.), (2010), Wykładowca doskonały. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
dr hab. Piotr Wolski
Rekolekcje metodologiczne: metodologia i statystyka w praktyce
Propozycja jest odpowiedzią na zgłaszane przez doktorantów psychologii zapotrzebowanie na
kurs, który stwarzałby okazję do odświeżenia i uporządkowania najważniejszych zagadnień
metodologii i statystyki – w kontekście realnych zastosowań w prowadzonych / planowanych
badaniach. Wiele osób chciałoby też wiedzieć, czego w istocie prawdopodobieństwem jest
magiczne p i dlaczego to dobrze, jeśli jest mniejsze od 0,05. Kurs odpowie na to i szereg innych
fundamentalnych pytań w sposób zrozumiały dla każdego.
Wiele nierozsądnych decyzji metodologicznych psychologowie podejmują w mniej lub bardziej
uzasadnionym poczuciu niewystarczającej własnej kompetencji. Owo poczucie skłania ich do
lękowego (czyli bezrefleksyjnego) schematyzmu. Niestety, rozpowszechniane „pocztą
pantoflową” schematy często są w naszej dyscyplinie bardzo niedobre i wielu fachowców
uważa, że powinny być jak najprędzej zmienione, bo nie mają zbyt wiele sensu.
Mało kto z początkujących badaczy zdaje sobie sprawę, że nawet bardzo elementarna i
fragmentaryczna wiedza metodologiczna wystarcza do samodzielnego podejmowania trafnych
decyzji badawczych i interpretacyjnych, np. sensownego poradzenia sobie z odwiecznym
dylematem p = 0,07…
Najważniejsze z zagadnień:
Planowanie eksperymentów – schematy eksperymentalne a korelacyjne, poziomy
pomiaru zmiennych, wyjaśnianie wariancji
Statystyka opisowa – miary tendencji centralnej, miary zmienności, ilustracja graficzna
Korelacja, regresja, analiza czynnikowa, analiza skupień
Podstawy wnioskowania statystycznego
Estymacja, testy istotności, metody nieparametryczne
Moc testu, wielkość efektu
Psychometria, konstrukcja ankiet, kwestionariuszy, rzetelność
Pakiet SPSS PC
Podstawa zaliczenia: kurs kończy się oceną, której podstawą jest liczba punktów zdobytych za
pracę końcową, dwie prace kontrolne, oraz obecność i aktywne uczestnictwo w zajęciach.
mgr Mariusz Trejtowicz
Modele statystyczne w badaniach eksperymentalnych. Cz. 1. Ogólny model liniowy
Ogólny cel kursu:
Celem kursu jest nabycie oraz rozwój umiejętności analizy danych z wykorzystaniem ogólnego
modelu liniowego (czyli analiz takich jak: ANOVA, ANCOVA, analiza regresji). Szczególny
nacisk położony zostanie na typowe problemy napotykane w analizach z wykorzystaniem tych
metod oraz sposoby radzenia sobie z nimi, które w pewnych sytuacjach będą oznaczały
sięgnięcie po modelowanie równań strukturalnych.
Problematyka:
Warsztat obejmował będzie następujące zagadnienia:
- przygotowanie danych do analiz
- techniki Eksploracyjnej Analizy Danych
- analiza i imputacja braków danych
- eksploracja danych z wykorzystaniem analizy głównych składowych oraz analizy skupień
- wprowadzenie do ogólnego modelu liniowego
- wykrywania problemów związanych z wykorzystaniem ogólnego modelu liniowego,
diagnostyki założeń modelu
- testowania hipotez użytkownika (budowanie kontrastów)
- poprawnej interpretacji wyników analiz
Sposób realizacji:
Zajęcia przy komputerze. Praca z oprogramowaniem IBM SPSS Statistics. Zajęcia warsztatowe
dopuszczać będą pracę z własnymi danymi uczestników.
Spodziewany efekt:
Uczestnicy warsztatu powinni nabyć umiejętność realizacji analizy danych z wykorzystaniem
ogólnego modelu liniowego obejmującą diagnostykę modeli, interpretację wyników analiz oraz
planowanie i realizację porównań pomiędzy modelami. Rezultatem warsztatu powinna być
również umiejętność krytycznej analizy wyników badań
Forma zajęć:
Warsztaty 30 godzin.
Wymagania wstępne:
Podstawowa znajomość oprogramowania IBM SPSS Statistics. Znajomość podstawowych
zagadnień analiz statystycznych i interpretacji wyników analiz statystycznych.
Forma zaliczenia:
Etap 1. Opracowanie części WYNIKI artykułu naukowego z wykorzystaniem technik
omawianych
na zajęciach.
Etap 2. Odpowiedź na recenzję artykułu.
Termin: I semestr
Realizacja w trybie intensywnym: 4 spotkania całodzienne w terminie ustalonym z uczestnikami.
mgr Mariusz Trejtowicz
Modele statystyczne w badaniach eksperymentalnych. Cz. 2a. Modelowanie równań
strukturalnych.
Ogólny cel kursu:
Celem kursu jest zapoznanie uczestnika z paradygmatem strukturalnego modelu
przyczynowego jako podstawy analiz z wykorzystaniem technik modelowania strukturalnego
oraz opanowanie umiejętności realizacji analiz z wykorzystaniem IBM SPSS Amos i interpretacji
ich wyników.
Problematyka:
W ramach warsztatu omawiane będą podstawy analizy przyczynowej z wykorzystaniem
modelowania równań strukturalnych. Zakres omawianych zagadnień będzie obejmował, m.in.:
- zastosowania analizy ścieżek
- analizę mediacji
- przyczynową interpretację wyników modelu strukturalnego
- zagadnienia dopasowania modelu strukturalnego do danych
- opracowanie metod pomiarowych z wykorzystaniem eksploracyjnej i konfirmacyjnej analizy
czynnikowej
- modele strukturalne z pomiarami niezależnymi i skorelowanymi
- interpretację składników błędu modelu
- zagadnienia pracy eksploracyjnej nad modelami strukturalnymi.
Sposób realizacji:
Zajęcia przy komputerze. Praca z oprogramowaniem IBM SPSS Statistics oraz IBM SPSS
Amos.
Spodziewany efekt:
Umiejętność samodzielnej realizacji analiz z wykorzystaniem technik modelowania równań
strukturalnych.
Forma zajęć:
Warsztaty 30 godzin.
Wymagania wstępne:
Podstawowa znajomość oprogramowania IBM SPSS Statistics. Znajomość zagadnień
wielowymiarowej analizy danych. Wskazane uczestnictwo w kursie „Modele statystyczne w
badaniach eksperymentalnych. Cz. 1. Ogólny model liniowy i modelowanie strukturalne”.
Forma zaliczenia:
Etap 1. Opracowanie części WYNIKI artykułu naukowego z wykorzystaniem technik
omawianych
na zajęciach.
Etap 2. Odpowiedź na recenzję artykułu.
Termin: I semestr
Realizacja w trybie intensywnym: 4 spotkania całodzienne w terminie ustalonym z uczestnikami.
mgr Mariusz Trejtowicz
Modele statystyczne w badaniach eksperymentalnych. Cz. 2b. Modele dla zmiennych
nominalnych i porządkowych, modele nieliniowe, modele mieszane oraz podejście
bayesowskie
Ogólny cel kursu:
Podstawowym celem kursu jest rozszerzenie świadomości metodologicznej uczestników
dotyczącej możliwości metod analizy danych w badaniach eksperymentalnych.
Problematyka:
Celem warsztatu będzie rozszerzenie wiedzy uczestników o możliwościach analizy danych dla
takich problemów jak:
- zmienna zależna jest mierzona na poziomie nominalnym lub porządkowym, np. jest to wybór
jednej z wykluczających się opcji (regresja logistyczna, wielomianowa regresja logistyczna,
regresja dla zmiennej porządkowej)
- zmienna zależna jest liczebnością zbioru, np. liczbą wygenerowanych pomysłów w teście
twórczości (model Poissona)
- nieliniowy charakter związku zmiennej(-ych) niezależnych ze zmienną zależną, np. poziom
wykonania zadania a pobudzenie emocjonalne (uogólniony model liniowy, modele nieliniowe)
- modele z wykorzystaniem technik skalowania optymalnego
- hipoteza o związku przyczynowym obserwowanym tylko w niektórych warunkach
eksperymentalnych (model hierarchiczny z efektami zagnieżdżonymi)
- dopuszczenie indywidualnego zróżnicowania postaci modelu pomiędzy badanymi (modele
mieszane)
- uwzględnienie w analizie uprzedniej wiedzy na temat badanego zjawiska (podejście
bayesowskie)
Sposób realizacji:
Zajęcia przy komputerze. Praca z oprogramowaniem IBM SPSS Statistics.
Spodziewany efekt:
Uczestnicy warsztatu rozwinąć powinni wiedzę o możliwościach analizy danych oferowanych
przez modele statystyczne wykraczające poza modele typowo stosowane w psychologicznych
badaniach eksperymentalnych. Rezultatem uczestnictwa w warsztacie powinna być również
umiejętność interpretacji wyników badań, w których zastosowano omawiane modele, jak
również przygotowanie do samodzielnego wykorzystania oprogramowania IBM SPSS Statistics
w celu analizy własnych danych.
Forma zajęć:
Warsztaty 30 godzin.
Wymagania wstępne:
Dobra znajomość oprogramowania IBM SPSS Statistics. Znajomość zagadnień
wielowymiarowej analizy danych. Wskazane uczestnictwo w kursie „Modele statystyczne w
badaniach eksperymentalnych. Cz. 1. Ogólny model liniowy i modelowanie strukturalne”.
Forma zaliczenia:
Etap 1. Opracowanie części WYNIKI artykułu naukowego z wykorzystaniem technik
omawianych
na zajęciach.
Etap 2. Odpowiedź na recenzję artykułu.
Termin: II semestr
Realizacja w trybie intensywnym: 4 spotkania całodzienne w terminie ustalonym z uczestnikami.
mgr Mariusz Trejtowicz
Wprowadzenie do środowiska R dla nie-statystyków i nie-programistów
Ogólny cel kursu:
Przygotowanie do wykorzystania środowiska R w zakresie obliczeń statystycznych oraz
opracowywania wykresów wykraczających poza możliwości pakietów statystycznych SPSS i
Statistica.
Problematyka:
Podstawowym celem kursu jest przygotowanie uczestnika nie posiadającego doświadczenia
programistycznego oraz nie będącego statystykiem do wykorzystania środowiska R. Punktem
wyjścia będzie nabycie umiejętności poprawnego poruszania się w środowisku R, korzystania z
zasobów pomocy oraz praca z środowiskami graficznymi do obsługi R: R Commander oraz
Rattle. Kolejnym krokiem będzie nabycie umiejętności realizacji analiz statystycznych
dostępnych w pakietach R nie obsługiwanych przez interfejsy graficzne (np. lme4) a
przydatnych w badaniach psychologicznych. Jednocześnie zaprezentowane zostaną
możliwości R w zakresie graficznego obrazowania wyników analiz
(w szczególności możliwości pakietu ggplot2).
Sposób realizacji:
Zajęcia przy komputerze.
Spodziewany efekt:
Uczestnicy warsztatu powinni nabyć umiejętność pracy w środowisku R na poziomie
pozwalającym na samodzielną realizację analiz statystycznych na własnych danych.
Forma zajęć:
Warsztaty 30 godzin.
Wymagania wstępne:
Znajomość oprogramowania SPSS lub Statistica, które będą traktowane jako punkt odniesienia
w pracy
z R. Wskazana znajomość zagadnień wielowymiarowej analizy danych.
Forma zaliczenia:
Praca na zajęciach, praca zaliczeniowa na własnych danych.
Termin: II semestr
Realizacja w trybie intensywnym: 4 spotkania całodzienne w terminie ustalonym z uczestnikami.
dr hab. Irena Iskra-Golec
Zegar biologiczny i procesy poznawcze – paradygmaty badawcze chronopsychologii
Ogólny cel kursu:
Celem zajęć jest zaznajomienie studentów z problematyką rytmicznej zmienności
funkcjonowania poznawczego człowieka w przebiegu doby i sposobami jej badania.
Problematyka:
Problematyka rytmicznej zmienności funkcjonowania poznawczego człowieka zostanie
zaprezentowana przez pryzmat stosowanych w tej dziedzinie paradygmatów badawczych
począwszy od najwcześniejszych dziewiętnastowiecznych a skończywszy na najnowszych 21wiecznych. Na wstępie studenci zostaną zapoznani z budową, lokalizacją i z zasadami
działania zegara biologicznego. Następnie zostaną przedstawione pytania badawcze,
procedury badawcze i teorie wyjaśniające uzyskane wyniki w paradygmatach badawczych
wpływu pory dnia, okołodobowym i ultradobowym. Analizie zostaną poddane wszystkie
najważniejsze badania opublikowane w języku angielskim i polskim. Podczas kolejnych
wykładów przedstawione będą różnice indywidualne w przebiegu rytmiczności okołodobowej
(np. poranność/wieczorność, elastyczność-sztywność nawyków snu). Omówione zostaną także
możliwości manipulacji przebiegiem pracy zegara biologicznego przy pomocy ekspozycji na
światło. Na koniec zaprezentowane będą przykłady praktycznego zastosowania wiedzy
chronopsychologicznej w celu wspomaganiu efektywności funkcjonowania człowieka.
Spodziewany efekt:
Orientacja w podstawowych paradygmatach badawczych chronopsychologii i związanych z nimi
teoriami, procedurami badawczymi i wynikami badań. Stworzenie teoretycznych podstaw do
projektowania własnych badań.
Forma zajęć:
Wykład 30 godzin.
Forma zaliczenia:
Obowiązkowa obecność na wykładach (dopuszczalne są maksymalnie 2 nieobecności) i
egzamin testowy. Udzielenie 55% poprawnych odpowiedzi jest wymaganym minimum
potrzebnym do zaliczenia egzaminu.
dr Krzysztof Polak (Instytut Pedagogiki UJ)
Dydaktyka szkoły wyższej
Ogólny cel kursu:
W toku zajęć doktoranci poznają aktualne tendencje w dydaktyce akademickiej; przyswoją
wiedzę na temat różnych modeli nauczania i możliwości wykorzystania ich w pracy ze
studentami; opanują elementarne umiejętności planowania i prowadzenia zajęć o charakterze
ćwiczeniowym, seminaryjnym wraz z elementami wykładu.
Problematyka:
1. Miejsce dydaktyki akademickiej w strukturze nauk pedagogicznych; współczesne tendencje
zmian w przedmiocie badań dydaktyki akademickiej.
2. Relacja nauczyciel akademicki - student jako fundament dydaktyki akademickiej; mistrz uczeń dawniej i dziś:
3. Dylematy zawodowe nauczyciela akademickiego - naukowy, dydaktyczny i organizacyjny
wymiar pracy;
4. Modele dydaktyczne w uczelni: modele przetwarzania informacji, modele społeczne, modele
rozwoju osobowości, modele behawioralne;
5. Konstruowanie indywidualnego programu przedmiotu przez nauczyciela akademickiego zajęcia warsztatowe.
Forma zajęć:
Konwersatorium 30 godzin.
Forma zaliczenia:
Aktywne uczestnictwo w zajęciach; opracowanie projektu i przeprowadzenie zajęć
dydaktycznych w grupie konwersatoryjnej.
Literatura podstawowa:
Kruszewski K., Kształcenie w szkole wyższej, PWN Warszawa 1988 i wyd. nast.
Schrade U. (red..), Dydaktyka szkoły wyższej. Wybrane problemy, Ofic. Wyd. Politechniki
Warszawskiej 2010
Kodeks etyczny nauczyciela akademickiego UJ
Ostaszewska D., Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, wyd. 2,
Warszawa 2008.