Autoreferat dra n. med. Wojciecha Kukwy

Warszawski Uniwersytet Medyczny
Wydział Lekarsko-Dentystyczny
Klinika Otorynolaryngologii
Autoreferat
Dr n. med. Wojciech Kukwa
Warszawa, dnia 2016-09-16
1
Spis treści
1. Dane wnioskodawcy
2. Posiadane dyplomy i stopnie naukowe z podaniem nazwy, miejsca i roku ich
uzyskania oraz tytuł rozprawy doktorskiej
3. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych
4. Dorobek naukowy
5. Cykl prac stanowiących szczególne osiągnięcie naukowe
6. Omówienie cyklu prac stanowiących szczególne osiągnięcie naukowe
7. Omówienie pozostałych osiągnięć naukowo-badawczych, aktualnie realizowane
projekty naukowo-badawcze.
2
1. Dane wnioskodawcy
Imię i nazwisko: Wojciech Kukwa
Zajmowane stanowisko: Adiunkt
Miejsce pracy: Klinika Otorynolaryngologii Wydziału Lekarsko-Dentystycznego
Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe – z podaniem nazwy, miejsca i roku ich
uzyskania oraz tytuł rozprawy doktorskiej:

2001 - ukończenie Akademii Medycznej w Warszawie, I Wydział Lekarski –
dyplom z wyróżnieniem.

2.10.2004 - obrona pracy doktorskiej z wyróżnieniem, I Wydział Lekarski Akademii
Medycznej w Warszawie.
Tytuł pracy: „Właściwości potencjałozależnych prądów jonowych wapniowych
oraz potencjałów czynnościowych w anatomicznie zidentyfikowanych neuronach
współczulnych pozazwojowych”.
Promotor: Prof. dr hab. n. med. Paweł Szulczyk.

2009 - uzyskanie specjalizacji z otorynolaryngologii.
3. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych

2002-2010
zatrudnienie na stanowisku
młodszego asystenta w
Klinice
Otolaryngologii Oddziału Stomatologii (obecnie Wydział Lekarsko- Dentystyczny)
Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

2010 - obecnie zatrudnienie na stanowisku adiunkta w Klinice Otorynolaryngologii
Wydziału Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
3
4. Dorobek naukowy
Jestem autorem 64 prac naukowych, w skład których wchodzi:

25 prac oryginalnych z łącznym IF 28,56

31 prac poglądowych z łącznym IF 25,60

8 opisów przypadków z łącznym IF 8,32
Dodatkowo jestem współautorem 2 rozdziałów w podręcznikach.
Dane bibliometryczne
Sumaryczny Impact Factor
62,48 (według IF czasopisma w roku ukazania się publikacji)
Indeks Hirscha z bazy Web of Science z dnia 18 lipca 2016: 7
Liczba cytowań (bez autocytowań) według bazy Web of Science z dnia 18 lipca 2016:
149
Łączny Impact Factor cyklu prac stanowiących szczególne osiągnięcie naukowe:
5,67 (według IF czasopisma w roku ukazania się publikacji).
Jestem również autorem 29 doniesień zjazdowych (12 międzynarodowych, 17
krajowych), z tego 4 wygłoszonych prezentacji ustnych oraz 25 doniesień zjazdowych
plakatowych prezentowanych na kongresach polskich i międzynarodowych.
4
5. Cykl prac stanowiących szczególne osiągnięcie naukowe (wg artykułu 16.2
ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o
stopniach i tytule w zakresie sztuki; Dz. U. z 2016 r. poz. 882) zebranych pod
zbiorczym tytułem:
„Pediatryczne zaburzenia oddychania podczas snu – epidemiologia, leczenie, wpływ
na rozwój dziecka”
Łączna punktacja osiągnięcia naukowego:
IF= 5,67; MNiSW = 90.
1. Migacz E, Kukwa W. Selected cardiologic aspects of sleep apnea in children – new
findings. Exp Clin Cardiol. 2014; Vol 20 (1), 2598-2605.
Mój wkład w powstanie pracy polegał na przygotowaniu koncepcji pracy, przygotowaniu
manuskryptu. Mój wkład szacuję na 60%.
2. Kukwa W, Migacz E, Ishman S, Wichniak A. Increased severity of sleep disordered
breathing is associated with insomnia and excessive somnolence in primary school
children. Sleep Medicine 2016; Vol 23, 1-5.
Mój wkład w powstanie pracy polegał na przygotowaniu koncepcji pracy, przygotowaniu
wzoru ankiety wykorzystanej w badaniu, przeprowadzeniu badania, interpretacji danych
klinicznych, przygotowaniu manuskryptu. Mój wkład szacuję na 55%.
5
3. Kukwa W, Kukwa A, Galazka A, Grochowski T, Krzeski A, Gronkiewicz Z, Czarnecka
AM. Snoring but not BMI influences aggressive behavior and concentration problems
in children. Otolaryngol Pol. 2015 Dec 31;69(6):22-9.
Mój wkład w powstanie pracy polegał na przygotowaniu koncepcji pracy, przygotowaniu
wzoru ankiety wykorzystanej w badaniu, przeprowadzeniu badania, interpretacji danych
klinicznych, przygotowaniu manuskryptu. Mój wkład szacuję na 60%.
4. Kukwa W, Kukwa A, Galazka A, Czarnecka AM, Krzeski A, Migacz E, Ishman SL.
Long-term parental satisfaction with adenotonsillectomy: a population study. Sleep
Breath. 2015 Dec 19 (4): 1425-9.
Mój wkład w powstanie pracy polegał na przygotowaniu koncepcji pracy, przygotowaniu wzoru
ankiety wykorzystanej w badaniu, przeprowadzeniu badania, interpretacji danych klinicznych,
przygotowaniu manuskryptu. Mój wkład szacuję na 50%.
6
6. Omówienie prac stanowiących szczególne osiągnięcie naukowe
„Pediatryczne zaburzenia oddychania podczas snu – epidemiologia, leczenie, wpływ
na rozwój dziecka”.
Sen powinien być czasem wypoczynku i regeneracji, a także przygotowania organizmu do
kolejnego dnia. Jednym z najczęstszych problemów, które zaburzają prawidłowy
odpoczynek w czasie snu są problemy z oddychaniem. Związane są z fizjologiczną,
mniejszą drożnością górnych dróg oddechowych spowodowaną osłabieniem napięcia
mięśni utrzymujących drożność dróg oddechowych. Efektem częściowo upośledzonej
drożności górnych dróg oddechowych jest chrapanie, natomiast w przypadku całkowitego
zablokowania drogi oddechowej może pojawić się bezdech. Zjawiska te, typowo
przypisywane osobom starszym, występują również u dzieci. Najczęściej w wieku
przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
Dla rozwijającego się organizmu dziecka spokojny, niezaburzony sen jest warunkiem
zarówno wypoczynku, jak i prawidłowego przebiegu procesu wzrostu i dojrzewania.
W 2002 roku Amerykańska Akademia Pediatryczna (ang. AAP - American Academy of
Pediatrics) uznała chrapanie u dzieci za jeden z głównych problemów medycznych w tej
grupie wiekowej oraz opublikowała pierwszy raport dotyczący diagnostyki i leczenia
zespołu snu z bezdechami w populacji dziecięcej. Dodatkowo jedną z głównych
rekomendacji AAP było zalecenie prowadzenia kontroli medycznej wśród dzieci pod kątem
występowania chrapania i bezdechów oraz kierowanie dzieci o podwyższonym ryzyku
występowania zaburzeń oddychania podczas snu (ZOPS) do dalszej diagnostyki i leczenia.
Uznając te doniesienia za ważne w 2010 roku rozpocząłem pracę nad przygotowaniem
programu badań przesiewowych dla dzieci w Polsce, którego celem miało być wskazanie
dzieci potencjalnie zagrożonych wystąpieniem zaburzeń oddychania podczas snu i
wymagających dalszej diagnostyki. Od 2012 roku jestem głównym organizatorem
programu badań przesiewowych o nazwie „Moje Dziecko Nie Chrapie”, który do chwili
obecnej został przeprowadzony wśród uczniów klas pierwszych szkół podstawowych w
kilku miastach Polski. Badanie prowadzone jest pod patronatem fundacji Wielkiej Orkiestry
Świątecznej Pomocy (WOŚP), a także lokalnych władz samorządowych.
Metodyka badania oparta została na ankiecie skierowanej do rodzica lub opiekuna
prawnego dziecka, który za jej pośrednictwem ma za zadanie odpowiedzieć na szereg pytań
7
związanych ze snem dziecka, a także obserwowanymi problemami z zaburzeniami
drożności górnych dróg oddechowych. Ankieta została stworzona na podstawie dwóch
najczęściej stosowanych kwestionariuszy pediatrycznych dotyczących ZOPS - ankiety
Pediatric Sleep Questionnaire (PSQ) i OSA18.
Druga część ankiety zawiera zestaw pytań modyfikowalnych, które służą do analizy innych
schorzeń występujących u dzieci i relacji stopnia ich zaawansowania z zaburzeniami
oddychania podczas snu.
Patronat WOŚP sprzyja pozyskiwaniu zaufania i zaangażowania rodziców, dzięki czemu
uzyskiwany jest zwrot nawet 70-80 % wypełnionych ankiet.
Ankieta została zgłoszona do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych
(GIODO) i uzyskała wpis do rejestru zbiorów danych.
Dodatkowo program badań został pozytywnie zweryfikowany przez Agencję Oceny
Technologii Medycznych (AOTM) zarówno pod względem merytorycznym, jak i
finansowym.
Niezwykle istotną wartością prowadzonego projektu jest nawiązanie bezpośredniej
współpracy z lokalnie działającymi laryngologami i laryngologami dziecięcymi. W efekcie
wytypowane dzieci z objawami zaburzeń oddychania podczas snu zostały skierowane do
dalszej diagnostyki i ewentualnego leczenia prowadzongo przez specjalistów. Łącznie, w
ramach badania przesiewowego dokonano analizy ponad 5,500 badań ankietowych.
Wszyscy rodzice lub opiekunowie prawni, którzy wyrazili zgodę na przetwarzanie danych
osobowych (co było warunkiem do podjęcia analizy kwestionariusza) otrzymali zwrotnie
podsumowanie przeprowadzonej analizy i wskazówki dotyczące postępowania w
przypadku wykrycia nieprawidłowości. Na pilne konsultacje laryngologiczne skierowano
167 dzieci, a obserwację dziecka i ewentualną konsultację w trybie planowym w przypadku
utrzymywania się dolegliwości zalecono u 466 dzieci.
Pierwsza moja praca z cyklu, pt. „Selected cardiologic aspects of sleep apnea in children
– new findings” (osiągnięcie, poz. 1) została napisana na zaproszenie redakcji czasopisma
Experimental and Clinical Cardiology, po opublikowaniu pracy "Serum EPO and VEGF
levels in patients with sleep-disordered breathing and acute myocardial infarction" w
8
czasopiśmie Sleep & Breathing. Niniejsza praca opisuje potencjalne kardiologiczne
konsekwencje nieleczonych zaburzeń oddychania podczas snu u dzieci. Zaburzenia
oddychania podczas snu wywołują wzrost aktywności układu współczulnego, co prowadzi
do następujących po sobie okresów przyspieszenia czynności serca i podwyższenia
ciśnienia tętniczego. Co ciekawe, wiele dzieci z ZOPS, w tym nie tylko dzieci z
bezdechami, ale też z uporczywym chrapaniem bez desaturacji, nie ma fizjologicznego
spadku wartości ciśnienia podczas snu. Postuluje się, że jest to mechanizm, który
pozostawiony nieleczony może doprowadzić do pełnoobjawowego nadciśnienia tętniczego.
Wykazano
istotne
statystycznie
zależności
między
bezdechami
a
epizodami
podwyższonego ciśnienia tętniczego u śpiących dzieci. Badania wskazują też na możliwość
wystąpienia zaburzeń funkcji skurczowej lewej komory serca, które mogą w perspektywie
dalszego rozwoju dziecka prowadzić do istotnych schorzeń układu sercowo-naczyniowego.
Istotna rola jest przypisywana markerom dysfunkcji śródbłonka w ocenie patologii układu
sercowo-naczyniowego u dzieci z ZOPS.
W pracy pt. „Increased severity of sleep disordered breathing is associated with
insomnia and excessive somnolence in primary school children” (osiągnięcie, poz. 2),
przedstawiłem wyniki badania przeprowadzonego w okresie IX-XII 2014 na terenie miasta
Radomia. Badaniem objęto dzieci z klas pierwszych 27. szkół podstawowych, którym
przekazano 2940 formularzy ankiety. Uzyskano zwrot ankiet na poziomie 68%. Celem
pracy była ocena zależności pomiędzy nasileniem objawów bezsenności i nadmiernej
senności dziennej a poziomem występowania zaburzeń oddychania podczas snu. Skala
oceniająca objawy bezsenności i nadmiernej senności dziennej została sporządzona na
podstawie skali Bruni’ego i wsp. Kwestionariusz ten w pediatrycznej medycynie snu został
wyróżniony jako zwalidowany psychometrycznie i jest jednym z czterech instrumentów,
które otrzymały "ugruntowane" miejsce w systemie klasyfikacji oceny opartej na dowodach
(evidence-based assessment classification system). Do współpracy w badaniu zaproszono
dr hab. med. Adama Wichniaka, psychiatrę od lat zajmującego się zagadnieniami medycyny
snu.
Nadmierna senność w ciągu dnia jest rzadko analizowana u dzieci z ZOPS, u których
zwykle zwraca się uwagę na występującą nadpobudliwość psychoruchową. Nadmierna
senność jest zdecydowanie bardziej typowa dla osób dorosłych z ZOPS, gdzie jest jednym
z istotnych objawów choroby. W literaturze istnieją pojedyncze publikacje wskazujące na
9
związek nadmiernej senności z ZOPS także u dzieci. W niniejszym badaniu potwierdzono
związek pomiędzy nasileniem ZOPS i nadmierną sennością. Częstość wysokiego ryzyka
nadmiernej senności dziennej u dzieci nigdy niechrapiących wyniosła 2.7% i rosła wraz z
ze wzrostem nasilenia chrapania osiągając poziom 19% w grupie dzieci, których rodzice
zgłaszali bardzo częste chrapanie. Wartość punktowa ankiety dotyczącej nadmiernej
senności dziennej u dzieci niechrapiących wynosiła 6.91 ± 2.16, a dla dzieci bardzo często
chrapiących 9.19 ± 3.72.
Istnieje niewiele informacji na temat związku bezsenności i ZOPS u dzieci. W bazie
PubMed znalazłem tylko jedno badanie oceniające związek pomiędzy tymi zaburzeniami
snu. Jest to praca Calhoun i wsp. z 2014, która nie potwierdziła podwyższonego ryzyka
bezsenności u dzieci z ZOPS. Nasze badanie natomiast dało odwrotne rezultaty stwierdzono istotny wzrost ryzyka bezsenności wraz z nasileniem objawów ZOPS.
Częstość wysokiego ryzyka bezsenności u dzieci niechrapiących wyniosła 3.5% i rosła wraz
ze wzrostem nasilenia chrapania osiągając poziom 28.6% w grupie dzieci, których rodzice
zgłaszali bardzo częste chrapanie. Wartość punktowa ankiety dotyczącej objawów
bezsenności u dzieci niechrapiących wynosiła 10.26 ± 2.71, a dla dzieci bardzo często
chrapiących 13.76 ± 4.32.
Zbiorcze wyniki wskazują na występowanie związku pomiędzy nasileniem ZOPS a innymi
zaburzeniami snu u dzieci, a także na dużą częstość występowania objawów zaburzeń snu
w tej grupie wiekowej. Wskazuje to na konieczność wnikliwej oceny dzieci pod kątem
patologii snu.
W kolejnej pracy pt.: “Snoring but not BMI influences aggressive behavior and
concentration problems in children” (osiągnięcie, poz. 3), oceniłem potencjalny wpływ
zaburzeń oddychania podczas snu na nasilenie agresji i zaburzenia koncentracji u dzieci.
Wykazałem, iż ZOPS są istotnym czynnikiem ryzyka upośledzenia neurobehawioralnego u
dzieci. Zachowując świadomość, że inne czynniki jak nadwaga lub otyłość mogą być
przyczyną problemów emocjonalnych u dziecka, w tym przede wszystkim zaburzonej
samooceny, obniżonego nastroju i problemów natury społecznej, opisane poniżej badanie
oceniało odrębnie wpływ ZOPS na zaburzenia zachowania dziecka.
W badaniu przeanalizowano 2474 badania ankietowe. Średni wiek dzieci wynosił 7.4 lat.
50.6% badanych stanowili chłopcy. Nadwaga była określona jako BMI ≥85 percentyla dla
wieku i płci zgodnie z zaleceniami National Center for Health Statistics within the U.S.
Centers for Disease Control and Prevention (www.cdc.gov). Dzieci z nieprawidłowym BMI
10
stanowiły 17.8% badanej grupy. 72% wszystkich zbadanych dzieci nie chrapało, 28%
zostało uznane za chrapiące, a 6.4% za regularnie chrapiące (HS – Habitual Snorers). W
wyniku podziału dzieci na chrapiące i niechrapiące stwierdzono, że chrapanie ma istotny
statystycznie wpływ (wartości p<0.0001) na występowanie agresywnych zachowań dzieci
i zaburzenia koncentracji. Przy podziale grupy ze względu na BMI uzyskano istotną
statystycznie różnicę w nasileniu chrapania (p<0.001), natomiast nie stwierdzono wpływu
wysokiego BMI na zachowania agresywne (p=0.70) czy występowanie zaburzeń
koncentracji (p=0.79). Z uwagi na wielkość grupy możliwa była także analiza wpływu
ZOPS na zachowanie dzieci osobno w grupie z prawidłowym i wysokim BMI. W obu
grupach uzyskano statystyczne znamienności dla pozytywnego związku nasilenia ZOPS i
występowania zachowań agresywnych i zaburzeń koncentracji. Badanie to potwierdza
potencjalny negatywny wpływ zaburzeń oddychania podczas snu na rozwój emocjonalny
dziecka, stanowiąc dodatkowy argument do podejmowania leczenia uporczywego
chrapania u dzieci.
Publikacja pt. : “Long-term parental satisfaction with adenotonsillectomy: a population
study” (osiągnięcie, poz. 4), jest w moim przekonaniu najciekawsze w niniejszym cyklu.
Opisuje badanie, którego celem była ocena skuteczności typowego leczenia ZOSP u dzieci
- adenotonsillektomii (A&T – ang. adenotonsillectomy). A&T jest bardzo często
wykonywanym zabiegiem w otorynolaryngologii dziecięcej. W USA rocznie przeprowadza
się ponad pół miliona takich procedur. W ostatnich latach ponad 75% zabiegów
przeprowadzanych jest z powodu problemów z oddychaniem podczas snu u dziecka,
zgłaszanych jako chrapanie, niespokojny sen, występowanie bezdechów, czy oddychanie
przez usta podczas snu. Uznaje się, że leczenie to ma wysoką skuteczność jednak jedynie
kilka prac oceniało długoterminową poprawę objawów ZOPS u dzieci po tego typu zabiegu.
Celem niniejszego badania była ocena objawów ZOPS (takich jak chrapanie, oddychanie
przez usta w czasie snu, obserwowane przerwy w oddychaniu) w grupie dzieci, które
poddane zostały A&T w porównaniu do grupy dzieci, które nie miały wykonywanego
takiego zabiegu.
Pierwszym wynikiem badania było stwierdzenie, że zabieg A&T odnotowano u 259
spośród 2504 dzieci, które poddano analizie (10.3%). Sugeruje to, że nawet co dziesiąte
dziecko
w
Polsce
przed
osiągnięciem
8.
roku
życia
przebyło
już
adenotomię/adenotonsillotomię/adenotonsillektomię.
11
Stwierdzono, iż subiektywne zadowolenie rodziców z efektów przeprowadzonego leczenia
uzyskano w 76% przypadków. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na tendencję
zmniejszania się odsetka rodziców zadowolonych wraz z upływem czasu, który minął od
zabiegu. Wśród rodziców, których dzieci przebyły A&T, w ciągu roku po operacji
zadowolenie z efektów zabiegu sięgało 88.9% i spadało systematycznie wraz z
wydłużaniem się okresu pooperacyjnego do poziomu 71.3% wśród rodziców dzieci, które
miały zabieg ponad 3 lata wcześniej.
Najbardziej jednak zaskakującym wynikiem jest ocena porównawcza nasilenia objawów
ZOPS w grupie dzieci, u których w przeszłości wykonano A&T względem tych, u których
tego zabiegu nie wykonywano. Stwierdzono, iż nasilenie objawów ZOPS jest statystycznie
znamiennie wyższe dla dzieci, które w przeszłości przebyły A&T (dla chrapania p=0.0004;
dla obserwowanych bezdechów p<0,0001 i częstości oddychania przez usta podczas snu
p<0.0001). Grupa dzieci po A&T została dalej podzielona na dzieci których rodzice są
zadowoleni z efektów leczenia i dzieci których rodzice nie są z tych efektów zadowoleni.
Stwierdzono, że nasilenie objawów ZOPS w grupie po A&T, których rodzice są zadowoleni
z efektów leczenia było niemal identyczne jak wśród dzieci które nigdy nie miały
wykonywanego zabiegu A&T. Natomiast nasilenie objawów ZOPS w grupie dzieci,
których rodzice nie byli zadowoleni z efektów zabiegu było średnio prawie dwukrotnie
wyższe niż w pozostałych grupach (dla wszystkich mierzonych wartości p<0.0001).
Wyniki te wskazują na konieczność prowadzenia dalszych badań i poszukiwania
skutecznych metod leczenia dzieci, które przebyły A&T a nadal utrzymują się u nich
objawy ZOPS. Z uwagi na stopniowe nawracanie dolegliwości po zabiegu konieczna
wydaje się długoterminowa opieka ambulatoryjna i zwracanie uwagi rodzicom na
konieczność konsultacji dziecka w przypadku ponownego pojawienia się dolegliwości.
Wskazuje się też na inne możliwe metody leczenia w tej grupie dzieci. Jeśli nie ma wskazań
do reoperacji, coraz większy nacisk kładzie się na konieczność konsultowania dziecka z
ortodontą, a także możliwość podejmowania terapii miofunkcjonalnej (ang. myofunctional
therapy), która na celu ma przywrócenie prawidłowego – czyli nosowego toru
oddechowego w okresie pozabiegowym.
Problematyka zaburzeń oddychania podczas snu u dzieci jest istotna zarówno z uwagi na
powszechność występowania tej grupy schorzeń, jak również z uwagi na potencjalne
negatywne konsekwencje nieleczonego ZOPS. Należy edukować lekarzy, w tym pediatrów
12
i lekarzy rodzinnych oraz upowszechniać wiedzę o ZOPS wśród rodziców. Coraz więcej
jest też dowodów potwierdzających hipotezę, że nieleczone ZOPS u dzieci i niewłaściwy
tor oddechowy (tj. oddychanie przez usta) mogą w konsekwencji prowadzić do zespołu snu
z bezdechami u osób dorosłych, u których leczenie przyczynowe jest niezwykle trudne i
często nieskuteczne.
7. Omówienie pozostałych osiągnięć naukowo-badawczych, aktualnie realizowane
projekty naukowo-badawcze.
A. Omówienie pozostałych publikacji
Wśród pozostałych publikacji wyróżnia się zbiór prac na temat zaburzeń drożności górnych
dróg oddechowych i zaburzeń oddychania podczas snu, a także na temat onkologii w
otorynolaryngologii.
Pozostałe publikacje dotyczące zaburzeń drożności górnych dróg oddechowych i zaburzeń
oddychania podczas snu to:

Kukwa W, Migacz E, Druc K, Grzesiuk E, Czarnecka AM. Obstructive sleep apnea and
cancer: effects of intermittent hypoxia? Future Oncol. 2015 Dec;11(24):3285-98.

Kuźmińska M, Walicka M, Sawicka A, Kukwa W, Marcinowska-Suchowierska E.
Average and minimum oxygen saturation in patients with suspected OSA as a disease
severity index in polysomnographic evaluation. Postepy Nauk Medycznych t. nr 1, 2016
str 64-70

Radzikowska J, Gronkiewicz Z, Kukwa A, Lisik W, Czarnecka AM, Krzeski A, Kukwa
W. Nasopharyngeal chordoma in a patient with a severe form of sleep-disordered breathing:
A case report. Oncology Letters. 10: 1805-1809, 2015.

Kuzminska M, Walicka M, Kukwa W, Marcinowska-Suchowierska E. Polysomnographic
evaluation of sleep structure changes in patients with suspected OSA Postepy Nauk
Medycznych, t. XXVIII, nr 1, 2015.

Kukwa A, Dymek A, Galazka A, Krzeski A, Kukwa W. A new approach to studying the
nasal and oral breathing routes; Otolaryngologia Polska, 2014. 68 (3); 112-118 .
13

Migacz E, Kukwa W, Krzeski A. Leczenie obturacyjnego bezdechu podczas snu za
pomocą stymulacji nerwu podjęzykowego. Magazyn Otorynolaryngologiczny, 2014, 51.
109-112.

Grochowski T, Kukwa W, Krzeski A. Badanie endoskopowe gardła dolnego we śnie
farmakologicznym. Magazyn Otorynolaryngologiczny, 2014, 50. 57-61.

Tomaszewska M, Kowalska-Kouassi D, Jackowska T, Zawadzka-Głos L, Kukwa W:
Chrapiące dziecko – aktualne wytyczne dotyczące zasad rozpoznawania i leczenia
obturacyjnego bezdechu sennego u dzieci. Postępy Nauk Medycznych; 2014, XXVII
(10B): 37-43.

Kukwa W, Glowczynska R, Filipiak KJ, Kukwa A, Opolski G, Budaj-Fidecka A,
Grabowski M, Galazka A, Krzeski A, Kuzminska M, Czarnecka AM. Serum EPO and
VEGF levels in patients with sleep-disordered breathing and acute myocardial infarction;
Sleep and Breathing 2013, 17(3); 1063-1069.

Kukwa W, Główczyńska R. Wpływ terapii zespołu snu z bezdechami na układ sercowonaczyniowy. Terapia; 2007, XV, NR 4 (192)

Główczyńska R, Kukwa W, Opolski G. Obturacyjny bezdech podczas snu a ryzyko
sercowo-naczyniowe . Terapia; 2007, XV, NR 4 (192)

Glowczynska R, Kukwa W, Opolski G: Cardiac diseases - complications in patients with
OSA. Pneumonol Alergol Pol, Jan 2007; 75(Supl. 1): 50-56.

Kukwa W, Glowczynska R, Kukwa A: Obstructive sleep apnea – epidemiology, methods
of treatment. Family Medicine & Primary Care Review, 2006 (8). 968-973.

Kukwa W, Główczyńska R, Ścińska A, Jeżewska E, Kukwa A: Zespół snu z bezdechami
– epidemiologia, wpływ na układ sercowo- naczyniowy, leczenie. Standardy Medyczne,
2006 (3); 28-35.

Główczyńska R, Kukwa W, Korczyński P: Zespół obturacyjnych bezdechów sennych a
choroby sercowo- naczyniowe – najnowsze fakty. Polski Przegląd Kardiologiczny, 2005.
7; 451-455.

Kukwa A, Kukwa W, Koziński Evaluation of nasal patency based on the measurements
performed on the CT scans. Sleep (Polish Edition), 2004. 3; 1-4.
14
Publikacje dotyczące onkologii w otolaryngologii to:

Radzikowska J, Kukwa W, Kukwa A, Czarnecka A, Krzeski A. Rhabdomyosarcoma of the
head and neck in children. Contemp Oncol (Pozn). 2015;19(2):98-107.

Gronkiewicz Z, Kukwa W, Krolicki L, Cyran-Chlebicka A, Pawlak D, Stankiewicz C,
Krzeski A, Górnicka B, Wolosz D, Kunikowska J. (68)Ga-DOTATATE PET in juvenile
angiofibroma. Future Oncol. 2016 Jun;12(12):1483-91.

Gronkiewicz Z, Krzeski A, Kukwa W Selected biological markers in various vascular
lesions of the head and neck. Postepy Hig Med Dosw (Online). 2014 Oct 23;68:1206-15.

Kukwa W, Korzeń P, Wojtowicz P, Sobczyk G, Kiprian D, Kawecki A, Kukwa A, Krzeski
A, Szczylik C, Czarnecka AM. Tracheal adenoid cystic carcinoma mimicking a thyroid
tumor: A case report. Oncol Lett. 2014 Sep;8(3):1312-1316.

W Kukwa, P Wojtowicz, B Jagielska, G Sobczyk, A Kukwa, and AM Czarnecka.
Laryngeal embryonal rhabdomyosarcoma in an adult - a case presentation in the eyes of
geneticists and clinicians.; BMC Cancer, Jan 2011; 11: 166.

Jezewska E, Scinska A, Kukwa W, Sobolewska A, Turzynska D, Samochowiec J, and
Bienkowski P. Gamma-aminobutyric acid concentrations in benign parotid tumours and
unstimulated parotid saliva. J Laryngol Otol, May 2011; 125(5): 492-6.

Kukwa W, Andrysiak R, Kukwa A, Hubalewska- Dydejczyk A, Gronkiewicz Z,
Wojtowicz P, Krolicki L, Wierzchowski W, Grochowski T and Czarnecka AM. 99mTCoctreotide scintigraphy and somatostatin receptor subtype expression in juvenile
nasopharyngeal angiofibromas. Head and Neck. 2011 Dec;33(12):1739-46.

Kukwa W, Ozieblo A, Scinska A, Czarnecka AM, Włodarski K, Kukwa A Sphenoid
Bone Aggressive Osteoblastoma, Oncol Lett, 2010, 1(2); 367-371.

Czarnecka AM, Kukwa W, Krawczyk T, Scinska A, Kukwa A, and Cappello F
Mitochondrial DNA mutations in cancer-from bench to bedside. Front Biosci, Jan 2010; 15:
437-60.

Czarnecka AM, Kukwa W, Scinska A, and Kukwa A. Metabolic markers of the head and
neck cancers-clinical applications and the biochemical background. Otolaryngol Pol, Nov
2009; 63(6): 478-84.

Jezewska E, Scinska A, Kukwa W, and Bienkowski P. Effects of benign parotid tumors on
unstimulated saliva secretion from the parotid gland. Auris Nasus Larynx. 2009
Oct;36(5):586-9.
15

Pietka G, Kukwa W, Bartnik E, Scinska A, and Czarnecka AM. Mitochondrial DNA
mutations in the pathogenesis in the head and neck squamous cell carcinoma. Otolaryngol
Pol, Jan 2008; 62(2): 158-64.

Gajewska B, Usarek E, Kazmierczak B, Kukwa W, Kukwa A, and Baranczyk-Kuzma A.
Expression of glutathione S-transferase isoenzymes in tongue and floor of mouth
squamous cell carcinomas. Pol Merkur Lekarski, Sep 2007; 23(135): 196-9.

Ścińska A., Korkosz A., Sienkiewicz-Jarosz H., Kukwa W., Jeżewska E., Kukwa A:
Neuroblastoma nerwu węchowego (esthesioneuroblastoma): etiopatogeneza, diagnostyka i
leczenie, Otolaryngologia Polska 2006; 60 (6). 849-858.

Usarek E, Kłoniecki M, Osuch- Wójcikiewicz E, Bruzgielewicz A, Kukwa W, Kukwa A,
Barańczyk- Kuźma A: Ekspresja izoenzymów transferazy glutationowej w raku krtani.
Otolaryngologia Polska, 2004. 58 (8); 895-898.
B. Aktualnie realizowane projekty naukowo-badawcze

Badanie zaburzeń oddychania podczas snu u młodych dorosłych – na obecną chwilę
nie ma danych epidemiologicznych, które określają częstość występowania zaburzeń
oddychania podczas snu u młodych dorosłych. Wszystkie prace epidemiologiczne
prowadzone są albo na populacjach dziecięcych, albo na dorosłych powyżej 30. lub
40. roku życia. Wraz z Kliniką Otolaryngologii – Chirurgii Głowy i Szyi
Uniwersytetu Stanford (USA) prowadzę na warszawskich uczelniach badania
epidemiologiczne, które mają pomóc w zebraniu takich danych. Badani mają też
możliwość rozpoczęcia leczenia w sytuacji, kiedy zostanie u nich zdiagnozowany
problem ZOPS. W chwili obecnej manuskrypt opisujący wyniki I etapu badania został
wysłany do recenzji do czasopisma Sleep & Breathing.

Kontynuuję badania, które są tematem podstawowym cyklu prac stanowiących
szczególne osiągnięcie naukowe. Są to badania prowadzone wraz z Kliniką
Otolaryngologii – Chirurgii Głowy i Szyi w Cincinnati (USA) i zespołem lekarzy
Oddziału Laryngologii Centrum Zdrowia Dziecka. Prowadzę projekt, którego efektem
ma być określenie przyczyn nawrotu zaburzeń oddychania podczas snu i zespołu snu z
bezdechami 1 i 3 lata po wykonanym leczeniu chirurgicznym u dzieci.
16

Prowadzę badania dotyczące analizy dźwięków oddechowych podczas snu i ich
zastosowania w diagnostyce zaburzeń oddychania podczas snu. Współpracuję w tym
projekcie z III Kliniką Psychiatryczną i Ośrodkiem Medycyny Snu Instytutu
Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Wraz z Katedrą i Zakładem Patomorfologii Warszawskiego Uniwersytetu
Medycznego prowadzę badania wpływu zespołu snu z bezdechami na rozwój blaszki
miażdżycowej. W ramach tego badania prowadzona jest ocena histopatologiczna i
immunohistochemiczna materiału tkankowego pochodzącego z tętnic szyjnych
pacjentów poddawanych zabiegowi trombentarterektomii (TEA).
17