raport o sytuacji społeczno

Transkrypt

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
RAPORT O SYTUACJI
SPOŁEC)NO-GOSPODARCZEJ
GMINY TURAWA
(maj 2014 r.)
PROJEKT: Nic o nas bez nas- wzmocnienie mechanizmów konsultacji społecznych w gminie Turawa
RAPORT O SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ GMINY TURAWA
2014
SPIS TREŚCI
WSTĘP …………………………………………………………………………………………………………………….
2
RO)D)IAŁ I.
DOKUMENTY STRATEGIC)NE )AR)ĄD)ANIA RO)WOJEM REGIONALNYM W
POLSCE. WIZJA, WYZWANIA STRATEGICZNE I CELE STRATEGICZNE ROZWOJU
WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO W PERSPEKTYWIE 2020 ROKU ……………………………...
4
RO)D)IAŁ II.
PROFIL WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO - CHARAKTERYSTYKA REGIONU ………..……
11
RO)D)IAŁ III.
GMINA TURAWA, JAKO JEDNOSTKA SAMOR)ĄDU TERYTORIALNEGO W POWIECIE
OPOLSKIM ……………………………………………………………………………………………………………….
27
Rozdział IV.
ŚRODOWISKOWE UWARUNKOWANIA RO)WOJU GMINY TURAWA. POTENCJAŁ
)ASOBÓW NATURALNYCH I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA W GMINIE TURAWA ………………
34
RO)D)IAŁ V.
SPOŁEC)NE I INSTYTUCJONALNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU GMINY –
LUDNOŚĆ W GMINIE TURAWA ………………………………….……………………………………………
46
RO)D)IAŁ VI.
STAN I STRUKTURA PODMIOTÓW GOSPODARC)YCH W GMINIE TURAWA ……………
62
RO)D)IAŁ VII.
ROLNICTWO I LEŚNICTWO ………………………….……..…………………………………………………...
87
RO)D)IAŁ VIII.
RYNEK PRACY W GMINIE TURAWA …………………..…………………………..………………………
97
RO)D)IAŁ IX.
INFRASTRUKTURA SPOŁEC)NA ……………………………………………………………………………….
116
RO)D)IAŁ X.
BA)A NOCLEGOWA I D)IAŁALNOŚĆ TURYSTYC)NA ………………………………………………
143
RO)D)IAŁ XI.
GOSPODARKA FINANSOWA GMINY TURAWA ………………………………………………………..
151
1
2014
WSTĘP
Strategiczne podejś ie do zarządza ia roz oje
oje ództ a, każdej for
strategi z
g i , a także po iatu,
orga iza ji u zględ ia określe ie
izji,
h, diag ozę s tua ji społe z o-gospodar zej, a także
ętrz
h i ze
ętrz
h
aru kó
opra o a ia strategii roz oju lu
sta o ią
h
eló
ór aria tu strategii i
przygotowanie jej impleme ta ji. Diag oza sta o i jede z klu zo
e
isji i
h ele e tó
o e
pro adze ia działal oś i, stają się podsta ą
też uzasad ie ie
ożli oś i realiza ji a
z a ie eló . Do ór o szaró diag ost z
o założe ia opra o a ia real ego o razu g i
h został doko a
Tura a a tle
aglo era ji opolskiej i po iatu opolskiego ze sz zegól
it
h,
opar iu
oje ództ a opolskiego,
u zględ ie ie
aj aż iejsz h
aspektó roz oju iejskiej gminy Turawa.
W prz goto a ej diag ozie s tua ji g i
doku e t
strategi z e zarządza ia roz oje
prior teto e kieru ki działa ia i
zaso ,
któr
i
d spo uje
skazują e
Przea alizo a a została ró
w G i ie pod iotó
społe z o gospodar z
g i a u zględ io o
gospodar z h, s tua ji
za hodzą
a r ku pra
h
Turawa z pu ktu idze ia sta u udżetu g i
środo isko
ra
akt
fu k jo ują
h
oś i za odo ej i
h sektora h gospodar z h,
ież została s tua ja fi a so a g i
ielkość i struktura do hodó i
datkó
h.
Diag oza
spo
atural e
oraz i frastrukturę te h i z ą i społe z ą.
taki h jak rol i t o i tur st ka. U zględ io a ró
udżeto
aru ki
ież d a ika gospodar za pod kąte
ezro o ia , prze ia
określają e
ożli oś i i h fi a so a ia. Charakter zują
prz rod i ze , lud ość za ieszkują ą tere g i
pro le u
Tura a u zględ io o u ij e i krajo e
ia e
procesó
prz goto a a
ześ iej o szar , zasad i zo
de ografi z
spis lud oś i
stat st z
dostar zają
W opracowaniu diagnoz
h przez Głó
a
podsta ie
lata h
h u zględ io o da e od
po sze h
pu liko a
została
Pols e. Narodo
da
h
harakter zują
h
– 2013. Jedynie w odniesieniu do
r.,
któr
Spis Po sze h
przepro adzo o
jest peł
ada ie
ajszerszego zesta u i for a ji a te at lud oś i.
korz sta a została
tór a a aliza da
Urząd Stat st z , Urząd Stat st z
h stat st z
h
Opolu oraz da
h
2
dostar zo
h przez Urząd g i
doku e tó , taki h, jak
2014
Tura a. Diag oza opiera się ró
ież
a a alizie
.i .:

Strategia rozwoju województwa opolskiego a lata

Strategia rozwoju województwa opolskiego a lata do

Diag oza sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w ra a h
– 2015, Opole 2000;
roku, Opole 2012;
procesu przygotowania Strategii rozwoju województwa opolskiego st zeń
Urząd Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Opole, st zeń

;
Raport o sta ie społe z o – gospodarczym Gminy Turawa, FRDL – Małopolski I st tut
Sa orządu Ter torial ego i Ad i istra ji

,
Materiał ro o z
do
Krako ie, Krakó maj, lipiec 2007;
pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodarczej
województwa opolskiego w ramach procesu przygotowania Strategii rozwoju
województwa opolskiego
sty zeń
Opolskiego, Opole, st zeń
;
, Urząd Marszałko ski Woje ództ a

Strategia rozwoju Gminy Turawa 2007 – 2015;

Progra

Aktualiza ja Progra u O hro y Środowiska dla g i y Turawa a lata
o hro y środowiska atural ego g i y Turawa;
z uwzględ ie ie
perspektywy a lata
9-2012, opracowana przez K. Czachor, H.
Plita, K. Kędzierska K. Okrasiński z przedsię iorst a At oter
2009. )ałą z ik Nr
-2008
do U h ał Nr XXXIV.
.
S.A., Opole czerwiec
Rad G i
Tura ie z d ia
12.03.2010;

) ia a Studiu
uwaru kowań i kieru ków zagospodarowa ia przestrze
ego gminy
Turawa z 2010 r., opracowana przez: E. Stawiany, K. Radosz, A. Sakuta, P. Michalski,
z fir
REGIOPLAN Sp. z o. o., Wro ła
. )ałą z ik Nr
do U h ał
Nr
XL/256/2010 Rady gminy w Turawie z dnia 5.11.2010 r.;
Joanna Dybowska – PIN – I stytut Śląski w Opolu
Anna Mijal – Uniwersytet Opolski
3
2014
RO)D)IAŁ I. DOKUMENTY STRATEGICZNE ZARZĄDZANIA ROZWOJEM
REGIONU. WIZJA, WYZWANIA STRATEGICZNE I CELE STRATEGICZNE ROZWOJU
WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO W PERSPEKTYWIE 2020 ROKU
Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 roku jest
aj aż iejsz
regionalnym dokumentem strategicznym. Decyzja o przygotowaniu nowego dokumentu
strategi z ego dla
oje ództ a opolskiego została podjęta
społe z o-gospodarczej
regionu.
Nowy
rozpatrywany w uję iu po adregio al
system
, krajo
programowania
i u ij
przygotowania Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do
Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do
o opt
al
korz sta iu
prze i działa iu
stępują
pote jałó
i szans
oparciu o a alizę s tua ji
strategicznego,
, stał się podsta ą do
r.
roku po stała z
rozwojowych
regionu
pro le o . D a i z ie z ie iają e się
społe z o-gospodarcze i pra
e spra ił , że pier ot
ślą
oraz
aru ki
za iar aktualiza ji dot h zas
obowiązują ej Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego z
roku przekształ ił się
w roku 2012 w opracowanie nowego dokumentu. Istotne wyzwanie dla Polski i Unii
Europejskiej sta o ią i ędą sta o ić z ia
de ografi z e. W iki Narodo ego Spisu
Powszechnego Lud oś i i Mieszkań, przepro adzo ego
aj ardziej alar ują a s tua ja
w oje ództ ie opolski
1
zakresie z ia li ze
r.
skazują, że
oś i i struktur lud oś i
Polsce
stępuje
.
Proces przygotowania nowej Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r.
realizo a
i u ij
ł
okresie do grud ia
r. , gd
aj aż iejsze ustale ia krajo
h
h polit k został już zdefi io a e. Poz oliło to a za ho a ie iez ęd ej spój oś i
Strategii z priorytetami i ela i określo
ższego rzędu. Klu zo e
skaza ia
i
pł
strategicznych i programowych dokumentach
ał dla Strategii przede
sz stki
z Krajowej
Strategii Rozwoju Regionalnego 2010–2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie oraz ze
strategii Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrów oważo ego rozwoju
1
Szerzej: Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do
r., U h ała Nr XXV/
/
Sej iku
Woje ództ a Opolskiego z dnia 28 grudnia 2012 r. w spra ie u h ale ia Strategii Roz oju Woje ództ a
Opolskiego do
r., Urząd Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Departa e t Polit ki Regio al ej
i Przestrzennej, Opole 2012.
4
2014
sprzyjają ego włą ze iu społe z e u2. Priorytety strategii Europa 2020 dla społe zeńst
i ał h s ste ó gospodar z h opierają się a trze h głó



h o szara h roz oju 3:
rozwoju inteligentnym - roz ój gospodarki opartej a iedz i innowacji;
rozwoju zrów oważo y
spiera ie gospodarki efekt
-
iej korz stają ej
z zaso ó , ardziej prz jaz ej środo isku i bardziej konkurencyjnej;
rozwoju
sprzyjają e u
harakter zują ej się
włą ze iu
soki
społe z e u
-
wspieranie
poziomem zatrudnienia i zape
gospodarki
iają ej spój ość
gospodar zą, społe z ą i ter torial ą.
Określo e
strategii Europa 2020 prior tet korespo dują z celami, jakie Unia Europejska
po i
a osiąg ąć do
r., tj.4:
•
% skaź ik zatrud ie ia dla grup
ieko ej 20–64;
•
3% produktu krajowego brutto przeznaczanego na badania i roz ój;
•
w zakresie klimatu i energetyki zmniejszenie emisji CO2 o
od a ial
•
o
h źródeł e ergii do
iże ie udziału
% udział
łodzież koń zą ej
łodzież
eduka ję a pozio ie
•
z
iejsze ie li z
% oraz popra a efekt
z
zró
ższ
ześ iej eduka ję po iżej
% oraz
i i u
, koń zą ej
;
osó pozostają
o ażo
oś i e erget z ej o 20%;
odpowiednich rocznikach grupy wiekowej 30–
Stoją e przed U ią Europejską
kli atu,
%, z iększe ie udziału
h
strefie u óst a ze
z a ia hor zo tal e: z ia
roz ój
iejski,
uszają
do
ilio ó .
de ografi z e, z ia
z o ie ie progra o a ia
strategicznego, opartego na strategicznej diagnozie.
Siedem inicjatyw flagowych (Unia innowacji; Mo il a
fro a; Europa efekt
łodzież; Europejska age da
ie korz stają a z zaso ó ; Polit ka prze
sło a
erze
glo aliza ji; Progra
a rze z o
h u iejęt oś i i zatrudnienia; Europejski program walki
z u óst e
)i tegro a
hW t z
z a zają
oraz
h kieru ki polit ki
na poziomie unijnym, jak i krajo
perspekt
h dla polityki gospodarczej i zatrudnienia,
ie śred iookreso ej, realizo a e są zaró
. Polit ka spój oś i do roku
inwestycje na rzecz wzrostu i zatrud ie ia oraz europejskiej
Prior teto
dla
spól ej polit ki rol ej jest zró
o
sta ia so ie za ele
spółpra
o ażo , i telige t
ter torial ej.
oraz sprz jają
2
r., op. cit., s. 133.
Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrów oważo ego rozwoju sprzyjają e u włą ze iu
społe z e u, Komisja Europejska, Bruksela, marzec 2010, s. 5.
4
Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrów oważo ego rozwoju…, op. it., s. .
3
5
2014
łą ze iu społe z e u roz ój europejski h o szaró
działań tej polit ki
•
zape
ie ie
iejski h. Wśród strategi z
h
ie ia się:
ezpie zeńst a
ż
oś io ego
poprzez
z o ie ie
zdol oś i
produkcyjnej rolnictwa,
•
o hro ę środo iska atural ego poprzez z
środo isko, efekt
iejsze ie egat
e zarządza ie zaso a i atural
ego oddział
a ia a
i oraz dostoso a ie do z ia
klimatu;
•
zró
o ażo
roz ój ter torial ,
ają
a elu
spiera ie zatrud ie ia, popra ę
iejskiej oraz u zględ ie ie róż orod oś i struktural ej s ste ó
gospodarki
rolniczych5;
•
zape
ie ie
gospodarczych
ko kure
zró
o ażo
w sektorze
j oś i i
h
aru kó
r ołó st a
i ak akultur
daj oś i sektoró , t orze iu sta il
iejs pra , a także o hro ie środo iska
Roz ój
środo isko
oje ództ a opolskiego zależ
od
h
oraz
społe z o-
popra a
re to
h r kó
oraz
oś i,
o
h
orskiego 6.
ielu
z
ikó
i u aru ko ań,
tym
prior tetó prz jęt h a pozio ie Polski i Unii Europejskiej7.
W Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do
r. u zględ io o pięć
pozio ó pla o a ia strategi z ego r s. .
5
Rozporządze ie Parla e tu Europejskiego i Rady w sprawie fi a so a ia spól ej polit ki rol ej, zarządza ia
ią i monitorowania jej, KOM(2011) 628 wersja ostateczna z d ia paździer ika
r.
6
Rozporządze ie Parla e tu Europejskiego i Rady w spra ie spól ej polit ki r ołó st a, KOM
wersja ostateczna z dnia 13 lipca 2011 r.
7
r., op. cit., s. 88.
6
2014
Rys. HIERARCHIC)NY UKŁAD PO)IOMÓW PLANOWANIA STRATEGIC)NEGO, PR)YJĘTY
W STRATEGII RO)WOJU WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO DO
R.
Źródło: Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do
/
Sej iku
Opolskiego do
r., Urząd Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Departament Polityki Regionalnej
i Przestrzennej Opole 2012, s. 87.
Wizja dla województwa opolskiego została sfor ułowa a, jako:
Województwo opolskie to wielokulturowy regio wykształ o y h,
otwartych i aktyw y h
ieszkań ów, z ko kure yj ą i i
oraz z przyjaz y
Woje ództ o opolskie
ielokulturo ość i
perspekt
ie
środowiskie
r.
a
ży ia.
ć
peł i regio e ,
któr
ikają a z iej ot artość a o e artoś i i kieru ki roz oju sta o ić
ędą o sile kapitału społe z ego, i telektual ego i i
kształ e ia
owa yj ą gospodarką
a odpo iadać
o a j ego. W soka jakość
a zapotrze o a ie regio al ego r ku pra
i wyzwania
innowacyjnej gospodarki8.
Wyzwania rozwojowe
Ko d ja społe z o-gospodar za
za hodzą
8
h
oje ództ a opolskiego i dynamika zmian
przestrzeni krajowej i europejskiej
aru kują
z a ia roz ojo e, jakie
Ibidem, s. 88.
7
stoją przed
oje ództ e
opolski
2014
perspekt
ie do
r. Naj aż iejsz
,
horyzontalnym wyzwaniem rozwojowym jest Zapobieganie i prze iwdziała ie pro eso
depopulacji. Jest o o odpo iedzią a iekorz st ą s tua ję de ografi z ą regio u, uz a ą
za
aj aż iejszą
arierę roz ojo ą. Woje ództ o opolskie jest regio e , któr
s ste at z ie tra i kapitał lud oś io
,
pł
a to
ają przede
migracji zagranicznych, w tym zarobkowych i iski prz rost
z
z a ie
hor zo tal
i ko ple e tar
h
ędzie
działań
róż
ożli e
h
poprzez
sfera h
sz stki : trad ja
atural . ) ierze ie się
realiza ję
ż ia
ko plekso
h
społe z o-gospodarczego,
w odpowiedzi na zdefiniowane tematyczne wyzwania rozwojowe9:
• prz goto a e do r ku pra
• ko kure
akt
e społe zeńst o,
j a gospodarka oparta a i
o a j oś i i spółpra
z auką,
• atrakcyjne obszary do zamieszkania, inwestowania i wypoczynku,
• zró
o ażo
roz ój aglo era ji opolskiej,
iast i o szaró
iejski h regio u.
Rys. WY)WANIA RO)WOJOWE DLA WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO W PERSPEKTYWIE 2020
ROKU
/
Sej iku
Opolskiego do
9
Ibidem, s. 89.
8
2014
Cele strategi z e województwa opolskiego w perspektywie 2020 roku
W Strategii dla oje ództ a opolskiego do
r. roz ój ukieru ko a
zapewnienie konkurencyjnego i sta il ego r ku pra , akt
innowacyjnej i ko kure
ej społe z oś i regio al ej,
j ej gospodarki, d a i z e przedsię iorst a, o o zes e usługi
i atrak j ą ofertę tur st z o-kultural ą, do rą dostęp ość r kó
soką jakość środo iska, ko kure
wiejskie10. )defi io a
h zostało
Tab.
eló
oje ództ a, ato iast ele –
WYZWANIA ROZWOJOWE, CELE
WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO
Cele strategiczne
pra , dó r i usług,
j ą aglo era ję opolską, ośrodki
strategi z
iar hor zo tal , o oz a za, że zagad ie ia
ter toriu
został a
są
iejskie i obszary
h. Cele strategi z e
–
ają
i h porusza e od oszą się do ałego
raź ie ukieru ko a e terytorialnie11.
STRATEGICZNE
I CELE
OPERACYJNE
DLA
Cele operacyjne
WY)WANIE . PR)YGOTOWANE DO RYNKU PRACY AKTYWNE SPOŁEC)EŃSTWO
CEL STRATEGICZNY 1.
Konkurencyjny i stabilny rynek
pracy
. . Popra a jakoś i kształ e ia oraz dostoso a ie
oferty edukacyjnej do potrzeb rynku pracy.
. . Wspiera ie kształ e ia usta i z ego.
1.3. Wspieranie zatrudnienia i samozatrudnienia.
. . Prze i działa ie klu ze iu społe z e u i u óst u.
1.5. Roz ój usług opiekuń z h i wychowawczych.
CEL STRATEGICZNY 2.
Akt
a społe z ość regio al a
. . Wspiera ie roz oju społe zeńst a o
atelskiego.
2.2. Wzbogacanie wielokulturowego dziedzictwa
i tożsa oś i regio al ej.
. . Wz a ia ie pote jału instytucjonalnego i skute z oś i
administracji.
WY)WANIE . KONKURENCYJNA GOSPODARKA OPARTA NA INNOWACYJNOŚCI
I WSPÓŁPRACY z NAUKĄ
CEL STRATEGICZNY 3.
. . Roz ój pote jału ada zo-rozwojowego na
Innowacyjna i konkurencyjna
rzecz regionalnej gospodarki.
gospodarka
. . Wz o ie ie po iązań po iędz gospodarką, auką oraz
regionalnymi instytucjami otoczenia biznesu.
. . Wspiera ie po iązań koopera j h gospodarce.
. . Wz o ie ie regio al ego s ste u prz iąga ia
i lokowania inwestycji.
CEL STRATEGICZNY 4.
D a i z e przedsię iorst a
. . Wspar ie roz oju przedsię iorst i nowoczesnego
rze iosła.
. . Roz ój sektora usług r ko
h.
. . Wspiera ie spółpra
iędz arodo ej przedsię iorst .
10
Ibidem, s. 94.
Ibidem, s. 94.
11
9
2014
WYZWANIE 3. ATRAKCYJNE OBSZARY DO ZAMIESZKANIA, INWESTOWANIA i WYPOCZYNKU
CEL STRATEGICZNY 5. Nowoczesne
usługi oraz atrak j a oferta
turystyczno-kulturalna
CEL STRATEGICZNY 6.
Do ra dostęp ość r kó pra ,
dó r i usług
. . Popra a jakoś i i dostęp oś i usług zdro ot h,
opiekuń z h i edukacyjnych.
. . Roz ój społe zeńst a i for a j ego.
. . Roz ój usług turystyki, kultury i sportu oraz ich
infrastruktury.
. . Roz ój po iązań tra sporto
h.
. . Popra a dostęp oś i aglo era ji opolskiej.
6.3. Integracja systemu transportu zbiorowego.
6.4. Popra a ezpie zeńst a a szlaka h ko u ika j
h.
. . Popra a sta u środo iska poprzez roz ój i frastruktur
technicznej.
7.2. Wspieranie niskoemisyjnej gospodarki.
. . Kształto a ie s ste u prz rod i zego, ochrona krajobrazu
i ioróż orod oś i.
. . Ra jo al e korz sta ie zaso ó atural h.
. . Prze i działa ie i usu a ie skutkó zagrożeń atural h
i cywilizacyjnych.
WY)WANIE . )RÓWNOWAŻONY RO)WÓJ AGLOMERACJI OPOLSKIEJ, MIAST
I OBS)ARÓW WIEJSKICH REGIONU
CEL STRATEGICZNY 7.
W soka jakość środo iska
CEL STRATEGICZNY 8.
Konkurencyjna aglomeracja
opolska
. . Roz ój i wzmacnianie funkcji metropolitalnych.
. . Roz ój przestrze i aglo era ji raz ze z a ia ie
po iązań i st tu jo al h i społe z h.
8.3. Kreowanie pozytywnego wizerunku aglomeracji i roz ój
spółpra z ośrodka i regio al
i.
CEL STRATEGICZNY 9.
Ośrodki iejskie iegu a i
wzrostu
CEL STRATEGICZNY 10.
Wielofunkcyjne obszary wiejskie
. . Wspiera ie pote jału gospodar zego i społe z ego iast
. . Popra a ładu przestrze ego i rewitalizacja na obszarach
miejskich
. . Wspiera ie pozarol i zej akt
oś i gospodar zej
i inicjatyw lokalnych.
. . Roz ój ielofu k j ego rol i t a i rybactwo.
. . Roz ój sektora rol o-spoż
zego.
10.4. Racjonalne gospodarowanie przestrze ią.
/
Sej iku
Opolskiego do
i Przestrzennej Opole 2012, s. 94-95.
10
2014
RO)D)IAŁ II. PROFIL WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO - CHARAKTERYSTYKA REGIONU
Położe ie i podział ad i istra yj y województwa opolskiego
Woje ództ o opolskie jest położo e
z Cze ha i oraz ztere a polski i
i śląski
połud io o-zachodniej Polsce - graniczy
oje ództ a i: dol ośląski ,
ielkopolski , łódzki
apa .
Mapa. POD)IAŁ ADMINISTRACYJNY POLSKI
Źródło: Mapa-administracyjna, https://administracja.mac.gov.pl/adm/baza-jst/mapa-administracyjna/278,
MAPA-ADMINISTRACYJNA.html (20.04.2014).
O szar
w oje ództ ie
r. . Stoli ą
oje ództ a opolskiego o ej uje
ieszka około ,
t s. osó
oje ództ a jest Opole, a
k
2
(3% powierzchni kraju).
około , % lud oś i kraju; edług sta u a
iększe
iasta sta o ią przede
sz stki
stoli e po iató : Kędzierz -Koźle, N sa, Brzeg, Klu z ork, Prud ik, Strzel e Opolskie,
Krapko i e, Na
słó , Oles o, Głu z e.
11
2014
Mapa. POD)IAŁ ADMINISTRACYJNY WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO
Źródło: Statut Województwa Opolskiego. )ałą z ik r do Statutu Województwa Opolskiego, U h ała Sej iku
Woje ództ a Opolskiego z dnia 27 czerwca 2000 r. w spra ie u h ale ia Statutu Woje ództ a Opolskiego
(M.P. z dnia 21 lipca 2000 r.) http://www.infor.pl/monitor-polski,rok,2000,nr,22/ poz,453,uchwala-sejmikuwojewodztwa-opolskiego-w-sprawie-uchwalenia-statutu-wojewodztwa.html (17.05.2014).
Opolszczyzna
stanowi
region,
w któr
„Ukształtowa a
historycznie
wielokulturowość wyz a za regio al ą tożsa ość”. Na Opolsz z ź ie splatają się, o ie
róż e kultur : polska, śląska, ie ie ka, zeska. Współ zes a społe z ość
opolskiego ukształto ała się
politycznych, jak i kulturo
pogra i zu oraz kulturo e
ukształto a ia się
a t
prze ia , jakie zaszł po II
iku sko pliko a
h. Kolej e z ia
pł
polskie,
h dziejó
oje ództ a
regio u, zaró
o
prz ależ oś i państ o ej, us tuo a ie a
ie ie kie i zeskie
iał
z a ze ie dla
o szarze społe z oś i o sil ej
ięzi regio al ej12. W wyniku
oj ie ś iato ej, społe z ość
oje ództ a ut orz ł : duża
grupa lud oś i rodzi ej, za ieszkują a te zie ie od
ielu pokoleń, przesiedleń
z Kresó
Wschodnich II Rzeczypospolitej, osadnicy z Polski centralnej oraz reemigranci z zachodniej
12
Ibidem, s. 27.
12
2014
Europ . Każda z t h grup iosła ze so ą od ie
w róż i a h o
przeja iają
się p.
zajó , jęz ka z sposo ó gospodaro a ia, dlatego harakter st z e dla
tego o szaru
ł ko fro ta ja i prze ika ie się róż
i gospodarczych13.
Opolsz z z
i Opola o
agaż kulturo
ł
Wyrazem
determinacji
darze ia
r., gd
udało się
h pł
i sil ej
ięzi
ó kulturo
z regio e
aż ł się los refor
al z ć pozosta ie ie
łas ego
h, polit z
h
ieszkań ó
ad i istra j ej kraju
oje ództ a
strukturze
podziału ad i istra j ego.
a województwa opolskiego
Struktura funkcjonalno-przestrze
a
Struktura funkcjonalno-przestrze
pas o ą
apa . T orzą ją stref
oje ództ a opolskiego
o szar
o określo
a postać
h fu k ja h,
osadnicze) oraz pasma (korytarze transportowo-osadnicze). Stref
funkcjonalne z określo
, do i ują
sposo e
ęzł
ęzło oośrodki
o ej ują o szar
uż tko a ia i zagospodaro a ia, które
oż a podzielić a d ie podsta o e kategorie14:


obszary
–
otwarte
ekste s
rekreacyjnowypoczynkowe) z lokal
o szar sko e tro a ego zai
ie
uż tko a e
rol i ze,
leś e,
i ośrodka i roz oju;
esto a ia aglo era ja opolska,
ęzł , kor tarze
transportowo-osiedleń ze .
Ele e ta i
oddziałują
ęzło
i struktur
15
są głó
e ośrodki osad i ze d spo ują e pote jałe
a z a z ą zęść oje ództ a,
tym: Opole – o znaczeniu krajowym, Brzeg,
Kędzierz -Koźle, N sa, Klu z ork – o z a ze iu regio al
oraz Głu z e, Na
słó ,
Olesno, Krapkowice, Prudnik, Strzelce Opolskie – o znaczeniu ponadlokalnym. Struktury
pasmowe kształtują się
oparciu o korytarze transportowe, w któr h od
ko e tra ja
przestrze
przeo rażeń
komunikacyjnej. w przestrze i
h
oje ództ a
zdłuż
odrę
głó
h
iągó
a się
i frastruktur
iają się: kor tarz o znaczeniu
13
Ibidem, s. 27.
Materiał ro o z do
pra o a ia Diagnozy sytuacji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
w ra a h pro esu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, Urząd
Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Opole, st zeń
, s. .
15
Struktur
ęzło e przestrze i regio u t orzą jed ostki osad i ze ze s oi i o szara i fu k jo al
i,
w któr h ko e trują się i zaje ie prze ikają zagad ie ia gospodar ze, społe z e, ekologi z e,
infrastrukturalne i przestrzenne. Z u agi a zasięg oddział a ia,
róż io o ęzł o z a ze iu zasięgu :
krajowym - Opole, regionalnym (subregionalnym) – Brzeg, Kędzierz -Koźle, N sa, Klu z ork i ponadlokalnym
(powiatowym) – pozostałe iasta po iato e: Głu z e, Krapko i e, Na słó , Oles o, Prud ik, Strzel e
Opolskie.
14
13
2014
europejskim (III paneuropejski korytarz transportowy) oraz korytarze transportowoosiedleń ze o znaczeniu krajowym i regio al
. Os o ą i frastruktural ą dla kor tarza są:
autostrada A4, magistralne linie kolejowe E-30, E-59 droga alternatywna dla autostrady oraz
śródlądo a droga
od a. W pasie kor tarza z ajdują się tere
to korytarz, w któr
od
a się
aj iększ
Pozostałe istot e kor tarze łą zą głó
po iató
skali regio u przepł
i 25 gmin. Jest
to aró
i dó r.
e ośrodki osad i ze regionu na krajowych szlakach
transportowych, w tym16:


a szlaku Gór
Śląsk – Wielkopolska – Pomorze Zachodnie (DK 11 i magistralna
li ia kolejo a Kęt – Poz ań ,
a szlaku „Staropolski ” łą zą
centralnej i s hod iej
opolską,


aglo era je kilku regio ó
Polski połud io ej,
zęsto ho ską, kiele ką, lu elską
a drodze krajo ej DK
opart
i linii kolejowej na odcinku
Opole – Fosowskie – Lubliniec,
a szlaku pół o – połud ie, łą zą
Mora ską DK
e tral ą Polskę zie ię łódzką z Bra ą
,
a szlaku „Podsude ki ”
iąg drogo
DK
,
,
i pier szorzęd a li ia
kolejowa nr 137).
Dopeł ie ie
regio al
iążą
sie i głó
h kor tarz tra sporto o-osiedleń z h są kor tarze o znaczeniu
, kształtują e się
zdłuż dróg
h po adlokal e ośrodki osad i ze
z po adlokal
oje ódzki h i iektór h dróg krajo
h,
skali regionu, w tym z aglo era ją opolską oraz
i ośrodka i regio ó sąsied i h17.
Woje ództ o opolskie,
odrę
io e
strukturze przestrzennej kraju granicami
administracyjnymi wykazuje szereg cech przestrzennych, w tym fizyczno-geograficznych,
aru kują
h
ożli oś i roz ojo e regio u.
sz zegól oś i są to18:
 zwarte terytorium regionu z centralnym usytuowaniem stolicy i ró
roz iesz ze ie
sz stki i
ośrodkó
zęś ia i
su regio al
h, zape
o ier
iają e ułat io ą ko u ika ję ze
oje ództ a, do rą dostęp ość ośrodkó
iejski h i dobre
zarządza ie regio e ;
 dominacja w sie i osad i zej oje ództ a
iast
ał h, po iżej
t s.
ieszkań ó ,
16
Materiał ro o z do
pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
, op. cit, s. 22.
17
Ibidem, s. 22.
18
Ibidem, s. 20.
14
 zwarty charakter osadnictwa wiejskiego i aj
 stosu ko o
2014
ższ
kraju stopień ur a iza ji si;
ało zróż i o a e ukształto a ie po ierz h i - 80% powierzchni
oje ództ a zaj ują tere
Śląska , kolej e
izi
, % to tere
e, położo e po iżej
ż
e do
.p. . rozległa Nizi a
.p. ., o szar górskie, po
żej
.p. . zaj ują jed ie , % po ierz h i oje ództ a;
 zróż i o a ie
aru kó
atural
h roz oju –
iększa lesistość pół o o s hod iej
zęś i oje ództ a, lepsze aru ki gle o e zęś i połud io oza hod iej;
 zróż i o a ie fu k jo al e regio u - obszary zurbanizowane i uprze
ko e trują się
centralnej i s hod iej zęś i
fu k ją rol i zą
 głó
sło io e
oje ództ a, o szar zdo i o a e
pozostał h rejo a h oje ództ a;
ą strukturą przestrze
oje ództ o
a
sta o ią a głó
ą
skali regionu jest doli a Odr , s
etr z ie dzielą a
zęść połud io o-za hod ią i pół o o- s hod ią, jed o ześ ie
ą oś ekologi z ą, klu zo ą
krajowym i europejski
s ste ie tere ó
przyrodniczych;
 doli a Odr jest także głó
społe z o-gospodar z
ą osią roz oju regio u, skupiają ą jego aj iększ pote jał
aglo era ja opolska, d a ośrodki su regio al e: Kędzierz
-
Koźle i Brzeg);

stępo a ie o szaró istot ego zagroże ia po odzio ego, głó
dopł
ie
dolinie Odry i jej
a h;
 przebieg pa europejskiego kor tarza tra sporto ego TEN III przez e tral ą zęść
oje ództ a;
 korz st e aru ki atural e poz alają e a utrz
a ie rol i t a, jako jed ej z głó
h
dziedzin gospodarowania;

ogate zaso
Pod
i uprze
d spoz
zględe
sło io
a pozostał
fu k jo al
h
zaz a za się ko e tra ja o szaró
oje ództ a. Ogra i ze ie
zur a izo a
h
dla s o od ego zagospodaro a ia
zagroże ia po odzio ego, o ej ują ego
N s Kłodzkiej oraz i h le o- i pra ostro
19
h.
zęś ia h e tral ej i wschodniej, przy dominacji funkcji rolniczych
o szarze
przestrze i są tere
j e ód podzie
e dopł
19
sz zegól oś i Doli ę Odr ,
.
Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r., op. cit., s. 58.
15
Waż
róż ikie
atute
oje ództ a, zape
przestrzenne z oto ze ie , jest prze iegają
tra sporto
łą zą
iają
po iąza ia fu k jo al o-
przez jego e tral ą zęść III Pa europejski
Korytarz Transportowy na sieci TEN-T. Regio położo
z ka ałe
2014
jest a skrz żo a iu
. kor tarza
Europę Połud io ą ze Ska d a ią, prze iegają
przez Bra ę Mora ską z u zględ ie ie
Odr i Ka ału Gli i kiego, do którego do ierają
szerokie tory kolejowe20.
Mapa. UWARUNKOWANIA PR)ESTR)ENNE WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO
/
Sej iku
Opolskiego do
20
Ibidem, s. 59.
16
2014
Charakterysty z y i ele e ta i przestrze i społe z ej województwa są21:

W soki pozio
rozporządzal


ż ia gospodarst
h22 i ko su p ji oraz
do o
h,
soki pozio
soki pozio
do hodó
zaspokoje ia potrze , z łasz za
w sferze i frastruktur społe z ej.
Bardzo
iska akt
ość eko o i z a lud oś i oraz
składają e się a pote jal e i ie
Postępują a depopula ja,
korz st
podaż pra .
ikają a z niskiego przyrostu naturalnego oraz bardzo
niekorzystnych tendencji w zakresie ru hu
Wyniki Diagnozy społe z ej
a e rezer
iski poziom zatrudnienia,
skazują, że
ależą do aj
igra j ego lud oś i.
aru ki ż ia gospodarst
ższ h
do o
h
Polsce23.
Przestrzeń gospodar zą województwa harakteryzuje24:




Śred i pozio
roz oju gospodar zego PKB per capita – 11 miejsce w kraju) oraz
aj iższa w kraju stopa wzrostu gospodarczego w ostatnich kilkunastu latach.
Stosu ko o
gospodar zego
sil e
iższ
e
ątrzregio al e
zróż i o a ie
słu
rozwoju gospodarczym regionu (30,7%
artoś i doda ej rutto prz prze ięt ej dla Polski
)róż i o a a struktura działo a prze
słu spoż
wapien i zego,
roz oju
skaź ik PKB per capita w zęś i za hod iej oje ództ a .
Istot e z a ze ie sektora prze
prze
pozio u
słu,
zego, he i z ego, kokso
etalo ego, a po adto prze
, %.
której
róż iają się
.i . zakład
i zego, e erget z ego, e e to osł
e larski i drze
, azują
a
długolet iej trad ji.
21
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 13.
22
Według sza u kó prof. R. Joń zego pozio te jest isto ie
ższ iż skazują ofi jal e da e, gd ż
ieu zględ io e pozostają do hod tra sfero a e z zagra i , z iąza e głó ie z ezpre ede so ą skalą
ahadło ej igra ji zaro ko ej z Opolszcz z , utrz ują ej się od okresu tra sfor a ji a aj ższ
poziomie w kraju.
23
Autorzy Raportu: Diag oza społe z a. Waru ki i jakość ży ia Polaków, do poró a ia aru kó ż ia
gospodarstw domowych w układzie oje ódzki ,
korz stali takso o i z ą iarę aru kó ż ia.
Wskaza a iara jest ielkoś ią s tet z ą, u zględ iają ą z ie e harakter zują e określo e o szar ż ia,
do któr h ależą: do hod ,
ż ie ie, zaso ość aterial a, aru ki ieszka io e, kształ e ie dzie i,
ochrona zdrowia, uczestnictwo w kulturze oraz
po z ek. A aliza poró a za układzie oje ódzki
została przepro adzo a pod kąte fi a so
h ożli oś i gospodarst do o
h zaspokoje ia potrze
w wybranych obszarach. Diag oza społe z a. Waru ki i jakość ży ia Polaków. Raport, red. J. Czapiński, T.
Pa ek, Polskie To arz st o Stat st z e, Ce tru Roz oju )aso ó Ludzki h, Warsza a
, s.
.
24
Materiał ro o z do
w ramach procesu przygotowania Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, op. cit., s. 13.
17

Tr ała
z
zastrzeże ia i ,
harakter zują

h się po adto
Duż pote jał eksporto
ierze a prze

Atute
drogo
h, kolejo
zględ ie
jest gorsza, sz zegól ie
soki
stop ie
pł
oś i fi a so ej.
sokie plo
soki
poró
przedsię iorst ,
się
zdecydowanej
.
aż
h li ii ko u ika j
h -
od ego. Woje ództ o opolskie
stop ie
roz oju i frastruktur
i zajmuje
j ą, jed ak
ko tekś ie regio al
s tua ja
a iu z oś ie
i
oje ództ a i — dol ośląski
.
Przez tere
A- ,
opolski h
jest jej położe ie a trasie
stosu ko o korz st ą poz ję ko kure
25
ość
h, a także odrzańskiego szlaku
harakter zuje się
i śląski
re to
.
ość rol i za
Opolsz z z
soka
oje ództ a opolskiego, opierają
śle he i z
W soka produkt
2014
oje ództ a prze iega aj aż iejsza dla połud io ej zęś i kraju autostrada
ędą a
zęś ią III pa europejskiego kor tarza tra sporto ego Berli -Kijó
oraz
agistrala kolejo a s hód-za hód, co stwarza solidne podstawy do dynamicznego rozwoju
regionu.
De dują e z a ze ie
tra sporto e, zape
ter torial ej jest
głó
iają e spra
iędz i
ego iegu a
po iąza ia h fu k jo al
oso o
iększość
ieszkań ó
ieszkań
połud io
h i pół o
regio u
h krań ó
i kor tarza i tra sporto
kategorii26. Mapa preze tuje dostęp ość drogo ą
25
kieru ek
regio u,
s hód-za hód
, %
ieszka
układzie
zasięgu
i oraz że aj ardziej iekorz st ą dostęp ość do Opola zas przejazdu >
leżą poza głó
26
sz zegól oś i
skazał, że e tral e us tuo a ie stoli
oje ództ a oraz do i ują
sie i drogo ej spra iają, że
ają
dostęp do r kó pra , dó r i usług. Miarą spój oś i
zrostu — miasta Opola. Wykonany w roku 2011 pomiar rzeczywistego
rozmiar i kształt gra i
i
ają po iąza ia
i dostęp ość zaso a o szaru oje ództ a,
zasu przejazdu sa o hode
izo hro
h odgr
Ibidem, s. 70.
oje ództ a opolskiego, które
i i są o sługi a e przez drogi
iasta Opola
2011 r.
r., op. cit., s. 70.
18
iski h
2014
Mapa. DOSTĘPNOŚĆ DROGOWA MIASTA OPOLA W 2011 R.
/
Sej iku
Opolskiego do
Zgodnie z Pla e
się, że
okresie
e oluo ał
)agospodarowa ia Przestrze
aj liższ h kilku astu lat
kieru ku
z o ie ia e tru
ego Województwa Opolskiego zakłada
odel struktur
ęzło o-pas o ej
układu aglo era ji opolskiej ,
19
ęzłó
ędzie
oraz
pas
iążą
strukturę
h
ęzł ,
dalsz
t
2014
pro ie istego po iąza ia
ęzłó
iągu t orz ć ędą d a zasad i zo od ie
1) intensywnego zagospodarowania, któr ze
zględu a
społe z o-gospodarczy i techniczny, predyspozycje i
z aglo era ją. Generalnie
e t p o szaró
stępują
ożli oś i
27
:
i h pote jał
korz sta ia efektu
kumulacji i s ergii, sta o ią atural e o szar ko e tra ji pro esó ur a iza j
Elementami strukturalnymi w ra a h tego t pu o szaró są: ęzł
h.
ośrodki osad i ze ,
pasma rozwoju (korytarze transportowo-osad i ze oraz zespół aglo era ji opolskiej;
2) ekstensywnego zagospodarowania, o ej ują e o szar uż tko a e i predysponowane
do roz oju fu k ji rol i z h, leś
h, tur st z
potencjale przyrodniczo-krajo razo
h i przyrodniczych – azują
przestrze i,
h a
agają e o hro , sta iliza ji
i wzmocnienia.
W Pla ie )agospodarowa ia Przestrze
pier szorzęd e z a ze ie dla
przestrzeni, w której
dziele ia o szaru pro le o ego 28, tj. fragmentu
stępuje sz zegól e zja isko z zakresu gospodarki przestrzennej lub
nagromadzenie barier i ko fliktó
pozio u regio al ego,
de dują ej
ego Województwa Opolskiego prz jęto, że
ędzie
o utrudnionym
przestrze
h,
sz zegól oś i
iało zdefi io a ie głó
ej
z u agi
a
rozwoju
obszaru.
odniesieniu do
arier
fu k jo al ej,
jątko ość
zja isk
demograficznych Opolszczyzny, nie tylko w skali krajowej, ale i europejskiej zde do a o, iż
ałe
oje ództ o sta o i o szar pro le o
jed o ześ ie podziału o szaró pro le o
ze
zględó
h a te, które
depopula j
h. Doko a o
ają harakter po adregio al
(krajowy) oraz na pozostałe o charakterze regionalnym29.
Polit ka roz oju realizo a a przez
ustaleniach krajowych i u ij
oje ództ o opolskie do
h doku e tó
ter torial e podejś ie do zagad ień roz ojo
podej o a
h i ter e ji poz oli zaró
pote jałó , jak ró
ież
i elo a ie
o a
iedo oró
strategi z
h,
r., azują a a
ędzie
korz st
ać
h30. Ukierunkowanie przestrzenne
łaś i e
korz sta ie
e
ętrz
h
da ego o szaru. Prz ję ie podejś ia
27
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 23.
28
I te ją autoró Materiału ro o zego do wypracowania Diag ozy sytua ji społe z o-gospodarczej
województwa opolskiego … ie ło ukieru ko a ie
śle ia o strategicznych obszarach problemowych, jako
o obszarach ostatecznie zdefiniowanych na potrzeby Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego, a jedynie
preze ta ja uję ia prz jętego Pla ie )agospodaro a ia Przestrze ego Woje ództ a Opolskiego, w któr
przestrze e o szar pro le o e są zasadzie obszarami funkcjonalnymi.
29
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 26.
30
r., op. cit. s. 70.
20
ter torial ego
z iększ
efekt
ość
2014
realiza ji
eló
ter torial
u zględ ia się lokal e zróż i o a ia
jed o zes
dąże iu do
roz ojo
oje ództ a opolskiego, prz
udo a ia prze ag ko kure
wzrostu. Uwarunkowania strategiczne i progra o e
realiza ji działań proroz ojo
roz oje
j
h
oparciu o obszary
agają odejś ia od sektoro ej
h i pro adze ia zi tegro a ego podejś ia do zarządza ia
oje ództ a. Klu zo e
w doku e ta h rządo
W podejś iu
h.
h, tj.
skaza ia do podejś ia ter torial ego za arte są
Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010–2020:
Regiony, Miasta, Obszary wiejskie (KSRR) i Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania
Kraju 2030 (KPZK)31.
Prz jęte
oje ództ ie opolski
astępują e płasz z z
Do
iegu ó
fu k jo al
32
podejś ie ter torial e
a harakter ot art i u zględ ia
: bieguny wzrostu, obszary problemowe.
zrostu został
zali zo e33: ośrodek
oje ódzki
Opole
z obszarem
Aglo era ja Opolska oraz ośrodki su regio al e Brzeg, Kędzierz
-Koźle,
Kluczbork, Nysa) i ich obszary funkcjonalne.
W ra a h o szaró pro le o
 o szar depopula ji
ałe
h u zględ io e został
34
:
oje ództ o ze sz zegól
u zględ ie ie
podregio u
opolskiego w ramach postulowanego NUTS3),
 o szar

iejskie
agają e
spar ia pro esó
roz ojo
h,
tym o najtrudniejszej
sytuacji rozwojowej,
iasta
agają e restrukturyzacji i re italiza ji Opole,
pozostałe
iasta po iato e i
iasta po
żej
t s.
ośrodki su regio al e,
ieszkań ó
z podregionu nyskiego
w ramach postulowanego NUTS3),
 obszary przygraniczne,
 o szar
arażo e a ie ezpie zeńst o po odzi,
 obszary o ekstre al ie iskiej dostęp oś i tra sporto ej.
W układzie ter torial
opolski
podregio
, a pozio ie jed ostek stat st z
ski jest zali za
do o szaró
o aj iższ
h NUTS
oje ództ ie
stat st z
roz oju społe z o-gospodarczego w kraju. Nato iast podregio opolski
pozio ie
róż ia
31
Ibidem, s. 70.
Ibidem, s. 71.
33
Ibidem, s. 72.
34
Ibidem, s. 72.
32
21
ższ
pozio
2014
lud ia ia. W stępują e zróż i o a ie
aga
sz zegól ej i ter e ji35.
Rys. PRZEWAGI KONKURENCYJNE W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM
/
Sej iku
Opolskiego do
r., Urząd Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Departa e t Polit ki Regionalnej
Powiat opolski jako jed ostka podziału ad i istra yj ego kraju
Powiat opolski w ra ki gu po iató
pod zględe
li z
lud oś i
oje ództ a opolskiego zaj uje drugie
, t s. po po ie ie
ski
Po iat opolski jest to po iat zie ski, któr
aj iększ odsetek lud oś i za ieszkują ej o szar
i a
sło ski
odsetek
ieszkań
ieszkań ó
si –
si sta o ią
35
po iate
pod
iejskie ok.
ieszkań ó
% . W powiecie oleskim
po iatu . Naj
iejsz
% posiada po iat kędzierz ńsko-kozielski.
W powiecie opolskim mieszka 1/4 lud oś i
Drugi
, t s. .
róż ia
% ogółu
iejs e
zględe
iejskiej ałego
ko e tra ji lud oś i
oje ództ a opolskiego.
iejskiej jest po iat
Ibidem, s. 72.
22
ski,
ieszka
w i
% lud oś i o szaró
Po iat opolski
iejski h oje ództ a opolskiego.
róż ia
aj iększa
powierzchni), podczas gdy w ał
ko e tra ja lasó
zaso ó
leś
2014
oje ództ ie lesistość
oje ództ ie
skaź ik te
, % ogól ej
osi
, %. Duża
a o szarze po iatu opolskiego po oduje, że sta o ią o e
oje ództ a. Drugi
kolej oś i po iat oleski posiada
, %
, % t h zaso ó
h.
Mapa. POWIAT OPOLSKI – MAPA ADMINISTRACYJNA
Źródło: Mapa-administracyjna, https://administracja.mac.gov.pl/adm/baza-jst/mapa-administracyjna/278,
MAPA-ADMINISTRACYJNA.html (24.04.2014).
Po iat opolski ależ do sła iej zalud io
pod zględe
osó /k
osó /k
2
gęstoś i zalud ie ia
2
. Naj
oso /k
ższa gęstość zalud ie ia
, a aj iższa
osó /k
2
h: zajmuje 8 miejsce w oje ództ ie
2
prz
stępuje
skaź iku dla ałego oje ództ a
powiecie grodzkim Opole (1259
w powiecie namysło ski .
23
2014
Tab. RANKING GMIN POWIATU OPOLSKIEGO WEDŁUG LIC)BY LUDNOŚCI, POWIER)CHNI
I GĘSTOŚCI )ALUDNIENIA
Gmina
Lud ość*
Gmina
Powierzchnia
w km2
Gmina
Gęstość zalud ie ia
osó / k 2
Ozimek
20185
Niemodlin
183
Komprachcice
195,8
Do rzeń Wielki
14376
Popieló
176
Ozimek
160,2
Niemodlin
13610
Turawa
171
Do rzeń Wielki
158
Komprachcice
10964
Muró
160
Tar ó Opolski
118,6
Prószkó
9818
Dą ro a
131
Chrząsto i e
81,5
Tar ó Opolski
9724
Łu
126
Prószkó
81,1
Turawa
9633
Ozimek
126
Łu
ia
75,4
Łu
9506
Prószkó
121
Niemodlin
74,4
Dą ro a
9478
Do rzeń
Wielki
91
Tuło i e
65
Popieló
8263
Chrząsto i e
82
Dą ro a
57,1
Chrząsto i e
6683
Tar ó
Opolski
82
Turawa
56,2
Muró
5628
Tuło i e
81
Popieló
46,9
Tuło i e
5269
Komprachcice
56
Muró
35,2
Powiat razem
83,9
ia
Powiat razem
ia
133137 Powiat razem
1586
* Dane Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 r.
Źródło: da e z Urzędu Stat st z ego Opolu i o li ze ia łas e.
G i a Tura a położo a
aj iększego pod zględe
e tral ej zęś i
o szaru po iatu opolskiego, zaj ują ego
k
2
ależ
do
. Powiat ten
obejmuje 13 gmin, w tym 3 miejsko-wiejskie i 10 wiejskich. G i a Tura a plasuje się
w zołó
e g i po iatu opolskiego pod
ależ do sła iej zalud io
h podo
zględe
ie jak g i
zaj o a ej po ierzchni, natomiast
Popieló i Muró .
Tab. POWIAT OPOLSKI NA TLE WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO
Wysz zegól ie ie
Powiat opolski
% w województwie
Ranking
w województwie
Powierzchnia
1586 km2
16,9
1
Lud ość
133,2 tys.
13,1
2
77,9
8
28,3
1
Gęstość zalud ie ia
Lasy
Źródło: da e Urzędu Stat st z ego
osó /k
72676 ha
2
Opolu
24
2014
)ałoże ia fu k jo owa ia i struktura i aglomeracji opolskiej
W
r.
a
o
porozu ie ia sa orządó
Aglo era ja Opolska, o ej ują a stoli ę
eszł g i
lokal
oje ództ a oraz
h36 została ut orzo a
g i . W skład aglo era ji
po iatu opolskiego ez Tuło i , ał po iat krapko i ki, Iz i ko z powiatu
strzeleckiego i Lewin Brzeski z powiatu brzeskiego. W momencie utworzenia aglomeracja
o ej o ała e tral
tere
oje ództ a o powierzchni 2289 km2 (24,3% powierzchni
oje ództ a opolskiego ze sta e
lud oś i
lud oś i
oje ództ a. Aglo era ja o ej uje
a dzień
g i
XII
r. tj.
%
iejsko-wiejskich, 13 gmin wiejskich
i 1 miasto na prawach powiatu.
Tab. AGLOMERACJA OPOLSKA W 2012 R. – RANKING GMIN WEDŁUG MALEJĄCEJ LIC)BY
LUDNOŚCI
G i y według powierz h i
w km2
Nazwa gminy
Powierzchnia
w km2
G i y według li z y lud oś i
Nazwa gminy
Li z a lud oś i
G i y według gęstoś i
zaludnienia
Nazwa gminy
Gęstość
zaludnienia
Niemodlin*
183
Opole
122439
Opole
1259
Popieló *
176
Krapkowice
23549
Zdzieszowice
284
Turawa*
171
Ozimek
20080
Krapkowice
242
Lewin Brzeski
160
Zdzieszowice
16303
Komprachcice
199
Muró *
160
Do rzeń Wielki
14437
Ozimek
160
Dą ro a*
131
Lewin Brzeski
13594
Do rzeń Wielki
159
Łu
126
Niemodlin
13556
Gogolin
123
Ozimek*
126
Gogolin
12405
Tar ó Opolski
118
Prószkó *
121
Komprachcice
11102
Lewin Brzeski
85
Strzeleczki
118
Prószkó
9790
Chrząsto i e
82
Gogolin
101
Tar ó Opolski
9692
Prószkó
81
Krapkowice
97
Turawa
9664
Walce
81
Opole
97
Łu
9587
Łu
ia
76
Do rzeń Wielki*
91
Dą ro a
9579
Niemodlin
74
Izbicko
85
Popieló
8208
Dą ro a
73
Chrząsto i e*
82
Strzeleczki
7511
Izbicko
64
Tar ó Opolski*
82
Chrząsto i e
6743
Strzeleczki
64
36
ia *
Dzie
ik Urzędo
ia
Woje ództ a Opolskiego z dnia 31 X 2012 r., poz. 1521.
25
2014
Walce
69
Walce
5622
Turawa
56
Zdzieszowice
57
Muró
5573
Popieló
47
Komprachcice*
56
Izbicko
5418
Muró
35
Aglomeracja
2289
Aglomeracja
333989
Aglomeracja
146
Woje ództ o
9412
Woje ództ o
1010203
Woje ództ o
107
*g i
ależą e do po iatu zie skiego opolskiego.
Źródło: Portret aglo era ji opolskiej 2012 r. Bank Danych Lokalnych GUS.
Prz ależ ość g i
podej o a ia działań
Tura a do Aglo era ji Opolskiej
stosu ku do
o harakterze i frastruktural
lu dot zą
apa z iększa
ożli oś i sa orządu g i
p. i
h pro le ó g i sąsiadują
ożli oś i
est je
h ze so ą .
) ra ji s ego położe ia geografi z ego g i a Tura a sąsiaduje z czterema gminami
Aglomeracji Opolskiej:



d ie a g i a i iejski i po iatu opolskiego: Chrząsto i e i Łu
g i ą
iejsko- iejską Ozi ek po iatu opolskiego z
iaste
ia ;
peł ią
fu k je
lokalne;
miastem na prawach powiatu i stoli ą oje ództ a - Opolem.
Gmina Turawa graniczy ponadto z dwiema gminami wiejskimi, spoza aglomeracji opolskiej:


Lasowice Wielkie z powiatu kluczborskiego;
)ę o i e z powiatu oleskiego.
Mapa. AGLOMERACJA OPOLSKA NA TLE POD)IAŁU ADMINISTRACYJNEGO WOJEWÓD)TWA
OPOLSKIEGO
Źródło: Aglo era ja Opolska, Urząd Stat st z
Opolu, http://www.aglomeracja-opolska.pl/sites/default/
files/u1/Aglomeracjaopolska/Urzad% 20staystyczny.pdf (24.04.2014).
26
RO)D)IAŁ III. GMINA TURAWA JAKO
TERYTORIALNEGO W POWIECIE OPOLSKIM
2014
JEDNOSTKA
SAMORZĄDU
Charakterystyka ogól a G i y Turawa
G i a Tura a położo a jest
g i
jedna z
ieszkań ó
jest a
po ie ie opolski ,
oje ództ a opolskiego. )aj uje o a o szar
Narodo
Spis Po sze h
sokoś i od
do
zdłuż doli
.p. . Naj
Małej Pa
k
2
i liczy 9633
Lud oś i i Mieszkań z 2011 roku). G i a położo a
Turawskiej i )akrzo a Tura skiego
z ajdują e się
oje ództ ie opolski . Jest to
żej położo
i o szara i są okoli e Ligot
.p. . , ato iast aj iżej us tuo a e są tere
i i przy wsi Zawada (155-160 m n.p.m.). Według
fizyczno–geograficznej regionalizacji Polski J. Kondrackiego37 gmina Turawa umiejscowiona
jest w astępują





h jed ostka h:
megaregion – Europa Środko a;
prowincja – Niż Środko oeuropejski;
podprowincja – Niziny Środko opolskie;
makroregion – Nizi a Śląska;
mezoregion – Ró
Pod
zględe
i a Opolska oraz Pradoli a Wro ła ska.
po ierz h i g i a Tura a z ajduje się
grupie 14 gmin o obszarze
od 150 do 200 km2 i w grupie 17 gmin o li z ie lud oś i od , t s. do
zględe
po ierz h i i li z
lud oś i do g i
opolskiego: B z a, Korfa tó , Popieló
Tura a pod zględe
po ierz h i zaj uje
t s. ) liżo
Tura a są t lko zter g i
i Pa ło i zki.
ał
i pod
oje ództ a
oje ództ ie g i a
iejs e. Wśród g i o szaro o iększ h od
Turawy jest 13 gmin miejsko-wiejskich i tylko dwie wiejskie (Lubsza - 212 km2, Lasowice
Wielkie - 211 km2, Popieló – 176 km2).
37
J. Kondracki, Geografia fizyczna Polski, PWN, Warszawa 2009.
27
2014
Tab. GMINY WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO WEDŁUG POWIER)CHNI I LIC)BY LUDNOŚCI.
STAN W DNIU 31 XII 2012
Grupy g i według
li z y lud oś i
Ogółe
O powierzchni w km2
Po iżej
50,0
50,0–
-99,9
100,0 –
-149,9
150,0 –
-199,9
200,0 –
-249,9
250,0
i wię ej
Ogółe
71
1
23
23
14
7
3
Po iżej
9
-
5
4
-
-
-
5000 - 7499
16
-
8
5
2
1
-
7500 - 9999
17
-
3
8
5
1
-
10000 - 14999
14
-
4
3
6
1
-
15000 - 19999
3
-
1
-
-
1
1
20000 - 39999
9
1
1
2
1
2
2
40000 - 99999
2
-
-
1
-
1
-
100000 i ię ej
1
-
1
-
-
-
-
Źródło: Ro z ik Stat st z
Her e
Woje ództ a Opolskiego
G i
jest
, ta . /
izeru ek a iązują
ie ieskiego ie a za hodzą e do poło
/, s.
.
do u aru ko ań fizjografi z
tar z słoń e koloru ugier złot ,
her u fale oraz skrz żo a e d a iosła koloru ugier złot ,
h: a tle
zęś i środko ej
dol ej zęś i her u r ba koloru
ugier złot z pod i iętą ku górze gło ą i zęś ią ogo o ą.
Flagą G i
w d ó h pozio
jest prostokąt
płat tka i
o ar a h żółt
h pasa h tej sa ej szerokoś i, z któr h gór
niebieskiej z u iesz zo
pośrodku her e
i ie ieski, ułożo e
jest ar
żółtej, a dol
g i .
28
Pie zęć G i
jest okrągła z izeru kie
2014
her u g i
u iesz zo
pośrodku koła
oraz napisem w otoku: „G i a Tura a”38.
G i a t orz jed ostki po o i ze: sołe t a i osiedla. T orze ie, łą ze ie, podział
i znoszenie sołe t
i osiedli oraz z ia
Rozstrz g ię ia te
ogą
i h gra i
ć doko
a e z i i jat
sołe t a, osiedla, którego ta jed ostka
u h ałoda
upra
io
ieszkań ó
Tura a t orzą z
skład ika i
i się
o
pra a
Sołe t a i osiedla pro adzą gospodarkę fi a so ą
z ajduje się
rażo ej
ieszkań ó
uchwale organu
o
aj
iej
⁄
ięzi
iędz
ieszkań
ieszkań a i39.
sołe t . Sołe t o
a tere ie jego działa ia i powierzonymi mu
ie ia G i . Statut sołe t a określa skład iki
G i a Tura a jest g i ą
oraz
a jed ostki po o i ze u zględ ia się
przede wszystkim uwarunkowania przestrzenne i ist ieją e
sa odziel ie zarządza z ajdują
G i
u h ała podjęta przez
. Prz podziale G i
Wspól otę sa orządo ą G i
for ie u h ał Rad G i .
: orga ó
a o ej o ać,
zego jed ostki po o i zej
h
astępuje
iejską i śród
ie ia po ierzo e sołe t u.
ra a h udżetu G i .
g i o ej ują
h o szar
najliczniejszej grupie (24 jednostki) o li z ie lud oś i od
iejskie
t s. do
t s.
ieszkań ó .
Tab. GMINY WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO )AMIES)KAŁE PR)E) LUDNOŚĆ WIEJSKĄ.
STAN W DNIU 31 XII 2012
Grupy g i według li z y
lud oś i wiejskiej
Lud ość a wsi
Gminy
W li z a h ez zględ
h
W % ogółu lud oś i
Ogółe
68
482468
47,8
Po iżej
-
-
-
2000 - 4999
15
59883
5,9
5000 - 6999
20
117434
11,6
7000 - 9999
24
198746
19,7
10000 i ię ej
9
106405
10,5
Źródło: Województwo Opolskie
Wśród
g i
obszarowo - zaj uje
g i ie Popieló
38
U h ała Nr XXII/
Turawa.
39
Ibidem.
pod
/
. Podregio y. Powiaty. G i y, tab. 5/47/, s. 99.
iejski h
oje ództ a opolskiego Tura a jest jed ą z aj iększ h
iejs e. Wśród
zględe
Rad G i
g i
ielkoś i, a
iejski h po iatu opolskiego jest drugą po
śród
g i
ałego po iatu opolskiego jest
Tura a z dnia 7 lutego 2013 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy
29
2014
trze ią - po gminach Niemodlin (183 km2) i Popieló
k
2
).
Tab.. JEDNOSTKI POD)IAŁU ADMINISTRACYJNEGO W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM
Wysz zegól ie ie
Gminy
Ogółe
Miasta
Miejskie
Wiejskie
Miejskowiejskie
Miejscow Sołe twa
oś i
wiejskie
Woje ództ o
71
3*
36
32
35
1172
1032
Powiat opolski
13
-
10
3
3**
167
155
Gmina Turawa
1
-
1
-
-
-
11
*G i
iejskie: Brzeg, Kędzierz -Koźle i Opole o statusie powiatu.
** Miasta w po ie ie opolski : Nie odli , Ozi ek, Prószkó .
Źródło: da e z Urzędu Stat st z ego Opolu.
G i a Tura a składa się z
zględe
li z
zględe
o szaru -
Tura skiego . Naj
sołe t
i o ej uje
iejs o oś i. Naj iększ
jed ostek osad i z h jest sołe t o Bierdza
pod
iejs o oś i , a pod
iejs o ość Tura a (4297 ha, w tym 2200 ha to powierzchnia Jeziora
iejsz
sołe t e
są Węgr
jed a
iejs o ość o powierzchni 660 ha).
Tab. MIEJSCOWOŚCI GMINY TURAWA
Sołe two
Powierzchnia
w ha
Skład
Liczba
iejs owoś i
iejs owoś i statysty z ej
Bierdzany
1593
5
Bierdza , Bierdzańska Kolo ia, Cho i ierz,
Piła, Po ie ha
Kadłu Turawski
755
2
Kadłu Tura ski, Pod Bore
Kotórz Mał
1395
1
Kotórz Mał
Kotórz Wielki
956
1
Kotórz Wielki
Ligota Turawska
2498
3
Ligota Tura ska, Łą z, Ostró
Osowiec
1460
3
Oso ie , Oso ie Osiedle, Trzęsi
Rzędó
1045
1
Rzędó
Turawa
4297
3
Tura a, Marszałki, Roso ha
Węgr
660
1
Węgr
)akrzó Tura ski
1237
2
)akrzó Tura ski, Ni a
Zawada
1223
2
Zawada, Borek
Źródło: Statysty z e Vade e u Sa orządow a
w 2010 r. oraz strona internetowa gminy Turawa.
. Portret
iejs o oś i stat st z
h
gminie Turawa
Jednostki pomocnicze – sołe t a, osiedla podlegają adzoro i orga ó
zasada h określo
h
statuta h t h jed ostek. Nadzór ad działal oś ią sołe t
30
G i
a
i osiedli
spra ują Rada G i
i Wójt40. Siedzi ą orga ó G i
2014
jest ieś Tura a.
Tab. ORGANY GMINY TURAWA W LATACH 2006-2012 (W OSOBACH)
Wysz zegól ie ie
2006 2007 2008 2009
Rad i g i y według pł i - ogółe
15
15
15
15
Męż z ź i
13
13
13
12
Kobiety
2
2
2
3
Rad i g i y wg pł i i wieku - ogółe
15
15
15
15
30-39
4
3
2
1
40-59, w tym:
9
9
10
11
40-49
50-59
60 i ię ej
2
3
3
3
Męż zyź i - ogółe
13
13
13
12
30-39
4
3
2
1
40-59, w tym:
7
7
8
8
40-49
50-59
60 i ię ej
2
3
3
3
Kobiety - ogółe
2
2
2
3
40-59, w tym:
2
2
2
3
40-49
50-59
60 i ię ej
0
0
0
0
Rad i g i y według grup zawodów 15
15
15
15
ogółe
Przedsta i iele ładz pu li z h,
0
0
0
0
żsi urzęd i i kierownicy
Spe jaliś i
5
5
5
5
Technicy i i
śred i perso el
2
2
2
2
Pracownicy biurowi
1
1
1
2
Pra o i usług i sprzedawcy
1
1
1
1
Rol i , ogrod i , leś i i rybacy
1
1
1
1
Ro ot i prze sło i i rze ieśl i
0
0
0
0
Operatorzy i monterzy maszyn
1
1
1
1
i urządzeń
Pracownicy przy pracach prostych
4
4
4
3
Pozostali niesklasyfikowani
0
0
0
0
Radni gminy wg poziomu
15
15
15
15
wykształ e ia - ogółe
W ższe
5
5
5
6
Śred ie
4
4
4
4
Zasadnicze zawodowe
5
5
5
4
40
U h ała Nr XXII/
Turawa.
/
Rad G i
2010 2011 2012
15
15
15
10
10
10
5
5
5
15
15
15
1
1
1
11
11
11
5
5
6
6
3
3
3
10
10
10
1
1
1
8
8
8
4
4
4
4
1
1
1
5
5
5
3
3
3
1
1
2
2
2
2
2
15
15
15
1
1
1
2
1
2
0
0
3
3
2
1
2
0
0
3
3
2
1
2
0
0
3
3
2
1
15
2
1
15
2
1
15
4
6
4
4
6
4
4
6
4
Tura a z dnia 7 lutego 2013 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy
31
Podstawowe i pozostałe
Podstawowe
Sołtysi
Sołt si ko iet
Sołt si ęż z ź i
1
-
Źródło: da e GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
.
.
1
-
1
11
5
6
1
11
5
6
Tura a sta o ią: G i
U h ałą Nr XIV/
r. oraz G i
1
-
1
11
5
6
1
11
5
6
h.
Jed ostki orga iza j e G i
w Tura ie, po oła
2014
/
Ośrodek Po o
Gminnej Rady Narodowej w Turawie z dnia
)espół Eko o i z o-Ad i istra j
któr zaj uje się o sługą fi a so ą i kadro ą pu li z
Szkół
Turawie (GZEAS),
h jed ostek oś iato
hG i
Turawa.
W zer
u
r. został opra o a
Turawa. W pra a h
ad kodekse
kodeks et z
rali udział
sz s
pra o
pracownicy GZEAS. W prz goto a iu kodeksu po agała ze
Jed ą z propoz ji
załat iają
ło zer a ie z da
h spra
pra o
i
ikó
Urzędu G i
Urzędu G i
ętrz a fir a ko sulti go a.
ą urzędo ą ter i ologią „pete t” i az
Urzędzie „klie ta i”. Całość po prz ję iu )arządze ie
zostać ogłoszo a a stro a h i ter eto
hG i
oraz
a ie osó
Wójta
a
Tura a41.
Tab. TURAWA NA TLE GMIN OŚCIENNYCH
Gmina
Li z a lud oś i*
Typ gminy
Powierzchnia w km2
Ogółe
W tym
miasto
Ogółe
W tym
miasto
Turawa
Wiejska
9633
-
171
-
Chrząsto i e
Wiejska
6683
-
82
-
Łu
Wiejska
9506
-
126
-
Ozimek
Miejsko-wiejska
20184
9421
126
3
Opole
Miasto na p. powiatu
122625
122625
97
97
Lasowice Wielkie
Wiejska
7069
-
211
-
)ę o i e
Wiejska
3822
-
96
-
Razem
-
179523
132046
909
100
ia
* Sta edług spisu po sze h ego, sta
dniu 31 III 2011 r.
Źródło: da e Urzędu Stat st z ego Opolu.
Opró z Aglo era ji Opolskiej Sa orząd G i
działań z i
41
Kodeks et z
i społe z oś ia i lokal
pra o
ikó Urzędu G i
i,
Tura a
a
ożli ość podej o a ia
ie t lko z t tułu zależ oś i
Tura a.
32
ikają
h
z podziału ad i istra j ego kraju, ale też
) iązki g i ,
2014
ra a h do ro ol ie za iera
h porozu ień.
któr h u zest i z G i a Tura a:
1. ) iązek Gmin „Dol a Mała Pa ew” obejmuje 8 gmin: z powiatu opolskiego:
Chrząsto i e, Do rodzień, Do rzeń Wielki, Łu
ia , Ozi ek, Tura a, z powiatu
strzeleckiego: Kolonowskie, z po iatu oleskiego: )ę o i e.
2. Międz g i
) iązek Trias Opolski t orzą od
III
r.:
g i
oje ództ a
opolskiego: Chrząsto i e, Dą ro a, Do rodzień, Do rzeń Wielki, Gogoli , Iz i ko,
Je iel i a, Kolo o skie, Ko pra h i e, Krapko i e, Leś i a, Łu
ia ,
. Opole, Ozi ek,
Prószkó , Strzel e Opolskie, Strzele zki, Tar ó Opolski, Ujazd, )a adzkie, )ę o i e oraz
g i
oje ództ a śląskiego: Rudzi ie , Toszek, Wielo ieś.
3. Lokal a Grupa Działa ia LGD „Krai a Di ozaurów” to sto arz sze ie, którego ele
d ałość o roz ój lokal ej gospodarki
kult
taki sposó ,
jest
jed o ześ ie udało się za ho ać
o a e od pokoleń trad je i lokalne dziedzictwo materialne i ie aterial e. Dzięki
środko
z progra u LEADER, sto arz sze ie zaj uje się dofi a so
z iąza
h z orga iza ją róż orod
pojęt
roz oje
o iektó
i za tkó
o ej uje
h szkoleń i akt
tur st ki, orga iza ją i prez lokal
oraz
spar ie
iza ji
a ie
projektó
ieszkań ó , szeroko
h, re o a ji i teresują
h
przedsię ior zoś i z łasz za pozarol i zej . LGD
g i : Chrząsto i e, Do rodzień, Kolo o skie, Ozi ek, Tura a, )a adzkie.
Dzięki do rej
spółpra
iędz
Sto arz sze ie
Delta od
rześ ia
Sto arz sze ie
r.
ieszkań
LGD „Krai a Di ozauró ” a
sz stki h g i
ależą
h do
LGD „Krai a Di ozauró ”: Chrząsto i e, Do rodzień, Kolo o skie, Ozi ek, Tura a,
)a adzkie, )ę o i e
w Krasiejo ie
„Krai
a
ają
ożli ość otrz
ześ iej ustalo
Di ozauró ” jest Jura Park
h
a ia ezpłat
h kart
stępu do Jura Parku
aru ka h . Naj aż iejszą atrak ją tur st z ą
Krasiejo ie opró z Jezior Tura ski h i za tkó
w gminie Turawa).
G i a Tura a a are ie
iędz arodo ej
spółpra uje da e z
gminami: Gminą Werter (Nadrenia- Westfalia, Niemcy) –
r. z astępują
spółpra a od
partnerska – 13.03.2008 r.; Gminą Saalfelder Höhe Tur gia, Nie
r., u o a
– spółpra a od
r., umowa partnerska – 18.09.2004 r.; Gminą Dře ohosti e Kraj Oło u ie ki, Cze h
spółpra a od
i
–
r., u o a part erska – 09.08.2009 r. oraz miastem Conndette (Francja).
33
2014
Rozdział IV. ŚRODOWISKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU GMINY
TURAWA. POTENCJAŁ ZASOBÓW NATURALNYCH I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA
Środo isko geografi z e, jego zaso , sta iloś io o-jakoś io
sta o ią podsta o
z
ik e doge i z ,
aru kują
zró
o ażo
regionu. Środo isko e u aru ko a ia roz oju regio u tk ią
i ich
alora h, a także
jest środo isko. Ce h
oje ództ a, ezpośred io
jego rozwoju i sposoby organizacji przestrzeni. z jed ej stro
oje ództ a i sta o ią jego atut, z drugiej zaś stro
arierę lu
ele e t sta ilizują
ele e ta i prz rod i z
roz ój, zape
i, społe z
roz ój każdego
jego zasobach naturalnych
zjawiskach i pro esa h, któr h źródłe
przestrzeni przyrodniczej i sta środo iska
oraz roz iesz ze ie
sta o ią z
iają
tr ałą ró
aru kują kieru ki
sprz jają roz ojo i
ik ogra i zają
-
o agę po iędz
i i gospodarczymi42.
Zasoby naturalne – środowisko przyrodnicze Gminy Turawa
Waru ki prz rod i ze g i
Tura a został
szeroko o ó io e
astępują
h
dokumentach:

Raport o sta ie społe z o-gospodarczym Gminy Turawa opracowanym przez
Małopolski I st tut Sa orządu Ter torial ego i Administracji w Krakowie, maj – lipiec


2007 r.;
Aktualiza ja Progra u O hro
Środo iska dla G i
Tura a opra o a
przez
ATMOTERM S.A. w czerwcu w 2009 r.;
) ia a Studiu
u aru ko ań i kieru kó
zagospodaro a ia przestrze
ego g i
Turawa z 2010 r., opracowana przez: E. Stawiany, K. Radosz, A. Sakuta, P. Michalski,
z firmy REGIOPLAN Sp. z o. o., Wro ła
Dla potrze
aktual ej diag oz
doku e tó
istot e z pu ktu
.
prz to zo e został
frag e t
po hodzą e z tych
idze ia ałoś io ego uję ia zaso ó , jaki i dysponuje
Gmina Turawa.
U zględ iają środo isko prz rod i ze ależ z ró ić u agę a takie ele e t , jak:
1. Ukształto a ie tere u i podłoże geologi z e;
42
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 28.
34
2014
2. Surowce naturalne;
3. Gleby;
4. Klimat;
5. Zasoby wody i sieć rze z ą;
6. Flora i fauna;
7. Lasy;
8. Ochrona przyrody.
Ukształtowa ie tere u i podłoże geologi z e
Tere
ró
i
G i
Tura a pod
zględe
ą uroz ai o ą płaskode
aj iększą Małej Pa
i doli a i lokal
i o prze iegu ró
oleż iko
%. Podłoże geologi z e sta o ią ut or
plejsto eńskiego i holo eńskiego. Pod
z osadó piasz z sto-ż iro
kształ ił się s ste
orfologi z
h
iekó
h,
tym
. Nachylenie terenu nie przekracza
zględe
geologi z
tere
z udo a
jest
h i lokalnie z osadó gli iast h. W regionach dolin rzecznych
teras rze z
h o charakterze piaszczystym i piaszczysto – ż iro
ieku holo eńskiego. Ce hą harakter st z ą g i
arst ą ut oró
z ior ikie
od
ułko
h i pylastych
Tura a są Jeziora Tura skie, a przede
aj iększe z nich – Jezioro Duże po sze h ie z a e
Tura skie , ędą e sztu z
od
trze iorzędo e i z artorzędo e okresu
oraz teras śred ie i zale o e, prz kr te ie ką
sz stki
43
harakter zuje się rzeź ą
a Małej Pa
kraju, jako Jezioro
i.
Surowce naturalne
Obszar Gminy Turawa nie obfituje w surowce mineralne, któr h eksploata ja
a z a zą
pozio ie. W stępują ato iast suro
ła
e ilaste era iki udo la ej oraz piaski
kwarcowe – formierskie44.
W Studiu
u aru ko ań i kieru kó
zagospodaro a ia przestrze
ego
kaza e
został udoku e to a e trz złoża kopalin, z któr h jed ak żad e ie jest eksploato a e,
ie posiada przedsię ior , ko esji, o szaru gór i zego i tere u gór i zego. Nie pla uje się
43
Aktualiza ja Progra u O hro y Środowiska dla G i y Turawa opracowana przez ATMOTERM S.A., w czerwcu
w 2009 r., s. 3.
44
Ibidem, s. 6.
35
2014
w z iązku z tym ich eksploatacji45.
Naj iększ
zaso e
suro
o
g i
z ajdują się o e a o szara h hro io
są las , jed ak ze zględu a to, że w iększoś i
h, i h eksploata ja
ożli a jest a ie ielką skalę.
Jakość gle w Gminie Turawa
Jakość gle
W g i ie Tura a
i orga i z






gle
jest ś iśle z iąza a z udo ą geologi z ą i
stępują gle
wytworzone z ut oró piasko
h. W róż ia się astępują e t p gle
46
orfologi z ą tere u.
h, gli iast h, p last h
:
pło e,
bielicowe i pseudobielicowe,
czarne ziemie,
mady,
gleby brunatne,
gle
agie
Na tere ie g i
która sta o i
% gru tó
pote jal e
,
or
e
uło o-torfowe.
Tura a prze ażają gle
% gru tó
or
iskiej jakoś i. Do i uje V klasa o ita j a,
h. Łą z ie klas
h. Po adto gle
te są
z a z
o ita j e IV , V i VI sta o ią po ad
stop iu zak aszo e, o o
iża i h
ożli oś i produkcyjne.
Tab. JAKOŚĆ GLEB W GMINIE TURAWA
Klasy bonitacyjne użytków or y h
KL. i i II
KL. IIIa
KL. IIIb
KL. IVa
KL. IVb
KL. V
KL. VI
ha
-
1
5
227
713
1941
1028
%
-
0
0,1
5,8
18,2
49,6
26,3
Klasy bonitacyjne użytków zielo y h
KL. i i II
KL. III
KL. IV
KL. V
KL. VI
ha
-
24
797
573
48
%
-
1,7
55,3
39,7
3,3
Źródło: ) ia a studiu
20.
45
Zmiana Studiu uwaru kowań i kieru ków zagospodarowa ia przestrze
Aktualizacja programu ..., op. cit. s. 6.
ego g i y Turawa, tab. 3, s.
ego g i y Turawa z 2010 r., s. 15.
46
36
2014
Klimat Gminy Turawa
Kli at G i
Tura a jest taki jak dla
oje ództ a opolskiego, które położo e jest
w stosu ko o aj ieplejszej strefie kli at z ej Polski. Charakter zuje go relat
ro z e a plitud
te peratur
po ietrza,
ie
ałe
zes a
ios a, długie iepłe lato, łagod a
i krótka zi a47. Warunki te w oje ództ ie opolski
sprz jają produk ji rol i zej - okres
wegetacyjny wynosi 229 dni48 - jed akże ze
zględu a sła ą jakość gle
gminie Turawa
rolnictwo nie stanowi w iej do i ują ego sektora gospodarki. Duże z a ze ie
w kształto a iu
ikrokli atu a tere ie g i
ają z a z e zaso
od
zbiornikach – jeziora h, a także rzeka Mała Pa e oraz z a z e zalesie ie g i
sztucznych
Tura a.
Warunki klimatyczne w g i ie Tura a o e ia się, że są korz st e dla osad i t a
i tur st ki, le z ie są opt
al e dla rol i t a.
Zasoby wody i sieć rze z a
)aso
Tere
g i
od e o ej ują
Tura a leż
od podzie
e,
a o szarze głó
opolskiego. W róż ia się tu trz głó
od gru to e i wody powierzchniowe.
h struktur
odo oś
e z ior iki ód podzie
osi
głę okość ujęć aha się od
k
, po ierz h ia ONO ró
do
oje ództ a
h49:
 GZWP nr 333 Zbiornik (T2) Opole - )a adzkie: Jest to z ior ik
Po ierz h ia z ior ika
h
ód triaso
ież
k
h.
. Śred ia
, a sza u ko e zasoby dyspozycyjne to 200 tys
/d. Wod zalegają e a o szarze z ior ika Opole - )a adzkie są ardzo z ste i czyste
do uż tku ez uzdat ia ia: klasa I
 G)WP r
Doli a Kopal a Rzeki Mała Pa e : Jest to z ior ik
o powierzch i
ujęć
I , Id .
k
osi
o szarze z ior ika
,z
k
to po ierz h ia ONO, a
, a sza u ko e zaso
d spoz
j e to
k
ód z artorzędo
h
OWO. Śred ia głę okość
t ś
/d. )alegają e a
od są iez a z ie za ie z sz zo e, ale łat e do uzdat ia ia klasa
Ic).
 GZWP nr 335 Zbiornik (T1) Krapkowice – Strzel e Opolskie: Jest to z ior ik
triasowych o po ierz h i
k
. O szar
sokiej o hro
OWO ut orzo
47
Aktualizacja programu... op. cit., s. 3.
Zmiana studium..., op. cit., s. 12.
49
Ibidem, s. 18.
48
37
ód
został a
po ierz h i
k
. Śred ia głę okość ujęć
j e to
szacunkowe zasoby dyspoz
są to od
2014
t s
od
aha się od
/d. Podo
ie jak
do
, a
przypadku GZWP nr 334
iez a z ie za ie z sz zo e, łat e do uzdat ie ia.
Zbiorniki GZWP 333 Opole – Zawadzkie i G)WP
są O szare
Naj
ższej O hro
za hod ia zęść tere u g i
W elu o hro
ód podzie
tj.: gru t
z ior ika G)WP
O ej uje o tere
Doli a Kopal a Rzeki Mała Pa e o jęte
h (ONO). W jego o rę ie z ajduje się
si )a ada, Węgr oraz Kotórz Mał .
ut orzo
został o szar
sokiej o hro
OWO .
położo e a połud ie od si Oso ie , Węgr , Tura a, Rzędó .
Wod gru to e zalegają stosu ko o pł tko a tere ie g i
ezpośred io prz legają
h do doli rze z
Tura a50 Dla tere ó
h
jest to 2,0 – 3,0 m p.p.t. Wraz z oddale ie
się od doli ,
z ajduje się z ier iadło i
p.p.t. Przepusz zal ość gru tó , a o za t
osi o a a et
stoi stopień i h podat oś i a za ie z sz ze ia,
Tere G i
Tura a
rzeki i jeziora. O szar g i
dorze za Małej Pa
G i
a za hód
oż a określić jako śred i.
a do rze roz i ięta sieć
leż w zasięgu d ó h zle
i, a pół o a do dorze za Sto ra
Tura a jest pra o rzeż
dopł
zrasta głę okość, a której
ód po ierz h io
h o ej ują ą
i. Część połud io a g i
. Podsta o
iekie
Odr rzeka Mała Pa e , przepł
ależ do
a tere ie
ają a ze s hodu
połud io ej zęś i g i .
Pozostałe aż iejsze ieki to51:





Jemielnica - w połud io o – za hod iej zęś i, le o rzeż
przepł
dopł
Małej Pa
i,
ają a przez )a adę;
Brynica - dopł
Sto ra
za hód oraz przepł
przepł
ają a ze
s hodu a
ają a przez Bierdzany;
Bierdzańska Woda - dopł
Li a a, która
pół o ej zęś i g i
pł
Br i ;
a do z ior ika Tura a i jej przebieg na terenie gminy jest
niewielki;
od oga rzeki Małej Pa
ka ał, z iąza
i a gru ta h si Oso ie tj.
udo a
z funkcjonowaniem Fabr ki W ro ó Metalo
XIX wieku
h
Osowcu.
50
Zmiana studium ..., op. cit., s 18.
Aktualizacja programu ..., op. cit., s. 15-16.
51
38
2014
Jeziora
G i a Tura a harakter zuje się e
alore
Naj iększe z i h to Jezioro Tura skie z a e też Jeziore
Śred ie, Sre r e i Małe oraz ak e To glo h położo
Jezioro Duże jest z ior ikie
mln m3 po stało
Małej Pa
rete
j
tur st z
Duż
postaci jezior.
oraz trz
iejsze jeziora:
e si Tura a.
o powierzchni 2200 ha i poje
oś i
latach 1933-1938 w wyniku wybudowania zapory w dolnym biegu rzeki
i. O e ie Jezioro Tura skie jest
łas oś ią Skar u Państwa w gestii
Regio al ego )arządu Gospodarki Wod ej e Wro ła iu52.
Duża po ierz h ia lustra
sportó
od
h, a o e ość
od ego jeziora sprz ja upra ia iu żeglarst a i innych
jego
oda h li z
h gatu kó
r
za hę a do spi i gu
i ędkarst a gru to ego. Jezioro posiada rozległe piasz z ste plaże i zatoki otoczone lasem
sos o
, z łasz za od pół o ej i połud io ej stro
rekrea ji. Są ta
li z e stałe ośrodki
jeziora. Są to
aru ki sprz jają e
po z ko e oferują e zak atero a ie i
ż
ie ie,
a także ampingi i pola namiotowe.
W progra ie o hro
dot zą
środo iska dla g i
Tura a, za art
dokumencie
aktualiza ji tego progra u, z ró o o u agę a k estie za ie z sz zeń, któr h
źródłe
są ś ieki prze
sło e i komunalne wprowadzane do zbiornika woda i Małej Pa
i Li a
oraz ieko trolo a
spł
ś iekó z tere ó
ieska alizo a
rozbudowa systemu kanalizacyjnego na terenie gminy Turawa i g i
istot e z a ze ie dla popra
h.
i
z iązku z tym
sąsiadują
h
a
jakoś i ód z ior ika. Należ podkreślić, że jezioro to speł ia
kilka funkcji53:






rete jo o a ie ód Małej Pa
i dla potrze żeglugo
h a Odrze,
ochrony przeciwpowodziowej,
zasila ia uję ia od dla Elektro
i Opole,
e erget z ą – Elektrownia wodna Turawa,
rekrea j ą,
r a ką.
Jezioro Śred ie o po ierz h i
, ha, z ajduje się po połud io ej stro ie Jeziora Dużego.
Jezioro to jest skutkie
z ior ika rete
udo
ono w wyrobisku, z którego po iera o
j ego a rze e Mała Pa e , gd ż po stało
ateriał do udo
zapor . Sta
ód tego jeziora
52
Aktualizacja programu ..., op. cit., s. 4.
Zmiana studium ..., op. cit., s. 19.
53
39
podobnie jak i pozostał h uz a a
2014
jest za do r ,
korz sta ia, jed akże u s h łku let iego okresu
adają
się do rekrea j ego
po z ko ego o ser o a o
za ie z sz ze ia Jeziora Śred iego, o po odo ało za
ka ie kąpielisk.
Jezioro Śred ie a skutek podjęt h przez g i ę Tura a
lata h kolej
jest o z sz za ia od
bioma ipula j e
Opolski, które
jeziorze. Uzupeł ie ie
ają
a
elu prz
wraz z oś ietle ie , ieg ą ego
ież oisko, które w z a zą
zdłuż
h za pośred i t e
t h roz iązań
s hod iego rzegu Jeziora Śred iego. W ko a o
ie io
,
h i
est ji
zł.
Jeziora Śred iego:
iósł
a iezio o
urki je okalają e, po stał spor h roz iaró
iósł
,
zł, z zego
ol ostoją ej, która
,
zł, z czego
2013 roku realizowano drugi etap
a i frastruktura to arz szą a tj. ła ki, kosze
est ji
ko a o ut ardze ie iągu pieszego
ko a ie pu li z ej toalet
pla o a e dofi a so a ie to
i
Lokal ej grup
j ego plażo a ia z tzw. aktywnym wypoczynkiem.
ło
zastąpiła toalet prze oś e. Koszt
zagospodaro a ia okoli
ze środkó
sposó pod iesie atrak j ość tur st z ą okoli Jeziora
Śred iego, u ożli i połą ze ie trad
dro
aeratora są za iegi
g i a Tura a zrealizo ała projekt dofi a so a
R a kiej „Opolsz z z a". W ra a h realiza ji opera ji
re o to a o
pra
ró e ie pra idło ego fu k jo o a ia ekos ste u
Europejskiego Funduszu R a kiego, poz ska
Uzupeł ie ie
.i . zakup aeratora,
ko a e przez G i ę Tura a oraz Polski ) iązek Wędkarski Okręg
wodnego. W roku
ró
2009 (i kontynuowanych
h działań stale popra ia s oją z stość. Działa ia te to
którego zada ie
zrost
o
piasek
pla za a
a ś ie i, stojaki
a plaże,
dla dzie i oraz
a ro er . Koszt
zł sta o i pla o a e dofi a so a ie ze
środkó Europejskiego Fu duszu Rol ego a rze z Roz oju O szaró Wiejski h poz ska
za pośred i t e
Lokal ej Grup Działa ia „Krai a Di ozauró ” 54.
Jezioro Srebrne o po ierz h i
Dużego, po iędz
h
ha, leż po pół o o-zachodniej stronie Jeziora
iejs o oś ia i Oso ie i Marszałki. Po hodze ie jego jest podo
e jak
Jeziora Śred iego i Małego. )aletą tego jeziora jest duża odpor ość a degrada ję i jego
od zali za e są do i klas
z stoś i.
Jezioro Małe o po ierz h i , ha
i położo e jest
liski
a taką sa ą ge ezę jak jeziora: Śred ie i Srebrne
sąsiedzt ie Jeziora Śred iego.
Jeziora Śred ie, Sre r e i Małe oto zo e lasa i sos o
i t orzą
aru ki sprz jają e
wypoczynkowi.
54
Kita B., Nowa i frastruktura przy Jeziorze Śred i , „Fala”, r /
.
40
W progra ie o hro
k estii dot zą
zjawiskami
środo iska dla Gminy Turawa55 w z iązku z rozpatrywaniem
h zaso ó
zagrożeń po odzio
od
h z ra a się u agę a
h. Pier sz
hydrometeorologicznymi (opadowa,
zja isk
h dro eteorologi z
prz legają
h do rzek: Małej Pa
położo e
e
stępo a ie d ó h t pó
z i h jest po ódź spo odo a a
i zatoro a . Groź a po odzi tego rodzaju
iągł h
2014
a
h,
i, S o
od
iekorz st
deszczy nawalnych,
iejs e pod zas
sz zegól ie
roztopowa
stępo a ia agł h lu
a
i , Je iel i
i
tere a h
ezpośred io
oraz Mali . Są to uż tki rol e
si )a ada, Oso ie , Węgr , Kotórz Wielki oraz Kotórz Mał . R z ko
stąpie ia takiej po odzi określa e jest jako iskie, a zęstotli ość jest także iska.
agłej po odzi,
usu a iu zaist iał h szkód
korz st
razie
a e ędę jed ostki OSP z terenu
gminy Turawa.
Drugi
zagroże ie
Jeziora Turawskiego
astąpiło
w
jest katastrofa budowli hydrotechnicznej – zapor
iejs o oś i
Tura a56.
w prz padku
zaist iałego
zoło ej
zdarze ia
prakt z ie ałko ite zala ie sołe t : Tura a, Kotórz Wielki, Kotórz Mał ,
Oso ie oraz Węgr . Wiązało
ieszkań ó
/
się z t
ezpośred ie zagroże ie dla zdro ia i ż ia
sołe t , a także ogro
e z isz ze ia i frastruktur te h i z ej. R z ko
stąpie ia tego rodzaju zagroże ia jest jed ak iskie.
Flora i fauna w Gminie Turawa
O fitość flor
zagrożo
leś
i fauny (w tym
h z iąza a z
stępo a ie
h z i g i ę Tura a jed
Na tere ie g i





Tura a
stępo a ie gatu kó
z ior ikó
z aj e
od
iejsz h o szaró
róż io o pięć głó
rzadki h
h oraz z a z
z
a et
h o szaró
a Opolsz z ź ie.
h ostoi z ierząt57:
Jezioro Turawskie z okolicami,
rzeka Brynica wraz z prz legł
i łąka i i sta a i hodo la
i prz
Marszałki,
pod okłe łąki
Trzęsi ie,
ko pleks leś
iędz doli ą Br i
łąki
po liżu )a ad , ad S o
a Bierdza a i,
i ą i Je iel i ą.
55
Aktualizacja programu, op. cit., s. 17.
Zmiana studium..., op. cit., s. 125-126.
57
Zmiana studium, …, op. cit., s. 23-24.
56
41
iejs o oś i
w g i ie z ajdują się ró





ież siedliska ieleś e
łąki grądo e – rejo
łąki agie
2014
dorze zu Małej Pa
i58:
pozale o e, uż tko a e gospodar zo, past iska, łąki,
e – rzadkie z ioro iska łąk ostroże io
h i trzęśli o
h,
łąki łęgo e – tereny okresowo podtapiane i zalewane,
zadrze ie ia śródpol e po stałe aj zęś iej spo ta i z ie ez udziału zło ieka,
śródleś e uro z ska łąko e.
Lasy w Gminie Turawa
Po iat opolski, do którego ależ G i a Tura a harakter zuje się dużą lesistoś ią
terenu (70,4 tys. - po ad
%,
aj ię ej uż tkó
leś
h od oto uje się
gminach
Muró , Tuło i e, Ozi ek, Tura a. Las te są dość z a z ie zróż i o a e, do i ują
siedliska i są siedliska oro e, las
iesza e,
stępują ró
danych GUS za 2006 rok obszary o sz zegól
hro io e, o ej ują
h
ież siedliska olso e. Według
alora h prz rod i z h, pra
a tere ie po iatu po ierz h ię
po iatu . )de do a ą
iększość t h o szaró
, ha
zaj ują o szar
(ponad 67%) i parki krajobrazowe (32%). W strukturze
pu li z e, które zaj ują
któr h zasięg ie pokr
Tere
lesistoś i
leś e
, % po ierz h i. Pie zę ad t
g i ie Tura a zaj ują po ad
, % . Ko pleks leś e
d ukrot ie
stępują głó
alore
ższ
ie
prz rod i z
ekologicznym i krajobrazowym. W z iązku z t
leś
h leż
hro io ego krajo razu
łas oś io ej do i ują las
i lasa i spra ują Nadleś i t a,
iż prze ięt
dla ałego
oje ództ a
pół o ej i połud io o-za hod iej zęś i
g i
– pod
zględe
flor st z
,
podlegają też o hro ie. Większość o szaró
granicach Obszaru Chronionego Krajo razu Lasó Sto ra sko-Turawskich.
potrze z iąza
h,
ogą też służ ć zaspokaja iu
h z tur st ką i wypoczynkiem.
Na o szarze g i

% po ierz h i
% jej po ierz h i ogól ej. Wskaź ik
Ko pleks leś e peł ią fu k ję kor tarz ekologi z

,
ie
a się z administracyjnymi granicami powiatu opolskiego59.
g i ie jest, zate
g i . Są o e e
i
róż io
h zostało
t pó siedlisko
h lasu60:
ór ś ież ,
ór wilgotny,
58
Lasy i adleś i twa, o szary hro io ego krajo razu, http://bip.powiatopolski.pl/ (10.04.2014).
60
59
42








ór
iesza
ór
iesza
las
iesza
ś ież ,
ilgot ,
ś ież ,
las mieszany wilgotny,
las ś ież ,
las wilgotny,
ols,
ols jesionowy.
Do i ują
i siedliska i są siedliska
siedlisk ma ols i ols jesionowy. Gatu kie
po
2014
żej
oro e, a
do i ują
% , pozostałe gatu ki to: ś ierk
Śląskiej okręgu Nadodrzańskiego. Pod
Regio al ej D rek ji Lasó Państ o
zględe
iejsz udział
% , rzoza
leś e g i
% oraz dą
Tura a
%
61
.
ależą do Kotli
podziału ad i istra j ego las
h z siedzi ą
strukturze
lasach gminy Turawa jest sosna
% , olsza
Według klas fika ji geo ota i z ej tere
aj
ależą do
Katowicach.
Ochrona przyrody
System ochrony przyrody w Polsce obejmuje: rezerwaty przyrody, parki narodowe,
parki krajobrazowe, obszary
doku e ta j e, zespoł
rośli i z ierząt oraz po




hro io ego krajo razu, uż tki ekologi z e, sta o iska
prz rod i zo krajo razo e, i d
idual ą o hro ę gatu ko ą
iki prz rod .
Zgodnie z usta ą o ochronie przyrody62 a tere ie g i
Tura a
stępują63:
obszar chronionego krajobrazu,
uż tki ekologi z e,
po
iki prz rod oż
io ej i ieoż
io ej,
o hro a gatu ko a rośli i z ierząt.
Obszar Chronionego Krajobrazu Lasy Stobrawsko-Tura skie został ut orzo
r. Pra ie
sz stkie o szar leś e Tura
Do aj ieka sz h o iektó
1988
leżą w granicach obszaru chronionego krajobrazu.
położo
h a hro io
którego oto ze ie jest ostoją dla
ielu gatu kó
o szarze ależ Jezioro Tura skie,
ptakó
oraz
iejs e
61
Zmiana studium..., op. cit., s. 23.
Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 880).
63
Zmiana studium, op. cit., s. 24-28.
62
43
żero a iu
i odpo z ku dla ptakó
igrują
h. Las
2014
Stobrawsko-Tura skie to
aj iększ
a
Opolsz z ź ie o szar o jęt taką o hro ą.


Na tere ie g i
Tura a z ajdują się trz uż tki ekologi z e64:
ag o śródleś e Płasz zyz a o powierzchni 0,6 ha zlokalizowane na terenie
Nadleś i t a Krasiejó ,
d a uż tki ekologiczne Wodopój o powierzchni 0,05 ha oraz Su ho Dół o powierzchni
, ha z ajdują się a tere ie Nadleś i t a Oles o.
Pomniki przyrody w g i ie Tura a to
ieoż
o iektó
prz rod oż
io ej i 1 obiekt przyrody
io ej zo . ta . .
Tab. GMINA TURAWA – WYKAZ POMNIKÓW PR)YRODY
L. p.
Nr rejestru
wojewódzkiego
Gatunek
Wymiary
Lokalizacja
1.
11
Lipa drobnolistna
Wiek – 200 lat
O ód – 573 cm
W sokość – 29 m
Park prz pała o
dz. 572/3
Turawie,
2.
12
Jesio
Wiek – 200 lat
O ód – 340 cm
W sokość - 22 m
Park prz pała o
dz. 14
Turawie,
3.
13
Dą sz pułko
Wiek – 200 lat
O ód – 462 cm
W sokość – 24 m
Park prz pała o
dz. 572/3
Turawie,
4.
70
Dą sz pułko
Wiek – 250 lat
O ód – 552 cm
W sokość – 26 m
Nadl. Tura a, Oddział j, prz
drodze z Turawy do Rzędo a
5.
162
Dą sz pułko
Wiek – 250 lat
O ód – 450 cm
W sokość- 24 m
Nad ka ałe
1/6
Jedlicach, dz.
6.
238
Dą sz pułko
– 4 szt.
Wiek – 250 lat
O ód – 323 cm
W sokość – 18 m
O ok koś ioła
dz. 753/158
Bierdzanach,
7.
240
Lipa drobnolistna
Wiek – 200 lat
O ód – 277 cm
W sokość – 19 m
Przy drodze z Bierdzan do
Kluczborka, dz. 72
8.
293
Dą sz pułko
Wiek – 400 lat
O ód – 591 cm
W sokość – 29 m
W Tura ie ad Mł ó ką,
Nadl. Tura a, Oddział
9.
321
Dą sz pułko
Wiek – 250 lat
O ód – 500 cm
Przy drodze w Bierdzanach, dz.
977/184
iosł
64
Ibidem, s. 25.
44
2014
W sokość
10.
323
Dą sz pułko
Wiek - 200-250 lat
O ód – 264-374
W sokość – 24 m
O ok re iz straża kiej,
w Bierdzanach, dz. 977/184
11.
325
Dą sz pułko
Wiek – 170 lat
O ód – 485 cm
W sokość – 23 m
Turawa, w polu, dz. 46
12.
122
Głaz arzuto ,
zbudowany z
różo ego gra itu
skandynawskiego
O ód – 515 cm
Długość – 163 cm
W sokość – 100 cm
Położo
iędz Jeziore
Duż i Śred i
Źródło: ) ia a studiu
26.
Na o szarze g i
Tura a z ajdują się sta o iska rośli
o jęt h jest o hro ą ś isłą,
gi ię ie
65
o hro ą zęś io ą oraz
Tura a i d
s ste e
tym 12
gatu ki u aża e za zagrożo e
idual ą o hro ą o jęt h jest
gatu kó ptakó i gatu kó ssakó
spo
o jęt h o hro ą
.
Na tere ie g i
O a iają
ego g i y Turawa, ta . , s.
66
płazó ,
.
k estie z iąza e z alora i prz rod i z
i o szaru g i
ieć jesz ze, że siedliska oraz gatunki flory i fau
o hro
gatu kó
ależ
ie t lko są o jęte polski
prz rod , ale Jezioro Tura skie z alazło się
Ekologicznej Natura 2000, która jest o e ie
Tura a
Europejskiej Sieci
aj ardziej zaa a so a
europejskim systemem ochrony przyrody67.
65
W kaz gatu kó rośli o jęt h o hro ą zo . ) ia a studiu ... op. it. s. 27.
Ibidem, s. 27-28.
67
Raport o sta ie społe z o-gospodarczym..., maj - lipiec 2007, s. 13.
66
45
o szaro o
2014
RO)D)IAŁ IV. SPOŁECZNE I INSTYTUCJONALNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU
GMINY TURAWA - LUDNOŚĆ
Eko o i z e uję ie s tua ji społe z o-gospodar zej traktuje lud ość, jako jede
z zaso ó
o ok zie i i kapitału. Trze a jed ak zaz a z ć, że to zło iek jest aktywnym
podmiotem –
z ia
t ór ą, ale też i adresate
działań
ż iu gospodar z
. Wszelkie, zate
dot zą e li z , a także struktur lud oś i ze zględu a iek z płeć,
z a ze ie dla
ożli oś i
potrzeby, w t
a prz kład
społe z ej - o po i
Sta
t ór z h społe z oś i, ale też
o
a usługi
ć przed iote
lud oś i od stro
z
pł
ają istot e
ają a poja iają e się
zakresie edukacji, ochrony zdrowia, pomocy
sz zegól ego zai tereso a ia ładz lokal
ikó
de ografi z
h.
h zależ od taki h zdarzeń jak
urodzenia, zgony i migracje. Najszerszych informacji o sta ie lud oś i dostar za spis
po sze h , któr jest peł
ada ie
stat st z
. Jed akże ze
prowadzony jest stosunkowo rzadko (zwykle, co 10 lat). W okresa h
ieżą o rejestro a e są podsta o e zdarze ia de ografi z e
poz alają e a ila so a ie li z
zględu a jego koszt
iędz spiso
h a
e ide ji lud oś i
lud oś i a ko ie każdego roku. Osta ie spis lud oś i
w Polsce przeprowadzono w 2002 r. (moment krytyczny spisu przypadał a dzień
2002 r.) oraz w
da
h po hodzą
r.
o e t kr t z
to
h z t h spisó oraz da
procesy demograficzne i sta lud oś i
r.
osó , ato iast
r.
podczas gdy w okresie
oso . )ate
o
iższ
iż
e ide ji
r. . Na podsta ie
oż a o e ić za hodzą e
samej gminie Turawa jak i jej oto ze iu liższ
oje ództ o opolskie .
kazał, że li z a
ieszkań ó
osó . Oz a za to
iędz spiso
zrost li z
ar a
h e ide ji ieżą ej
sąsied ie g i , po iat opolski jak i dalsz
Spis lud oś i
ł dzień
zrost lud oś i fakt znej o 24 osoby,
e ide ji ieżą ej
lud oś i
ieżą ej. Róż i a
kaza
ielkoś i
gminie Turawa wynosi 9609
peł
kaza o prz rost rze z
o e poza gra i a i kraju a także g i , po iatu z
jest
ist
ada iu stat st z
ł
ika z niekomplet oś i rejestra ji
migracji. w warunkach swobody wyboru miejsca zamieszkania i pra , a et gd
iejs a po tu zgłasza
aja
iał
ć
oje ództ a , ie każd fakt z ia
biurze meldunkowym, a tym samym nie zostanie
odnotowany.
46
2014
Tab. LUDNOŚĆ GMINY TURAWA NA TLE GMIN OŚCIENNYCH
Lud ość według spisów
powszechnych
Gmina
Przyrost
według
spisów
2002 i 2011
Emigranci
czasowi
Lud ość stan
31 XII 2012
20.05.2002
31.03.2011
Turawa
9609
9633
24
1633
9664
Chrząsto i e
6639
6683
44
1349
6743
Łu
9077
9506
429
2073
9587
Ozimek
w tym:
miasto
ieś
21641
20184
-1457
10359
11282
9420
10764
-939
-518
1390
2683
9283
10797
Lasowice Wielkie
7320
7069
-251
1286
7012
)ę o i e
4230
3822
-408
968
3804
M. Opole
129946
122625
-7321
6490
121576
ia
Źródło: da e stat st z e GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
h.
Wśród g i , które gra i zą z Tura ą
Chrząsto i e oraz Łu
aj iększe
sta
ia ,
g i ie Łu
lud oś i
ia
Chrząsto i e, Łu
ia
zrost lud oś i
stąpił jesz ze
gminach
pozostał h zarejestro a o z
iejsze ie li z
lud oś i,
pra ie o
a ko ie
r.
%. Bila so a
skazuje
a dalsz
li z
kaz
a
w
r. uja
które
iej
lud oś i.
istego sta u lud oś i
iestet
warunkach
h.
ił
g i ie Tura a
igra tó
zaso
o e ie spisu poza gra i a i Polski. Wśród t h osó
gra i ą o aj
gminach Turawa,
lud oś i dot zą kategorii lud oś i fakt z ej, która
igra ji zaso
Spis z
zrost lud oś i
jest dalsz spadek li z
wbrew swej nazwie, nie oddaje w peł i rze z
stępo a ia
a podsta ie e ide ji ieżą ej
i na terenach wiejskich gminy Ozimek. Dla miasta Ozimek, Opola oraz
gmin Lasowice Wielkie i )ę o i e
A alizo a e z ia
20080
iesię y. Informacje o li z ie
o e ie kr t z
spisu
h prze
igra tó
igra tó
zaso
ł poza gra i a i Polski po
prze
h, a
żej
iesię
ają
h
ało za
ię osó ,
podaje
ta ela. III . Da e te pokazują, że e igra i zaso i sta o ią z a z ą zęść społe z oś i
zaró
o Tura
jak i sąsied i h g i , za
udział e igra tó
za gra i ą
odsetek te
o aj
zaso
h
iej
ahał się od
osił
iesię
%
%,
jątkie
t
przekra zał
. Opola ok. % . W gminie Turawa
udział osó długotr ale prze
%.
ają
pozostał h g i a h oś ie
gminie Lasowice Wielkie do 23% w Łu
ia a h.
47
h
h
G i a
Tura a
położo a
harakter zują ego się
za gra i ą
lud oś i
o szarze
oje ództ a
opolskiego
oż a o e iać, że w momencie krytycznym spisu 2002 roku
Tura a prze
t
a
soką ko e tra ją lud oś i rodzi ej o utrwalonych tradycjach
igra ji za gra i ę. Wo e tego
a o szarze g i
jest
2014
ało ok.
o e ie
osó , ez u zględ ie ia t h, któr h po t
ł krótsz
iż
iesią e, a ie
. Niestet ostat i spis
Polsce z 2011 r. nie dostarcza informacji o migrantach zagranicznych
w od iesie iu do g i
lud oś i
g i ie
podsta ie da
jako jed ostki podziału ad i istra j ego kraju, dlatego li z a
ila so a a
h spiso
oże
ć od sta u
h dot zą
2002 roku lub oszacowana na
h po iatu opolskiego. w dalszej
zęś i a aliz
prz to zo o da e po hodzą e ze spisu lud oś i oraz e ide ji ieżą ej.
W latach 2002 –
g i a Tura a ależała do ieli z
opolskiego, dla któr h od oto a o
zrost lud oś i
- stoli ą
iał
iejs e
zrost lud oś i. Na
h g i
oje ództ a
g i z obszarami wiejskimi
12 gminach, w tym 5 z i h są to g i
sąsiadują e z Opolem
oje ództ a, dla którego od oto a o u tek lud oś i o 5,95%) i ależą e do
po iatu opolskiego: Chrząsto i e i Łu
i Do rzeń Wielki. Pozostałe
g i
ia
– sąsiadują e z g i ą Tura a oraz Dą ro a
są to: Grodkó , Lu sza, N sa, Olsza ka, Praszka,
Skarbimierz i Zdzieszowice.
W
iększoś i t h g i
zrost lud oś i
iał
iejs e po i o
czasie ujemnego przyrostu naturalnego, zatem spowodo a
przepł
a i
igra j
i. Dodat i prz rost atural
w Grodkowie i Skar i ierzu. Pozostałe g i
prz rost
Na
atural
ł korz st
stąpił
oje ództ a,
to: Pokój, B z a, Tuło i e, Ła
stępują ego
tym
i dla t h g i
tej grupie gmin jedynie
któr h od oto a o dodat i
i o i e, Pa zkó , Le i
Brzeski,
słó , Skorosz e i Wilkó .
W gminie Turawa podobnie jak w ał
utrz
uje się
ujemny przyrost naturalny. w 2010 roku dodatni przyrost naturalny odnotowano jedynie dla
po iatu
a
sło skiego, od
r.
e
sz stki h po iata h
ujemny przyrost naturalny. o zroś ie lud oś i
posz zegól
dodat ie saldo
igra ji e
igra ji przede sz stki
zagranicznych utrzymuje się saldo uje
ra a h
oje ództ a
stępuje
h g i a h de duje teraz
ętrz
h, gd ż
e.
48
migracjach
2014
Tab. PRZYROST NATURALNY W GMINIE TURAWA W LATACH 2002 – 2012
Rok
Urodzenia
Zgony
Przyrost naturalny
2002*
48
47
1
2003
61
77
-16
2004
73
88
-15
2005
77
81
-4
2006
74
79
-5
2007
64
74
-10
2008
81
81
0
2009
84
85
-1
2010
90
76
14
2011
72
92
-20
2012
73
96
-23
Razem
797
876
-79
* Dotyczy okresu po spisie powszechnym
Źródło: o li ze ia łas e a podsta ie da
h Urzędu Stat st z ego
Woje ództ o opolskie ależ do o szaró
W latach 2002 –
li z a lud oś i fakt z ej z
wiejskiej o 4,16%, w miastach o ,
zrost li z
z
lud oś i fakt z ej.
iejsze ie li z
Opolu.
Polski o najszybszym ubytku lud oś i.
iejsz ła się o 4,85% (na obszarach
%, pod zas gd dla ałego kraju od oto a o jesz ze
Pozostałe
lud oś i to: łódzkie - ,
oje ództ a,
% , śląskie - ,
któr h ró
ież
astąpiło
% , ś iętokrz skie -1,29%),
lubelskie (-1,06%), podlaskie (-0,51%).
St ierdzo
zrost li z
salde
igra ji, które
z ad
żką u tek atural
lud oś i
latach 2002 o
Gminie Turawa spowodowany jest dodatnim
iosło
osó
i zreko pe so ało
osó .
Tab. RUCH WĘDRÓWKOWY W GMINIE TURAWA W LATACH 2002 - 2012 MIGRACJE
OGÓŁEM
Napływ
Odpływ
2002*
92
68
24
2003
148
135
13
2004
156
169
-13
2005
157
159
-2
2006
154
137
17
2007
206
192
14
Rok
Saldo ogółe
49
2014
2008
124
149
-25
2009
163
127
36
2010
139
125
14
2011
139
112
27
2012
152
96
56
Razem
1630
1469
161
Źródło: O li ze ia łas e a podsta ie da
Jed akże
h Urzędu Statystycznego w Opolu.
igra ja h zagra i z
h dla g i
saldo, z li li z a e igra tó prze
Tura a utrz
uje się od
r. uje
e
ższa li z ę i igra tó .
Tab. SALDO MIGRACJI ZAGRANICZNYCH W GMINIE TURAWA W LATACH 2002-2013
Rok
Napływ
Odpływ
Saldo
2002*
4
34
-30
2003
13
70
-57
2004
16
82
-66
2005
15
68
-53
2006
5
63
-58
2007
12
99
-87
2008
13
72
-59
2009
9
34
-25
2010
13
31
-18
2011
9
37
-28
2012
7
29
-22
116
619
-503
Razem
O dodatnim saldzie w ru hu
zate
dodat ie saldo
igra ji e
ędró ko
ętrz
h
Opolu.
a tere ie g i
, które z ad
Tura a przesądza,
żką reko pe suje uje
saldo migracji zagranicznych (-503) i prz z ia się do lekkiego zrostu li z
ieszkań ó .
50
e
2014
Tab. SALDO MIGRACJI WEWNĘTR)NYCH W GMINIE TURAWA W LATACH 2002-2013
Napływ
Odpływ
Saldo
2002*
88
34
54
2003
135
65
70
2004
140
87
53
2005
142
91
51
2006
149
74
75
2007
194
93
101
2008
111
77
34
2009
154
93
61
2010
126
94
32
2011
130
75
55
2012
145
67
78
Razem
1514
850
664
Rok
Stwierdzony w latach 2002-2012
spo odo a
e
ł ad
zrost li z
żką dodat iego salda
Opolu.
lud oś i fakt z ej
igra ji ogółe
gminie Turawa
, o ej ują ego
igra je
ętrz e i zagraniczne, nad ujemnym przyrostem naturalnym (-79).
Tab. PRZYROST RZECZYWISTY W GMINIE TURAWA W LATACH 2002 - 2012
Rok
Przyrost naturalny
Saldo
igra ji ogółe
Przyrost
rzeczywisty
2002*
1
24
25
2003
-16
13
-3
2004
-15
-13
-28
2005
-4
-2
-6
2006
-5
17
12
2007
-10
14
4
2008
0
-25
-25
2009
-1
36
-35
2010
14
14
28
2011
-20
27
7
2012
-23
56
33
Razem
-79
161
82
* Dotyczy okresu po spisie powszechnym.
Źródło: Woje ództ o Opolskie. Podregio . Po iat . G i
z lat 2003 –
, Urząd Stat st z
51
Opole.
Jeśli hodzi o roz iesz ze ie przestrze
ieszkań ó
edług spisu z
r.
2014
e lud oś i g i
Tura a aj iększą li z ę
iało sołe t o )a ada, a aj
iejszą – Rzędó .
Tab. LUDNOŚĆ W MIEJSCOWOŚCIACH GMINY TURAWA W 2002 R. I 2010 R.
Lp.
2002* r.
Lp.
Sołe t o
2010** r.
Sołe t o
Liczba
lud oś i
2010 /2002
Liczba
lud oś i
w%
1
Zawada
1401
1
Osowiec
1485
108,4
2
Osowiec
1370
2
Zawada
1438
102,6
3
Turawa
1158
3
Turawa
1145
98,9
4
Bierdzany
1056
4
Bierdzany
1041
98,6
5
Kotórz Mał
924
5
Węgr
979
107,2
6
Węgr
913
6
Kotórz Mał
958
103,7
7
)akrzó Tura ski
750
7
Ligota Turawska
735
118,7
8
Kadłu Tura ski
695
8
)akrzó Tura ski
669
89,2
9
Ligota Turawska
619
9
Kadłu Tura ski
603
86,8
10
Kotórz Wielki
400
10
Kotórz Wielki
373
93,3
11
Rzędó
323
11
Rzędó
335
103,7
9609
Razem
9761
101,6
Razem
* Dane spisu powszechnego, ** dane e ide ji ieżą ej.
Źródło: Opra o a ie łas e a podsta ie K. Sz z gielski, De ografi z e u aru ko a ia podaż pra grup
wiekowej 19-24 lat w oje ództ ie opolski do
r. układzie przestrze
, : R ek pra a aspira je
zawodowe i eduka j e łodzież
oje ództ a opolskiego. Sta i prog oza, red. T. Sołdra-G iżdż, K.
Sz z gielski, I st tut Śląski Opole
. Stat st z e Vade e u Sa orządo a
. Portret iejs o oś i
statystycznych w gminie Turawa w 2010. GUS.
Po spisie z
r. ie są dostęp e da e dot zą e posz zegól
podsta ie ila su ele e tó
st ierdzić, że
sołe t
ru hu lud oś i zarejestro a
latach 2002 –
aj iększ
zrost li z
h
)a ada z alazła się a drugi
ru hu lud oś i
e
r. ajlud iejsz
ieszkań ó
li z
lekki
zrost ogól ej li z
sołe t e
oż a st ierdzić, jakie z
lud oś i. Wpra dzie dla ałej g i
ieszkań ó
odnotowano spadek lud oś i: z a zą
Tura a
o , % , ale
stąpił
zrost lud oś i - z a zą
Kadłu ie
okazał się Oso ie ,
h ele e tó
iki spo odo ał
latach 2002 – 2010 odnotowano
tym samym czasie w
sołe t a h
Turawie i w Kadłu ie Tura ski , )akrzo ie
Turawskim i Kotorzu Wielkim, niewielki spadek Bierdzanach. w pozostał h
od oto a o
oż a
dot z ł taki h
iejs u. z po odu raku i for a ji dot zą
sz stki h sołe t a h ie
z ia
iejs o oś i. Na
e ide ji ieżą ej
jak Ligota Tura ska i Oso ie , ato iast aj iększ u tek
Turawskim i Zakrzowie Turawskim. w
h
sołe t a h
Ligocie Turawskiej, Osowcu i Węgra h, ie ielki
52
w Zawadzie, Rzędo ie i Kotorzu Mał
ielkość prz rostu
.
2014
ra
atural ego, salda
h
iejs o oś ia h g i
Tura a
igra ji i przyrostu rzeczywistego odnotowane
w e ide ji ieżą ej przedsta ia po iższa ta ela.
Tab. ELEMENTY RUCHU LUDNOŚCI W WYBRANYCH MIEJSCOWOŚCIACH GMINY TURAWA
W LATACH 2002-2013
Miejs owość
Przyrost naturalny
Saldo migracji
Przyrost rzeczywisty
Bierdzany
-14
-171
-185
Kadłu Tura ski
-13
-30
-43
Kotórz Mał
34
46
80
Kotórz Wielki
-17
-33
-50
Ligota Turawska
-37
-59
-96
Osowiec
39
-113
-74
Oso ie Trzęsi
11
4
15
Rzędó
-7
8
1
Turawa
10
-37
-27
Tura a Marszałki
22
45
67
)akrzó Tura ski
-25
-101
-126
Zawada
37
119
156
Razem
40
-322
- 282
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie da
h Urzędu g i
Tura a.
Da e o ru hu lud oś i skazują, a zróż i o a ie s tua ji de ografi z ej
przestrzennym gminy tj. w posz zegól
został prz dodat i
h
prz roś ie atural
iejs o oś ia h. Wzrost lud oś i zarejestro a
i dodat i
saldzie
Osowca-Trzęsi , Turawy-Marszałki i )a ad , prz uje
ad
z
żki
apł
u lud oś i
u
igra ji dla Kotorza Małego,
prz roś ie atural
Rzędo ie. W pozostał h
iejsze ie lud oś i z po odu dużego odpł
w Osowcu i Turawie. Naj
układzie
z powodu
iejs o oś ia h
astąpiło
i o dodat iego prz rostu atural ego
iej korz st a s tua ja de ografi z a
śród rozpatr
a
h
iejs o oś i dot z Bierdza , Kadłu a Tura skiego, Kotorza Wielkiego, Ligot i Zakrzowa
Turawskiego, z po odu łą z ego
stępo a ia uje
ego prz rostu atural ego i ujemnego
salda migracji.
Jak st ierdzo o
harakter zuje się poz t
lud oś i, ale spo odo a
ześ iej a tle oje ództ a opolskiego g i a Tura a, jako ałość
ą te de ją de ografi z ą – niewielkim wzrostem liczby
apł
e
osó
osiedlają
h się
a tere ie g i . We
53
wszystkich gmina h sąsiadują
stępo ał uje
Dodat ie saldo
h z Tura ą podo
prz rost atural , a
igra ji tak jak Tura a
2014
ie jak
ró
samej Turawie w latach 2002-
ież uje
iał Chrząsto i e i Łu
e saldo
igra ji ogółe .
ia .
Tab. ELEMENTY RUCHU LUDNOŚCI W GMINIE TURAWA I GMINACH SĄSIADUJĄCYCH
W LATACH 2002 – 2011
Gmina
Przyrost naturalny
Saldo migracji
Turawa
-41
85
44
Chrząsto i e
-87
283
196
Łu
-86
451
365
Ozimek
-136
-811
-947
Lasowice Wielkie
-106
-183
-289
)ę o i e
-135
-189
-324
M. Opole
-258
-3651
-3909
ia
Na podsta ie atęże ia ele e tó
ieszkań ó , aji te s
ru hu lud oś i, które
iejsz u tek atural
2012) Lasowicach Wielkich i Łu
ia a h,
raża e jest a
odnotowano w ostatnich latach (2010-
ia a h. Naji te s
miejsce w Chrząsto i a h i Łu
Opolu.
iejsz
ato iast
apł
aji te s
ra a h
iejsz
igra ji
odpł
iał
dot z ł
Ozimka i )ę o i .
Tab. NATĘŻENIE RUCHU LUDNOŚCI W TURAWIE I GMINACH OŚCIENNYCH W 2011 R. (NA
LUDNOŚCI
Gmina
Przyrost naturalny
Saldo migracji
2010
2011
2012
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Turawa
1,5
-2,1
-2,4
1,47
2,8
-
2,97
0,7
-
Chrząsto i e
-0,9
0,3
0,1
7,61
6,42
-
6,71
6,72
-
Łu
1,8
-0,9
-1,1
6,28
6,73
-
8,08
5,83
-
Ozimek
-1,5
0
-2
-2,86
-2,18
-
-4,36
-2,18
-
Lasowice Wielkie
-1,1
-4
-2,8
-1,27
-1,84
-
-2,37
-5,84
-
)ę o i e
-5,6
-3,7
-0,5
1,79
-3,68
-
-3,81
-7,38
-
Opole miasto
0,6
-0,4
-0,9
-1,31
-1,38
-
-0,71
-1,78
-
Powiat opolski
-0,4
-0,1
-0,5
2,65
0,77
1,5
2,25
0,67
1
-0,7
-1
-1,2
1,74
-2,22
-2,1
1,04
-3,22
-3,3
Polska
0,9
0,3
0
-0,1
-0,1
-0,2
0,8
0,2
-0,2
ia
Źródło: da e GUS i Urzędu Stat st z ego
Opolu.
54
Podobnie jak Tura a
ikają
ał
2014
po iat opolski
z dodat iego salda
naturalnym. w g i a h sąsiadują
igra ji prz
harakter zuje się
utrz
ują
się uje
h z Tura ą jed ie Chrząsto i e
przyrost naturalny, a dodat ie saldo
igra ji
g i a h oś ie
aleje z po odu uje
h li z a lud oś i
zroste
ają Chrząsto i e i Łu
lud oś i
prz roś ie
ają ostat io dodat i
ia .
pozostał h
ego prz rostu
atural ego
i ujemnego salda migracji), najintensywniej w )ę o i a h i Lasowicach Wielkich.
Jeśli hodzi o strukturę
edług pł i
oje ództ a opolskiego z
ałego kraju –
fe i iza ji aha się od
ieszkań ó
a
Tura a jest o a taka jak dla
stępuje prze aga ko iet ad
ęż z z prz pada
po iat a
osi
ęż z z a i.
po iata h
iasto Opole , a
iedo oru
skaź ik fe i iza ji
przede wszystkim w miastach (Opole -
ko iet,
sło ski do
g i a h s tua ja jest zróż i o a a - od
Skoroszycach i )ę o i a h
g i
ęż z z
posz zegól
h
Wilkowie, Olszance,
do za h ia ia ró
-
skaź ik
o agi pł i
, Grodkó i Prudnik - 113).
Tab. WSKAŹNIK FEMINI)ACJI W LATACH 2010 – 2012
Obszar
2010
2011
2012
Gmina Turawa
106
107
106
Powiat opolski
106
106
106
107
107
107
Polska
107
107
107
W Gminie Turawa podobnie jak i w ał
za hodzą iekorz st e z ia
strukturze
atęże ia urodzeń dziet oś i
płod oś i pro adzi do oraz
ż ia
ato iast do
zrostu li ze
a alizują strukturę lud oś i
kraju oraz
oś i osó
iedz i
ieku popula ji, spo odo a e o
rodzi a h oraz
iejszej li ze
Opolu.
dłuża ie
oś i ro z ikó
tr a ia ż ia. O
dzie i i
starsz h. Pro es te
i edług grup
iża ie
ieku istot
łodzież ,
się
iże ie
dłuża ie
oż a o ser o ać
h z punktu widzenia
aktywnoś i za odo ej.
Strukturę
ieszkań ó
aglo era ji opolskiej
edług eko o i z
h grup
przedstawiono na mapie.
55
ieku
2014
Mapa. STRUKTURA LUDNOŚCI AGLOMERACJI OPOLSKIEJ WEDŁUG EKONOMIC)NYCH GRUP
WIEKU
Źródło: Aglo era ja Opolska, Urząd Stat st z w Opolu, http://www.aglomeracja-opolska.pl/sites/default/
files/u1/Aglomeracjaopolska/Urzad% 20staystyczny.pdf (02.05.2014).
Kolej e ta li e pokazują, że
iż li z a osó
produk j
ię
wieku emerytalnym. W kaz
a
jest ie ielki zrost li z
, ale trze a pa iętać, że jest to jed o ześ ie
igra jo , które
li z a osó
gminie Turawa maleje liczba dzieci i jest o a już
ają istot e z a ze ie dla takiej g i
wieku produk j
, akt
róż iła od sta u lud oś i fakt z ej
kaz
osó
iek sprz jają
jak Tura a. )ate
a za odo o a tere ie g i
iej li z a
wieku
o il oś i, a
rze z
ista
ędzie z a zą o się
a ej a podsta ie rejestro a ego
ewidencji
ieżą ej ru hu lud oś i.
Tab. LUDNOŚĆ GMINY TURAWA WEDŁUG EKONOMIC)NYCH GRUP WIEKU W 2011 R. STAN
W DNIU 31 XII
Wysz zegól ie ie
Grupa wieku
Razem
przedprodukcyjna
produkcyjna
poprodukcyjna
Lud ość ogółe
1603
6348
1688
9639
Kobiety
781
3055
1135
4971
Męż z ź i
822
3293
553
4668
Wskaź ik fe i iza ji
95
93
205
106
Źródło: da e Urzędu Statystycznego w Opolu i o li ze ia łas e.
56
U zględ iają
da e o li ze
oś i ro z ikó
oż a jed o ześ ie zao ser o ać strukturę
ido z a jest
s tua ją t po ą ze
żej
oś i
ęż z z
ęż z z
ęż z z
i ko iet
się z a z a prze aga
śród urodzeń dzie i. Jed akże
ró
ują się, a
iększa
iż
a
astęp ie prze hodzą
ej ko iet, dlatego że prze ięt e
ęż z z .
ęż z zn, tak samo jak w grupie wieku przedprodukcyjnym.
ęż z z
s tua ja jest podo
ież
a, z t
wieku produkcyjnym w oje ództ ie opolski
gminie Turawa. W przekroju ter torial
oje ództ a h ró
raz ze
roku 2011 jak i 2012 w wieku produkcyjnym utrzymuje
W powiecie opolskim oraz w oje ództ ie opolski
prze aga li ze
a ko iet
wieku poprodukcyjnym
dalsze tr a ie ż ia ko iet jest dłuższe iż prze ięt e dalsze tr a ie ż ia
o
ieku
rocznikach przedprodukcyjnych jest
, o odpo iada prze adze li ze
W g i ie Tura a zaró
h grup
edług pł i. Prze aga li ze
zględu a prze agę hłop ó
ieku li ze
w artoś i po
edług eko o i z
śród starszego pokole ia. Na
przypada ponad 200 ko iet. Prze aga
zroste
2014
Polski
, że
jest jesz ze
posz zegól
stępuje spore zróż i o a ie o do prze agi li ze
ej
h
ęż z z
w wieku produkcyjnym.
O
po iędz
iża ie płod oś i i pro es starze ia się społe zeńst a
li ze
z ia struktur
oś ia i o a ia
h duż h grup
ieku ze zględu a próg akt
znaczenia z pu ktu
sta u fi a só
ieko
oś i i dezakt
idze ia rozpoz a a ia poja iają
udżetu społe z oś i,
której
ają
pł
a rela je
h lud oś i. U zględ ia ie
iza ji za odo ą
a istot e
h się trud oś i a r ku pra
z ia ko a e pro es de ografi z e
za hodzą.
Tab. LUDNOŚĆ W GMINIE TURAWA WEDŁUG EKONOMIC)NYCH GRUP WIEKU W 2012 R.
Wysz zegól ie ie
Grupa wieku
przedprodukcyjna
z
produkcyjna
Razem
poprodukcyjna
Gmina Turawa
Lud ość ogółe
1572
6368
1724
9664
Kobiety
759
3065
1163
4987
Męż z ź i
813
3303
561
4677
93
93
207
107
Powiat opolski
Lud ość ogółe
21836
88907
22548
133291
Kobiety
10573
42758
15311
68642
57
Męż z ź i
2014
11263
46149
7237
64649
94
93
212
106
Województwo opolskie
Lud ość ogółe
167241
657955
185007
1010203
Kobiety
81462
312364
127920
521746
Męż z ź i
85779
345591
57087
488457
95
90
224
107
Opolu i o li ze ia łas e.
Obecna sytuacja demograficzna w gminie Turawa z pu ktu
eko o i z
h grup ieku oz a za to, że a jed ą oso ę
w wieku przed i poproduk j
prz pada ok d ó h osó
idze ia li ze
ieku ieproduk j
oś i
łą z ie
wieku produkcyjnym, natomiast
a jed o dzie ko ię ej iż jed a oso a starsza.
Tab. STRUKTURA LUDNOŚCI GMINY TURAWA WEDŁUG EKONOMIC)NYCH GRUP WIEKU
(W %) W 2011 R. STAN W DNIU 31 XII
Wysz zegól ie ie
Grupa wieku
Razem
przedprodukcyjna
produkcyjna
poprodukcyjna
Lud ość ogółe
16,6
65,9
17,5
100
Kobiety
15,7
61,55
22,8
100
Męż z ź i
17,6
70,6
11,8
100
Opolu.
Tab. STRUKTURA LUDNOŚCI WEDŁUG EKONOMICZNYCH GRUP WIEKU W 2012 R.
Wysz zegól ie ie
Grupa wieku
Razem
przedprodukcyjna
produkcyjna
poprodukcyjna
Gmina Turawa - lud ość ogółe
16,3
65,9
17,8
100
Kobiety
15,2
61,5
23,3
100
Męż z ź i
17,4
70,6
12
100
Powiat opolski - lud ość ogółe
16,4
66,7
16,9
100
Kobiety
15,4
62,3
22,3
100
Męż z ź i
17,4
71,4
11,2
100
Województwo opolskie - lud ość
ogółe
16,6
65,1
18,3
100
Kobiety
15,6
59,9
24,5
100
Męż z ź i
17,6
70,7
11,7
100
h Urzędu Statystycznego w Opolu.
58
G i a ie jest
te de je
jątkie , jeśli hodzi o wspomniane procesy demograficzne. Te same
stępują zaró
o
powiecie jak i oje ództ ie opolski , a także
kraju. Da e dot zą e lud oś i
ieku
ieszkań ó
g i
edług eko o i z
Tura a jest podo
h grup
ieku
a do struktur
ieku
jak i oje ództ a opolskiego. Wido z e jest ró
popula ji
ższ
ęż z z . Udział osó
iż śród
skazują, że struktura
ieszkań ó
po iatu
śród ko iet jest pra ie d a raz
ęż z z .
ieku
i h roz iesz ze ia ter torial ego podo
ieku
ał
ież i to, że popula ja ko iet jest starsza od
ieku poproduk j
Rozpatrują k estie struktur
z
2014
ido z e są róż i e
żka
g i
h sołe t a h.
ęż z z
stępuje
edług pł i lud oś i fakt z ej
Turawskiej oraz w Rzędo ie
skaź ik fe i iza ji po
Naj iększ udział dzie i
Tura a z u zględ ie ie
ie jak prz li z ie lud oś i tak i prz strukturze pł i
posz zegól
lud oś i prze ażają ko iet . Nad
)a urzo a struktura
ieszkań ó
śród
Węgra h i Kotorzu Wielkim.
a
żej
iększoś i sołe t
iejs e
Zakrzowie i Ligocie
stępuje
Rzędo ie, Węgra h
.
strukturze ieku lud oś i
i Bierdzanach, najmniejszy – w Kotorzu Wielkim i Ligocie Turawskiej.
Najstarszą de ografi z ie popula ją są
ieszkań
Kadłu a Tura skiego i )akrzo a Tura skiego. We
Rzędo a, któr
osó
a jede z aj
ieku produk j
%, aj
Tura skiej, Rzędo a,
sz stki h sołe t a h za
ższ h udziałó dzie i
przekra za
Ligot
jątkie
strukturze ieku lud oś i, odsetek
ższą artość osiąg ął
sołe t ie Kotórz
Wielki.
Tab. RANKING MIEJSCOWOŚCI GMINY TURAWA W 2010 R.
Wskaź iki struktury eko o i z y h grup wieku lud oś i w %
Miejs owość
Wskaź ik
feminizacji
Miejs o ość
0-17
lat
Miejs o ość
18-60/65
lat
Miejs o ość
60/65+
lat
)akrzó
Turawski
114
Rzędó
20,9 Kotórz Wielki
68,1
Ligota
Turawska
21,2
Ligota
Turawska
111
Węgr
19,9 Osowiec
67,5
Rzędó
20,9
Rzędó
111
Bierdzany
19,8 Zawada
66,8
Kadłu
Turawski
20,2
Kotórz Mał
110
Kadłu
Turawski
17,1 Turawa
66,6
)akrzó
Turawski
19,6
Bierdzany
109
Osowiec
17,1 Kotórz Mał
66,5
Węgr
17,6
Turawa
108
Zawada
16,9 Ligota Turawska
65,3
Kotórz Mał
17,3
59
2014
Kadłu
Turawski
107
Turawa
16,7 Bierdzany
64,6
Kotórz Wielki
17,2
Osowiec
101
)akrzó
Turawski
16,3 )akrzó
Turawski
64,1
Turawa
16,7
Zawada
101
Kotórz Mał
16,2 Kadłu
Turawski
62,7
Zawada
16,3
Węgr
99
Kotórz Wielki
14,7 Węgr
62,5
Bierdzany
15,6
Kotórz Wielki
96
Ligota
Turawska
13,5 Rzędó
58,2
Osowiec
15,4
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie Statysty z ego Vade e u
iejs o oś i stat st z h gminie Turawa w 2010. GUS.
Nie ątpli ie
dzie i,
zrost li z
k estii de dują
ad hodzą
h lata h zja iska de ografi z e z
osó starsz h,
ho
Sa orządow a
tym i ardzo sędzi
h
. Portret
iejsza ie się li z
ędą jed
i z aż iejsz h
ożli oś ia h roz oju społe z oś i lokal ej. Będą o e też
zadania w zakresie wspomagania rodzin w opie e ad dzieć i, o hro
z a zać
zdro ia z po o
społe z ej z łasz za adreso a ej do osó starsz ch.
Problemy demograficzne w oje ództ ie opolski
z
a ierają z a ze ia klu zo ego
ika przesądzają ego o sza sa h jego dalszego roz oju. Tr ają pra e ad
droże ie
projektu Spe jal ej Stref De ografi z ej, a o arto z ró ić u agę prz prz goto
kolej ej strategii dla g i
Tura a, po i o tego, że aktual ie rejestro a
zrost lud oś i. Trze a pa iętać jed ak o utrz
prz roś ie atural
li z
. Postępują
zgo ó , o prz
odelu
atural . Należało ,
ię
ują
jest jesz ze lekki
się już od dłuższego zasu uje
pro es starze ia popula ji ędzie się iązał ze zroste
ałodziet ej rodzi
korz stać
ie daje sza s
a dodat i prz rost
ożli oś i, jakie ofero ać
demograficzna w zakresie po udza ia zrostu urodzeń, st
ędzie strefa
ulo a ia przyrostu miejsc pracy
śl zasad pra a – bezpieczna rodzina) oraz koniecznej opieki i po o
starsz h. Już
t
roku a o szarze
Rodziny i Karta Se iora. )a iąza
w
iejs o oś i Kup
a
iza ję ż io ą osó
dla osó
oje ództ a opolskiego uru ho io a została Karta
został ró
ież klaser usług senioralnych68, a
azie ta tejszego szpitala t orzo e jest Regio al e Ce tru
Geriatr z e. Warto od oto ać
akt
a iu
iele poja iają
starsz h akt
h się o e ie i i jat
ają
a rekrea ja, tur st ka, udział
68
h a elu
imprezach
Regio al Opolski Klaser Se ioral po oła o do ist ie ia marcu 2014 roku, a w jego skład eszł :
Caritas Diecezji Opolskiej, firma bit Polska Sp. z o. o., fir a CTC Polska, Państ o a Med z a W ższa Szkoła
Zawodowa w Opolu, Sa odziel )espół Szpitali Kup-Pokój, To arz st o Społe z o Kultural e Nie ó
a
Śląsku Opolski , Dodatek dla se iora pod red. K. Ogiold , NTO r
/
.
60
kultural
h , a także zaa gażo a ie i h
2014
udo a ie społe z
h sie i
spar ia
o charakterze wolontariatu.
Dla gminy Turawa zapewnienie skutecznej pomocy i opieki nad samotnie
za ieszkują
i oso a i starsz
z a ie . Należ
i tra sport zape
tu
i
ieć
a rozległ h o szara h
spra
starsz
przepł
Pomocne w udo a iu skute z ej opieki
o harakterze eduka j
o o zes
h środkó
i ter eto a
ależ
do róż
ad oso a i starsz
, pod oszą e u iejęt oś i osó
ie t lko eduko ać dzie i i
ieku lat
+
h się potrzebach.
i
ogą
starsz h
ć działa ia
zakresie o sługi
łodzież
t
zakresie, ale
spo agać i h akt
śleć też
ość za odo ą i społe z ą
opieki, które
ie ątpli ie
ędą
ać o e te h ologie.
Koń zą
harakter st kę
de ografi z ą
g i
Tura a
arto
spo
ieć
iejszoś i ie ie kiej, która jest z a zą ą zęś ią społe z oś i lokal ej. Spis po sze h
o
r. adają
z
osó
ide t fika ję arodo ą lud oś i Polski
o arodo oś i
iepolskiej,
ie ie ka sta o iła, zate
osó .
t
osó
, % ogól ej li z
g i a h oś ie
w Ozimku 18,7% w Opolu
arodo
ieszkań ó
ia a h
gminie Turawa 2713
ie ie kiej. M iejszość
g i
oszą ej
ie ie kiej
, %,
osił:
ó
zas
)ę o i a h
Chrząsto i a h
, %,
, %. Ostat i spis lud oś i z 2011 r. nie podaje informacji
o identyfikacji narodowej w od iesie iu do
iejszoś ia h
kazał
arodo oś i
h odsetek lud oś i
44,4%, w Lasowicach Wielkich 37,8%, w Łu
o
iko
ożli oś i, jakie daje o e ie sieć
oraz prz goto ać do uż tko a ia prz szł h s ste ó
korz st
łą z ość
h dó r i usług, a pra o
i for a ji o poja iają
łą z oś i. U zględ iają
o oso a h dojrzał h
ędzie po aż
a u adze roz ój spe fi z ej i frastruktur
iają ej dostęp oso o
socjalnym i olo tariuszo
iejski h
h
ieszkań ó g i . Korz stają z zapisó usta
Polsce w g i ie Tura a od
r.
pro adzo o jęz k
ie ie ki jako jęz k po o i z .
61
2014
RO)D)IAŁ V. STAN I STRUKTURA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH W GMINIE
TURAWA
Pote jał
pod iotó
latach 2006-
gospodarki arodo ej. Do i ują ą grupę
t orz ło około
t s.
tej z ioro oś i sta o ił oso
fiz z e pro adzą e działal ość gospodar zą.
Diagnoza stanu i struktur pod iotó
artoś i dot zą
jaka i h
oje ództ
gospodar z h opiera się a założe iu, że
łą z ie pod iotó zarejestro a
zęść fakt z ie pro adzi działal ość
. Sza uje się, opierają się hoć
stat st ka pu li z a, iż pod iotó akt
Po ad poło ę pod iotó
zarejestro a
h
pro le
a da
h
h
oże
rejestrze REGON, ie określają ,
te
h po hodzą
ć
dot z
sz stki h
h ze źródeł i
h iż
regionie opolskim ok. 40—50 tys.
REGON sta o ią jed ostki, które po stał
po 1998 roku (ok. 53,5%). Na lata 1990-1998 przypada prawie 43% jednostek69. Po iżej
za iesz zo o grafi z ą preze ta ję r s. li z
pod iotó
gospodar z h
oje ództ a
opolskiego zarejestrowanych w systemie REGON w latach 2000-2012.
Rys.
LIC)BA
PODMIOTÓW
GOSPODARC)YCH
WOJEWÓD)TWA
ZAREJESTROWANYCH W SYSTEMIE REGON W LATACH 2000-2012
OPOLSKIEGO
Źródło: A aliza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w 2012 roku, Obserwatorium Rynku Pracy
WUP, Opole 2013, s. 7.
69
Materiał ro o z do wypracowania Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w
ra a h pro esu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, Urząd
, s.
-122.
62
W strukturze
łas oś io ej pod iotó
prywatny, sta o ią
pra
ał
ada
ej ajli z iejszą grupę pod iotó
2014
gospodarki
arodo ej do i uje sektor
okresie około
-
%. Według kr teriu
sta o ił oso
fiz z e pro adzą e działal ość
gospodar zą udział a pozio ie około
-
for
gospodarki arodo ej
łas oś i i pra
h pod iotó
for
% . W ta . zesta io o udział % posz zegól
h
w latach 2005-2013.
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO WEDŁUG
SEKTORÓW WŁASNOŚCI I FORM PRAWNYCH UD)IAŁ %
W sz zegól ie ie
2005
2007
2009
2010
2011
2012
2013
Pod iot gospodar ze ogółe
Sektor publiczny
Sektor prywatny
Osoby prawne i jednostki
orga iza j e ie ają e
oso o oś i pra ej, tym:
Przedsię iorst a państ o e
(w awiasie poda o li z ę
przedsię iorstw państwowy h)
Spółki, tym:
Spółki ha dlo e
W t z udziałe kapitału
zagranicznego
Spółki
il e
Spółdziel ie
Fundacje
Stowarzyszenia i organizacje
społe z e
Oso fiz z e pro adzą e
działal ość gospodar zą
100,0
5,8
94,2
25,0
100,0
5,5
94,5
25,2
100,0
4,4
95,6
25,9
100,0
4,2
95,8
25,6
100,0
4,3
95,7
26,5
100,0
4,3
95,7
27,2
100,0
4,2
95,8
27,6
0,0
(13)
0,0 (6)
0,0 (4)
0,0 (3)
0,0 (2)
0,0 (2)
0,0
(2)
11,9
4,9
1,3
11,9
5,1
1,4
12,1
5,4
1,4
11,9
5,4
1,4
12,4
5,7
1,4
12,6
5,9
1,4
12,9
6,3
1,5
6,9
0,6
0,1
2,1
6,8
0,6
0,1
2,4
6,6
0,5
0,1
2,6
6,4
0,5
0,1
2,6
6,6
0,5
0,1
2,8
6,6
0,5
0,2
2,8
6,5
0,5
0,2
2,9
75,0
74,8
74,1
74,4
73,5
72,8
72,4
Źródło: ) ia y struktural e grup pod iotów gospodarki arodowej w rejestrze REGON w województwie
opolskim w 2013 r., Urząd Stat st z
Opolu, Opole 2014.
Na podstawie danych zamieszczonych w ta . ależ z ró ić u agę a
prawnych i jed ostek orga iza j
pod iotó
oj. opolskiego, w t
u agę utrz
ują
się
działal oś i gospodar zej
ie ają
h oso o oś i pra
spółek ha dlo
soki udział spółek
il
h. W ał
h, jako for
ada
pra
ej
strukturze
okresie z ra a
ej pro adze ia
ie są o e przedsię iorst a i .
Roz ój przedsię ior zoś i
fi a so
h
zrost udziału osó
h przez urzęd pra
regionie opolskim silnie koreluje z prz z a a ie
środkó
a rozpo zę ie działal oś i gospodar zej. r s. . Naj iększ
63
pro e to
zrost sta u li z
pod iotó
2014
gospodar z h
2013 r. wobec roku 2012
odnotowano w Opolu oraz powiatach: opolskim, nyskim i rzeski . Ró
ież
omawianych
po iata h prz z a o aj iększą ilość dota ji a rozpo zę ie działal oś i gospodar zej70.
Rys.
LIC)BA PODMIOTÓW GOSPODARC)YCH
OPOLSKIEGO NOWO)AREJESTROWANYCH,
PRZYZNANYCH DOTACJI W 2013 R.
W POWIATACH WOJEWÓD)TWA
)LIKWIDOWANYCH ORA) ILOŚĆ
Źródło: A aliza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w 2013 roku dla Sej iku Woje ództ a
Opolskiego, Obserwatorium Rynku Pracy WUP Opole, Opole 2014, s. 7.
Prz glądają się strukturze przedsię ior zoś i a Opolsz z ź ie a koniec 2013 r., warto
skazać jej kilka t po


do i a ja sektora pr
at ego, skupiają ego
, % ogółe
zarejestro a
h
pod iotó ,
ko e tra ja działal oś i
pojazdó

h e h71:
sa o hodo
o rę ie ztere h sek ji gospodarki: „Ha del, apra a
h"
, % , „Budo
„O sługa r ku ieru ho oś ia i"
przekroju po iato
i t o"
, % , „Prze
, %,
, %
przodują po iat duże, z dużą iloś ią
ze stoli ą oje ództ a Opole -
sł"
iast ądź po iąza e
, % ogółu przedsię iorst , po iat
ski - 14,0%,
powiat opolski - 11,8%, powiat brzeski - 10,1%).
70
Analiza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w
Obserwatorium Rynku Pracy WUP Opole, Opole 2014, s. 6.
71
Ibidem, s. 7.
roku dla Sej iku Woje ództ a Opolskiego,
64
D a ikę z ia
li z
pod iotó
2014
gospodarki
arodo ej
w latach 2005-2013 przedstawiono w tab. (rok poprzedni = 100).
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO WEDŁUG
SEKTORÓW WŁASNOŚCI I FORM PRAWNYCH (ROK POPRZEDNI = 100)
W sz zegól ie ie
2005
2007
2009
2010
2011
2012
2013
Ogółe
Sektor publiczny
Sektor prywatny
Osoby prawne i jednostki organizacyjne
ie ają e oso o oś i pra ej tym:
Przedsię iorst a państ o e
Spółki
Spółki ha dlo e
W t z udziałe kapitału zagra i z ego
Spółki
il e
Spółdziel ie
Fundacje
Stowarzyszenia i orga iza je społe z e
Oso fiz z e pro adzą e działal ość
gospodar zą
102,5
101,4
102,5
102,6
102,3
99,0
102,4
102,3
99,2
88,5
99,8
101,9
103,8
100,3
104,0
102,6
98,4
100,0
98,4
101,9
101,2
101,1
101,2
104,1
101,3
99,0
101,4
102,6
72,2
101,8
103,5
103,7
100,7
99,8
114,3
107,3
102,4
85,7
102,3
104,2
104,9
101,0
99,6
103,7
107,0
102,2
100,0
101,6
104,6
102,5
99,4
99,2
112,2
105,6
98,3
75,0
102,3
104,3
102,1
100,6
99,4
109,1
104,6
104,2
66,7
102,4
104,0
101,1
101,1
99,4
115,8
103,5
97,2
100,0
102,8
105,1
101,3
100,9
99,4
110,1
104,3
100,2
100,0
103,8
107,8
102,3
100,3
99,4
109,8
102,8
100,8
Źródło: ) ia y struktural e grup pod iotów gospodarki arodowej w rejestrze REGON w województwie
opolskim w 2013 r., Urząd Stat st z
Opolu, Opole 2014.
U zględ iają
ielkość pod iotu,
ierzo ą li z ą zatrud io
w strukturze do i ują przedsię iorst a sektora MSP,
li z ie pra ują
h do
osó , które sta o ią po ad
niewielka li z a duż h,
pra ują
h jest
iodą
apra a pojazdó
72
sa o hodo
h,
łą zają
sło e
ieru ho oś ia i
ko
pod iot
a
zarejestro a
sek ji
udo
zde do a ej
mieszkaniowe), a w dalszej kolej oś i: pro adzą e ro ot
z osze ie
72
ud kó
REGON,
i detaliczny;
i t o
%
, % , a także
PKD ajli z iej repreze to a e są
pro adzą e działal ość
i a zle e ie
h
żej
oto kle , które sta o ią łą z ie ok.
, % . W przekroju działó
regio u jest
duż h po
sek ji G ha del hurto
ogółu. Li z ie repreze to a e są także pod iot
przet órst o prze
% z ioru. Pro le e
. Wśród pod iotó
do i ują pod iot
ikó ,
ikroprzedsię iorst a o
h przedsię iorst . Pod iotó
regio ie około
t
h pra o
zakresie zarządza ia
iększoś i są to
spól ot
udo la e z iąza e ze
dział te o ej uje szeroko pojęte usługi udo la e , ś iad zą e
r., op. cit., s. 52.
65
2014
tra sport drogo
to aró , a także pod iot
pro adzo ą
spe jalizo a
ie
zaj ują e się sprzedażą detali z ą,
h sklepa h z prze agą ż
Literatura przedmiotu wskazuje na relatywnie iski pozio
oś i i apojó
73
przedsię ior zoś i
oje ództ a opolskiego. Kategoria ta sta o ić po i
a
atural
.
ieszkań ó
o szar
spar ia,
stymulacji oraz interwencji74.
W
oje ództ ie opolski , jak
skazują da e z ostat i h lat, każdego roku po staje
ię ej pod iotó , a iżeli jest lik ido a
podmioty - ok.
% ależą do sektora pr
h (niemal wszystkie noworejestrowane
at ego . W lata h t h
jątkie
ł jed ie
rok. S tua ja ta, zęsto łęd ie kojarzo a ze skutka i kr z su gospodar zego,
głó
ie z „Opera ji PKD” pro adzo ej przez służ
rejestru, ada ie pod ioto
o
h kodó PKD
75
ikała
stat st ki pu li z ej aktualiza ja
.
Rys. LIC)BA PODMIOTÓW GOSPODARC)YCH W WOJ. OPOLSKIM W LATACH
-2010
NOWOZAREJESTROWANYCH I WYREJESTROWANYCH W REJESTRZE REGON (W TYS.)
Źródło: Materiał ro o z do pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
, Urząd
Marszałko ski Woje ództ a Opolskiego, Opole, st zeń 2012, s. 126.
W ada ia h Polskiej Age ji Roz oju Przedsię ior zoś i
z ajduje się
oje ództ
roku grupie sześ iu oje ództ
edług da
przedsię ior zoś i. Należ
h z
r.76
,
regio opolski
Strategii od iesio o do grup oś iu
o
ieć a u adze fakt, iż
aj iższ h
artoś ia h
ik te , hoć
a
skaź ika
iar jed ie
73
r., op. cit., s. 52.
Materiał ro o z do
pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w
, op. cit., s. 123.
75
Ibidem, s. 126.
76
r., op. cit., s. 52-53.
74
66
statystyczny, to w duż
stop iu odz ier iedla „przedsię ior ze” posta
ieszkań ó . S tet z a
li z ę przedsię iorst
w przeli ze iu a akt
2014
akt
i zachowania
iara przedsię ior zoś i PARP u zględ ia takie e h , jak m.in.:
h
przeli ze iu a li z ę
pod iot, a także akład i
przedsię ior zoś i r s. , a podsta ie tak
li zo ej
est
ieszkań ó , li z ę pra ują
h
j e a pra ują ego. Pozio
iar , iższ
ł
2008 r. jedynie
w oj. łódzki , ś iętokrz ski , podkarpa ki , ar ińsko-mazurskim i lubelskim77.
Rys. PO)IOM PR)EDSIĘBIORC)OŚCI W REGIONACH - WSKAŹNIK SYNTETYC)NY PARP
Źródło: Materiał ro o z do pra o a ia Diagnozy sytuacji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
, Urząd
, s.
.
Na r s. przedsta io o
dla
skaź ik s tet z
PARP pozio u przedsię ior zoś i
roku. Woje ództ o opolskie loko a e jest zasad i zo
rankingu, aczkolwiek w stosu ku do da
hz
środko
r. astąpiła popra a
regionach
o szarze
skaź ika
zrost
o 3,6 pp).
Rys. PO)IOM PR)EDSIĘBIORC)OŚCI W REGIONACH - WSKAŹNIK SYNTETYC)NY PARP
/
Sej iku
Woje ództ a Opolskiego z d ia
grud ia
r. sprawie uchwalenia Strategii Roz oju Woje ództ a
Opolskiego do
77
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 123.
67
Często stoso a ą
o razują
iarą przedsię ior z h za ho ań jest skaź ik przedsię ior zoś i
li z ę pod iotó
pisa
ieszkań ó . Ce ha ta, po i o
przedsię ior z h
2014
ieszkań ó
h do rejestru REGON
iedosko ałoś i rejestru, jest do rą
rze z
ista
skaź ik
azują
łą z ie
gospodar zą. Tak sko struo a a
e ha
a li z ę
iarą posta
hęć pro adze ia działal oś i . Miara ta
stępuje w literaturze w ielu od ia a h. Poza
korz stuje się
przeli ze iu
skaza ą po
a li z ie osó
żej, ró
pro adzą
ie
zęsto
h działal ość
ie po oduje jed ak rad kal
h z ia
w postrzeganiu poziomu przedsię ior zoś i i lokuje regio po iżej śred iej dla ałego kraju78.
Roz ój przedsię ior zoś i, podo
ielu
arier. Do głó
h
ie jak
arier ogra i zają
idze ia zęś i przedsię ior ó , zali z ć ależ
 Barier fi a so e, jako jed e z klu zo
 Zbiurokratyzowane
iejed olitej
regio ó
h roz ój przedsię ior zoś i, z pu ktu
:
i sko pliko a e
pro edur
ał h i śred i h fir .
ad i istra j e
ikają e
z
kład i pra a przez pod iot ad i istra ji pu li z ej (istotne utrudnienie
i
z
79
h regio a h, iążę się z poko a ie
h arier roz oju
w sz zegól oś i dla przedsię ior ó aplikują
 Niski pozio
i
h o dota je u ij e .
o a j oś i opolski h przedsię iorst
iejszają
a także utrud iają
i h ko kure
poró
j ość a r ku krajo
a iu do sąsied i h
oraz po ad arodo
,
i h dalsz roz ój ekspa sję.
 Niska ś iado ość
zakresie o hro
łas oś i i telektual ej i ochrony patentowej, a
także sła o roz i ięta spółpra a opolski h przedsię ior ó z sektore
B+R.
 Stosunkowo niski poziom rozwoju regionalnych, ponadregionalnych i ponadnarodowych
sie i spółpra
przedsię ior ó
 Niski pro e t przedsię ior ó
oraz
ała
o oddział
li z a
a iu lokal
 Sko pliko a e
IOB
oje ództ ie opolski .
zrzeszo
h
profesjo al ie
IOB iz
spierają
gospodar ze, rze ieśl i ze, itp.
h
roz ój
przedsię ior zoś i
i regionalnym.
pro edur
podatko e
z iąza e
z
rakie
przejrz stoś i
i jed oz a z oś i podatkó pośred i h oraz podatkó od działal oś i gospodar zej.
 W sokie pozapła o e koszt pra
zatrud ia ia a podsta ie u o
po odują e ie hęć pra oda
ó
do z iększa ia
o pra ę.
78
Strategia Roz oju Woje ództ a Opolskiego do
r., op. it., s. .
Materiał ro o z do
ramach procesu przygotowania Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, op. cit., s. 126-127.
79
68
 Niedo ór odpo ied io
k alifiko a
2014
h zaso ó pra /pra o
ikó .
 Nieelastyczne i skomplikowane przepisy prawa pracy.
 ) t długi i ż ud
pro es zakłada ia działal oś i gospodar zej oraz regla e to a ie
działal oś i gospodar zej przez ad i istra ję państ o ą
zez oleń, ko esji, li e ji, zgód, rejestró
działal oś i
ko ie z ość posiada ia
prz padku
ielu rodzajó
działal oś i gospodar zej .
 Konkurencja ze strony szarej strefy i produ e tó
harakter zują
h się iski i koszta i
W po ie ie opolski
zlokalizo a
z o szaró
gospodarczych
t arza ia.
h jest
g i
z trze a
iasta i ,
iększość
o charakterze rolniczym (w tym m.in. Gmina Turawa). Jedynie w trze h g i a h Do rzeń
Wielki, Ozi ek, Tar ó
Opolski z ajdują się duże przedsię iorst a. W ajlepszej ko d ji
fi a so ej są g i
po iatu opolskiego prz legają e do Opola. W z a z ie gorszej s tua ji
z ajdują się g i
i
Popieló
ieszkań
, jako że są to g i
gospodarst
rol
g i
ardziej odległ h Nie odli , Tuło i e, Muró ,
ze z a z ie sła iej zur a izo a
h duże o szar leś e , zakładó
dojeździe środka i ko u ika ji pu li z ej do
prze
sło
harakterze,
ałą li z ą
h oraz o utrud io
iasta oje ódzkiego80.
Mapa. WSKAŹNIK PR)EDSIĘBIORC)OŚCI W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM WEDŁUG
OBS)ARÓW GMIN W
R. STAN W KOŃCU ROKU
Woje ództ a Opolskiego Opole
.
80
/
Informacja o sytuacji na rynku pracy w Opolu i powiecie opolskim w 2012 roku, PUP, Opole 2013, s. 4.
69
Sej iku
G i a Tura a harakter zuje się zró
i
ieszka io ej. R ek pra
oso
opiera się głó
fiz z e. Na tere ie g i
i eral
2014
o ażo
udziałe
ie a dro
fu k ji
iejs a pra
h zakłada h pro adzo
h przez
Tura a z ajdują trz udoku e to a e złoża suro
h: złoże Tura a, złoże )a ada
ó
oraz złoże )a ada . Żad e ze złóż ie jest
eksploato a e. Nie posiadają o e ko esji, przedsię ior , o szaru gór i zego, a i tere u
gór i zego. Po adto i h lokaliza ja koliduje z o szara i hro io
Tura a z ajduje się
i a tere ie g i . )łoże
granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Lasy Stobrawsko-
Tura skie. )łoże )a ada
leż
gra i a h O szaru Naj
ższej O hro
podziemnych GZWP 333 Opole – )a adzkie oraz zęś io o
od )a ada. )łoże )a ada , podo
ie jak złoże )a ada
z ior ika
strefie o hro
ej dla uję ia
z ajduje się gra i a h G)WP
333 Opole –)a adzkie oraz a o szarze stref o hro
ej dla uję ia od )a ada 81.
) a z a zęść
e
któr h
ieszkań ó
g i
Tura a pra uje
edług Po sze h ego Spisu Rol ego z
gminy. Sytuacja w o szarze pod iotó
łas
roku
gospodar z h
ód
h gospodarst a h rol
ło
h,
oraz poza gra i a i
gminie Turawa tylko nieznacznie
róż i się od prze ięt ej dla po iatu i oje ództ a
ta . . Wśród przedsię iorst
prywatnych na terenie gminy Turawa jest stosunko o aj ię ej zakładó
w ogól ej strukturze pod iotó , a astęp ie spółek ha dlo
osó fiz z
h
h82.
Tab. GMINA TURAWA – STRUKTURA PRYWATNYCH PODMIOTÓW GOSPODARC)YCH
WEDŁUG FORM WŁASNOŚCI W
R.
For a włas oś i
)akład pu li z e
Spółki ha dlo e
Spółdziel ie
Fundacje, stowarzyszenia i orga iza je społe z e
Oso fiz z e pro adzą e działal ość
gospodar zą
Inne formy łas oś i pr at ej
Gmina Turawa Powiat opolski Województwo
(%)
(%)
opolskie (%)
2,6
5,3
0,3
3,1
84,1
3,3
4,3
0,4
2,2
82,0
4.9
6.3
0.5
2.6
74,8
4,6
7,8
10,9
Źródło: ) ia a studiu uwaru kowań i kieru ków zagospodarowa ia przestrze ego g i y Turawa. )ałą z ik
r do U h ał r XL/
/
Rad G i
Tura ie z d ia listopada
r., Wro ła
, s. .
81
) ia a studiu uwaru kowań i kieru ków zagospodarowa ia przestrze ego g iny Turawa. )ałą z ik r
do U h ał r XL/
/
Rad G i
r., Wro ła , s. .
82
Ibidem, s. 49.
70
W ta . zesta io o akt
gospodarki arodo ej
ość
ieszkań ó
edług sektoró
2014
G i
łas oś io
Tura a
zakresie pod iotó
h z podziałe
a sektor pu li z
i prywatny) oraz form prawnych w latach 2006-2013.
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W GMINIE TURAWA WPISANE DO REJESTRU
REGON WEDŁUG SEKTORÓW WŁASNOŚCIOWYCH W LATACH
-2013
W sz zegól ie ie
Pod iot gospodarki arodo ej ogółe
Sektor publiczny - ogółe
Sektor publiczny - państ o e
i sa orządo e jed ostki pra a
udżeto ego
Sektor publiczny - spółki ha dlo e
Sektor prywatny - ogółe
Sektor prywatny - osoby fizyczne
pro adzą e działal ość gospodar zą
Sektor prywatny - spółki ha dlo e
Sektor prywatny - spółki ha dlo e z
udziałe kapitału zagra i z ego
Sektor prywatny - spółdziel ie
Sektor prywatny - stowarzyszenia
i orga iza je społe z e
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
670 718 768 776 849 881 881 905
20
19
20
20
20
20
19
19
15
15
15
15
15
15
14
14
oraz Ba k Da
1
650
560
0
699
602
1
748
646
1
756
653
1
829
719
1
861
746
1
862
737
1
886
758
24
10
28
11
28
13
29
14
30
14
33
14
36
14
38
13
3
21
3
22
2
24
2
26
2
26
2
26
2
30
2
31
h Lokal
o ser uje się
W latach 2006-
h
g i ie Tura a z iększe ie ogól ej li z
pod iotó gospodar z h – w roku 2013 w stosu ku do da
wzrost o po ad
%. S tua ję kształtuje przede
sz stki
hz
r. od oto ać
z iększe ie li z
oż a
pod iotó
sektora prywatnego (wzrost w 2013 r. o ponad 36% w stosunku do danych z roku 2006),
które u to arz sz ło z
iejsze ie - o ponad 6,5% - li z
jed ostek pra a udżeto ego
iloś io
spółek ha dlo
h
sektorze pu li z
t
sektorze
oraz utrz
działal ość gospodar zą
w roku 2013 w stosunku do da
udziałe
h z
kapitału zagra i z ego
2012 do 13 jednostek w roku
spółka i ha dlo
i – w roku 2013
h i sa orządo
ują
się od
h
r. sta
spółka ha dlo a .
)god ie z ogól okrajo ą te de ją, klu zo ą rolę
zakładają
państ o
zrost li z
pod iotó
r. . )
sektorze pr
ależ prz pisać oso o
at
to arz sz ł
ło i h po ad
tej kategorii o ponad 35%
iejsze iu li z
z
fiz z
spółek ha dlo
pod iotó
latach 2009-
zrost zai tereso a ia pr
% ię ej iż
h z
roku
at
. Mieszkań
71
i
g i
Tura a
ie
kazują zai tereso a ia zakłada ie
fu k jo ują t lko spółdziel ie
pod iotó
spółdziel i – od 2008 r.
sektorze prywatnym.
W badanym okresie w sektorze pr
zakłada ie
2014
at
o ser uje się także
sto arz szeń i orga iza ji społe z
h
jed ostek
zrost zainteresowania
2013 r. w stosunku do
roku 2006).
W ta . zesta io o li z ę pod iotó gospodarki arodo ej
rejestru REGON z podziałe
Gminie Turawa wpisanych do
a sek je PKD 2004 ( zestawienie dotyczy lat 2006-2009).
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W GMINIE TURAWA WPISANE DO REJESTRU
REGON WG SEKCJI PKD 2004 (LATA 2006-2009)
W sz zegól ie ie
Podmioty gospodarki narodowej - ogółe
w tym: sektor publiczny
sektor prywatny
W sekcji A (Rol i two, łowie two, leś i two ogółe :
sektor prywatny
W sekcji B (Rybactwo ogółe :
sektor prywatny
W sekcji C (Gór i two ogółe :
sektor prywatny
W sekcji D (Przetwórstwo prze ysłowe ogółe :
sektor prywatny
W sekcji F (Budownictwo ogółe :
sektor prywatny
W sekcji G (Handel hurtowy i detaliczny; naprawa
pojazdów sa o hodowy h, oto ykli oraz artykułów
użytku oso istego i domowego) ogółe :
sektor prywatny
W sekcji H (Hotele i restauracje ogółe :
sektor prywatny
W sekcji I (Transport, gospodarka magazynowa
i łą z ość ogółe :
sektor prywatny
W sekcji J (Pośred i two fi a sowe ogółe :
sektor prywatny
W sekcji K (O sługa ieru ho oś i, wy aje i usługi
związa e z prowadze ie działal oś i gospodar zej)
ogółe :
sektor prywatny
W sekcji L (Administracja publiczna i obrona
arodowa; o owiązkowe u ezpie ze ia społe z e
2006
670
20
650
54
1
53
1
1
0
0
82
1
81
106
1
105
166
2007
718
19
699
57
1
56
1
1
1
1
85
0
85
111
1
110
176
2008
768
20
748
60
1
59
1
1
1
1
82
0
82
141
1
140
179
2009
776
20
756
62
1
61
1
1
1
1
83
0
83
149
1
148
175
166
37
37
37
176
41
41
42
179
43
43
41
175
49
49
39
37
12
12
72
42
15
15
75
41
14
14
81
39
13
13
82
1
71
11
1
74
11
1
80
11
1
81
11
72
2014
i powszechne ubezpieczenie zdrowotne ogółe :
sektor prywatny
W sekcji M (Edukacja ogółe
sektor prywatny
W sekcji N (Ochrona zdrowia i po o społe z a)
ogółe :
sektor prywatny
W sekcji O (Działal ość usługowa ko u al a,
społe z a i i dywidual a, pozostała ogółe :
sektor prywatny
Źródło: Głó
2
9
18
11
7
22
2
9
19
11
8
28
2
9
18
11
7
35
2
9
21
11
10
33
2
20
52
2
26
56
2
33
61
2
31
57
1
51
1
55
2
59
2
55
Urząd Statystyczny oraz Bank Danych Lokalnych.
Podmioty sektora publicznego (20 jednostek w roku 2006, 2008 i 2009 oraz 19
jednostek w roku
pro adził
działal ość
latach 2006-2009 przede wszystkim
w sekcji edukacja (najliczniejsza grupa 11 jednostek), a także odpo ied io: ad i istra ja
publiczna i o ro a
arodo a; o o iązko e u ezpie ze ia społe z e i powszechne
ubezpieczenie zdrowotne, ochrona zdrowia i po o
leś i t o, o sługa ieru ho oś i,
aje
gospodar zej oraz przet órst o prze
sło e
Pod iot sektora pr
i usługi z iąza e z pro adze ie
przekra zał
ał
ada
udo
li ze
oś i
i t o łą z
h,
oto kli oraz
udział pod iotó
apra
pojazdó
sa o hodo
h,
uż tku oso istego i domowego zarejestrowano ponad 25%
w ogól ej li z ie pod iotó
2008 oraz 23% w
d ó h sek ja h
okresie .
W obszarze handlu hurtowego i detali z ego,
oto kli oraz art kułó
ie
pojazdó sa o hodo
uż tku oso istego i do o ego oraz
%
działal oś i
r. .
at ego skupiał s oją działal ość głó
PKD 2004: handel hurtowy i detali z , apra
art kułó
społe z a, rol i t o, ło ie t o,
sektora pr
r. W sek ji udo
edług sek ji PKD
at ego
, około
roku 2006 i
i t o druga grupa pod iotó
pod iot sektora pr
pod
%
roku
zględe
at ego sta o ił odpowiednio:
ponad 16% w 2006 r., 15,7% w roku 2007, ponad 18,7% w roku 2008 oraz ponad 19,5%
w 2009 r.
W sek ji D Przet órst o prze
li z ie pod iotó
odpo ied io: około
sło e udział pod iotó
tego sektora ulegał z
, %
sektora pr
iejsze iu
roku 2006, 12,2% w roku astęp
at ego
ogól ej
badanym okresie i
, około
%
i 2009.
73
osił
roku 2008
2014
W sek ji K O sługa ieru ho oś i,
aje
gospodar zej pod iot
at ego posiadał
pod iotó sektora pr
sektora pr
i usługi z iąza e z pro adze ie
po iżej
działal oś i
% udział
grupie
at ego.
Podmioty sektora prywatnego w sekcji A - Rol i t o, ło ie t o, leś i t o sta o ił około
8% w ał
Pod iot
ada
okresie.
sektora pr
at ego sek ji O Działal ość usługo a ko u al a, społe z a
i indywidualna, pozostała posiadał po iżej % udział
prywatnego w ał
ada
okresie
, %
ogól ej li z ie pod iotó
roku 2009).
W ta . przedsta io o strukturę pod iotó gospodar z h
PKD
pro adzą
tym w zakresie handlu i apra
li z a grupa pod iotó
gminie Turawa w latach 2009-
h działal ość gospodar zą z u zględ ie ie
rol i t a, leś i t a, ło ie t a i r a t a, prze
działal oś i,
sektora
słu i udo
pojazdó
ra
h sek ji:
i t a oraz pozostałej
sa o hodo
h – najbardziej
ta . .
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WEDŁUG ROD)AJÓW D)IAŁALNOŚCI
W GMINIE TURAWA (PKD 2007)
Wysz zegól ie ie
2009
776
59
236
481
Ogółe
Rol i t o, leś i t o, ło ie t o i rybactwo
Prze sł i budownictwo
Pozostała działal ość
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
h Lokal
2010
849
64
256
529
2011
881
64
262
555
2013
905
53
273
579
h
W ogól ej li z ie pod iotó zarejestro a
h
rejestrze REGON aj iększ udział
odnotowano w sekcji G: handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó
łą zają
2012
881
60
261
560
oto kle. Pod iot tej sek ji sta o ił około
sa o hodo
% ogól ej li z
h,
pod iotó
gminy Turawa w latach 2009-2012 oraz prawie 23% w ostatnim badanym roku.
U zględ iają klas fika ję działal oś i gospodar zej PKD
przedsię ior ó
łą ze ie
Pod iot
G i
Tura a dot z ł
tej sek ji głó
kolej
w ogól ej li z ie pod iotó zarejestro a
jed ostki zaj ują e się
ho iaż li z a pod iotó
z iększ ło się
ko
a ie
tej grupie z
h lata h
h
ro ót
oś i
ie ha dlu detali z ego z
ha dlu detalicznego pojazdami samochodowymi – dział
sek ji F sta o ił
o szar akt
.
ada ego okresu około
% udziału
rejestrze REGON, w tym przede wszystkim
udo la
iejsz ła się już
ato iast zai tereso a ie pro adze ie
h spe jalist z
h dział
,
2012 r. w sekcji budownictwo
działal oś i
zakresie ro ót
74
udo la
h z iąza
w stosu ku do da
h ze
hz
z osze ie
2014
ud kó
dział
r. dla tego działu.
W Sek ji C: przet órst o prze
sło e po iżej
% udział
i
ateriałó
ro ó z dre
uż
a
% pod iotó
a oraz korka, z
h do
łą ze ie
e li; produk ja
plata ia: pod iot tego działu sta o ił
tej sek ji. Od roku
zau aża się
z iąza ą z produk ja
e li.
W okresie ada
u agę z ra a zai tereso a ie
z
do i ują ą rolę odgr
gospodarczych w gminie Turawa w latach 2009produk ja
– wzrost w 2013 r. o 30%
a dział 16 -
ro ó ze sło
roku
około
zrost zai tereso a ia działal oś ią
t orze ie
orga iza ji
sekcji Q
Opieka zdrowotna i po o społe z a – wzrost w roku 2013 o ponad 37% w stosunku do
danych z roku 2009, w t
głó
sta o ią jed ak około - % udział
REGON w ał
ada
ie
zakresie opieki zdrowotnej. Podmioty tej sekcji
ogól ej li z ie jed ostek zarejestro a
h
rejestrze
okresie.
Przedsię ior
gminie Turawa nie wykazywali w ada
okresie sz zegól ego
zainteresowania
prowadze ie
sekcji
działal oś i
zakwaterowania i usług gastro o i z
zak atero a ie to arz sz ł
pod iotó
gospodar zej
h: z
ie ielki
I,
w zakresie
iejsze iu skali działal oś i
zrost
prz
z ie
o szarze działal oś i usługo ej z iąza ej z
ż
dziale:
ej ko iu kturze
ie ie
dział
li z
.
W ra a h prz jętego do opra o a ia diag oz okresu adań a sz zegól ą u agę
zasługuje z iększe ie akt
oś i pod iotó
gminie Turawa w sekcji L - Działal ość
z iąza a z o sługą r ku ieru ho oś i – wzrost liczb pod iotó
2013 r. o ponad 57%
(rok 2009=100) oraz w sek ji M: Działal ość profesjo al a, auko a i techniczna – wzrost
w 2013 r. o 48% w stosu ku do da
pod iotó
h z
r. , a także
sekcji edukacja – z 22
roku 2009 do 30 jednostek w roku 2013 (wzrost o ponad 36%)
A alizują za ho a ia przedsię ior ó
w opar iu o klas fika je PKD
z iąza e z
ore
profilu działal oś i,
ależ z ró ić także u agę a te de ję
zrosto ą
(wzrost o 20% w roku 2013 w stosunku do danych z 2009 r.) w zakresie usług
administrowania i działal oś i spierają ej Sek ja N ,
usługo ej z iąza ej z utrz
ziele i dział
a ie
porządku
t
głó
ie
ra a h działal oś i
budynkach i zagospodaro a ie
.
75
tere ó
2014
Tab. PODMIOTY WEDŁUG SEKCJI I D)IAŁÓW PKD 2007 W GMINIE TURAWA W LATACH 20092013
W sz zegól ie ie
Pod iot gospodar ze ogółe
Sek ja A Rol i t o, leś i t o, ło ie t o i rybactwo)
Sek ja A dział - upra rol e, hó i hodo la z ierząt,
ło ie t o, łą zają działal ość usługo ą
Sek ja A dział - leś i t o i pozyskiwanie drewna
Sek ja A dział - rybactwo
Sek ja B Gór i t o i wydobywanie
Sek ja B dział - pozostałe gór i t o i wydobywanie
Sek ja C Przet órst o prze sło e
Sek ja C dział - produk ja art kułó spoż
z h
Sek ja C dział - produk ja ro ó tekst l h
Sek ja C dział - produk ja odzież
Sek ja C dział - produk ja skór i ro ó ze skór
wyprawionych
Sek ja C dział - produk ja ro ó z dre a oraz korka, z
łą ze ie
e li; produk ja ro ó ze sło
i ateriałó uż a h do plata ia
Sek ja C dział - poligrafia i reprodukcja zapisanych
oś ikó i for a ji
Sek ja C dział - produk ja ro ó z gu i tworzyw
sztucznych
Sek ja C dział - produk ja ro ó z pozostał h
i eral h suro ó ie etali z h
Sekcja C dział - produk ja etalo
h ro ó
goto
h, z łą ze ie
asz i urządzeń
Sek ja C dział - produk ja ko puteró , ro ó
elektronicznych i optycznych
Sek ja C dział - produkcja maszyn i urządzeń, gdzie i dziej
niesklasyfikowana
Sek ja C dział - produk ja pojazdó sa o hodo
h,
przyczep i a zep, z łą ze ie
oto kli
Sek ja C dział - produkcja mebli
Sek ja C dział - pozostała produk ja ro ó
Sekcja C dział - naprawa, konserwacja i instalowanie
maszyn i urządzeń
Sek ja E Dosta a od ; gospodaro a ie ś ieka i
i odpada i oraz działal ość z iąza a z rekult a ją
Sek ja E dział - odprowadzanie i o z sz za ie ś iekó
Sekcja F Budownictwo
Sek ja F dział - ro ot udo la e z iąza e ze
z osze ie
ud kó
Sek ja F dział - ro ot z iąza e z udo ą o iektó
i ż ierii lądo ej i wodnej
Sek ja F dział - roboty budowlane specjalistyczne
Sekcja G Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó
sa o hodo
h, łą zają oto kle
Sek ja G dział - handel hurtowy i detaliczny pojazdami
2009
776
59
36
2010
849
64
38
2011
881
64
36
2012
881
60
33
2013
905
53
29
22
1
1
1
83
7
2
6
0
25
1
1
1
92
7
1
5
1
26
2
2
2
92
10
1
5
1
25
2
2
2
91
11
1
5
1
22
2
2
2
98
11
1
5
1
30
35
34
30
34
2
3
3
2
2
3
3
2
2
3
5
6
5
5
6
7
10
10
11
9
3
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
1
1
1
1
10
1
5
10
3
5
10
3
5
11
3
6
12
2
8
2
2
2
2
2
2
150
40
2
161
40
2
166
45
2
166
48
2
171
52
8
10
9
9
10
102
170
111
187
112
198
109
196
109
205
33
40
43
42
46
76
sa o hodo
i; apra a pojazdó samochodowych
Sek ja G dział - ha del hurto , z łą ze ie ha dlu
pojazdami samochodowymi
Sek ja G dział - ha del detali z , z łą ze ie ha dlu
detalicznego pojazdami samochodowymi
Sekcja H Transport i gospodarka magazynowa
Sek ja H dział - tra sport lądo oraz tra sport
ruro iągo
Sek ja H dział - magazynowanie i działal ość usługo a
spo agają a tra sport
Sek ja H dział - działal ość pocztowa i kurierska
Sek ja I Działal ość z iąza a z zak atero a ie i usługa i
gastronomicznymi
Sek ja I dział - zakwaterowanie
Sek ja I dział - działal ość usługo a z iąza a z
ż ie ie
Sekcja J Informacja i komunikacja
Sek ja J dział - działal ość da i za
Sek ja J dział - działal ość z iąza a z produk ją fil ó ,
agrań ideo, progra ó tele iz j h, agrań
dź ięko
h i muzycznych
Sek ja J dział 60 - ada a ie progra ó ogól odostęp h
i abonamentowych
Sek ja J dział - działal ość z iąza a z oprogra o a ie
i doradztwem w zakresie i for at ki oraz działal ość
po iąza a
Sek ja J dział - działal ość usługo a zakresie informacji
Sek ja K Działal ość fi a so a i ubezpieczeniowa
Sek ja K dział - fi a so a działal ość usługo a, z
łą ze ie u ezpie zeń i fu duszó e er tal h
Sek ja K dział - działal ość spo agają a usługi
finansowe oraz ubezpieczenia i fundusze emerytalne
Sek ja L Działal ość z iąza a z o sługą r ku ieru ho oś i
Sek ja M Działal ość profesjo al a, auko a i techniczna
Sek ja M dział - działal ość prawnicza, rachunkowoksięgo a i doradztwo podatkowe
Sek ja M dział - działal ość fir e tral h head
offi es ; doradzt o z iąza e z zarządza ie
Sek ja M dział - działal ość zakresie architektury
i i ż ierii; ada ia i analizy techniczne
Sek ja M dział - badania naukowe i prace rozwojowe
Sek ja M dział - reklama, badanie rynku i opinii publicznej
Sek ja M dział - pozostała działal ość profesjo al a,
naukowa i techniczna
Sek ja M dział - działal ość eter ar j a
Sek ja N Działal ość zakresie usług ad i istro a ia
i działal ość spierają a
Sek ja N dział - wynajem i dzierża a
Sek ja N dział - działal ość z iąza a z zatrud ie ie
Sek ja N dział - działal ość orga izatoró tur st ki,
2014
33
35
43
42
42
104
112
112
112
117
40
38
38
36
37
36
36
35
35
33
1
1
1
1
2
1
49
1
49
0
46
0
48
0
49
10
39
11
38
10
36
9
39
8
41
4
0
2
7
2
2
8
2
1
8
1
0
9
1
0
1
1
1
1
1
1
0
1
3
4
0
13
0
2
12
0
3
13
0
3
11
1
3
12
1
13
12
13
10
11
7
50
8
11
66
11
12
72
15
10
76
17
11
74
16
7
6
9
9
8
17
21
21
20
21
1
7
9
2
10
15
2
10
14
2
11
16
2
9
17
1
25
1
26
1
28
1
29
1
30
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
1
77
2014
pośred ikó i age tó tur st z h oraz pozostała
działal ość usługo a zakresie rezerwacji i działal oś i z
ią z iąza e
Sek ja N dział - działal ość detekt ist z a
i ochroniarska
Sek ja N dział - działal ość usługo a z iąza a z
utrz a ie porządku budynkach i zagospodarowaniem
tere ó ziele i
Sek ja N dział - działal ość z iąza a z ad i istra j ą
o sługą iura i pozostała działal ość spo agają a
pro adze ie działal oś i gospodar zej
Sekcja O Administracja publiczna i obrona narodowa;
o o iązko e za ezpie ze ia społe z e
Sekcja P Edukacja
Sekcja Q Opieka zdrowotna i po o społe z a
Sek ja Q dział - opieka zdrowotna
Sek ja Q dział - po o społe z a z zak atero a ie
Sek ja Q dział - po o społe z a ez zak atero a ia
Sek ja R Działal ość z iąza a z kulturą, rozr ką i rekrea ją
Sek ja R dział - działal ość t ór za z iąza a z kulturą
i rozr ką
Sek ja R dział - działal ość i liotek, ar hi ó , uzeó
oraz pozostała działal ość z iąza a z kulturą
Sek ja R dział - działal ość sporto a, rozr ko a
i rekreacyjna
Sekcje S i T Pozostała działal ość usługo a; Gospodarst a
do o e zatrud iają e pra o ikó ; gospodarst a
do o e produkują e ro i ś iad zą e usługi a łas e
potrzeby
Sek ja S dział - działal ość orga iza ji zło ko ski h
Sek ja S dział - naprawa i ko ser a ja ko puteró
i art kułó uż tku oso istego i domowego
Sek ja S dział i Sek ja T dział i 98 - pozostała
i d idual a działal ość usługo a; gospodarst a do o e
zatrud iają e pra o ikó ; gospodarst a do o e
produkują e ro i ś iad zą e usługi a łas e potrze
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
U zględ iają
oraz Ba k Da
h Lokal
2
2
2
2
2
19
20
22
23
22
1
1
1
1
2
11
11
11
10
10
22
32
30
1
1
19
4
24
34
32
1
1
19
5
25
38
35
1
2
20
6
27
40
37
1
2
21
7
30
44
41
1
2
20
6
2
2
2
2
2
13
12
12
12
12
39
45
47
48
50
16
5
20
6
18
8
22
10
23
10
18
19
21
16
17
h
o ą klas fika ję działal oś i pod iotó
gospodar z h PKD
zestawiono podmioty sektora publicznego w g i ie Tura a z podziałe
fu k jo ują e
(PKD 2004 i PKD
okresie od
poró
do
a ia
tab.
a sek je,
roku. ) u agi a z ia ę klas fika ji działal oś i
agał
sz zegóło ej a aliz działó
się a posz zegól e sek je.
78
składają
h
2014
Tab. PODMIOTY SEKTORA PUBLICZNEGO WEDŁUG SEKCJI PKD 2007 W GMINIE TURAWA
W LATACH 2009-2013
W sz zegól ie ie
Sekcja A - Rol i t o, leś i t o, ło ie t o i rybactwo
Sekcja E - Dosta a od ; gospodaro a ie ś ieka i
Sekcja F - Budownictwo
Sekcja M - Działal ość profesjo al a, auko a i techniczna
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa;
Sekcja P - Edukacja
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i po o społe z a
Sekcja R - Działal ość z iąza a z kulturą, rozr ką i rekrea ją
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
h Lokal
W sektorze publicznym w roku
o jed ą jed ostkę do
pod iotó
2009 2010 2011 2012 2013
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
1
2
1
1
2
1
1
2
1
1
2
11
2
1
11
2
1
11
2
1
10
2
1
10
2
1
h
astąpiło z
. Sta taki utrz
iejsze ie ogól ej li z
ał się także w 2013 r. i dot z ł
zmian w sek ji eduka ja. W pozostał h sek ja h PKD
sta u li z
pod iotó
2009-
oraz po iżej
%
lata h astęp
łas oś io
h
pod iotó
% popula ji tego sektora w latach
h.
Ta . u iesz zo a po iżej za iera pod iot sektora pr
oraz sektoró
sektorze publicznym zmiany
g i ie Tura a ie od oto a o. ) ogól ej li z
sektora pu li z ego jed ostki eduka j e sta o ił
pod iotó
at ego
edług sek ji PKD
gminie Turawa w latach 2009-2013.
Tab. PODMIOTY SEKTORA PRYWATNEGO W GMINIE TURAWA WG SEKCJI PKD 2007
W sz zegól ie ie
Sekcja A - Rol i t o, leś i t o, ło ie t o i rybactwo
Sekcja B - Gór i t o i wydobywanie
Sekcja C - Przet órst o prze sło e
Sekcja E - Dosta a od ; gospodaro a ie ś ieka i
Sekcja G - Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó
sa o hodo
h, łą zają oto kle
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa
Sekcja I - Działal ość z iąza a z zak atero a ie
i usługa i gastro o i z
i
Sekcja J - Informacja i komunikacja
Sekcja K - Działal ość fi a so a i ubezpieczeniowa
Sekcja L - Działal ość z iąza a z o sługą r ku
ieru ho oś i
Sekcja N - Działal ość zakresie usług ad i istro a ia
2009
58
1
83
1
2010
63
1
92
1
2011
63
2
92
1
2012
59
2
91
1
2013
52
2
98
1
149
170
160
187
165
198
165
196
170
205
40
49
38
49
37
46
36
48
35
49
4
13
7
7
12
11
8
13
12
8
11
10
9
12
11
49
25
65
26
71
28
75
29
73
30
79
2014
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa;
Sekcja P - Edukacja
Sekcja R - Działal ość z iąza a z kulturą, rozr ką
i rekrea ją
Sekcje S i T - Pozostała działal ość usługo a; Gospodarst a
do o e zatrud iają e pra o ikó ; gospodarst a
do o e produkują e ro i ś iad zą e usługi a łas e
potrzeby
Źródło: Głó
9
9
9
8
8
11
30
18
13
32
18
14
36
19
17
38
20
20
42
19
39
45
47
48
50
Urząd Statystyczny oraz Bank Danych Lokalnych.
W gminie Turawa w okresie ada
z
pro adził działal ość zaró
i po iato e sa orządo e jed ostki orga iza j e ta . . Li z a g i
jed ostek orga iza j
h uległa
pro adził działal ość
latach 2009-2011, w kolej
grupie po iato
h sa orządo
fu k jo o ała jed a jed ostka
raź e u z
iejszeniu – z
og i
e, jak
h sa orządo
h
jed ostek, które
h lata h pozostało jed ie zter . W
h jed ostek orga iza j
h
latach 2009-2013
sekcji Q - Opieka zdrowotna i po o społe z a.
Tab. GMINNE I POWIATOWE SAMOR)ĄDOWE JEDNOSTKI ORGANI)ACYJNE WG PKD
W sz zegól ie ie
2009 2010 2011 2012 2013
G i e sa orządo e jed ostki orga iza j e - ogółe
14
14
14
4
4
W tym: w sekcji M- Działal ość profesjo al a, auko a
1
1
1
1
1
i techniczna
W sekcji O - Administracja publiczna i obrona narodowa;
1
1
1
1
1
W sekcji P - Edukacja
10
10
10
0
0
W sekcji Q - Opieka zdrowotna i po o społe z a
1
1
1
1
1
W sekcji R - Działal ość z iąza a z kulturą, rozr ką i rekrea ją
1
1
1
1
1
Po iato e sa orządo e jed ostki orga iza j e - ogółe
1
1
1
1
1
W sekcji Q - Opieka zdrowotna i po o społe z a
1
1
1
1
1
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
Wśród pod iotó
oraz Ba k Da
h.
gminie Turawa zarejestrowanych w rejestrze REGON do i ują
jed ostki sektora MSP. W roku
zarejestro a
h Lokal
h pod iotó , a
ikroprzedsię iorst a sta o ił
latach kolejnych 96,3% w roku 2010, 96,5% w roku 2011,
97,2% w roku 2012 i 2013. W latach 2009w zakresie li z
ał h przedsię iorst
Tura a kształto ał się
sta o ił
– i h udział
badanym okresie w sposó
r.); 3% (2011 r.); 2,4% (2012 r. i
, % ogółu
zau aż ć
ależ
te de je
astępują : , %
aleją ą
gminie
r. ; , %
r. . W g i ie Tura a pod iot śred iej
ielkoś i
badanym okresie diagnostycznym odpowiednio: 0,65%; 0,59%; 0,57%; 0,45%;
0,33%.
80
2014
Ta . PODMIOTY WG KLAS WIELKOŚCI W GMINIE TURAWA W LATACH 2009-2013
W sz zegól ie ie
Mikroprzedsię iorst a: – osó
Małe przedsię iorst a: - osó
Śred ie przedsię iorst a: osó
Źródło: Głó
Oso
Urząd Stat st z
2009
743
28
5
oraz Ba k Da
h Lokal
2010
818
26
5
2011
850
26
5
2012
856
21
4
h.
fiz z e pro adzą e działal ość gospodar zą sta o ił
pod iotó
gospodar z h, a
dot h zaso
działal ość
roku astęp
pozio ie około
z iąza ą
z
hurto
h,
prze
, o z ajduje odz ier iedle ie
przedsię ior ó g i
oto kle,
Tura a
zakresie
i d
i detali z
sa o hodo
sło
łą zają
roku
udział te zasad i zo utrz
, % . Przedsię ior
ha dle
a
2013
880
22
3
także
udo
opisa
idual i
;
, % ogółu
a
ierali głó
apra ą
i t e
został a
ie
pojazdó
i przet órst e
ześ iej profilu za ho ań
oru pola asort
e to ego produktó
ta . .
Tab. OSOBY FI)YC)NE PROWAD)ĄCE D)IAŁALNOŚĆ GOSPODARC)Ą W GMINIE TURAWA
WEDŁUG SEKCJI PKD
W LATACH
-2013
W sz zegól ie ie
Oso fiz z e pro adzą e działal ość gospodar zą ogółe
Sekcja A- Rol i t o, leś i t o, ło ie t o i rybactwo
Sekcja E - Dosta a od ; gospodaro a ie ś ieka i i odpada i oraz działal ość
z iąza a z rekult a ją
Sekcja G - Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó sa o hodo
h,
łą zają oto kle
Sekcja I - Działal ość z iąza a z zak atero a ie i usługa i gastronomicznymi
Sekcja J - Informacja i komunikacja
Sekcja K - - Działal ość fi a so a i ubezpieczeniowa
Sekcja L - Działal ość z iąza a z o sługą r ku ieru ho oś i
Sekcja N - Działal ość zakresie usług ad i istro a ia i działal ość spierają a
Sekcja P - Edukacja
Sekcje S, T - Pozostała działal ość usługo a; Gospodarst a do o e
zatrud iają e pra o ikó ; gospodarst a do o e produkują e ro
i ś iad zą e usługi a łas e potrze
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
W grupie osó pra
orga iza j
h
ie ają
oraz Ba k Da
h Lokal
h pro adzą
2012
737
55
1
73
1
2013
758
48
1
80
1
153
171
158
178
34
38
8
11
7
73
27
14
37
9
25
33
39
9
12
7
71
28
17
42
8
26
h.
h działal ość gospodar zą a także jed ostek
h oso o oś i pra
ej
-
% sta o ią pod iot
81
sektora
pr
at ego. W sektorze pu li z
, %,
ato iast przedsię ior
gospodar zą
z iąza ą
sa o hodo
h,
z
łą zają
gospodarst a i do o
potrzeby). W
prze
iejsz
klu zo a role odgr
sektora pr
ha dle
a działal ość eduka j a po ad
at ego pro adzą głó
hurto
i detali z
;
ie działal ość
apra ą
pojazdó
oto kle, a także pozostałą działal oś ią usługo ą oraz
i zatrud iają
stop iu akt
sło ego oraz udo
2014
i pra o
ikó
(wyt arzają
ość tej grup pod iotó
a
łas e
dot z ła przet órst a
i t a ta . .
Tab. OSOBY PRAWNE I JEDNOSTKI ORGANI)ACYJNE NIEMAJĄCE OSOBOWOŚCI PRAWNEJ
W GMINIE TURAWA WG SEKCJI PKD 2007 W LATACH 20012-2013
Wysz zegól ie ie
Sektor publiczny ogółe
Sekcja E - Dosta a od ; gospodaro a ie ś ieka i i odpada i oraz działal ość
z iąza a z rekult a ją
Sekcja O - Administracja publiczna i o ro a arodo a; o o iązko e
za ezpie ze ia społe z e
Sekcja P - Edukacja
Sektor prywatny ogółe
Sekcja G - Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó sa o hodo
h,
łą zają oto kle
Sekcja I - Działal ość z iąza a z zak atero a ie i usługa i gastro o i z
i
Sekcja L - Działal ość z iąza a z o sługą r ku ieru ho oś i
Sekcja N - Działal ość zakresie usług ad i istro a ia i działal ość spierają a
Sekcja O - Administracja publiczna i o ro a arodo a; o o iązko e
za ezpie ze ia społe z e
Sekcja P - Edukacja
Sekcje S i T - Pozostała działal ość usługo a; Gospodarstwa domowe
zatrud iają e pra o ikó ; gospodarst a do o e produkują e ro
i ś iad zą e usługi a łas e potrze
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
h Lokal
h
82
2012
19
1
1
2013
19
1
1
1
1
2
1
1
2
10
2
1
125
4
1
18
12
25
10
2
1
128
4
1
18
12
27
2
10
3
2
2
8
2
10
4
2
2
8
3
1
11
23
3
0
11
24
W sek ja h B,C,D,E fu k jo o ało
2014
d a aś ie spółek ha dlo
latach 2012-
jed ej spółdziel i - odpowiednio w sekcji A i G oraz po ad
s tua ję, że spółpra a przedsię ior ó
roz iąza ie
głó
spółek
for ie spółek
il
il
h, po
h. Oz a za to
h jest zęś iej
stosunku do formy prawno-organizacyjnej spółek ha dlo
iera
h
t
ie spółek z ogra i zo ą odpo iedzial oś ią , a także spółdziel i ta . .
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WG FORMY PRAWNEJ W GMINIE TURAWA
W LATACH 2012-2013
Wysz zegól ie ie
Spółdziel ie ogółe
Spółdziel ie sekcji A
Spółdziel ie sekcji G
Spółki ha dlo e ogółe
Spółki ha dlo e - z udziałe kapitału zagra i z ego raze
Spółki ha dlo e - w sekcjach B,C,D,E
Spółki ha dlo e - w sekcji F
Spółki ha dlo e - w sekcji G
Spółki ha dlo e - z ogra i zo ą odpo iedzial oś ią raze
Spółki ha dlo e - z ogra i zo ą odpo iedzial oś ią z udziałe
zagranicznego
Spółki
il e ogółe
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
o ozarejestro a e oraz
W jątko o korz st ie przedsta ia się
w roku
, z łasz za przez oso
lata prz oszą
raź ie
2013
2
1
1
39
13
12
7
13
30
13
42
41
h Lokalnych
Analiza zmian w strukturze pod iotó gospodar z h
o ej uje także pod iot
kapitału
2012
2
1
1
37
14
12
6
12
29
14
gminie Turawa w latach 2009-2013
rejestro a e.
sytuacja w zakresie tworzenia nowych jednostek
fiz z e, jako i d
idual
h przedsię ior ó . Kolej e
aleją e zai tereso a ie zakłada ie
łas ej działal oś i
gospodarczej (tab.).
Tab. NOWO ZAREJESTROWANE W REJESTRZE REGON PODMIOTY GOSPODARKI
NARODOWEJ WG SEKTORÓW WŁASNOŚCIOWYCH W GMINIE TURAWA
W sz zegól ie ie
Spółki ha dlo e z udziałe kapitału zagra i z ego ogółe
Sektor prywatny - oso fiz z e pro adzą e działal ość
gospodar zą
2009
2010 2011
50
0
50
46
97
0
97
90
62
0
62
56
52
1
52
41
201
3
52
0
52
47
0
0
3
4
3
83
2012
2014
Sektor prywatny - spółki ha dlo e z udziałe kapitału
zagranicznego
Sektor prywatny - stowarzyszenia i orga iza je społe z e
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
W badanym okresie, w t
h Lokal
z a zą
gospodar z h zostało zarejestro a
0
0
1
0
2
0
1
4
1
roku
,
h
zakresie
h
0
sekcji F – Budo
aj ię ej pod iotó
i t o
pod iotó
G - Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó
sa o hodo
zarejestro a o po raz pier sz
sekcji C - Przet órst o prze
pod iotó , a
h,
. W sek ji
łą zają
oto kle
sło e –
pod iotó . W sek ji M - Działal ość profesjo al a, auko a i techniczna w latach 2009ł
o oarejestro a e pod iot . W lata h
(jedna jednostka w iągu
lat zarejestro a o
aj
-
iej pod iotó
sek ji B: gór i t o i wydobywanie (sektor
prywatny).
Tab. PODMIOTY NOWO ZAREJESTROWANE W SEKTORZE PRYWATNYM WG SEKCJI PKD
2007 ORAZ W GMINIE TURAWA W LATACH 2009-2013
W sz zegól ie ie
Sekcja A
Sekcja B
Sekcja C
Sekcja F
Sekcja G
Sekcja H
Sekcja I
Sekcja J
Sekcja K
Sekcja L
Sekcja M
Sekcja N
Sekcja P
Sekcja Q
Sekcja R
Sekcje S i T
Razem
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
Klu zo
dla o e
2012, w któr
jednostek w
2010
3
0
11
23
22
0
3
4
1
2
14
1
2
1
2
8
97
oraz Ba k Da
2011
3
1
6
14
14
3
2
0
2
1
5
1
2
2
1
5
62
h Lokal
2012
0
0
4
8
10
0
3
1
0
0
9
2
3
1
1
10
52
aj iększą li z ę
jed a jed ostkę
h jed ostek pra a
2013
2
0
8
11
10
1
4
1
1
0
3
3
2
1
2
3
52
Razem 2009-2013
8
1
35
71
68
4
20
6
5
3
33
10
10
5
8
26
313
h
skali przedsię ior zoś i
od oto a o
jednostek), w t
i sa orządo
2009
0
0
6
15
12
0
8
0
1
0
2
3
1
0
2
0
50
ieszkań ó
g i
rejestro a
Tura a
ł rok
h pod iotó
sektorze publicznym, w kategorii państ o
udżeto ego. Naj iększ
r. sta o ił przedsię iorst a osó fiz z
h
udział
rejestro a
jed ostek . W
84
h
h
r.
2014
rejestro a a została jed a orga iza ja sektora pr
i orga iza je społe z e, a w
r.
at ego
kategorii stowarzyszenia
rejestro a o jed ą spółkę ha dlo ą z udziałe
kapitału zagra i z ego ta . .
Tab. WYREJESTROWANE PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ Z REJESTRU REGON
W GMINIE TURAWA WG SEKTORÓW WŁASNOŚCIOWYCH
W sz zegól ie ie
Sektor publiczny - ogółe
Sektor publiczny - państ o e i sa orządo e jed ostki
pra a udżeto ego
Sektor prywatny - oso fiz z e pro adzą e działal ość
gospodar zą
Sektor prywatny - spółki ha dlo e z udziałe kapitału
zagranicznego
Sektor prywatny - stowarzyszenia i orga iza je społe z e
Źródło: Głó
2009
49
0
0
2010 2011
38
48
0
0
0
0
2013
38
0
0
49
45
38
37
48
44
57
56
38
35
0
0
0
0
1
0
1
0
2
1
0
0
1
0
0
Urząd Statystyczny oraz Bank Danych Lokalnych
Spośród pod iotó
rejestro a
h
ajli z iejszą grupę sta o ił
ależą e do sek ji G - Handel hurtowy i detali z ; apra a pojazdó
łą zają
o e ie
2012
58
1
1
oto kle – łą z ie
iała też duża li z a
pod iotó
rejestro a
rejestro a
sa o hodo
h pod iotó . ) a zą
h pod iotó
orga iza je
udział
h,
tej
sekcji F – Budownictwo (49
.
Tab. PODMIOTY WYREJESTROWANE WG SEKCJI I D)IAŁÓW PKD
WŁASNOŚCIOWYCH W GMINIE TURAWA
W sz zegól ie ie
Sektor publiczny - Sekcja P
Sektor prywatny, w tym:
Sekcja A
Sekcja C
Sekcja F
Sekcja G
Sekcja H
Sekcja I
Sekcja J
Sekcja K
Sekcja L
Sekcja M
Sekcja N
Sekcja O
2009
2010
ORA) SEKTORÓW
2011
2012
2013
Razem 2009-2013
0
0
0
1
0
2
1
0
0
3
1
6
6
9
18
1
3
0
1
0
2
2
0
5
8
10
2
3
1
2
0
1
0
0
7
12
8
3
5
0
1
1
2
0
0
6
12
11
4
1
1
4
0
3
1
1
4
8
8
1
1
0
0
1
3
2
0
28
49
55
11
13
2
8
2
11
5
1
85
Sekcja P
Sekcja Q
Sekcja R
Sekcje S i T
Razem
Źródło: Głó
0
1
5
1
49
Urząd Stat st z
oraz Ba k Da
2014
0
1
1
3
38
0
1
0
6
48
h Lokal
S tet z e zesta ie ie skaź ikó opisują
2
3
0
8
58
0
1
4
2
38
2
7
10
20
231
h
h przedsię ior ze za ho a ia G i
Tura a
w o szarze t orze ia pod iotó gospodarki arodo ej za iera ta .
Tab. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ – WSKAŹNIKI PR)EDSIĘBIORC)OŚCI DLA
GMINY TURAWA
W sz zegól ie ie
Pod iot pisa e do rejestru REGON a t s. lud oś i
Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON (na 10 tys.
lud oś i
Jed ostki kreślo e z rejestru REGON a t s. lud oś i
2009
811
52
51
Oso fiz z e pro adzą e działal ość gospodar zą a
osó
wieku produkcyjnym)
Fundacje, stowarzyszenia i orga iza je społe z e a t s.
ieszkań ó
Podmioty nowo zarejestro a e a t s. lud oś i wieku
produkcyjnym)
Źródło: Głó
Urząd Stat st z
W ogól
i
h Lokal
2011
914
64
2012
912
54
39
50
60
10,5
11,4
11,8
11,6
27
27
27
31
80
153
98
82
h
ila sie przedsię ior z h za ho ań, u zględ iają
rejestro a e pod iot
o ozarejestro a
oraz Ba k Da
2010
881
101
podkreślić
h pod iotó
ależ
stępo a ie dodat iego salda. Na
latach 2009-
rejestro a o
O dodatnim wyniku przesądził zasad i zo za ho a ia przedsię ior ó
to zarejestro a o rekordo ą dla G i
rejestro a iu podlegało
o ozarejestro a e
Tura a li z ę
pod iotó .
roku 2010, kiedy
pod iotó . W t
sa
roku
jed ostek. Naj ardziej iekorz st ą s tua ję zao ser o a o
w roku 2012: odpowiednio 52 nowozarejestrowane i
rejestro a
h pod iotó .
86
2014
RO)D)IAŁ VII. ROLNICTWO I LEŚNICTWO W GMINIE TURAWA
Woje ództ o opolskie jest regio e
sokoto aro
rol i zo-prze
sło
, opart
a
rol i t ie, które u sprz jają korz st e warunki klimatyczne i glebowe.
Rol i t o
oje ództ a opolskiego jest jed
z jego
aż iejsz h pote jałó , o
skła ia do trakto a ia rol i t a, jako aż ej składo ej polit ki regio al ej83.
Woje ództ o opolskie jest jed
produk ji rol ej: izi
w stosu ku do i
urodzaj e gle
z ajlepsz h regio ó
Polski pod
e, płaskie, lekko faliste ukształto a ie tere u,
h regio ó kraju84.
ru at e, ilaste i
produk j ej położo e są
ad . O szar o aj
alora h
i ugoró
a gru ta h or
ższej artoś i rol i zej przestrze i
połud io ej i za hod iej zęś i regio u opolskiego. Są to tere
produk ji rol ej i opartego
h
ższe te peratur
% po ierz h i oje ództ a opolskiego sta o ią
o bardzo korzystnych warunkach przyrodniczo-gle o
oz a z
a
h, ędą e podsta ą dla i te s
iej przet órst a rolno-spoż
po z ko
h i tur st z
h jest tu
aj iższa
h. Ró
kraju, a
opolskiego skaź ik te
osi
po i
produk ję rol i zą regio u
podej o a
peł e
po sta ie
zró
oże
asta ie ie
o ześ ie li z a odłogó
skaź ik
alor za ji rol i zej
o
h
ć
iejs pra
a ie li z
gospodarst
85
oje ództ a
.
a rol i t o
sokoefekt
szelkie przedsię zię ia
o ażo ą e erget kę oraz szelkie działa ia i i
regio al ego
zrost ko kure
h dla rol i t a źródeł do hodu
przedsię iorst fu k jo ują
Poró
, pkt
zostać o jęte
korz sta ie
h działań
się alter at
kraju
oj. opolskiego jest
i intensywne. Wspar ie
u ożli iają e
, pkt
oraz
ej
zego, a także o szar
przestrzeni produkcyjnej lokuje region opolski na 1 miejscu w Polsce - dla
Spe fiką
zględe
pote jału
rol i t a 86.
j oś i o szaró
tur st ka
z a ia ie ko kure
e
łą zają e
est je
Efektem
iejski h, poja ie ie
iejska, agrotur st ka ,
j oś i
ał h i śred i h
h a t h tere a h87.
rol
h i po ierz h i uż tkó
rol
h
oj. opolski
w roku 2002 oraz 2010 przedstawiono w tabeli.
83
Materiał ro o z do
w ramach procesu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, op. cit., s. 106107.
84
J. Sebesta, Sytua ja rol i twa w regio ie opolski w ko tekś ie wy agań prze ysłu rol o-spożyw zego,
I ż ieria Rol i za
/
, s. .
85
Ibidem, s. 13.
86
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 107.
87
Ibidem, s. 107.
87
2014
Tab. LIC)BA GOSPODARSTW ROLNYCH I POWIER)CHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH W WOJ.
OPOLSKIM W ROKU 2002 ORAZ 2010 R.
Lata
Liczba
gospodarstw
rolnych w tys.
Powierzchnia
użytków
rolnych
w tys. ha
Śred ia
powierzchnia
użytków rol y h
w gospodarstwie
rolnym w ha
2002
2010
2010
2002
2010
2010
74
45
60,5
56
37
65,9
560,2
517,9
92.5
532,3
516,1
97.0
7,6
11.6
152.8
9,5
14,0
147.1
Wysz zegól ie ie
Gospodarst a rol e ogółe
2010 (2002= 100)
W tym gospodarstwa rolne
pro adzą e działal ość rol i zą
2010 (2002= 100)
Źródło: Po sze h
Opole 2011, s. 18.
Spis Rol
W
. Raport z
r. od oto a o
spadek o
%
poró
ikó
oje ództ a opolskiego, Urząd Stat st z
a iu do
r. ,
t
t s. gospodarst
t s. gospodarst
Opolu,
rol
h
pro adzą
h
działal ość rol i zą rośli ą lu /i z ierzę ą .
W ta . zesta io o grup o szaro e uż tkó rol
h
ha oraz
odsetka h ogółu
gospodarstw w woj. opolskim w 2002 r. oraz w roku 2010.
Tab. LIC)BA GOSPODARSTW ROLNYCH WEDŁUG GRUP OBS)AROWYCH UŻYTKÓW
ROLNYCH W WOJ. OPOLSKIM
Wysz zegól ie ie
Grupy o szarowe użytków rol y h w ha
0-1
1-5
5-10
10-15
15-20
20-50
2002 (w tys.)
32
24
8
4
2
3
50
i wię ej
1
2010 (w tys.)
16
13
6
3
2
3
1
W odsetka h ogółu gospodarst
2002
43,5
31,7
10,9
5,4
2,7
4,4
1,4
2010
36.5
29.1
13,1
6,8
4,1
7,3
3.1
2010 (2002= 100)
50.7
55.4
72,7
76.4
91.3
100.7
134.2
Źródło: Po sze h
Opole 2011, s. 18.
Spis Rol
W iki PSR
gru tó
i uż tko
. Raport z
ikó
skazują a z a z e z ia
oje ództ ie opolski , zaró
ikó . )
o
iejsz ła się po ierz h ia gru tó
za hodzą e
strukturze uż tko a ia
edług kieru kó
ależą
Opolu,
użytkowania, jak
h do gospodarst
88
rol
h.
Po ierz h ia gospodarst rol
z
r.
ła
iejsza o
Większość uż tkują e
iej iż
h
r.
2014
iosła
, t s. ha i
poró
a iu z da
i
t s. ha, tj. o , %88.
, %
t s. gospodarst
, sta o ił
gospodarst a
ha UR,
, % - gospodarst a zaj ują e od
do
aj
iejsze
iej iż
ha
tys.), 6,7% gospodarstwa o powierzchni 50-100 ha (3 tys.), najmniej, bo 4,4% - gospodarstwa
aj iększe uż tkują e
r. od oto a o
i ię ej ha89. Naj iększą d a ikę spadku
śród gospodarst
gdzie li z a gospodarst
z
aj
od iesie iu do
iejsz h o po ierz h i - ha uż tkó
iejsz ła się o
%. )
rol
h,
iejsz ła się także li z a gospodarst
o powierzchni 5-20 ha UR (o 21,7%) i liczba gospodarstw z grupy obszarowej 20-50 ha (o
8,3%)90. ) a zą o
zrosła ato iast li z a gospodarst
i ię ej UR – o po ad
z ia
% z
są po ol e, a
harakter zują
oj. opolskie
gospodarst
dalsz
h się dużą li z ą dro
o po ierz h i uż tkó
około
do
rol
h
aj iększ h o po ierz h i
. Podkreślić prz t
ha i ię ej
% , pod zas gd odsetek gospodarst
ależ , że
iągu zali za e jest do grup
h gospodarst
iósł
aj
rol
ha
oje ództ
h: odsetek gospodarst
r. zaled ie
, %
002 r. –
iejsz h, o po ierz h i -5 ha 64,4% (w
2002 r. – ponad 75%)91.
W strukturze zasie ó
os lo ał
i te s
a pozio ie
oje ództ a opolskiego do i ują z oża, które
, % ałko itej po ierz h i zasie ó ,
e psze i a i ję z ień. Woje ództ o opolskie
rzepaku i rzepiku
po ierz h i
ogól ej po ierz h i zasie ó
oje ództ ie ,
– aj
, % zasie ó
t
róż ia
ższ
r.
sz zegól oś i
soki udział zasie u
Pols e
, %
ogól ej
oje ództ ie sta o ią z oża
podstawowe z mieszankami, 3,1% - buraki cukrowe, a 2,0% - zie
iaki. Należ zau aż ć, że
od
rol
roku struktura zasie ó , tak
osiła
Na przestrzeni lat 2010–
kaz
uległ z
ał te de ję
zrosto ą
iejsze iu osiągają pozio
oje ództ ie uż tkó
, ha o e
plo
,
z óż podsta o
poró
a iu z rokie
h
gospodarst a
roku92.
hz
iesza ka i z ożo
poprzed i , po z
, dt/ha i jed o ześ ie
ł
aj
88
ższe
i
r.
kraju.
Po sze h Spis Rol
. Raport z
ikó
Opolu, Opole
2011, s. 20.
89
Materiał ro o z do
w ramach procesu przygotowania Strategii rozwoju województwa opolskiego, op. cit., s. 108.
90
Ibidem, s. 108.
91
Ibidem, s. 108.
92
Ibidem, s. 108.
89
Powierzchnia upra
z óż podsta o
hz
2014
iesza ka i z ożo
się o , %, a z ior t h zie iopłodó
ł
iższe o , %
i
r. z iększ ła
skali roku przed rokie
o 1,1%).93
Po ierz h ia ogól a G i
gru tó
a tere ie G i
tere ó
łaś i iele
ędą e
jest
gru tó
zarządzie Lasó
gru tó
Tura a
osi
ha. Do i ują ą for ą
łas ość pr
at a. Drugi
pod
zględe
jest Skar Państ a, do którego ależą
Państ o
zaso a h ko u al
h. G i a
h. Do G i
tere . Według sta u a
.
h i
.
leś e
h po ierz h i
ależą tere , a któr h zlokalizo a e są
oiska, itp. , urządze ia i frastruktur te h i z ej g i
sz zegóło
po ierz h i
.i . tere
ie posiada z a zą
ko u al e o iekt i urządze ia usługo e szkoł , przedszkola, o iekt
gminnych, ro ó
łas oś i
eliora j
e
e tar e, ś ietli e,
s pisko ś ie i , tere
h oraz
ie ielkie
r. ielkość po ierz h i
dróg
iezagospodaro a e
zaso a h g i
h
osiła
617,5 ha, w tym:94

594,7 ha - gru t t orzą e g i

4,7 ha - grunty przekaza e

zasó
ieru ho oś i,
tr ał zarząd g i
18,1 ha - gru t przekaza e
uż tko a ie
jed ostko
orga iza j
,
ie z ste, z zego , ha oso o
fizycznym).
W ta . zesta io o uż tko a ie gru tó
gospodarst a h rol
hG i
Tura a
lata h
Powszechnego Spisu Rolnego: 2002 r. oraz w 2010 r.
Tab. UŻYTKOWANIE GRUNTÓW W GOSPODARSTWACH ROLNYCH GMINY TURAWA W
R. ORAZ W 2010 R.
PSR 2002
Wysz zegól ie ie
PSR 2010
2002=100
W ha
W %
W ha
W %
Gru t ogółe
5025,21
100
3812,64
100
75,87%
Uż tki rol e
4576,78
91,1
3529,85
92,58
77,13%
Ugory
201,34
4,0
25,70
0,67
12,76%
Sady
5,50
0,1
49,44
1,3
898,91%
Łąki
1008,54
20,1
868,82
22,79
86,15%
76,91
1,5
69,31
1,82
90,12
Pastwiska
93
Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w
r., Urząd Stat st z
Opolu,
Opole 2014, s. 14.
94
Zmiana studium uwaru kowań i kieru ków zagospodarowa ia przestrze ego g i y Turawa, załą z ik r
do u h ał r l/
/
Rad G i
r., REGIOPLAN, Wro ła
,
90
2014
Las i gru t leś e
211,22
4,2
145,20
3,81
68,74
Pozostałe gru t
237,21
4,7
137,59
3,61
58,0
Źródło: da e stat st z e PSR
. i PSR
.
Sz zegóło a a aliza da
z
h za art h
iejszają ą się po ierz h ię gru tó
r.
w
=
. Jed o ześ ie,
sposó
a także uż tkó
W G i ie Tura a
ha do
edług da
r. prze ażał
gospodarst a h rol
zrosła
r.
las i gru t leś e
h ędą
,
,
ałe gospodarst a rol e
h da e z
% ogól ej po ierz h i G i
% ogól ej po ierz h i gru tó
%, a pozostałe zie ie oraz ieuż tki
h e łada iu gospodarst rol
sposó : gru t or e – 70,44 %; sady – ,
r. w Gminie
ha, z tego gru t or e - 3567 ha, a lasy
ha95. Gospodarst a rol e sta o ią
Tura a. Uż tki rol e sta o ił
,
gospodarstw rolnych,
%. Nato iast struktura
h kształto ała się
astępują
%; łąki – 27,80 %; pastwiska – 1,48 %96.
W ta . za arto harakter st kę gospodarst rol
edług siedzi
G i ie Tura a
ie upra ą zie i oraz hodo lą. ) pu ktu
Tura a uż tki rol e zaj o ał po ierz h ię
uż tkó rol
h
iez ier i d a i z
h z
ha, zaj ują e się głó
idze ia przez a ze ia gru tó
i gru t leś e
rol
hG i
Tura a
r. i
Wysz zegól ie ie
R. I
R. WEDŁUG SIED)IBY
2002 r.
Liczba
2010 r.
Powierzchnia w ha
Liczba
Grunty
ogółe
Uż tki rol e
Powierzchnia w ha
Ogól a
Uż tkó
rolnych
Ogółe
1040
5025,21
4576,78
355
3812,64
3529,85
Do 1 ha
372
230,91
163,34
12
17,47
17,47
1 – 5 ha
493
1242,31
1083,31
186
535,71
535,71
5 – 10 ha
83
648,54
589,61
67
532,31
532,31
10 – 15 ha
36
462,04
422,48
32
405,28
405,28
56
2441,41
2317,44
58
2321,87
2321,87
Źródło: da e stat st z e Po sze h ego Spisu Rol ego z
95
96
Ibidem, s. 67.
) ia a studiu
r.
gospodarst a.
Tab. GOSPODARSTWA ROLNE GMINY TURAWA W
GOSPODARSTWA
ha i ię ej
a
około -krotnie).
powierzchnia sadó
o areale od
ogółe
ta eli poz ala z ró ić u agę
r. oraz z
r.
ego g i y Turawa, op. cit., s. 66.
91
Gospodarst a ardzo
aż
% ogól ej li z
2014
ałe działki rol e , to jest o areale do ha, sta o ił
gospodarst
G i ie. Gospodarst a
ha sta o ił
lisko
ha - pra ie
% ogółu, a gospodarst a duże o areale po
r.
ałe, to jest o areale od
%, ato iast gospodarst a śred ie, … o po ierz h i od
ogółu. Ge eral ie li z a gospodarst
o areale do
żej
ha sta o iła
do
ha do
ha sta o ił
lisko
%
G i ie Tura a aż
%
ha sta o ił
r.
ałoś i97.
Gospodarst a rol e o po ierz h i uż tko ej od
w G i ie Tura a po iżej
% ogól ej po ierz h i, a o szar uż tkó
gospodarst a h ie przekra zał
%. Da e z roku
z iększa ia po ierz h i gospodarst rol
o po ierz h i
li ze
ha i
h
skazują
rol
h
t h
raź ie a te de ję
G i ie Tura a. W roku
ię ej sta o ił , jakkol iek
oś i, ale po ierz h ia zaj o a
przekro z ła
ha do
gospodarst a
ie ielki udział pod
zględe
h przez te gospodarst a uż tkó
i h
rol
% i h ogól ej po ierz h i.
Tab. STRUKTURA GOSPODARSTW ROLNYCH W
GOSPODARSTWA W %
Wysz zegól ie ie
R. WEDŁUG SIED)IBY
2010 r.
Powierzchnia
Ogól a
Ogółe
R. I
2002 r.
Liczba
Liczba
Uż tkó rol
(99,99)
Ogól a
Uż tkó
rolnych
100
100
100
100
Do 1 ha
35,77
4,6
3,57
3,38
0,46
0,46
1 – 5 ha
47,4
24,72
23,67
52,39
14,05
14,08
5 – 10 ha
7,98
12,91
12,88
18,87
13,96
13,76
10 – 15 ha
3,46
9,19
9,23
9,01
10,63
10,66
5,39
48,58
50,64
16,34
60,9
61,04
ha i ię ej
100
h
Powierzchnia
100
Struktura o szaro a gospodarst
rozdro
io a. Większość
rol
roku 600 gospodarstw (57,
97
,
%
r. oraz z
h
r.
G i ie Tura a
ła
ardzo
ał h gospodarst poszukuje i ędzie poszuki ać dodatko
pozarol i z h źródeł do hodu. Na podsta ie da
gospodarst
h
h z Po sze h ego Spisu Rol ego z
% ogółu pro adziło
łą z ie pozarol i zą,
h,
łą z ie działal ość rol i zą,
gospodarst
,
%
Ibidem, s. 68.
92
rol i zą
i pozarol i zą, a
gospodarst a
,
%
i pozarol i zej. Po adto ależ zaz a z ć, że
skupiało
s oi
łada iu
,
2014
ie pro adziło działal oś i rol i zej
gospodarst a o areale
ha z
,
iększ
iż
ha
ha ogól ej po ierz h i gospodarst
rolnych, czyli 57,78 %98.
W roku
trzod
gospodarst a h rol
hle
ej, z łasz za
ajli z iej
o szaro
hG i
Tura a zaj o a o się głó
duż h gospodarst a h rol
stępo ała także hodo la
h po ierz h i uż tkó rol
dła,
poró
ie hodo lą
h. W tego t pu gospodarst a h
a iu z pozostał
h gospodarst rol
i kategoria i grup
h.
Tab. )WIER)ĘTA GOSPODARSKIE WEDŁUG GRUP OBS)AROWYCH POWIER)CHNI UŻYTKÓW
ROLNYCH W 2002 R. (W SZT.)
Grupy obszarowe
użytków rol y h
Ogółe
B dło
Trzoda chlewna
Ogółe
sztuka h
duż h sd *
1566
5805
2157 (2156)
Do 1 ha
7
16
11
1 – 5 ha
220
473
258
5 – 10 ha
247
681
310
10 – 15 ha
243
760
311
849
3875
1266
Ogółe
ha i ię ej
* Do przeli zeń pogło ia z ierząt gospodarski h a sztuki duże prz jęto podsta o e gatu ki tj.
hle ą, o e i ko ie.
r.
Strukturę udziału posz zegól
G i
Tura a
edług grup o szaro
przedsta io o
Tab.
h kategorii z ierząt gospodarski h
dło, trzodę
gospodarst a h rol
h po ierz h i uż tkó
rol
h
STRUKTURA )WIER)ĄT GOSPODARSKICH
POWIER)CHNI UŻYTKÓW ROLNYCH W
R.
Grupy obszarowe
użytków rol y h
WEDŁUG
GRUP
OBS)AROWYCH
B dło
Trzoda chlewna
Ogółe
szt. duż h SD *
w szt.
Ogółe
100
100
100
Do 1 ha
0,45
0,28
0,51
1 – 5 ha
14,04
8,15
11,97
) ia a studiu
r.
ta eli po iżej.
Ogółe
98
h
ego g i y Turawa, op. cit., s. 66.
93
2014
5 – 10 ha
15,77
11,73
14,38
10 – 15 ha
15,52
13,09
14,42
54,22
66,75
58,72
ha i ię ej
* Do przeli zeń pogło ia z ierząt gospodarski h a sztuki duże prz jęto podsta o e gatu ki tj.
hle ą, o e i ko ie.
r.
W ta . zesta io o pogło ie z ierząt gospodarski h
Tura a
r. raz z li z ą gospodarst rol
dło, trzodę
gospodarst a h rol
h, pro adzą
h G i
h produk ję z ierzę ą.
Tab. )WIER)ĘTA GOSPODARSKIE W GOSPODARSTWACH GMINY TURAWA W
Bydło raze
Liczba gospodarstw
2010 (2002=100)
Pogło ie z ierząt gospodarski h
2010 (2002=100)
Sz zegóło e da e PSR
Dró ogółe
Trzoda chlewna
razem
137
50,93%
6227
107,27%
102
44,74%
1421
90,74%
R.
229
8730
84,97%
10 r.
skazują, że z ierzęta gospodarskie
sztuka h duż h
utrzymywano w 253 indywidualnych gospodarstwach rolnych w Gminie Turawa.
Wskaź ik jakoś i rol i zej przestrze i produk j ej G i
po iżej pozio u śred iego i
iększość i d
po ierz h i określają ogra i zo e
idual
ożli oś i upra
Tura a kształtuje się jed ak
h gospodarst
rol
h o
ałej
rośli i roz oju gospodarki rol ej a
jej terenie99.
Według da
ogól ej li z
h Po sze h ego spisu rol ego z roku
gospodarst
rol i zej. W grupie tej
do hodó z i
do o
ajli z iej
h iezaro ko
h aż
uz ski ał
oraz z
r. spośród
do hod
z działal oś i
ł jed ak repreze to a e gospodarst a rol e
h źródeł poza e er turą i re tą
gospodarst
99
ez
.
Stro a i ter eto a Urzędu G i y Turawa: http://www.turawa.pl/cms/php/strona.php3?cms=cms_turaw&
lad=a&id_dzi=7&id_men=12 (10.05.2014 r.).
94
2014
Tab. GOSPODARSTWA DOMOWE W GMINIE TURAWA ) DOCHODAMI ) RÓŻNYCH ŹRÓDEŁ
WEDŁUG PSR
ORA)
Liczba
Wysz zegól ie ie
2010=2002
Gospodarst a do o e ogółe
355
) działal oś i rol i zej
353
Bez do hodó z działal oś i rol i zej
2
Z dochodami z pozarol i zej działal oś i gospodar zej
138
Z dochodami z pracy najemnej
147
) do hoda i z i
h iezaro ko
16
) do hodó z e er tur i re t
106
Bez do hodó z e er tur i re t
247
Bez do hodó z pozarol i zej działal oś i gospodar zej
217
Bez do hodó z pra
208
Bez do hodó z i
aje
ej
h iezaro ko
iz
339
r.
G i a Tura a harakter zuje się dużą lesistoś ią tere u. Tere
Tura a zaj ują po ad
% jej po ierz h i ogól ej. Ko pleks leś e
w pół o ej i połud io o-za hod iej zęś i G i , sta o ią
Gminy – pod
zględe
dot zą ej zaso ó
gru tó leś
flor st z
, ekologi z
prz rod i z h G i
h ogółe
leś e
e
i krajo razo
G i ie
stępują głó
ie
alor prz rod i z
opisa e
zęś i
Tura a . W ta . zesta io o po ierz h ię
oraz po ierz h ię lasó
G i ie Tura a
lata h
-2012.
Tab. LEŚNICTWO WEDŁUG FORM WŁASNOŚCI W GMINIE TURAWA W LATACH 2006-2012
Wysz zegól ie ie
Powierz h ia gru tów leś y h ogółe
Lesistość %
Gru t leś e pu li z e ogółe
Gru t leś e pu li z e Skar u Państ a
Gru t leś e pu li z e Skar u Państ a
zarządzie Lasó Państ o
h
Gru t leś e prywatne
Powierz h ia lasów ogółe
Las pu li z e ogółe
Las pu li z e Skar u Państ a
Lasy publiczne Skar u Państ a
w zarządzie Lasó Państ o
h
2006
8868,9
50,1
8669,9
8424,3
8385,6
2007
8868,4
50,1
8668,2
8422,6
8389,1
2008
8875,0
50,2
8673,2
8427,6
8389,1
2009
8905,4
50,4
8702,2
8456,6
8391,3
2010
8912,5
50,4
8701,8
8456,2
8391,4
2011
8911,9
50,4
8701,4
8455,8
8391,1
2012
8923,5
50,5
8699,6
8454,0
8390,2
199,0
8627,9
-
200,2
8627,7
-
201,8
8634,2
-
203,2
8669,4
-
210,7
8676,3
8465,6
8226,6
8161,8
210,5
8675,8
8465,3
8226,3
8161,6
223,9
8687,5
8463,6
8224,6
8160,8
95
2014
Las pu li z e Skar u Państ a
w zaso ie Włas oś i Rol ej SP
Lasy publiczne gminne
Las pr at e ogółe
Źródło: da e stat st z e Głó ego Urzędu stat st z ego oraz Ba ku Da
da
6,0
239,0
h Lokal h.
o ser uje się z iększa ie po ierz h i gru tó
W latach 2006jątkie
-
h z roku
, o skutkuje zroste
leś
6,0
6,0
239,0
210,5
239,0
223,9
h ogółe
skaź ika lesistoś i dla G i
z
Tura a
z 50,1% (dane z 2006 i z 2007 r.) do poziomu 50,5% (w roku 2012).
Po ierz h ię lasó
Skar u Państ a
G i ie Tura a, które ie sta o ił gru tó leś
lata h
h łas oś i
-2012 zawarto w tab.
Tab. LASY NIESTANOWIĄCE WŁASNOŚCI SKARBU PAŃSTWA
Wysz zegól ie ie
Po ierz h ia gru tó leś h ogółe
Las ogółe
Lasy ochronne
Gru t leś e pr at e ogółe
Gru t leś e pr at e osó fiz z h
Gru t leś e pr at e las o hro e
Gru t leś e g i e ogółe
Gru t leś e g i e las ogółe
Gru t leś e g i e las o hro e
Źródło: da e stat st z e Głó
ulegała stop io e u poszerza iu
, % po ierz h i z roku
=
, utrz
gru tó
ują
ogółe . Od roku
o charakterze lasó o hro
2007
445,80
439,40
434,70
200,20
199,90
200,20
245,60
239,20
234,50
2008
447,40
441,00
462,50
201,80
201,60
228,00
245,60
239,20
234,50
2009
448,80
442,20
473,20
203,20
203,20
228,00
245,60
239,00
245,20
ego Urzędu stat st z ego oraz Ba ku Da
Po ierz h ia gru tó leś
powierz h ię ogółe
2006
444,60
438,20
268,50
199,00
199,00
34,00
245,60
239,20
234,50
leś
h Lokal
h ogółe , które ie sta o ił
lata h
, sta o ią
-
. )asad i zo
h pr
a dot h zaso
at
h
ał
zrost
2010
456,30
449,70
453,20
210,70
210,50
208,00
245,60
239,00
245,20
2011
456,10
449,50
453,20
210,50
210,30
208,00
245,60
239,00
245,20
2012
469,50
462,90
453,20
223,90
223,70
208,00
245,60
239,00
245,20
h.
łas oś i Skar u Państ a
ostat i
ada
ada
roku
okresie z iększa o
r. o po ad
, % - rok
pozio ie o szar gru tó
leś
h g i
h
astąpiło z iększe ie po ierz h i gru tó
leś
h g i
h
h
zrost o po ad , % .
96
2014
RO)D)IAŁ VIII. RYNEK PRACY W GMINIE TURAWA
R ek pra
przestrze
po i ie
każdego regio u sta o i
h, społe z
ć rozpatr
padko ą u aru ko ań środo isko
h, gospodar z h, a także i frastruktural
a
ałko it
pracy jest jednym z t h ele e tó
oder a iu od
skaza
gospodarki, któr
łą z
h, t
sa
o dzieje się
w przedsię iorst a h
sektor przedsię iorst
a jed o ześ ie, poprzez
sektorze przedsię iorst , a z drugiej
p.
zrost
pł
ezro o ia jest
a do hod lud oś i egat
produkty i usługi dostar za e przez t h sa
jest za sze po hod ą s tua ji
o e ie da
h
z opóź ie ie
h stro regio u
ko tekś ie r ku pra
iedopaso a ie struktur podaż do pop tu,
za hod iej
oje ództ a,
zarejestro a
h oraz
ż ia, a także ros ą
o e ko iet, iepeł ospra
W oje ództ ie opolski
li z
ieszkań ó i a ko ie
r. w gospodar e arodo ej
oże
ko ie
ezro ot
h
soki udział ezro ot
ieku po
sz stki
ogól ej li z ie
h. I
ą,
żej
lat
h po iżej
egat
roku
ą k estią jest,
i a ji a r ku pra
101
.
latach 2010–2013 obserwowano systematyczny spadek
r.
iosła o a
, t s., tj. o , %
iej iż
oje ództ a opolskiego pra uje po ad trz sta t się
z czego ponad 73% w sektorze prywatnym. Prze
gospodar e, udo
.
stępo a ie zja iska d skr
h i osó
o dzieje się
z niskimi kwalifikacjami lub bez zawodu
iepeł ospra
zdiagnozowane w ielu ada ia h,
a to,
ższe – rejestrowane - bezrobocie w zęś i
soki udział osó
udział osó
azują e a e pir z ej
zali z ć ależ przede
soki udział długotr ale
w strukturze ezro o ia. Niepokój udzić
100
uje a pop t a
. S tua ja a r ku pra
reaguje
osi z reguł kilka k artałó
a ko iu kturę
ie oddział
h przedsię ior ó
skazują, że r ek pra
a
po hod ą
de zji przedsię ior ó ,
real ej sferze gospodarki. A aliz
w gospodar e. Opóź ie ie to
Do sła
pł
ikie
ie
h deter i a t. R ek
z sektorem gospodarstw domowych. Sytuacja na rynku pracy jest z jed ej stro
tego,
h,
i t o , %, rol i t o
sł skupia
, %, a usługi ie ałe
, % pra ują
% da e
r. . Opolski r ek pra , jak skazują iektórz autorz , uz a a
100
h
2012
osó ,
ałej
g sta u a
jest „r kie
Diag oza i prog ozy akroeko o i z e dla województwa opolskiego ze sz zegól y uwzględ ie ie ry ku
pracy, UMWO, Opole 2009.
101
Materiał ro o z do wypracowania Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
, op. cit., s. 193194.
97
2014
pomocniczego pracownika. Jest to rynek ubogi, jeśli hodzi o zróż i o a e i ieka e ofert
pra
z iąza e z o
opolski
i te h ologia i, auka i te h i z
jest ró
w poró
ież
aj
iej ofert pra
i i społe z
dla osó
z
i …
ższ
regionie
kształ e ie
a iu z innymi regionami w kraju”102.
W 2011 r. w oj. opolski
zatrud ie ia
oszą
od lat
, %. Naj
ższ
w Opolu (56,6%) oraz w po iata h: a
a aj iższ
stępo ał jede
spół z
sło ski
po iata h: prud i ki
ik akt
z aj iższ h
skaź ikó
oś i za odo ej
, % , rzeski
, % , kędzierz ńsko-kozielski
i opolski
stąpił
po
, %,
, % i głu z ki
(47,6%)103.
Wyniki Bada ia Akt
oś i Eko o i z ej Lud oś i BAEL zrealizowanego dla woj.
opolskiego w IV kwartale w latach 2010–
kazał , że
w ogól ej li z ie osó
, %
ieku
lat i
r.
49,2% w roku 2013)104. w
iósł
a ier
, % śred io
h za odo o po .
iska akt
przez
ieszkań ó
ik akt
ło
woj. opolskim
h za odo o li z ła
, t s.,
, t s. osó . Należ jed ak pa iętać, że
oże tak z pozytywnych, jak i skrajnie negatywnych
h ależ przede
sz stki
auka oraz pod osze ie k alifikacji
– grupa ta stanowi ok. 20% biernych zawodowo. Powodem niskiej
ość ok.
sz stki
przejś ia a e er turę i re tę ok.
% , o o iązki rodzi
e,
t
% , horo
z iąza e z prowadzeniem domu
(ok. 12%) oraz w niewielkim stopniu przekonanie o ie oż oś i z alezie ia pra
zerpa ie
pra ują
h
sz stki h z a
h
pra ują
h
lu
ożli oś i jej z alezie ia105. Na r s. przedsta io o li z ę
gospodarce narodowej w oje ództ ie opolski
d a ikę li z
h
2010 r. do 48,8% w 2012 r. oraz
oś i za odo ej
, % . Li z a osó akt
ikać
oś i są jed ak przede
i iepeł ospra
spół z
lat i ię ej
ość lud oś i
przesła ek. Do poz t
akt
kraju
ię ej z
zrastał udział pra ują
Pols e i
latach 2002-2009 oraz
latach 2003-2009 (rok
poprzedni=100).
102
T. Sołdra-G iżdż, Kształ e ie ustawi z e w województwie opolski . Stan na 2010 r. ekspert za, zęść I ,
Opole 2010.
103
Pozio ży ia ieszkań ów w województwie opolski , sytua ja rodzi , po o ezro ot y i oso o
wyklu zo y , iwelowa ie skutków dysfu k ji społe z y h, Regio al Ośrodek Polit ki Społe z ej, Opole
2012, s. 15.
104
Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w 2012 r., Urząd Stat st z
Opolu,
Opole 2013, s. 13.
105
Materiał ro o z do
w ramach procesu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, op. cit., s. 200.
98
2014
Rys. LIC)BA PRACUJĄCYCH W GOSPODARCE NARODOWEJ W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM
W LATACH 2002ORA) DYNAMIKA LIC)BY PRACUJĄCYCH W POLSCE
I WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM W LATACH 2003-2009 (ROK POPRZEDNI=100)
Źródło: Materiał ro o z do pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
, Urząd
, s.
.
W 2013 r. w poró
a iu z
r. zrósł zaró
i skaź ik zatrud ie ia prz ró
w ogól ej li z ie osó
)
iejsz ł się ró
o zes
ieku
lat i
ież odsetek ier
o spół z
spadku stop
ik akt
oś i za odo ej, jak
ezro o ia. Udział ezro ot
h
ię ej z alał z 4,7% w 2010 r. do 3,9% w 2013 r.
h za odo o z
, %
2010 r. do 46,9% w 2013 r.).
W latach 2006–2008 odnotowano w woj. opolskim wzrost prze ięt ego zatrud ie ia
w sektorze przedsię iorst
skali roku. Od
r. te de ja ta uległa od ró e iu
i astąpił spadek prze ięt ego zatrud ie ia, któr pogłę ił się
jątkie
z
prze ięt ego
r.
iez a z
zatrud ie ia
uległo także o
2010 r. w latach 2010–2013,
zrost prze ięt ego zatrud ie ia - o , %
sektorze
przedsię iorst
prze ięt e zatrud ie ie
w skali
astąpił spadek
roku106.
w 2012
r.
skali roku w sektorze przedsię iorst
iże iu i ukształto ało się a pozio ie
, t s. osó , tj. o , % iższ
w stosunku do poprzedniego roku (wobec wzrostu o 0,2% w 2011 r.)107. W skali kraju
od oto a o
po
zrost prze ięt ego zatrud ie ia
zroś ie o 3,2% w 2011 r.). w
zatrudnienia, w granicach od 1,5% w łódzki
oje ództ a h,
aj iększ
poró
a iu z rokiem poprzednim o 0,1%
oje ództ a h
do , %
astąpił spadek prze ięt ego
śląski . Wzrost od oto a o
dol ośląski , tj. o 1,5%. W oje ództ ie lu uski
106
Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w 2013 r., op. cit., s. 13.
Ibidem, s. 29.
107
99
7
2014
prze ięt e zatrud ie ie pozostało a pozio ie z liżo
do oto a ego przed rokie
W tab. zestawiono dane dot zą e prze ięt ego zatrud ie ia
108
.
sektorze przedsię iorst
w latach 2005, 2011, 2012.
Tab. PR)ECIĘTNE )ATRUDNIENIE W SEKTOR)E PR)EDSIĘBIORSTW W LATACH 2005, 2011,
2012 W TYSIĄCACH W TYS.
Wysz zegól ie ie
Polska
2005
2010
2011
2012
2013
4769,3
5260,9
5544,1
5548,7
5494,5
93,0
96,6
96,8
96,3
90,9
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie: Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego
w 2013 r., Urząd Stat st z
Opolu, Opole 2013, s. 29; Raport o sytuacji społe z o-gospodarczej
województwa opolskiego w 2013 r., Urząd Stat st z
Opolu, Opole 2014, s. 29;
Struktura zatrudnienia w oje ództ ie opolski , z łasz za a tle struktur U ii
Europejskiej nie jest korzystna, charakteryzuje się, o ie
w rol i t ie,
iski
zaś
usługa h. Wart
artoś i doda ej rutto skupia ie ałe
soki
udziałe
u agi jest fakt, iż produk ja rol a
% ogółu pra ują
h
gdzie
astąpił
w oje ództ ie o
aj iższ
prze
przedsię iorst
sta o ił
110
zrost.
iż ło się o 5,6% w poró
kraju. w roku
sło
i i al
W
a iu z rokie
, %
gospodarce narodowej109.
D a ika prze ięt ego zatrud ie ia kształto ała się w oj. opolski
w kraju,
zatrud ie ia
r.
iej korz st ie iż
prze ięt e
poprzed i
i
zatrud ie ie
ł to spadek
udział prze ięt ego zatrud ienia w przet órst ie
, % ogól ej li z
prze ięt ego zatrud ie ia
sektorze
.
108
Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w 2013 r., Urząd Stat st z
Opolu,
Opole 2013, s. 29.
109
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 195.
110
100
2014
Rys. PR)ECIĘTNE )ATRUDNIENIE W SEKTOR)E PR)EDSIĘBIORSTW W WOJ. OPOLSKIM
W LATACH 2002 –
W TYS. OSÓB
Źródło: Analiza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w
Dane o pra ują
Do pra ują



h dot zą osó
ko ują
roku dla Sej iku Województwa
h pra ę prz oszą ą i
zaro ek lu do hód.
h zali za się111:
osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy (umowa o pra ę, po oła ie,
ia o a ie lu
pra oda
ór lu stosu ku służ o ego;
ó i pra ują
łaś i ieli i
z
spół łaś i ieli
łą ze ie
pro adzą
h a łas
spól ikó
ra hu ek, a mianowicie:
łą z ie z po agają
spółek, którz
i
ie pra ują
zło ka i ich rodzin;
spół e
pod iotó
h działal ość gospodar zą poza gospodarst a i i d
idual
i
w rolnictwie,
 i



e oso
pra ują e a łas
ra hu ek, p. oso
ko ują e ol e za od ;
osoby w ko ują e pra ę akład zą;
age tó
łą z ie z po agają
przez age tó
zło kó
i zło ka i i h rodzi oraz oso a i zatrud io
;
spółdziel i produk ji rol i zej
rol i z h spółdziel i produk j
i spółdziel i po stał h a i h azie oraz spółdziel i kółek rol i z h .
111
i
Rynek pracy w województwie opolski
w 2007 r., Urząd Stat st z
Opolu, Opole 2008, s. 10.
101
h
2014
Tab. PRACUJĄCY WEDŁUG SEKTORÓW WŁASNOŚCI W WOJ. OPOLSKIM ORAZ W POWIECIE
OPOLSKIM W LATACH 2006-2012 (W TYS.)
Wysz zegól ie ie
Województwo opolskie ogółe
2006
192,2
2007
197,3
2008
203,8
2009
200,3
2010
203,0
2011
202,6
2012
201,0
Sektor publiczny
Sektor prywatny
Powiat opolski - ogółe
Sektor publiczny
Sektor prywatny
84,4
107,8
18,1
6,5
11,5
83,9
113,4
18,9
6,3
12,7
84,3
119,6
20,4
6,6
13,8
83,2
117,2
19,1
6,3
12,9
83,7
119,3
19,8
6,3
13,5
76,3
126,3
20,6
6,2
14,4
73,6
127,4
-
*Według siedzi zarządu zakładó
** edług fakt z ego stałego iejs a pra
Źródło: da e stat st z e dot. r ku pra
W latach 2006spadkiem
w ostat i h
i rodzaju działal oś i
oje ództ ie opolski .
zao ser o ać
d ó h
lata h
oż a te de ję z iąza ą ze z a zą
udziału
pra ują
h
oje ództ a opolskiego. Te de ję spadko ą śród zatrud io
ależ od oto ać także
sektorze
h
publicznym
sektorze publicznym
odniesieniu do powiatu opolskiego, aczkolwiek skala zjawiska jest
nieco mniejsza. W ta . zesta io o da e dot zą e prze ięt ego zatrud ie ia
przedsię iorst
sektorze
latach 2011-2012.
Tab. PR)ECIĘTNE )ATRUDNIENIE W SEKTOR)E PR)EDSIĘBIORSTW W WOJEWÓD)TWIE
OPOLSKIM
2011
Sekcje
I-III
I—VI
I—IX
2012
I—XII
I-III
I—VI
I—IX
Analogiczny okres roku poprzedniego =100
Prze ięt e zatrud ie ie
ogółe
W t : prze sł
W tym:
Przet órst o
prze sło e
Dostawa wody;
gospodaro a ie ś ieka i
i odpadami; rekultywacja
Budownictwo
Ha del; apra a pojazdó
samochodowych
Transport i gospodarka
magazynowa
Zakwaterowanie
i gastronomia
Informacja i komunikacja
O sługa r ku
I—XII
W tys.
99,8
97,7
97,1
100,2
97.7
99.3
99.5
99.4
96.3
98,5
95,9
95,6
99,1
97,5
100,7 100,3
99,4
54,6
98,2
97,7
97,4
101,3
99,5
100,6 100,3
99,4
49,9
103,0
101,6
101,7 102,4 105,0 105,2 104,2
103,1
21
111,2
104,6
108,4
103,0
105,1 102,3
103,4 103,0
95,2
98,2
95,2
97,4
100,7
97,3
8,4
14,5
92,2
93,3
94,7
103,8 103,7 102,5
103,5
6,2
111,7
113,0
108,7 106,4
89,8
96,5
98,7
94,5
1,4
98,6
111,3
98,2
111,1
98,0 98,9
111,0 104,8
98,6
95,2
98,2
94,4
99,1
95,5
96,6
96,0
0,4
1,5
94,4
94,4
96,4
102
ieru ho oś i
Administrowanie
73,6
72,1
67,5
2014
91,1
102,1 101,8 107,8
109,3
4,2
Źródło: Raport o sytua ji społe z o-gospodar zej województwa opolskiego w 2013 r., Urząd Stat st z
w Opolu, Opole 2013, s. 30.
Na
u agę
zasługuje
się.
ał
prze
sło
okresie
te de ja
iększa zęść pra ują
roku
w Gminie Turawa w sektorze prze
h
h
g i ie Tura a
zau aż ć
sło
ależ
ześ iejsz h:
pra ują
h
ogółe
stępo ała
spadek li z
sektorze
zatrud io
h
a rze z usług.
została przedsta io a
Gminie Turawa w latach 2006-
skazują a z iększe ie li z
w lata h
grupie
2007 r. (2006=100), ale w kolejnych latach ta liczba zmniejsza
, a zkol iek
Liczba pra ują
zrosto a
pra ują
h
tab. Dane
latach 2011-2012, przy tendencji spadkowej
-2012 (2007=100).
Tab. PRACUJĄCY W GMINIE TURAWA
Pra ują y
Rok
Ogółe
W tym
kobiety
W sektorze
Publicznym
Niepublicznym
W
prze śle
W usługa h
2007
875
367
380
495
351
481
2008
867
366
375
492
382
448
2009
850
338
375
493
295
249
2010
846
359
349
497
302
228
2011
1028
447
367
661
350
353
2012
1000
456
-
-
317
Źródło: Woje ództ o opolskie. Podregio . Po iat . G i , z lat 2008-
zrastał zaró
W latach 2010i skaź ik zatrud ie ia, ale ró
spół z
ik akt
Opolu.
oś i za odo ej jak
ież zrastała stopa ezro o ia. Udział ezro ot
opolskim w ogól ej li z ie osó
ros ą ą z , %
o
369
, Urząd Stat st z
2010 r. do 5,1% w
ieku
lat i
r. , z
ię ej ró
ież
kaz
h
woj.
ał te de ję
iejszał się ato iast odsetek ier
h
zawodowo (z 47,1% w 2010 r. do 46,1% w 2012 r.112.
Po
ros ą ej
d a i e
latach
2006–
wynagrodzenia brutto w sektorze przedsię iorst , od
112
prze ięt ego
iesię z ego
r. astąpiło jej spo ol ie ie
Ibidem, s. 13.
103
(rys.). W
r. d a ika
ła
ższa
wynagrodzenie brutto z iększ ło się
d a ika uległa spo ol ie iu i
iż rok
2014
ześ iej i prze ięt e
iesię z e
skali roku o 5,0%. W 2012 r. natomiast ponownie
poró
a iu z
r. prze ięt e
agrodze ie
iesię z e rutto zrosło t lko o 1,3%113.
Rys. PR)ECIĘTNE WYNAGROD)ENIE W SEKTOR)E PR)EDSIĘBIORSTW W WOJ. OPOLSKIM
W LATACH 2002 – 2013 (W PLN)
W latach 2010–
zaró
od oto a o
o przez )US jak i KRUS. W
pła a ej rol iko
i d
idual
r.
zrost prze ięt
zrost prze ięt ej
ł iez a z ie
ższ
h ś iad zeń
pła a
h
iesię z ej e er tur i re t
o , p. pro .
iż
zrost tego
ś iad ze ia realizo a ego przez )US114.
A alizują pro le
ielkoś i zatrud ie ia
przekroju d ó h
zatrudnienia w sektorze przedsię iorst oraz

ido z
pozio u
skaź ikó : prze ięt ego
ikó BAEL st ierdzić
oż a115:
spadek prze ięt ego zatrud ie ia w sektorze przedsię iorst
, t s. osó i jest to aj iższ pozio
roku, spadek
stąpił
iększoś i sek ji
w ad i istro a iu i działal oś i
spierają ej o
o 4,7% do
analizowanym okresie od 2002
i .
budownictwie (o 15%),
, % oraz
zakwaterowaniu
113
Ibidem, s. 13.
115
A aliza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w 2013 roku op. cit., s. 8.
114
104
2014
i gastronomii (o 11,5%). Wzrost w tym okresie odnotowano tylko w d ó h
kategoriach tj.: informacji i komunikacji (o 12,4%) oraz w transporcie i gospodarce
magazynowej (o 0,2%),

zrost li z
pra ują
h
III k artale
roku oraz spadek o e III k artału

adal utrz
li z
ier
edług BAEL
roku,
ują a się te de ja do utrz
a ia się
h za odo o, zapo zątko a a
zrost
spół z
k artale
ika akt
ższej li z
pra ują
h od
III kwartale 2009, przede wszystkim
z u agi a i h przejś ie do kategorii osó poszukują

o e II k artału tegoż
h pra
oś i za odo ej oraz
ezro ot
h,
skaź ika zatrud ie ia
o e II k artału tegoż roku oraz spadek
III
o e III k artału
roku.
Z punktu widzenia rynku pracy atutem powiatu opolskiego jest
oje ódzkiego Opola, jako
dróg
t
iejs a pra , e tró
ha dlo
h, usługo
autostrada A Kato i e-Wro ła , z ęzła i drogo
liskość
iasta
h , ogata sieć
i oraz u iarko a e
alor krajo razo e i tur st z e o szar leś e, jezioro Tura skie . Barierą jest też ie hęć
do podejmowania pracy w regio ie przez sza sę
Barierą
iększość
Waż
roz oju po iatu opolskiego jest
ieszkań ó
ier ikie
oli zatrud ie ie
igra ji zaro ko ej poza gra i e kraju116.
iski
Opolu, aj zęś iej z u agi a
roz oju regio al ej gospodarki,
o li ze r ku pra , jest zdol ość ge ero a ia
k artału
o

h
roku duże, śred ie i
Ko po e te
iej iż
prz padło a sektor pu li z ,
prz padło a pod iot
s tet z ej o e
o
ają
h
ałe,
akt
ższe zaro ki.
ezpośred i
pł
a
iejs pra . W prze iągu I-III
ałe pod iot gospodarki
iejs zatrud ie ia o

skaź ik przedsię ior zoś i. Po adto
t orz ł ogółe
573
tym samym okresie 2012 r.), z czego:
a sektor pr
a śred ie,
at ,
a duże117.
oś i a r ku lokal
ale także regio al
i globalnym) jest poziom bezrobocia. Zjawisko to ma negatywne konsekwencje w sferze
społe z ej i eko o i z ej, pro adzą
wielu przypadkach do wykluczenia, marginalizacji
i patologii. )e społe z ego, ale także eko o i z ego pu ktu
idze ia, eli i a ja
116
Informacja o sytuacji na rynku pracy w Opolu i powiecie opolskim w 2012 roku, op. cit., s. 7.
A aliza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w 2013 roku dla Sej iku Woje ództ a Opolskiego,
Obserwatorium Rynku Pracy WUP Opole, Opole 2014, s. 11.
117
105
ezro o ia, z łasz za o harakterze długotr ał
sta ia
, jest jed
h spól o ie sa orządo ej i jej orga o
Ce hą e de i z ą
2014
118
z aj aż iejsz h zadań
.
oje ództ a opolskiego jest z a z e zróż i o a ie ter torial e
zjawiska bezrobocia. Na koniec grudnia 2013 roku stopa bezrobocia w posz zegól
po iata h
ahała się od
, %
h
powiecie opolskim grodzkim do 22,5% w powiecie
rzeski . S ste at z ie a alizo a
pozio
atęże ia
ezro o ia
skazuje, że od lat
najtrudniejsza sytuacja ma miejsce w powiatach: brzeskim, nyskim i prudnickim119.
Poziom bezrobocia rejestrowanego od oto a
a ko ie posz zegól
h lat
–
2008 wskazuje na spadek liczby bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy
oje ództ a
opolskiego120.
i od oto a o zrost li z
w
r. te de ja
r.
W
ezro ot
od oto a
zrosto a ezro o ia uległa
się z a z
zroś ie
w skali roku, a a ko ie
przed rokiem121.Na ko ie
ższ
o , %
h i li z a ta
. Rozpo zęta
i z ia a i pozio u bezrobocia rejestrowanego. Po
2010 r. (o 3,5%), w kolejnym roku liczba zarejestrowanych
r. od oto a o po o
ie i h zrost o , %
r. i h li z a ukształto ała się a pozio ie iższ
r.
ato iast li z a
iż przed rokie
122
ezro ot
o , %
iż
h ukształto ała się
a
.
ła iższa od uz ska ej z koń e
o , % . Po iżej zapreze to a e został z ia
do koń a
roku astęp
spadko a
r. z ia ie, od oto ują spadek
Na koniec 2013 r. w oje ództ ie opolski
ezro ot
te de ja
a iu z rokiem poprzednim. Lata 2010–2013
bezrobotnych zmniejsz ła się o , % . W
pozio ie
od ró e iu
h, któr u o ił się
liczby bezrobotnych (o 1,5%) w poró
harakter zo ał
uległa
ło zarejestro a
roku
o
osó
h
spadek
za hodzą e w poziomie bezrobocia od roku
roku.
118
Diag oza i prog ozy akroeko o i z e dla województwa opolskiego ze sz zegól y uwzględ ie ie
pracy, UMWO, Opole 2009.
119
A aliza sytua ji a ry ku pra y województwa opolskiego w 2013 roku, op. cit., s. 14.
120
121
Ibidem, s. 13.
122
Ibidem, s. 13.
106
ry ku
2014
Tab. LICZBA BEZROBOTNYCH ZAREJESTROWANYCH W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM
W LATACH 2000 – 2013 (STAN W KOŃCU OKRESU
Wysz zegól ie ie
Liczba
bezrobotnych
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Przyrost lub spadek do roku
w ześ iejszego
w liczbach
w%
9 835
16,5
9 246
13.3
4 879
6,2
-1 813
-2,2
-7 070
-8,7
-5 157
-6,9
-9 335
-13.5
-16 720
-27,8
-7 640
-17.6
11431
32
1 646
3,5
-746
-1,5
3 746
7,8
-139
-0,3
69 311
78 557
83 436
81 623
74 553
69 396
60 058
43 338
35 695
47 129
48 775
48 029
51775
51 636
W zależ oś i od ogól ego sta u gospodarki oraz spe fiki struktur
przedsię iorst ,
da
ogą prze iegać
h jed ostka h ter torial
róż
h okres z ia
zakresie. Ra zej rzadkoś ią jest, a
ielkoś i ezrobocia
s tua ja
rynkach pracy w s ojej te de ji dokład ie odz ier iedlała te de je
z taką s tua ją
a
do z ie ia
123
gospodar zej
a lokal
ał
h
regio ie.
.
Tab. )MIANA STÓP BEZROBOCIA W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM W 2012 ROKU
Powiat
Rok 2012
VI-12 VII-12 VIII-12 IX-12
I-12
II-12
III-12
IV-12
V-12
Brzeski
1,3
0,9
-0,6
-0,6
-0,3
-1,5
0,0
-0,1
Głu z ki
1,1
0,4
-0.4
-0.4
-0.2
-0.4
-0.1
Kędzierz ńsko-Kozielski
1,1
0,4
-0.2
-0.4
-0.1
-0.4
Kluczborski
0,8
0,3
-0,5
-OJ
-0.6
Krapkowicki
0,7
0,2
-0.6
-0.3
Na
0,7
0,2
-0.2
Nyski
1.2
0,6
Oleski
0,7
Opolski
0,8
sło ski
123
X-12
XI-12
XII-12
-0,2
-0,3
0,5
1,1
0,1
0,4
-0.3
0,5
0,9
-0,1
0,2
0,1
0,2
0,1
0,2
-0.4
-0.3
-0.2
0,2
-0,1
0,4
0,9
-0.1
-0,3
0,0
0,2
0,2
0,0
-0.2
0,8
-0.7
-0.3
-0.3
-0.4
0,4
0,5
-0,1
0,1
0,9
-0,4
-0,4
-0.7
-0,1
-0.2
0,1
0,3
0,1
1,0
0,3
-0.1
-0,1
-0,4
-0.3
-0,3
-0.3
0,2
0,2
0,2
0,1
0,4
0,5
-0.2
-0,3
-0.3
-0.2
0,0
-0.2
0,3
0,3
0,2
0,5
Wieloaspektowa a aliza ezro o ia. Moduł II – analiza danych zastanych z zakresu bezrobocia, op. cit., s. 4.
107
2014
Prudnicki
0,8
0,3
0,1
-1.0
-0.3
0,2
-0.6
-0,1
0,0
0,0
0,5
0,8
Strzelecki
0,7
0,3
-0,2
-0.6
-0.4
-0,1
0,0
-0,1
-0.2
0,3
0,4
1,0
Miasto Opole
0,5
0,2
-0,1
0,0
0,0
-0,1
-0.1
0,0
0,1
0,2
0,1
0,1
Woje ództ o
0,8
0,4
-0,3
-0,4
-0,3
-0,3
-0,1
0,0
0,1
0,1
0,4
0,5
Źródło: Wieloaspektowa a aliza ezro o ia. Moduł II – analiza danych zastanych z zakresu bezrobocia,
Opolskie O ser atoriu R ku Pra , Woje ódzki Urząd Pra
Naj ardziej po sze h ą
iarą określają ą r ek pra
rejestro a ego. W raża o a pro e to
ogółu lud oś i akt
ej za odo o. Na podsta ie
iado o, że jest to
artość z ie
pra idło oś i. Polegają o e
i t o. S tua ja
lokują
rozra hu ku u ida z iają się
Opole skupia
a prze ięt e
h się
gospodar z
ielu
ieszkań ó
G i
ezro ot ej
śród
kazuje pe
e
skaź ika poz alają
a
zrostu i spadku. Mo e t,
iose
któr
o-letni, podczas gdy
h. C kl te sprzężo
jest z warunkami
taki h działa h gospodarki jak rol i t o,
t h ra ża h z kolei przekłada się a pop t
i h ra a h przedsię iorst , a
ostatecznym
postaci zmiany zatrudnienia (bezrobocia)124.
aj iększą
agrodze ie
e tru
artoś i tego
h i zi o
ezrobocia
ielolet i h doś iad zeń i o ser a ji
a r ku to ge eral ie okres
i, od któr h zależą pra e
a pra ę ze stro
ieszkań
, że
miesią a h jesie
ogrod i t o z też udo
lud oś i
zasie, a jed o ześ ie
h okresó , tj.
astępuje popra a ko iu ktur
spadek otuje się
a
a t
z a ze ie d ó h podsta o
at osfer z
stosu ek li z
jest stopa
oje ództ ie li z ę pod iotó
gospodar z h,
Opolu jest z liżo e do pozio u krajo ego. W raź
regio u jest stoli a oje ództ a, stąd z ra ji ie ielkiej odległoś i,
po iatu opolskiego z ajduje zatrud ie ie
Tura a. Na r s. przedsta io o
a tere ie Opola125, np.
skaź ik atęże ia ezro o ia
Opolu
oraz na terenie gmin powiatu opolskiego.
W
roku do urzędó
które uz skał status ezro ot
ruch te
asilił się
I półro ze
pra
oje ództ a opolskiego zgłosiło się
h o
osó
II półro zu I półro ze
, II półro ze
-
-
ię ej iż
124
125
apł
osó
. Trad
osó , II półro ze
-
j ie już
osó ;
. Jest to zja isko, które po tarza się
corocznie i wynika przede wszystkim z r t u pór roku oraz
iesie ze so ą:
roku
osó ,
klu eduka j ego, co z kolei
po zakoń ze iu pra krótkookreso
h, sezo o
Ibidem., s. 4.
Informacja o sytuacji na rynku pracy w Opolu i powiecie opolskim w 2012 roku, op. cit., s. 4.
108
h oraz
2014
za iera
zględu a okres zi o
h a zas określo , z
z łasz za
ra ż
iejsza ie zatrud ie ia ze
udo la ej, apł
w kraja h UE, rejestra ja ezro ot
osó po zakoń ze iu pra sezo o
,
h za gra i ą
h a sol e tó po ukoń ze iu szkół.
Rys. WSKAŹNIK NATĘŻENIA BE)ROBOCIA W OPOLU ORAZ NA TERENIE GMIN POWIATU
OPOLSKIEGO. STAN NA D)IEŃ . .
R.
Źródło: I for a ja o sytuacji na rynku pracy w Opolu i powiecie opolskim w 2012 roku, PUP, Opole 2013, s. 16.
Według baz danych zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie opolskim
stanu w koń u
ar a
roku prze ięt
w po ie ie opolski
lesu s dio a ej
podję ia pra
osi
iesię
iesię
. Oso
lesu s dio a ej, a prze ięt
dot z a sol e tó
osó
do
zas do podję ia pra
iepeł ospra
iesią a z
woj. opolskim oraz
i jest o dłuższ od okresu do podję ia pra
poprzed io pra ują e
w prz padku osó dot h zas iepra ują
prze ięt
zas tr a ia ezro o ia
edług
korz stują krótsz
zas do
zas tr a ia ezro o ia jest ie o krótsz , iż
h. Najkrótsz prze ięt
kształ e ie
ższ
zas tr a ia ezro o ia
do
lat. Najdłuższ
lesu s dio a ej dot z osó dojrzał h
h oraz osó długotr ale ezro ot
h.
109
-64 lata),
2014
Tab. C)AS TRWANIA BE)ROBOCIA ORA) PR)ECIĘTNY C)AS DO PODJĘCIA PRACY
NLESUBSYDIOWANEJ W POWIECIE OPOLSKIM (STAN NA KONIEC MARCA 2013 R.)
Prze ięt y
czas trwania
bezrobocia
iesią e
Prze ięt y zas
do podję ia pra y
nlesubsydiowanej
iesią e
% długotrwale
bezrobotnych
w kategorii
Poprzed io pra ują
12
8
42%
Zwolnieni z prz z dot zą h zakładu
pracy
Dot h zas iepra ują
Kobiety
Męż z ź i
Wiek: 18 - 24
Wiek: 25 - 34
Wiek: 35 - 44
Wiek: 45 - 54
Wiek: 55 - 59
Wiek: 60- 64 lata
Wiek: 50
W kształ e ie: ższe
W kształ e ie: poli eal e i śred ie
zawodowe
W kształ e ie: ogól okształ ą e
W kształ e ie: za odo e
W kształ e ie: gi azjal e I iższe
Zamieszkali na wsi
A sol e i do
iesią a
A sol e i do
iesią a z
kształ e ie
ższ do lat
Cudzoziemcy
Długotr ale ezro ot i
Ko iet , które po urodze iu ie
podjęł zatrud ie ia
bez kwalifikacji
ez doś iad ze ia
Bez kształ e ia śred iego
Po od iu kar ięzie ia
Niepeł ospra i
Ko iet : sa ot ie
ho ują e
dzie ko do roku ż ia
Męż z ź i: sa ot ie
ho ują
dzie ko do roku ż ia
Prze ięt ie powiecie
Prze ięt ie
oje ództ ie
7
7
20%
14
14
10
7
11
13
14
18
23
17
13
12
8
8
7
6
7
7
8
10
34
12
10
8
46%
47%
37%
25%
41%
46%
52%
51%
56%
52%
52%
41%
10
11
8
12
4
4
8
8
4
8
3
2
40%
37%
29%
41%
3%
13%
11
22
23
16
15
16
13
13
10
22
17
10
7
9
5
19
9
50%
100%
70%
51%
46%
5
6
33%
12
12
8
8
42%
46%
Cecha
46%
51%
67%
65%
Źródło: Wieloaspektowa a aliza ezro o ia. Moduł II – analiza danych zastanych z zakresu bezrobocia,
Opolskie O ser atoriu R ku Pra , Woje ódzki Urząd Pra
110
Wśród o o rejestro a
raz kolej
h ezro ot
do gro a ezro ot
h
oso , które ukoń z ł progra
2014
h
r. do i o ał oso
% . Istot ą zęść o
po ra ają e po
h rejestra ji sta o ił po adto
su s dio a e orga izo a e przez po iato e urzęd
pracy i tak126:





po robotach publicznych –
osó
rok – 583 osoby),
po szkoleniach – 3 533 osoby (2012 rok –
po staża h –
osó
rok – 4 264 osoby),
po pra a h społe z ie uż te z
h
po pracach interwencyjnych -
osó
Poda a e
osó – (2012 rok –
skaź iki r ku pracy w oj. opolski
oś i za odo ej , o iąża e są z a z
li z
ieszkań ó
zaro ko ej
ieposzukają
dot zą e zatrud ie ia, ezro o ia
łęde
ikają
oje ództ a. W ko sek e ji po ijają o e
igra tó
niewymeldowanych z regionu
h pra
oraz
127
została zapreze to a a
defi it
dużego
osó ,
rok – 64 osoby).
i akt
igra ji
osó ,
h, ogro
udziału
zi
ej iż fakt z a
stępo a ie dużej li z
ej skali
iezarejestro a
ierejestro a ej
h
ezro ot
h
. Sytuacja na rynku pracy w Gminie Turawa w latach 2006-2012
kolejnych tabelach.
Tab. BEZROBOTNI* W GMINIE TURAWA
Rok
Liczba bezrobotnych
W tym
Ogółe
Kobiety
%
W tym:
Li z a ezro ot y h według zasu pra y w
Do 1
1 do 3
3 do 6
6 do 12
12 do
24
iesią a h
Po
żej
24
2007
236
149
63,1
20
43
34
40
27
72
2008
174
106
60,9
30
44
25
31
20
24
2009
271
137
50,6
36
62
52
67
35
19
2010
288
158
54,9
36
79
57
50
47
19
2011
287
147
51,2
31
69
45
56
53
33
2012
328
164
50
38
79
50
54
60
47
2013
350
184
52,6
36
70
63
78
48
55
III 2014
351
178
50,7
30
44
79
76
65
57
* Liczba ezro ot h a XII każdego roku, a 2014 na 31 III.
Źródło: Da e Po iato ego Urzędu Pra
Opolu.
126
Analiza sytuacji na rynku pra y województwa opolskiego w 2013 roku op. cit., s. 15.
R. Joń z , D. Rokita-Poskart, Ekspertyza doty zą a wpływu igra ji a sytua ję de ografi z ą i społe z ą
województwa opolskiego. Ekspertyza wykonana na zlecenie ROPS, Opole, 2012, s. 13.
.
127
111
2014
Sytuacja na rynku pracy w Gminie Turawa w zakresie bezrobocia odzwierciedla trend
krajo
z też regio al , z iąza
ze
zroste
li z
2009. W ta . przedsta io o li z ę zarejestro a
ezro ot
h ezro ot
h po zą sz od roku
h
g i ie Tura a edług
pł i.
Tab. BEZROBOCIE W GMINIE TURAWA WEDŁUG PŁCI W LATACH 2006-2012
Wysz zegól ie ie
Bezrobotni zarejestrowani
edług pł i - ogółe
Męż z ź i
Kobiety
Udział ezro ot h edług
pł i zarejestrowanych
w li z ie lud oś i wieku
produkcyjnym - ogółe
Męż z ź i
Kobiety
Jednostka
miary
osoba
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
382
236
174
271
288
287
328
osoba
osoba
%
141
241
6,3
87
149
3,8
68
106
2,8
134
137
4,3
130
158
4,5
140
147
4,5
164
164
5,2
%
%
4,5
8,1
2,8
5,0
2,1
3,5
4,2
4,5
4,0
5,2
4,3
4,8
5,0
5,4
h stat st z
h dot. r ku pra
woj. opolskim
Zarejestrowani bezrobotni w gminie Turawa stanowili w ostat i h lata h grupę
w
ał
stop iu zróż i o a ą, jeśli hodzi o płeć. Bezro ot
poró
al a ilość taka sa a li z a ezro ot
h ko iet i
W grupie ezro ot
h edług ieku ajli z iejszą grupę
osoby w wieku 25-
lata, prze
ższają t
sa
ał
h
ęż z z
ęż z z
ła zasad i zo
2012 r.) jak i kobiet.
okresie diag ost z
popula ję ezro ot
h
sta o ią
wieku 45-54 lata.
Tab. BE)ROBOTNI WEDŁUG WIEKU W GMINIE TURAWA W LATACH 2006-2008
Gmina Turawa
2006
2007
2008
Ogółe
382
236
174
24 lata i mniej
25-34
W wieku
35-44
75
41
32
110
69
50
79
45
33
Według pozio u
zasługuje
li z ie
aj iższ
ezro ot
kształ e ia
udział
h.
h stat st z
ezro ot
Naj ardziej
h dot. r ku pra
ezro ot
h
h posiadają
zagrożo ą
45-54
91
50
32
grupę
ższe
sta o ią
27
31
27
woj. opolskim
g i ie Tura a
h
lat i ię ej
a podkreśle ie
kształ e ie
oso
ogól ej
posiadają e
kształ e ie zasad icze zawodowe, przynajmniej z punktu widzenia statystyki bezrobocia.
112
w ada
gi
okresie z iększa się li z a osó
2014
ezro ot
h, które posiadają
kształ e ie
azjal e, podsta o e i iepeł e podsta o e.
Tab. BE)ROBOTNI )AREJESTROWANI WEDŁUG PO)IOMU WYKS)TAŁCENIA W GMINIE
TURAWA
) wykształ e ie
Wysz zegól ie ie
Ogółe
W ższ
2006
2007
2008
382
236
174
15
19
13
Wśród ezro ot
pra
Gimnazjalnym,
Policealnym Śred i
Zasadniczym podstawowym
i śred i
ogól okszt
zawodowym i iepeł
zawodowym ał ącym
podstawowym
h
59
40
30
h stat st z
149
72
56
h dot. r ku pra
128
80
59
woj. opolskim
gminie Turawa w latach 2006-2008 z pu ktu
aj ardziej li z ą grupę sta o ił oso
kolej oś i – oso
31
25
16
posiadają e staż pra
pra ują e od
a pozio ie
-
roku do
lat oraz oso
idze ia stażu
lat, a
dalszej
ez stażu pra y.
Tab. BE)ROBOTNI )AREJESTROWANI WEDŁUG STAŻU PRACY W GMINIE TURAWA
Wysz zegól ie ie
Ogółe
1 rok
i mniej
1-5
)e staże
pra y
5-10
10-20
2006
382
44
79
2007
236
34
42
2008
174
15
37
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie da h stat st
t z
Zgodnie z
i Mi isterst a Pra
65
37
29
z
67
58
38
42
29
27
h dot. r ku pra
i po
żej
14
12
11
woj. opolskim
i Polit ki Społe z ej
róż ia się tę zęść popula ji, która po speł ie iu określo
sz zegól ej o hro ie. Oso a i
Po żej
30 lat
20-30
h pra
sz zegól ej s tua ji a r ku pra
roku ż ia; ezro ot i ez k alifika ji za odo
55
31
26
śród ezro ot
ie kr terió
są
Bez stażu
pracy
podlega
.i .: ezro ot i do
h; ko iet , które ie
podjęł zatrud ie ia po urodze iu dzie ka; długotr ale ezro ot i; ezro ot i po od
kar
poz a ie ia
zarejestro a
h
ol oś i i
ezro ot
ezro ot i
h
ędą
h
iepeł ospra
h
iu
i128. W ra e da e dot zą e
sz zegól ej s tua ji
a r ku pra
128
Rynek pracy w Polsce w 2011 r., MPiPS, s. 16-17.http://www.mpips.gov.pl/analizy-i-raporty/raportysprawozdania/rynek-pracy/sytuacja-na-rynku-pracy/rynek-pracy-w-polsce---rok-2011 (02.05.2014).
113
2011
2014
i 2012 r. dla woje ództ a opolskiego, dla po iatu opolskiego oraz dla G i
Tura a
przedstawia tab.
Tab.
WYBRANE KATEGORIE )AREJESTROWANYCH BE)ROBOTNYCH
W S)C)EGÓLNEJ SYTUACJI NA RYNKU PRACY W 2011 I 2012 R. (W TYS.)
BĘDĄCYCH
) ogółe
Wysz zegól ie ie
Do 25
roku ży ia
Ogółe
Powyżej
roku ży ia
Długotrwale
bezrobotni
Bez kwalifiBez dokacji
świad ze ia
zawodowych zawodowego
2011 2012 2011 2012
Bez wykształ e ia
śred iego
2011
2012
2011
2012
2011
2012
2011
2012
2011
2012
Woje ództ o
opolskie
44,1
47,3
9,6
9,7
12,4
13,6
23,5
25
16,2
16,9
11
10,8
28,5
30,6
Powiat opolski
4,3
4,8
1,0
1,1
1,2
1,3
2,3
2,3
1,4
1,4
1,0
1,0
2,9
3,2
Gmina Turawa
0,27
0,3
0,08
0,08
0,08
0,09
0,1
0,1
-
-
-
-
-
-
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie opra o ań dot. r ku pa
U óst o, jako pro le
W istot
sposó
pł
a
społe z
a pozio
jest
woj. opolskim.
z a z ej
i zakres
ierze po hod ą
ezro o ia.
klu ze ia społe z ego. Bada ia GUS
o u óst ie w 2011 r. - podobnie jak w lata h poprzed i h, pot ierdzają, że zja isko to ś iśle
po iąza e jest z ezro o ie ,
iski
ielodziet oś ią i iepeł ospra
oś ią.
W
r.
ł



skaź iki u óst a
pozio e
kształ e ia rodzi ó , ale także
woj. opolskim - podobnie jak w latach poprzednich -
aj iższe lu jed e z aj iższ h
Polsce, tj.129:
u óst o egz ste jal e dot z ło , % gospodarst do o
usta o a gra i a u óst a o jęła do hod
ustawowy) 4,3% rodzin śred ia
u óst o relat
gospodarst
e
iejsze
iż
Pols e , % ;
z a zo
próg
kraju 6,5%);
% prze ięt
śred io
są
h
h
datkó
dotk ęło
, %
, %
roku
kraju 16,7%)130.
129
Pozio ży ia ieszkań ów w województwie opolski , sytua ja rodzin, pomoc bezrobotnym i osobom
wyklu zo y , iwelowa ie skutków dysfu k ji społe z y h, op. cit., 16.
130
U óstwo w Polsce w 2012 r. a podsta ie ada ia udżetó gospodarst do o
h , GUS, Warsza a
2013.
114
2014
Tab. BE)ROBOTNI BĘDĄCY W S)C)EGÓLNEJ SYTUACJI NA RYNKU PRACY W GMINIE
TURAWA W LATACH 2007-2014
Ogółe
Rok
Długotrwale
bezrobotni
Z prawem
do zasiłku
% ogółu
Razem
Oso y powyżej
roku ży ia
% ogółu
Razem
Osoby do 25 roku
ży ia
% ogółu
Razem
% ogółu
Razem
2007
236
23
9,7
142
60
62
26
41
17
2008
174
32
18,4
77
44
43
25
32
18
2009
271
42
15,5
81
30
65
24
65
24
2010
288
46
16
198
38
69
24
82
28
2011
287
36
12,5
131
46
79
28
77
27
2012
328
51
15,5
142
43
88
27
75
23
2013
350
45
12,9
149
43
83
24
68
19
2014 III
351
52
14,8
163
46
92
26
65
19
* Li z a ezro ot h a XII każdego roku, a 2014 na 31 III.
Źródło: da e Po iato ego Urzędu Pra
Opolu
A aliza sta u i struktur
a r ku pra
oso
po
o ej uje oso
żej
Turawa z pra e
w roku
ezro ot
Tura a ędą
ez pra a do zasiłku, oso
h
sz zegól ej s tua ji
długotr ale ezro ot e, a także
roku ż ia oraz do
roku ż ia. Li z a osó
do zasiłku sta o iła
kolejnych latach odpowiednio od 9,7% w roku
aż do po ad
%
roku astęp
ez pra a do zasiłku jest z a z ie
w ieku po iżej
hg i
bezrobotne, w ieku po
żej
w G i ie Tura a. Wśród osó
. Oz a za to jed ak s tua ję,
ię ej. Udział osó
lat kształto ał się
sposó
lat sta o ił
do
ezro ot
ezro ot
sta il
-
h
gminie
której osó
wieku 50+ oraz
badanym okresie. Osoby
% ogółu popula ji
roku ż ia stopa
h
ezro ot
ezro o ia kształto ała się
poziomie Gminy w granicach od 17% do 28%.
115
h
a
2014
RO)D)IAŁ VIII. INFRASTRUKTURA SPOŁECZNA W GMINIE TURAWA
Edukacja w Gminie Turawa jako
zy
ik zwiększają y pote jał społe z y
i rozwojowy regionu
Woje ództ o opolskie harakter zuje się gęstą, ró
szkół i pla ó ek eduka j
fu k jo o ał
h. W roku szkol
szkoł podsta o e,
o ier ie roz iesz zo ą sie ią
/
a tere ie
któr h u z ło się
gim azjó ,
,
pro adził
li ea ogól okształ ą e dla
,
oje ództ a
t s. dzie i oraz 169
t s. dzie i. Dodatko o działal ość eduka j ą
łodzież ,
, t s. osó
(zdecydowane zmniejszenie zainteresowania liceami profilowanymi). W roku szkolnym
regio ie działało zaled ie
2010/2
jesz ze zter lata
profilo a
ześ iej
li eó profilo a
takie pla ó ki. W t
h spadła z , t s. do zaled ie
sa
u z ió
W ostat i h kilku astu lata h z a zą o
h dla
131
zasie li z a u z ió
-
li z a osó z
opolskim o po ad
%, prz g ałto
gi
lata h
zrosł aspira je eduka j e
azjal
i iższ
kształ e ie
. Po i o tego, iż
a et
ieszkań ó
Urząd Stat st z
ższ
spadku li z
zrosła
ieszkań ó
kształ e ie
skazują,
oje ództ ie
z
kształ e ie
ższe, ądź ukoń ze ie
aj ardziej atrak j ego kieru ku kształ e ia ie g ara tuje uz ska ia i utrz
to jednak
ższe k alifika je zde do a ie z iększają sza se a r ku pra
Usta a o sa orządzie g i
poziomie
zapewnienie
edukacji
h oraz jed o gi
132
a ia pra ,
.
akazuje jed ost e sa orządu ter torial ego a t
w
zakresie
gimnazjalnym133. W Gminie Turawa w cał
podsta o
li eó
.
oje ództ a opolskiego. Bada ia pro adzo e przez Głó
iż
łodzież , podczas gdy
przedszkolnym,
ada
azju . )esta ie ie szkół
podstawowym
okresie fu k jo o ało
G i ie Tura a za iera ta .
Tab. )ESTAWIENIE S)KÓŁ W GMINIE TURAWA
L. p.
1.
2.
3.
4.
Nazwa szkoły
Publiczne Gimnazjum w Turawie
Pu li z a Szkoła Podsta o a Osowcu
Pu li z a Szkoła Podsta o a Oso u Oddział Szkol
Pu li z a Szkoła Podsta o a Ligo ie Tura skiej
Oso
u
131
Materiał ro o zy, op. cit. s. 44.
Ibidem, s. 49.
133
Usta a z d ia
ar a
r. o sa orządzie g i
132
, Dz. U. z
r. Nr
, poz.
z póź . z .
116
oraz
szkół
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
2014
Pu li z a Szkoła Podsta o a )a adzie
Pu li z a Szkoła Podsta o a Bierdza a h
Szkoła Niepu li z a o upra ie ia h Szkół Pu li z h: Sto arz sze ie Rodzi ó „Prz jaz a
Szkoła” Węgra h
Szkoła Niepu li z a o upra ie ia h Szkół Pu li z h: Sto arz sze ie Rodzi ó „Nasza
Szkoła” Kadłu ie Tura ski
Pu li z e Przedszkole Kotorzu Mał
Publiczne Przedszkole w Turawie
Pu li z e Przedszkole Węgra h
Publiczne Przedszkole w Zawadzie
Publiczne Przedszkole w Bierdzanach
Oddział Przedszkol SP Oso u, ul. Opolska 1, 46Rzędó
Oddział Przedszkol
)akrzo ie Tura ski SP Ligo ie Tura skiej
Oddział Przedszkol
Kadłu ie Tura ski Społe z a Szkoł Podsta o ej Kadłu ie
Turawskim
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie stro
i Wychowania w Opolu.
Charakter st kę pla ó ek oś iato
ta . Utrz
i ter eto ej G i
h
Tura a oraz raportu Kuratoriu
G i ie Tura a
lata h
ują ej się li z ie oś iu pla ó ek przedszkol
to arz sz sta il
pozio
pla ó ka h po iżej
li z
iejs
Oś iat
-2013 przedstawiono
h
t
pięć przedszkoli
przedszkola h a jed o ześ ie li z a dzieci w tych
dzie i .
Tab. JEDNOSTKI OŚWIATOWE W GMINIE TURAWA W LATACH
-2013
Wysz zegól ie ie
Pla ó ki
ho a ia przedszkol ego,
w tym przedszkola
Miejsca w przedszkolach
2010/2011
8
5
239
2011/2012
8
5
241
2012/2013
8
5
240
268
208
481
237
266
214
487
210
262
208
491
193
5
5
5
Dzie i pla ó ka h
ho a ia przedszkol ego
W tym w przedszkolach
U z io ie szkół podsta o
h
U z io ie szkół gi azjal h
U z io ie prz padają
a ko puter z dostępe do
Internetu przez a zo do uż tku u z ió
szkoła h:
podstawowych
gimnazjalnych
Ko puter z dostępe
podstawowych
gimnazjalnych
8
8
2
do I ter etu przez a zo e do uż tku u z ió
szkoła h
99
96
103
28
28
78
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie: Statysty z e Vade e u
w Opolu, Opole 2013.
Od
po ierało od
roku
u z ió
G i ie Tura a
roku
ło
do
Sa orządow a
szkół podsta o
roku
, Urząd Stat st z
h,
któr h
aukę
. Da e dot zą e szkół
podstawowych w Gminie Turawa w latach 2007-2012 zawiera tab.
117
2014
Tab. S)KOŁY PODSTAWOWE W GMINIE TURAWA W LATACH
-2012
Pomieszczenia
szkolne
Oddziały
2007
57
33
485
119
2008
57
32
473
73
2009
57
33
477
88
2010
56
33
461
83
2011
60
34
487
67
2012
61
35
491
73
Rok
Źródło: Głó
Urząd Stat st z . Ba k Da
W kolej
z
iejsza ie li z
h lata h
u z ió
h Lokal
U z iowie ogółe
h.
szkoła h podsta o
pojed
z
ś ie ie
śred ia
kraja h
alała. Nie
ikó
ają
polski h, jak i
h
lata h
—
ają
u z ió
iędz arodo
jest mniejsza136. Pu kte
hI-
oddziale
h ie
z
iejsze iu li z a u z ió
stanowiła
roku
około
135
któr
r.134. Na
klasa h a ał m
u z ió . Międz arodo a
ła istot ie iższa
. Paradoksal ie,
iki u z ió
jś ia do sfor uło a ia takiego
W o szarze ad i istra j
Tura ie,
oddziale
kazują, a
prz ję ie odpo ied i h założeń, ędą
pu li z a
ikó
, u z ió
osó
li z a dzie i
-
u z ió
zau aża się, zate
– od śred io
roku, do
pł ęło to jed ak a popra ę
kraja h
h G i
oddziale szkol
2007 r., poprzez 14.8 – w 2008 r., 14,3 –
podkreśle ie zasługuje fakt, że już
Absolwenci
ogółe
iż
iki adań zaró
ł t
o
lepsze, i
klasa
iosku jest o z
iś ie
h podsta ą przepro adze ia adań e pirycznych.
G i
Tura a fu k jo uje jed o gi
s ste at z ie,
szkole.
ał
Ogól a li z a u z ió
%, a li z a a sol e tó – po iżej
ada
gi
azju
szkoła
okresie ulegała
azju
% sta u z
134
Tura ie
r.
W Rozporządze iu Mi istra Eduka ji Narodo ej z d ia grud ia
r. spra ie podsta progra o ej
ho a ia przedszkol ego oraz kształ e ia ogól ego posz zegól h t pa h szkół Dz. U. z
r. Nr ,
poz.
rozdziale „)ale a e aru ki i sposó realiza ji” dot zą
eduka ji
zes oszkol ej jest
sfor uło a e skaza ie, a
eduka ja
klasa h I-III szkoł podsta o ej od
ała się
zespoła h
ró ieś i z h li zą h ie ię ej iż osó . Przepis rozporządze ia dają ożli ość, prz padku oddziałó
li zą h odpo ied io ie ię ej iż
u z ió lu ie ię ej iż
u z ió
a zaję ia h, o któr h o a
w ww. pkt 1- , podziału a grup za zgodą orga u pro adzą ego szkołę.
135
Konarzewski K., PIRLS
, Jak zytają dzie i w Pols e i a świe ie, CKE, (2007).
136
)e
projektó
ada z h przepro adzo h a ał
ś ie ie
ie
kazał istot ej poz t
ej
korela ji po iędz ogra i ze ie
ielkoś i klas a
ika i u z ió , lu też
kazał korela ję uje ą.
) iejsze ie ielkoś i klas po oduje z iększe ie zapotrze o a ia a au z ieli i pod iesie ie kosztó
kształ e ia, Raport o Kapitale Intelektualnym Polski, red. M. Boni, Warszawa 2008, s. 61.
118
2014
Tab. GIMNAZJUM W GMINIE TURAWA W LATACH 2007-2012
Pomieszczenia
szkolne
Oddziały
w szkoła h
2007
20
14
321
122
2008
19
14
286
121
2009
19
13
272
80
2010
19
12
237
100
2011
19
11
210
84
2012
17
10
193
73
Rok
Źródło: Głó
W kolej
w gi
azju
azju
roku z
Tura ie oraz li z a u z ió
osó
iejszała się także li z a oddziałó
oddziała h szkol
r., do około
osó
aks
al ej li ze
róż orod ość i złożo ość
posz zegól e orga
oś i u z ió
aru kó
h: od śred io
roku
Tura ie sta o i jed ą tego t pu pla ó kę
e tral
Absolwenci
ogółe
h.
h lata h, po zą sz od
r., po iżej
Gi
h Lokal
U z iowie ogółe
oraz
roku 137.
G i ie. Ustale ie a pozio ie
oddziale jest trud e ze
de ografi z
u z ió
h, fi a so
h,
zględu
a
jaki h fu k jo ują
pro adzą e pla ó ki oś iato e.
W szkoła h G i
Tura a
roku szkol
/
prze id
a o
u z ió :
w PG Turawa-190; w PSP Osowiec – 129; PSP Ligota Turawska – 73; PSP Zawada - 107; PSP
Bierdzany –
G i
; SSP Węgr -
Tura a
, SSP Kadłu Tura ski – 21. W roku szkolnym 2013/2014 z
przedszkolakó
oddziałó przedszkol
h : PP Tura a -
43, PP Bierdzany - 32; OP Osowiec U z ió
do gi
azju
ędzie u zęsz zało do
osiła
h przedszkoli i
; PP Węgr - 54, PP Zawada -
, OP )akrzó Tura ski -
i szkół z ior z h
PKS Opole e a z przetargu
, PP Kotórz Mał -
astępują
, OP Kadłu Tura ski -10.
Ligo ie Tura skiej, )a adzie i Oso cu dowozi
,
zł rutto i
ła iższa iż
roku
137
.
)god ie z art. ust. usta z d ia
rześ ia
r. o s ste ie oś iat Dz. U. z
r. Nr
, poz.
, z póź . z . za działal ość szkoł lu pla ó ki,
sz zegól oś i za zape ie ie aru kó działa ia
szkoł lu pla ó ki,
t
ezpie z h i higie i z h aru kó
auki,
ho a ia i opieki, odpo iada
orga pro adzą tę szkołę lu pla ó kę. W jego ko pete ja h pozostaje k estia ustale ia aks al ej
li z u z ió
ogól odostęp h oddziała h szkol h. Przepis oś iato e, t
sz zegól oś i ra o e
statut posz zegól h t pó szkół, ie określają a i
i i al ej, a i
aks al ej li z
u z ió
w ogól odostęp h oddziała h klaso
h. W przepisa h § ust. i rozporządze ia i istra eduka ji
narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramo
h statutó pu li z ego przedszkola oraz pu li z h
szkół Dz. U. Nr , poz.
, z póź . z . określo a została t lko li ze ość u z ió
oddziale szkoł
i tegra j ej oraz oddziale i tegra j
szkole ogól odostęp ej od
do , t
od do u z ió
iepeł ospra
h oraz li ze ość u z ió
szkole spe jal ej oraz
oddziała h spe jal h
szkole
ogól odostęp ej.
119
Utrz
a ie
az
aterial ej jed ostek oś iato
po osze ia kosztó z iąza
posz zegól
2014
h
h
G i ie Tura a
aga
.i . z i h re o ta i. W ta . zesta io o koszt re o tó
h pla ó ek oś iato
h
G i ie Tura a
lata h
-2012.
Tab. KOS)TY REMONTÓW PUBLIC)NYCH PLACÓWEK OŚWIATOWYCH W GMINIE TURAWA
W LATACH 2006-2012
Rok
Razem
Nazwa pla ówki
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
SP Zawada
49000
38000
80000
90000
57000
30000
29000
396000
SP Osowiec
19000
145000 121000 128000
90000
29000
37000
594000
SP Bierdzany
22000
16000
50000
81000
64000
i 23000
45000
301000
SP Ligota
60000
75000
67000
104000
28000
24000
37000
405000
Raze
150000 274000 315000 403000 239000 106000 148000
1696000
PG Turawa
102000 141000 287000 147000 303000 145000
85000
1309000
PP Zawada
42000
36000
23000
29000
23000
3000
75000
267000
PP Węgr
49000
46000
54000
25000
24000
12000
63000
299000
PP Bierdzany
32000
31000
36000
36000
30000
60000
22000
262000
PP Turawa
53000
60000
35000
42000
24000
11000
25000
262000
PP Kotórz M
25000
19000;
22000
26000
27000
11000
11000
154000
Razem przedszkola
Ogółe
201000 192000 175000 158000 128000 97000 196000
453000 607000 780000 708000 67000 348000 429000
1244000
4249000
szkoły
Źródło: Musielak J., Turawska oświata przed owy
Koszt
re o tó
te de ję
pu li z
o ser o a
% k ot
szkol y
h pla ó ek oś iato
zrosto ą koszt re o tó
po ad
rokie
ogółe
datko a ej a te
/
h
, „Fala”, r /
G i ie Tura a
lata h
el
roku
. W kolej
O szar spółpra
t
wt
G i
rodzi o
roku
t s. zł
h G i
roku
Tura a
t s. zł.
Tura a z orga iza ja i o ej uje sferę zadań pu li z
sz zegól oś i: zada ia prior teto e sa orządu z zakresu po o
po o
i oso o
ał
h d ó h lata h
jest spadek pozio u kosztó re o tu, aż do k ot po iżej
h lata h diag oz kształto ał się a pozio ie po iżej
kaz
, sta o ią
-
2011. Wydatki remontowe w publicznych pla ó ka h oś iato
w kolej
.
trud ej s tua ji ż io ej oraz
ró
120
h,
społe z ej,
a ia sza s
t h rodzi
i osó
Współpra a G i
oraz
2014
spiera ia i upo sze h ia ia kultur
fiz z ej i sportu 138.
Tura a z orga iza ja i opiera się a zasada h139:
a) Pomocni zoś i;
b) Su ere
oś i stro ;
c) Partnerstwa;
d) Efekt
oś i;
e) Uczciwej konkurencji;
f) Ja
oś i.
W ta . za iesz zo o
kaz orga iza ji pozarządo
h
G i ie Tura a róż e okres i h
funkcjonowania).
Tab. ORGANI)ACJE PO)AR)ĄDOWE W GMINIE TURAWA
L. p.
Nazwa orga iza ji pozarządowej
1.
Sto arz sze ie Rodzi ó „Prz jaz a Szkoła” Węgra h
2.
Sto arz sze ie Rodzi ó „Nasza Szkoła” Kadłu ie Tura ski
3.
To arz st o Miłoś ikó )ie i Tura skiej Turawie
4.
Stowarzyszenie Na Ratunek Jeziorom Turawskim w Turawie
5.
„CARITAS” Kotorzu Mał , Tura ie
6.
Gminne Zrzeszenie L.Z.S. w Turawie
7.
LKS „Silesius” Kotorzu Mał
8.
LKS „Sokół” Bierdza a h
9.
Parafialno-Ludowy Uczniowski Klub Sportowy w Turawie
10. Społe z Ko itet Po o Szkole Bierdza a h
11. Uczniowski Klu Sporto „ORLIK” Ligo ie Tura skiej
12. L)S „Stal” Oso u
13. Har erski Klu Żeglarski Tura ie
14. Sto arz sze ie Mieszkań ó i Prz ja iół Bierdza
Bierdzanach
15. O hot i za Straż Pożar a – Bierdzany
16. O hot i za Straż Pożar a – Kadłu Tura ski
17. O hot i za Straż Pożar a – Ligota Turawska
18. O hot i za Straż Pożar a – Kotórz Wielki
19. O hot i za Straż Pożar a – Rzędó
20. O hot i za Straż Pożar a – Osowiec
21. O hot i za Straż Pożar a – Węgr
22. O hot i za Straż Pożar a – Zawada
23. Ru h Auto o ii Śląska – Region Opole
24. Sto arz sze ie „Węgr a Plus”
138
Ro z
progra
spółpra G i
Tura a z orga iza ja i pozarządo
pro adzą
i działal ość poż tku pu li z ego a
rok, U h ała Rad G i
139
Ibidem, s. 1.
i oraz i
i pod iota i
Tura ie, s. -3.
121
2014
Koła ) iązku Młodzież M iejszoś i Nie ie kiej RP i To arz st a Społe z oKultural ego a Śląsku Opolski status sto arz sze ia : Tura ie, Rzędo ie,
w Zakrzowie Turawskim, w Osowcu, w Ligocie Turawskiej, Kadłu ie Tura ski ,
w Bierdza a h, Węgra h, Kotorzu Mał , Kotorzu Wielki , Koło i ) iązek
w Zawadzie.
25.
Źródło: opra o a ie łas e a podsta ie
)le e ie realiza ji zadań G i
po ierze ie
Tura a orga iza jo
od
a się poprzez
ko a ia zadań publicznych wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich
realiza ji, a także
spiera ie
ko
a ia zadań pu li z
dofi a so a ie i h realiza ji. Współpra a G i
h poprzez udziele ie dota ji a
i
oraz pod iota i poż tku publicznego jest realizowana w ramach uchwalonego rocznego
progra u
fi a so
spółpra
h. Ostate z ą
Tura a a da
rok u zględ iają ego
sokość środkó
rok o ra hu ko


a da
sokość przez a zo
określa U h ała Budżeto a Rad
. Środki fi a so e
,
zł a realiza ję zada ia
,
zł a realiza ję po o
h środkó
r.
G i
iosł odpo ied io140:
spiera ie i upo sze h ia ie kultur fiz z ej
i sportu;
społe z ej,
w trud ej s tua ji ż io ej oraz
ró
t
po o
rodzi o
i oso o
a ia sza s t h rodzi i osó .
Kultura i sport w Gminie Turawa
Działal ość
o szarze kultur
jed ostek, ze sz zegól
filii:
G i ie Tura a opiera się a i i jat
u zględ ie ie
G i
ej Bi lioteki Pu li z ej
)a adzie, Węgra h i Ligo ie Tura skiej, a także
w szkoła h. Jede
prz stoso a
o iekt t pu
dla osó
i lioteki i pla ówki
iepeł ospra
h od
a h róż
h
Tura ie oraz jej
ś ietli a h
iejski h oraz
i liote z e w Gminie Turawa jest
r. jako
ejś ie do ud ku Gminnej
Biblioteki Publicznej w Turawie).
G i
a Bi lioteka Pu li z a z siedzi ą
olu i ó oraz pre u eruje
140
t tułó
Tura ie d spo uje po ad
t sią a i
zasopis .
Ro z
progra
spółpra G i
pro adzą
i działal ość poż tku pu li z ego a
rok, U h ała Rad G i
i oraz i
i pod iota i
Turawie, s. 3.
122
Tab. KSIĘGO)BIÓR BIBLIOTEK NA
2014
LUDNOŚCI W GMINIE TURAWA W LATACH 2008-2012
Obszar
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
Gmina Turawa
3877,3
3574,3
3445,2
3409,6
3533,6
Powiat opolski
4277,7
4233,3
4302,1
4287,3
4262,9
Woje ództ o opolskie raze
4073,8
4039,5
4022,5
3968,2
3929,3
Woje ództ o opolskie ieś
4261,4
4177,1
4133,7
4096,0
4038,8
Źródło: Głó
h Lokal
Na jed ą pla ó kę i liote z ą
osó
zaró
r. Wskaź iki
o
poró
t
h.
G i ie prz pada oraz ię ej
zakresie są jed ak korz st iejsze dla G i
a iu do po iatu opolskiego, jak i dla
iejski h
zestawieniu do obszaró
ieszkań ó – 2416
jed ak iększą li z ę osó prz padają
ałego
Tura a
oje ództ a. W
G i a Tura a
kazuje
h a jed ą pla ó kę i liote z ą ta . .
Tab. LUDNOŚĆ NA PLACÓWKĘ BIBLIOTEC)NĄ W GMINIE Turawa W LATACH
Obszar
-2012
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
Gmina Turawa
2392
2390
2408
2410
2416
Powiat opolski
2864
2813
2773
2718
2777
3084
3051
3028
3028
3061
1942
1913
1899
1919
1922
Źródło: Głó
W erze e- ookó
sta o i
aż
h Lokalnych
i audio ookó
rola i liotek ulega zasad i zej z ia ie, ale adal
ele e t kultur i udo a ia tożsa oś i ałego regio u a także lokal ej
społe z oś i. W G i
ej Bi liote e Pu li z ej
Tura ie fu k jo uje ałoro z
Punkt
Informacji Turystycznej
W roku
„Iko ka”141 i została
d”
G i
a Bi lioteka Pu li z a skorz stała z rządo ego progra u
posażo a
stałe łą ze i ter eto e. W ra a h progra u „Iko ka
r. ko t ua ja progra u z
r. poz ska o dalsze ko putery do filii
141
Projekt „iko ka” ł realizo a przez Mi isterst o Spra We ętrz h i Ad i istra ji ra a h roz oju
społe zeńst a i for a j ego. Głó
ele
progra u jest zape ie ie, jak ajszerszej grupie
społe z oś i, łat ego, po sze h ego i ezpłat ego dostępu do szerokopas o ego I ter etu. )ałoże ie
progra u „iko ka” jest ezpłat e zai stalo a ie każdej g i ie Pols e jed ego zesta u ko putero ego z
dostępe do sie i. W
r. MSWiA podjęło działa ia z ierzają e do uru ho ie ia projektu „iko ka d”,
skiero a ego łą z ie do g i , które ie otrz ał
poprzed i h ed ja h zesta u ko putero ego.
123
2014
bibliotecznej w Ligocie Turawskiej (tab.). Do filii w Zawadzie zakupiono jeden zestaw
ko putero
G i
a
ele
udostęp ie ia go z tel iko . Od tego
o e tu każd
ieszka ie
ożli ość ezpłat ego połą ze ia się z I ter ete .
Tab. KOMPUTERYZACJA BIBLIOTEK I PLACÓWEK BIBLIOTEC)NYCH W GMINIE TURAWA
W LATACH 2008-2012
Wysz zegól ie ie
Ko puter uż tko a e
i liote e dostęp e dla
z tel ikó
szt.
Komputery wykorzystywane do prac biblioteczno i liografi z h ogółe
szt.
Komputery wykorzystywane do prac w zakresie
gromadzenia i/lub opracowywania biblioteczno –
bibliograficznego (w szt.)
Ko puter podłą zo e do i ter etu szt.
Ko puter podłą zo e do i ter etu dostęp e dla
z tel ikó
szt.
Źródło: Głó
h Lokal
h i
Orga izo a e są ró
2010
7
2011
7
2012
8
0
0
3
4
4
0
0
3
4
4
4
3
8
7
9
7
11
7
12
8
h pro adzo e są lek je
łodzież . Po adto
okoli z oś io e z okazji ś iąt państ o
2009
7
h.
W ra a h zadań kultural o-oś iato
dzie i przedszkol
2008
6
a
ieżą o orga izo a e są
h, ro z i
ież spotka ia autorskie dla
i liote z e dla
litera ki h lu
sta ki
okazjo al
h.
łodzież szkol ej oraz kier asze ta iej
książki.
Czytelnicy bibliotek publicznych w Gminie Turawa w latach 2008-2012 stanowili
w ał
ada
okresie około % ogółu popula ji G i
po ie ie opolski ,
oz a za to o e ę
i lioteki
ie o
ta . . W poró
z też a o szara h
a iu do s tua ji
iejski h
oje ództ a
iższą, a zkol iek ie oddaje spe fiki funkcjonowania gminnej
Tura ie. Dostęp do księgoz ioró
poza G i ą Tura a ie upra
ia do egat
i lioteka h pu li z
ej o e
h, a także szkol
takiego pozio u skaź ika.
124
h
2014
Tab. C)YTELNICY BIBLIOTEK PUBLIC)NYCH NA
W LATACH 2008-2012
LUDNOŚCI W GMINIE TURAWA
Obszar
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
Gmina Turawa
66
67
67
67
70
Powiat opolski
129
127
128
128
125
153
154
152
161
162
Woje ództ o opolskie - ieś
105
106
104
101
100
Źródło: Głó
Urząd Statystyczny. Bank Danych Lokalnych.
Na u agę zasługuje fakt z iększe ia li z
poż zeń księgoz ioru
przeli ze iu a
czytelnika w woluminach w Gminie Turawa w 2012 roku – wzrost o 30% w stosunku do
da
hz
r. ta . . Jest to zde do a ie korz st iejsza s tua ja
dla po iatu opolskiego z też o szaró
oje ództ a opolskiego,
sta rze z
któr
ależ o e iać t
iejski h
a iu z danymi
oje ództ a. W od iesie iu do ałego
od oto uje się z
ardziej poz t
poró
iejsze ie pozio u
ie
poż zeń, taki
aru ka h dostępu do pu likacji
elektronicznych).
Tab. WYPOŻYC)ENIA KSIĘGO)BIORU NA C)YTELNIKA W WOLUMINACH W GMINIE TURAWA,
W POWIECIE OPOLSKIM ORA) W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM W LATACH
-2012
Obszar
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
Gmina Turawa
22,0
26,4
26,8
28,2
28,6
Powiat opolski
16,6
17,1
16,9
17,1
17,8
19,9
20,2
20,2
18,9
18,8
17,5
17,5
17,6
17,6
17,6
Źródło: Głó
W
h Lokal
h.
r. po oła o do ż ia k artal ik „Fala”, któr peł i dla
ieszkań ó
G i
fu k ję i for a j ą, kulturot ór zą, eduka j ą, porad i zą i ko u ika j ą. Od
r.
k artal ik jest
z
udżetu G i
da a
Tura a. ) redak ją stale
sto arz sze ia sporto e,
aj aż iejsze
przez To arz st o Miłoś ikó
spółpra ują
)ie i Tura skiej i fi a so a
ieszkań
G i , sołt si
si,
au z iele szkół i przedszkoli. Na jego ła a h ukazują się
iado oś i i for a j e z Urzędu G i , ze szkół, przedszkoli
125
z
posz zegól
h si, które
które się u i h od
te sposó
2014
h ą poi for o ać społe zeńst o o
darze ia h,
ają.
Wieś Bierdza
oże się posz z ić ajdłuższą
G i ie historią pisa ą: pier sza
wzmianka w dokumentach historycznych pochodzi z 1279 r.142. W lip u
r. ieś Tura a
ś ięto ała ato iast s oje
. urodzi . ) tej okazji Pa A. Kupka, spisał jej dzieje. W
pu lika ji pt. „Historia Tura
–
asz opisu
ostat i
oż a z aleźć
zasie została ró
Parafii p . ś . Katarz
aj aż iejsze dzieje
sz stkie
ież
ieszkań ó ”
aż e dat i ludzi z iąza
stro
h z tą okoli ą. W
da a książka J. Far sa Pt. „Historia Rz
Aleksa dr jskiej
Na tere ie G i
si i jej
skokatoli kiej
Ligo ie Tura skiej”.
Tura a działają ś ietli e
iejskie
iejs o oś ia h: Oso ie ,
Kadłu Tura ski, Ligota Tura ska, Węgr , Bierdza , Kotórz Wielki oraz ś ietli e kół DFK
w Kotorzu Mał
i Rzędo ie, które
róż
stop iu a gażują się do orga iza ji i prez
kultural
h. W ś ietli a h t h, regular ie pro adzą zaję ia i struktorz
zespołó
art st z
w Oso
h, jak: „Jaź i ki”
Bierdza a h, )espół Pieś i i Tań a „Oso ie ”
u, hór „We ger E ho” prz DFK
i zespół dzie ię
„So
e ki der” prz DFK
Węgra h, zespół
Kotorzu Mał
„Hei atglo ke ” prz DFK Kotórz Mał , hór parafial
orkiestra dęta prz OSP Węgr . )
żej
a atorski h
ie io
łodzieżo
„Ster e taler”
, zespół śpie a z se ioró
prz parafii
h zespołó
Kotorzu Wielki ,
peł i fi a so a e są
„Oso ie ” i „Jaź i ki” z Bierdza , ato iast orkiestra dęta prz OSP Węgr i zespół prz DFK
Kotorzu Mał
ają opła a
prz zakupie strojó ,
„Jaź ia ki” – ist ieją
jazdó
h i struktoró . Pozostałe zespoł
a przegląd oraz zakupie dro
Bierdza a h od
po oje
, działał ist ieją
, ośrodki kultur , klu
uz z ego 143.
iele agród a róż
o przez pra ie
ał
h
okres
do dziś )espół Pieś i i Tań a „Oso ie ”144.
)esta ie ie skali działal oś i
do
ego sprzętu
r. )espół zdo ł
konkursach i przegląda h sztuki ludo ej. ) a z ie dłużej,
spiera e są fi a so o
o szarze kultur
i ś ietli e
for ie i prez orga izo a
h przez
G i ie Tura a i i h u zest ikó za iera ta .
142
Strona internetowa o jeziorach turawskich: http://jezioraturawskie.pl/artykul/189/Bierdzany (22.04.2014).
Strona internetowa Gminy Turawa: w.turawa.pl/cms/php/strona.php3?cms=cms_turaw&lad=a&id_dzi=7&id
_men=15 (15.04.2014).
144
K. Bzowski, Turawa i jeziora turawskie. Przewodnik, Urząd G i
Tura ie, s. .
143
126
2014
Tab. IMPRE)Y ORGANI)OWANE PR)E) DOMY, OŚRODKI KULTURY, KLUBY I ŚWIETLICE
W GMINIE TURAWA I ICH UCZESTNICY W 2007 I 2009 ROKU
Wysz zegól ie ie
Do i ośrodki kultur , klu i ś ietli e - ogółe o iekt
I prez ogółe szt.
W stęp zespołó a atorski h szt.
Prelek je, spotka ia, kład szt.
Uczestnicy imprez – ogółe oso
W stęp zespołó a atorski h oso
Prelek je, spotka ia, kład (osoby)
Czło ko ie zespołó art st z h oso
)espoł art st z e – ogółe szt.
Czło ko ie zespołó art st z h ogółe oso
2007
1
7
2
5
320
90
230
24
2
24
2009
1
5
2
3
310
120
190
19
1
19
Źródło: Strona internetowa Gminy Turawa: www.turawa.pl/cms/php/strona.php3?cms=cms_turaw&lad=a&id
_dzi=7&id... (15.04.2014).
Wsie w okoli
Tura
… za ho ał
iele da
h, lokal
h o
zajó . Wiele
z nich kultywowanych jest tylko w do a h: a ś ięta religij e z też z okazji uro z stoś i
rodzi
h, ale są i takie, które zo a z ć
oż a
a
łas e o z , o ie
od
ają się
publicznie.
Do aj ardziej z a
h i kult
o a
h trad ji
G i ie Tura a ależą:
 „ odze ie iedź iedzia” – trad ja z iąza a z koń e
także
Gminie Turawa – prze ierza koro ód prze ierań ó ,
iedź iedzia
zło iek
Prze ierań o
i dro
prze ra iu , któr
to arz sz
e upo i ki, głó
które spotkał
uz ka, zaś
 „ a ski o
iągu roku. Pote
j ie spot kał się ó
wydaniu i ś ieżo poślu io
i
zespoło
145
olizuje zło, dot kają e ludzkość.
arszu przez
ać się
tłust
ałego iedź iadka, któr
z artek
zas doś iad zo e żo
ą? .
t
głó
z
uś iado ić i , jak i
zęś iej
łod
a
i pa
iejs e
a i a
o prze iegać ż ie
spół ześ ie są to ko ie e spotka ia, a
pada się prze rać, a także prz goto ać lokal e potra
zaje,
ieś z iera e są datki
astępuje „sąd ad iedź iedzie ”,
iąga się o ego,
ężatka i,
ałżeńskie „odpo iedź a kar z ę pi
Róż e ludo e o
h a łań u hu
ieszkań a i si aż do astęp ego kar a ału145;
er”, któr po i ie od
w so otę . Trad
iodą
–
ie słod ze, a także skargi a iedź iedzia za szelkie złe rze z ,
ieszkań ó
opieko ał się ędzie
s
zasie
któr zostaje za it , le z z jego rzu ha
które
kar a ału. Wsie Opolsz z z
ie regio al e stroje,
.
uz ka i tań e przetr ał dzięki
ludowym.
Ibidem, s. 14.
127
Trad ja kuli ar


h spe jałó o ej uje
2014
G i ie Tura a przede sz stki

:
placki kartoflane pieczone na blasze tradycyjnego pieca kaflowego i podawane
use
z
ja łko
o zka
lu
asłe
i cukrem (certyfikat produktu regionalnego);
oł ka - gęsta potra a o ko s ste ji sosu, prz goto a a a
igilij ą z piernika, warzyw, bakalii i suszo

146
h o o ó
ie zerzę
ert fikat produktu
regionalnego);
kwaszonka z czerwonej kapusty - sałatka z czerwonej kapusty, pora, cebuli oraz
k aś
h ja łek, podda a a kisze iu do
ięs i klusek);
prandzunki - kluski ze ś ieżo ugoto a
zie
ia za ą, pola e stopio
popija o do i h
Propago a ie
iakó , pos pa
o zkie , jako dodatek do
h
ąką
ięs trad
j ie
aśla kę .
regio al
prz goto ują potra
h zie
h potra
i przet or
zaj uje się grupa gospod ń ze
si Węgr , które
a róż e i prez i ko kurs kuli ar e, otrz
ują za ie
iele agród147.
W 2004 roku - 18 maja - od ło się ofi jal e ot ar ie Wiejskiej Iz
w Ligo ie Tura skiej. Iz a po stała dzięki i i jat
ujęta
ie
ieszkań ó
speł ia rolę lokal ego
.i . koro
ż i
uzeu ,
ieszkań
to, o udało się o alić od zapo
Regio al ej jest lokal po UPT
Do aj aż iejsz h

Doż ki G i
G i
któr
prze ho
darzeń kultural
e
ateriał pro o j e t.
si a fotografii, stroje ludo e, rękodziel i t o, z li
się
Tura a siedzi ą Wiejskiej Iz
ud ku OSP.
h a tere ie G i
oż a zali z ć:
rzesień ;
Przegląd A atorski h )espołó Art st z
Lokal e fest
sta io e do ogląda ia są
si,
ie ia. De zją Wójta G i
iesz zą
ekspo ató . Miejs e to
a ei
e, pa iątki osiedla „Siedlu g”, kro ika
sołe t a, arzędzia pra ,

rekrea j e
h
rzesień ;
)a adzie, Tura ie, Kotorzu Mał
iesią a h
letnich);
146
147
Spóroku,
którego opra o a o i for a ję dot zą ą z ajdują ej się a trasie „Mora sko
– polskiej ś ieżki trad ji i poz a ia”. Aktual ie Iz a posiada

sołe t a. )ostała o a
progra ie Sto arz sze ia Lokal ej Grup Działa ia „Krai a Di ozauró ”
a potrze
Regio al ej
Ibidem, s. 14.
Ibidem, s. 14.
128


Konkurs kroszonkarski (od 2014 r. od
a się pod patro ate
Iz
Regio al ej
w Ligocie Turawskiej).
Ko kurs „Nas Łą z Muz ka” od
Działal ość kultural ą
oraz
2014
r., grudzień, Węgr ;
G i ie Tura a pro adzą także i
pe
se sie ją uzupeł iają
z oga ają, o hot i ze straże pożar e i ludo e zespoł sporto e, orga izują za a
i dyskoteki.
Na tere ie G i
Tura a z ajduje się szereg o iektó
za tko
h z róż
h epok
historycznych, w tym cenne zabytki drewnianej architektury sakralnej:




pozostałoś i założe ia pała o ego
Zawadzie,
krz że i kapli zki prz droż e: kapli zka z koń a XVIII
za tko
pała
, stara
ie odrestauro a
ł
Tura ie;
Tura ie, którego udo ę rozpo zął Marti S hulz o Loe e kro po
kapli ę

for ie
r. pała
prze udo a o
XIX ., za ho ują
aroko
koś iół
za tko
dre
Niez
kł
ardzo
e
h
kostu h , z a
a
ałość
harakter póź o arokowej rezydencji;
Bierdza a h – p . ś . Jad igi Śląskiej,
z iesio
r.
r. pod zas restaura ji koś ioła
h poli hro ii po hodzą
i h s e
i lij e, jest tu ró
raź ie
)akrzo ie Tura ski
odrę
ieżą,
i s g aturkę z ień zo o
połud io ej do udo a o
148
z zegare
h z lat
udo
ież sugest
koś ioła.
izeru ek
„Bierdzańską Ś ier ią”148;
i prostą, k adrato ą
prez iteriu
heł e
dłużo e pół o e skrz dło, a
ło od alezie ie
aroko
koś iół
,
ał
, go to
iejs u starszego, którego ist ie ie od oto a o już
Przedsta io o
iższ
koś iół
odkr ie
za tko
otrz
A to i do udo ał
Kotorzu Wielki ,
ia
r.
udo li. Jego s
ież , do dziś kr tej e ulast
i dz o e . Po
w

ś . Ja a
Nepomucena we wsi Turawa;
r., sta iają połud io e skrz dło o e ej

. z posągie
dosta io o
io
z reguł za k ięt
prez iteriu
oraz z li z
akr ta od fro tu go to
ie o
iezgra
i iaturo e,
i,
- iefore
i prz udó ka i
i da ha i z
a iast
a r ła z
r. Więżę
i heł a i. Od stro
iskie so ot , zaś od pół o
uro a ą z egieł i pokr tą la hą zakr stię;
K. Bzowski, Turawa i jeziora turawskie. Przewodnik, Urząd G i
Tura ie, s.
-17.
129
do




Koś iół ś . Mi hała Ar ha ioła
2014
Kotorzu pra dopodo
ie jest to już trze ia
ś iąt ia Kotorza, zbudowana w 1782 r.);
Koś iół ś . Katarz
Aleksa dr jskiej
)a za tek te h iki u hodzić
Ligo ie Tura skiej, z udo a
oże zapora zie
r.;
a, dzięki której po stało Jezioro
Tura skie Duże,
za udo a ia fa r z e zakładó
)esta ie ie o iektó
etalurgi z
G i ie Tura a pisa
h w Osowcu149.
h do rejestru z tkó przedsta ia ta .
Tab. WYKA) OBIEKTÓW FIGURUJĄCYCH W REJESTR)E )ABYTKÓW GMINY TURAWA
Miejs owość
Wiek
Bierdzany
Koś iół parafial
drewniany
Bierdzany
Dawny zajazd, ul. Opolska 15;
murowano-drewniany
Kotórz Wielki
Koś iół parafial p. .
Ś . Mi hała Ar ha ioła
)espół pała o :
Pała , Staj ia i ozo ia, Park
Turawa
)akrzó
Turawski
Nr
rejestru
103/54
Data
wpisu
28.05.1954
2172/87
11.09.1987
1782 r.
631/59
13.11.1959
XVIII-XIX w.
194/56
1957/72
109/84
12.04.1956
18.03.1972
12.06.19841
1759 r.
58/53
26.11.1953
Obiekt
Koś iół filial
i Pa ła; dre
1711 r.
p. . Ś . Jadwigi;
poł. XIX .
p. . ś . Piotra
ia
Źródło: ) ia a studiu uwaru kowań i kieru ków zagospodarowania przestrzennego gminy Turawa. )ałą z ik
r do U h ał r XL/
/
Rad G i
r., Wro ła , s. .
Sport w Gminie Turawa
Naj ardziej popular ą d s pli ą sporto ą
działal ość koord uje i
hodzą
Na
149
spiera G i
przedsta i iele
iejs o oś i
hodzą
•
LKS Kotórz Mały;
•
L)S „Stal” Oso ie ;
•
LZS Ligota Turawska;
•
LZS Zawada;
•
LZS Turawa;
sz stki h
h
G i ie Tura a jest piłka oż a, której
e )rzesze ie L)S. W skład )arządu )rzesze ia
klu ó ,
skład G i
Tura a
iera i
a
działają klu
-let ią
kade ję.
sporto e:
Ibidem, s. 4.
130
•
LKS „Sokół” Bierdza ;
•
L)S „Strażak” Węgr .
Opró z doto a ia działal oś i klu ó
2014
piłkarski h, Urząd G i
orga izuje i
spółfi a suje
corocznie takie imprezy sportowe, jak np.:
•
Waka j
•
„Tale tiada” – g i
•
Tura skie Biegi Przełajo e;
•
Tur iej piłkarski o „Pu har Wójta G i
Fest
Piłkarski Zawada Cup (po wznowieniu – od 2011 r.);
tur iej piłki oż ej dla dzie i z klas I-II (czerwiec 2013);
Tura a
Pił e Noż ej se ioró ” lipiec
2013 r.);
•
)a od
•
Regat O Pu har Wójta G i
ędkarskie o Pu har Wójta G i
Polski Połud io ej
•
Tura a;
Tura a Mistrzost a Śląska W Klasie O ega, Pu har
klasie
– czerwiec 2013 r.
Tur iej te isa stoło ego o „Mistrzost o G i
Na terenie G i
Tura a od
Tura a”.
ają się także i
e
kli z e i okazjo al e fest
rekreacyjno-sportowe.
D s pli ą sporto ą, która zaist iała a tere ie G i
to z iąza e z po sta ie
ze
ętrz
h,
r. Ce tru
kort kr te oraz siło
Tura a jest te is zie
Te iso ego Hart, które o ej uje
ię. )ai tereso a i
. Jest
kortó
ogą dodatko o upra iać:
badmintona, mini tenis (na trzech kortach), squash (dwa profesjonalne korty). Centrum
Te iso e Hart orga izuje Międz arodo
sięga
Tur iej Te iso
Hart Ope
historia turnieju
r. . Jest to aj iększa tego t pu i preza sporto a a Opolsz z ź ie i jed a z
iększ h
Pols e.
Gmina Turawa jako region atrakcyjny do zamieszkania
Potrze
aktualne
i jest jed
z iąza
ieszka io e
ał
z
iar po sze h , dot zą
okresie ż ia każdego zło ieka. Mieszka ie zape
aru kó
h z założe ie
czy wrę z ze z alezie ie
150
ają
)ałoże ia polityki wspar ia
u ożli iają
rodzi
pra
sz stki h i pozostają
ia ezpie zeńst o
h usa odziel ie ie się, realiza ję za ierzeń
i jej roz oje , realiza ją oso ist h pla ó
iejs u,
ieszkal i twa do
któr
za odo
jest o a dostęp a150.
roku. PROJEKT, s. 1.; www.ign.org.pl (02.05.2014).
131
h,
)aso
ieszka io e
lokali z zego
pod t
oje ództ a opolskiego sta o ił
, % zaso u
zględe
ieszka io ego
ieszkań ię ej iż
i
li z
ieszkań, a zkol iek prz rost te
łą z ej po ierz h i
2
iejs e
r. W okresie
ł iższ
Mieszkaniowe zasoby ko u al e G i
. W t
2
, t s.
oto a
-
iż śred io
iasta h –
kraju . B ło to o , %
ł stał
roku
ieszkań o
roku G i a d spo o ała
ieszka ia i
G i a posiadała
. W latach 2011-
zrost
kraju o , pp.151.
Tura a o ej o ał
sa
i o łą z ej po ierz h i
r. ok.
oje ództ a z ajdo ało się
iejs e w kraju, a 42,1% na wsi –
i , %
so jal
2014
ieszkań
socjalnych o powierzchni 1582 m2.
Tab. MIES)KANIA ODDANE DO UŻYTKU I )ASOBY MIES)KANIOWE W GMINIE TURAWA
W LATACH 2007-2012
Mieszka ia odda e do użytku
Rok
Ogółe
Zasoby mieszkaniowe
Po ierz h ia uż tko a
ieszkań
2
Mieszkania
Izby
Powierzchnia
w tys. m2
1 mieszkania
2006
-
-
-
2872
14190
283,8
2007
33
5349
162,1
2905
14380
289,2
2008
37
5986
161,8
2942
14597
295,2
2009
25
4062
162,5
2966
14745
299,1
2010
26
4518
173,8
2989
14891
303,2
2011
20
5081
254,1
-
-
-
2012
33
5214
158
2903
15178
Źródło: Woje ództ o opolskie. Podregiony. Powiaty. Gminy, z lat 2008 –
Wsz stkie
ieszka ia odda e do uż tku z ajdują się
Woje ództ o opolskie już
zględe
ielkoś i
r. prze ięt a po ierz h ia uż tko a
iż
ieszka ia
po ierz h ię uż tko ą
,
,
ieszkań
, krapko i ki
-
,
i prud i ki
h.
pier szej trój e
iosła
,
a
i
kraju pod
ieszkań a. W
ła
iększa o ,
ieszka ia prz padają a a jed ą
zrost o ,
roku oto a o
Opole.
idual
ieszka ia prz padają ej
roku, zaś prze ięt a po ierz h ia uż tko a
oso ę ukształto ała się a pozio ie
oleski
ud ka h i d
r. z ajdo ało się
ieszkań i po ierz h i
308,9
, Urząd Stat st z
iż
r. Naj
po iata h: opolski
,
. Na tle
151
ższą
,
,
oje ództ a
Materiał ro o z do
, op. cit., s. 98.
132
2014
opolskiego, a także po iatu opolskiego s tua ja
sz zegól ie korz st a, z
jątkie
prze ięt ej li z
(tab. ). Prze ięt a po ierz h ia uż tko a
,
, ato iast
roku
ieszka io a
osó prz padają
ieszka ia
ła iększa o ,
G i ie Tura a
iż
h a
ieszka ie
iosła
roku
, zaś prze ięt a po ierz h ia uż tko a
ieszka ia prz padają a a jed ą oso ę ukształto ała się
zrost o ,
G i ie Tura a jest
r. a pozio ie
-
r.
Tab. WSKAŹNIKI DOTYC)ĄCE )ASOBÓW MIES)KANIOWYCH W GMINIE TURAWA,
W POWIECIE OPOLSKIM ORA) W WOJEWÓD)TWIE OPOLSKIM W LATACH
-2012
Prze ięt a li z a
Rok
Izb
w mieszkaniu
Osó a
1 mieszkanie
Prze ięt a powierz h ia użytkowa w
Osó a
iz ę
Na 1 mieszkanie
Na oso ę
Gmina Turawa
2007
4,95
3,3
0,67
99,6
30,2
2008
4,96
3,25
0,65
100,3
30,9
2009
4,97
3,23
0,65
100,8
31,3
2010
4,98
3,21
0,64
101,4
31,6
2011
-
-
-
105,8
31,5
2012
5,23
3,33
0,64
106,4
32
Powiat opolski
2007
4,72
3,42
0,72
93,7
27,4
2008
4,76
3,38
0,71
94,4
27,9
2009
4,74
3,37
0,71
94,7
28,2
2010
4,75
3,35
0,7
95,3
28,5
2011
-
-
-
98,2
30
2012
4,9
3,25
0,66
104,6
30,4
2007
4,06
3,08
9,76
77
25
2008
4,08
3,05
0,75
77,3
25,3
2009
4,07
3,03
0,75
77,5
25,6
2010
4,07
3,01
0,74
77,7
25,8
2011
4
-
-
78,2
-
2012
4,18
2,91
0,7
79,8
Źródło: Woje ództ o opolskie. Podregio . Po iat . G i , z lat
27,4
–
, Urząd Stat st z
133
Opole.
2014
Wszystkie instalacje techniczno – sa itar e z
iejs e
kraju dostęp e są
w Pols e. W
r.
h do sie i
iejs e , łazie kę ok.
śred io
Pols e
łazie kę
iększej iloś i
ieszkań
odo iągi ok.
odo iągo ej -
iejs e
%
si
stępo ała z łasz za
ieszkań
oje ództ ie
kraju , ustęp spłuki a
oj. opolskie harakter zuje się lepsz
prz padku
iejs e
posaże ia
ieszkań
ok.
ło
% - 5
iejs e . Biorą
i
odo iągi
r. , e tral e ogrze a ie
%-
ieszkań iż prze ięt ie
% - 4 miejsce), centralne ogrzewanie (ok. 80% -
ieszka ia a
pod uwagę
oje ództ ie
i stala ji gazo ej ok.
soka a tle kraju dostęp ość t h i stala ji
w przypadku wyposaże ia
podłą zo
jątkie
skaź ika i iż
iejs e
iejs e
kraju ,
r. oraz ustęp
spłuki any (4 miejsce w 2009 r.)152.
Tab. MIES)KANIA WYPOSAŻONE W INSTALACJE TECHNIC)NO-SANITARNE OGÓŁEM
W GMINIE TURAWA W LATACH 2006-2012
W sz zegól
2006
nienie
Mieszk.
%
Wodo iąg
Ustęp
spłuki a
Łazie ka
Centralne
ogrzewanie
2007
2008
%
Mieszk.
%
2011
2012
Mieszk.
%
Mieszk.
%
Mieszk.
%
2824
2597
97,2
2861
2634
97,3
2885
2658
97,3
2793
2774
97,9
2812
2793
97,9
2844
2825
98,0
2597
2178
90,4
75,8
2630
2211
90,5
76,1
2667
2248
90,7
76,4
2691
2272
90,7
76,6
2682
2244
94,0
78,7
2701
2263
94,1
78,8
2733
2295
94,1
79,1
ego Urzędu Stat st z ego oraz Ba ku Da
w Gminie Turawa pozwala a
posażo
roku i o , pp
już
2010
%
97,2
A aliza s tua ji dot zą ej
ło
Mieszk.
2791
2564
roku
2009
Mieszk.
r.
h
posaże ia
iąg ię ie astępują
sieć odo iągo ą
stosu ku do da
ieszkań
h z roku
h
h Lokal
i stala je te h i z o-sanitarne
ioskó :
zrost o , pp
; po ad
h.
%
%
ieszkań
stosu ku do da
hz
ieszkań posiadało łazie kę
zrost o 3,7 pp w stosunku do danych z 2007 r. oraz o 3,4 pp w stosunku do
danych z 2009 r.).
152
Materiał ro o z do
w ramach procesu przygotowania Strategii rozwoju województwa opolskiego sty zeń
, op. cit., s. 100.
134
O hro a zdrowia i po o
społe z a jako
2014
zy
iki określają e jakość ży ia
w regionie
Pozio
zdro ot ej
ś iad zo
a duż
h
a tere ie regio u usług
pł
a su iekt
publicznym systemie opieki
e postrzega ie jakoś i ż ia przez
ieszkań ó
oje ództ a opolskiego153.
Woj. opolskie e huje roz udo a a sieć szpitali
d spo ują e po ad
t s. łóżek154 . O
.i . kardio hirurgii,
ed
rodzi
hirurgii ogól ej, geriatrii . Pozio
zorganizowania jednego e tru
ej,
rato
ed
sądo ej, o kologii kli i z ej, pediatrii,
i t a
ed z ego jest
t
alkoholo ego i
ośrodek reha ilita j
h. Li z a łóżek
oje ództ ie opolski ,
uplaso ało regio
Sta
roku
szpitale ps hiatr z e,
roku spra o ało
iepu li z
a
roku
poz ji
i frastruktur
soki, ale
po iada ia ia ratu ko ego oraz d żurują
ps hiatr z ej,
i
tym 7 niepublicznych,
iżają ją z a zą e iedo or lekarz spe jalistó
zespołó lot i z h. W regio ie fu k jo o ało
zdro ot ą
szpitale,
ośrodek le ze ia od
h. A
zakładó opieki zdro ot ej,
szpitala h prz padają a
,
ulator j ą opiekę
t
a
pu li z
o e śred iej
z iąza ej z o hro ą zdro ia
Tura a
pla ó ki zlokalizo a e
z reguł
zakresie o hro
kraju
, , o
oj. opolski , dzięki
u ij
h oraz s ste at z
zdro ia pokr
Opolu, ędą ego siedzi ą po iatu i
ie posiadają szpitala, które zaz
W G i ie Tura a zao ser o a o utrz
jed ostek a
h
t s. lud oś i
działa iom restrukturyzacyjnym w szpitalach, oceniany jest jako dobry.
G i
ko ego
skali kraju155.
zaa gażo a iu sa orządó , poz ski a iu środkó
ieszkań ó
regio ie
zakładó sta jo ar ej opieki
dla uzależ io
iosła
h
aga
się od
ulator j ej opieki zdro ot ej ogółe
duż
oje ództ a. G i
zaj zlokalizo a e są
ują
ają
stop iu
iejskie
iasta h.
r. sta iloś io
ta . , któr
Potrzeby
prz hod i –
ł uzupeł ia
prakt ką
lekarską o harakterze indywidualnym.
153
Materiał ro o z do
pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar
w ra a h pro esu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty
154
Ibidem, s. 83.
155
Materiał ro o z do
pra o a ia Diag ozy sytua ji społe z o-gospodar
w ra a h pro esu przygotowa ia Strategii rozwoju województwa opolskiego sty
zej województwa opolskiego
zeń
, op. cit., s. 83.
zej województwa opolskiego
zeń
, op. cit., s. 83.
135
2014
Tab. PRZYCHODNIE - AMBULATORYJNA OPIEKA ZDROWOTNA W GMINIE TURAWA (STAN
W DNIU 31 XII)
Wysz zegól ie ie
Przychodnie - ogółe
Niepubliczne
Służ
ed
pra
Praktyki lekarskie na wsi
Pla ó ki a ulator j ej opieki
zdro ot ej a t s. lud oś i
Na tere ie G i
sta o i s tua ja
apteka. Także
2008
2
2
1
1
2
2009
2
2
1
2
h Lokal
2010
2
2
3
2
2011
2
2
3
2
2012
2
3
2
h.
fu k jo o ał zasad i zo -3 apteki i punkty apteczne –
,
któr
a tere ie g i
agistró far a ji
lata h
h. Apteki
jątek
pro adziła działal ość jed a
zakresie ależ z ró ić u agę a liskość Opola, zape
szeroka dostęp ość aptek i pu któ apte z
od do
2007
2
2
0
2
2
roku
t
2006
2
2
0
2
2
iają ego
g i ie Tura a zatrud iał łą z ie
-2012 – tab.).
Tab. APTEKI I PUNKTY APTECZNE W GMINIE TURAWA W LATACH 2006-2012
Wysz zegól ie ie
Apteki ogól odostęp e
Mgr farmacji
Punkty apteczne
Lud ość a aptekę
ogól odostęp ą
Źródło: da e Głó
Jednostka
miary
Ob.
Osoba
Ob.
Osoba
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2
3
0
4787
2
2
0
4791
2
3
0
4779
1
1
0
9567
2
2
1
4816
3
5
1
3213
3
4
1
3221
o
G i ie
ego Urzędu Stat st z ego oraz Banku Danych Lokalnych.
W ta . po iżej zesta io o li z ę osó
Tura a, jak i
po ie ie opolski
prz padają
h
a
aptekę zaró
oraz oje ództ ie opolski .
Tab. WSKAŹNIKI OSÓB NA APTEKĘ W GMINIE TURAWA NA TLE POWIATU OPOLSKIEGO
I WOJEWÓD)TWA OPOLSKIEGO W LATACH
-2012
Rok
Gmina Turawa
Powiat opolski
Województwo opolskie
Razem
Obszary wiejskie
2007
4791
4811
3758
9854
2008
4779
4642
3716
9451
2009
9567
6137
3777
10686
2010
4816
5120
3646
9496
2011
3213
4297
3403
8955
2012
3221
4165
3334
9278
h Lokal
h.
136
Na o szarze G i
Tura a
2014
ieszka około
dzie i o jęt h opieką
-
żło ka h
(tab.), aczkolwiek jest ona realizowana poza terenem Gminy.
Tab. DZIECI W WIEKU 0-3 LATA OBJĘTE OPIEKĄ W ŻŁOBKACH OGÓŁEM
Wysz zegól ie ie
Liczba dzieci
Źródło: da e Głó
2006
226
2007
209
2008
213
2009
228
h Lokal
2011
254
2012
241
h.
I frastrukturę z iąza ą z po o ą społe z ą t orz
po stał
2010
261
.i . Do
Dzie ka Tura ie
r. . Jest to pu li z a jed ostka sa orządo a Powiatu Opolskiego,
pro adzo a
ho a
for ie jed ostki
udżeto ej156. Do
zą t pu so jaliza j ego dla
jest pla ó ką opiekuń zo-
dzie i. W Do u u iesz za się dzie i po
żej
roku ż ia.
W roku
W kolej
De zją
ośrodku zatrud io
h lata h li z a
h
ło
ho a kó
oje od opolskiego ze
osó , a prze
ulegała z
ało
iejsze iu
zględu a katastrofal
osó
sta te h i z
astąpiła przepro adzka do u dzie ka z za tko ego pała ku
do o iektu dla
ho a kó
pra o
Tura ski , ędą ego ośrodkie
szkole io
da
hz
r.
Do u Dzie ka
ikó
Pla ó ki so jaliza j e ogółe
Miejs a ogółe
W ho a ko ie ogółe
W ho a ko ie, dzie zęta
W ho a ko ie, hłop
Wychowankowie w roku sprawozdawczym
Pla ó ki spar ia dzie ego ogółe
Miejs a ałodo o e
Korz stają sta
d iu 31.XII)
Korz stają
roku spra ozda z
Wolontariusze w roku sprawozdawczym
Miejsca
Pla ó ki łą zą e zada ia ogółe
Miejs a ałodo o e
156
Jednostka
miary
Ob.
Msc
Osoba
Osoba
Osoba
Osoba
Ob.
Msc
Osoba
Osoba
Osoba
Msc
Ob.
Msc
.
o iektu
roku
e trum wsi Turawa
a dzie
ząt i
oje ódzkiego. Według
hłop ó .
Tab. OPIEKA NAD D)IEĆMI I MŁOD)IEŻĄ W GMINIE TURAWA W LATACH
Wysz zegól ie ie
roku
położo ego ezpośred io ad Jeziore
opolskiego urzędu
Tura ie prze
ho a kó .
-2012
2008
2009
2010
2011
2012
0
0
0
0
0
0
9
320
268
0
1
40
0
0
0
0
0
0
9
460
220
1
1
40
0
0
0
0
0
0
9
460
408
0
1
40
0
0
0
0
0
0
9
145
134
0
1
25
1
25
27
9
18
34
9
110
203
0
280
0
-
Statut Domu Dziecka Tura ie. )ałą z ik do U h ał Nr XXVI/
/
k iet ia
r. spra ie prz ję ia statutu Do u Dzie ka Tura ie.
Rad Po iatu Opolskiego z d ia
137
W ho
ałodo
W ho
ałodo
a
o
a
o
ko
o
ko
o
ie prze
edług sta
ie prze
roku spra
ają
u d iu
ają
ozda z
Osoba
33
26
16
25
-
Osoba
43
33
26
29
-
.XII
Jed ą ze spół zes
róż
2014
h
h Lokal
iar pozio u jakoś i ż ia staje się skaź ik
iar U óst o
stop iu dot ka posz zegól e regio , grup społe z e, ale społe z a
zagroże ia u óst e
h zagrożo
h u óst e
skraj
oje ództ a h połud io
h: dol ośląski , opolski , śląski
oje ództ ie
i
azo ie ki
lu uski
157
u óst a158. W
łu
u ogi h są
roku artość skaź ika luki
iosła
datko ej
%, podo
datka h po iżej tz . usta o ej gra i
ie jak
u óst a;
sferze u óst a relat
u óst a relat
%. W
)agroże ie u óst e
Pols e
lata h
ałopolski , a także
roku
–
, o ile pro e t
iższe od
artoś i gra i
od iesie iu do gospodarst
prz padku gospodarst
ato iast pozio
gospodarst , które z ajdo ał się
ego prze ięt ie o
i
datko ej. I for uje o o t
datki gospodarst
uznanych za skrajnie ubogie
od oto uje się
. Głę okość u óst a określa się aj zęś iej za
skaź ika luki do hodo ej ądź
prze ięt e do hod
apa
Pols e ie z ie ia się istot ie od lat. Naj iższe odsetki osó
gospodarst a h do o
po o ą
h.
ego
artoś i te
o
datkó
ł iższ od gra i
ł
ardzo podo
edług prz jęt h
da
e.
roku
gra i u óst a przedsta io o a r s.
157
U óstwo w Pols e w
r. a podsta ie adań udżetó gospodarst do o
Statystyczny, Departa e t Badań Społe z h i Waru kó Ż ia, Warsza a
.
h , Głó
158
Urząd
Prz o li za iu zasięgu u óst a o iekt
ego GUS u zględ ia astępują e gra i e u óst a: % śred i h
datkó ogółu gospodarst do o
h, jako relat
ą gra i ę u óst a; k otę, która zgodnie z
o o iązują ą usta ą o po o społe z ej upra ia do u iega ia się o prz z a ie ś iad ze ia pie ięż ego z
po o społe z ej jako tz . usta o ą gra i ę u óst a oraz pozio
i i u egz ste ji o li za przez
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS), jako gra i e u óst a skraj ego; i i u egz ste ji u zględ ia
jed ie te potrze , któr h zaspokoje ie ie oże ć odłożo e
zasie, a ko su p ja iższa od tego
poziomu prowadzi do biologicznego wyniszczenia – szerzej: U óstwo w Pols e w
r. (na podsta ie adań
udżetó gospodarst do o
h , Głó
Urząd Stat st z , Departa e t Badań Społe z h i Waru kó
Ż ia, Warsza a
, s. -4.
138
2014
Rys. )AGROŻENIE UBÓSTWEM W POLSCE W LATACH
DANYM ROKU GRANIC UBÓSTWA
–
WEDŁUG PR)YJĘTYCH W
Źródło: U óstwo w Pols e w
r. a podsta ie adań udżetó gospodarst do o
Stat st z , Departa e t Badań Społe z h i Waru kó Ż ia, Warsza a
, s. .
W 2012 r. - podobnie jak w latach 2010-201 ,
uz skało ide t z e lu
u iarko a
soki
e
skaź iki, z łasz za
grupie o u iarko a
stop iu u óst a, a
zęść g i
z liżo e do poło
,
ier ika roz oju
zagroże ia u óst e , a z
stopień u óst a
stępuje
,
soki
i
g i a h z ajdują
h się
i rodzi o , tj. podo
stop iu u óst a. Niski
po iata h: opolski
ś iad ze ia po o
społe z ą oraz ś iad ze ia rodzi
zie ski
(Praszka) oraz w Opolu159.
oj. opolskiego udzielił
zarządza G i
skaź iki
o wysokim stopniu
ej li z ie ś iad ze io ior ó jak
Opieką społe z ą a tere ie G i
w Turawie. W latach 2008-
społe z ej
soki
iele g i uz skało
iejsz ła się grupa g i o u iarko a
r. ośrodki po o
r.
stop iu
zrosła li z a g i
g i : Chrząsto i e, Do rzeń Wielki i Tura a ; oleski
po o
grupa h o
zagrożo a u óst e
u óst ie. Choć
oso o
stop iu zagroże ia u óst e , z alazła się grupie
z iększała li z ę g i o u iarko a
W
Urząd
stop iu zagroże ia u óst e . W ko sek e ji zęść g i , które
z ajdo ał się
o
podo
iele g i
h , Głó
Ośrodek Po o
r.
spar ia
zrost o , %
160
.
Społe z ej GOPS
społe z ej o ej o ał środo isko ą
e. W ramach pierwszego z wymienionych
159
Szerzej: Stopień zagroże ia u óstwe w woj opolski . Wielowy iarowa a aliza porów aw za opra owa a
na podstawie metody wzorca rozwoju. Sta a
grud ia
r., Regio al Ośrodek Polit ki Społe z ej
Opolu, Opole 2013, s. 14-15.
160
Ibidem, s. 16.
139
o szaró
aj
gospodarst
iej gospodarst
do o
ada
przedstawiono w tab. W
s tua ję gospodarst
po o
r. . Ś iad ze ia rodzi
okresie oraz
183 w roku 2012). )akres po o
po o
h skorz stało z tej for
, a aj ię ej –
Tura a po ierała
2014
iejsza li z a rodzi
012 r. (109
e a dzie i
od
G i ie
roku
do
społe z ej realizo a ej przez GOPS
Turawie
agają o e jed ak sz zegóło ej a aliz , u zględ iają ej ie t lko
do o
h, ale także podsta
pra
e do korz sta ia z tej for
społe z ej.
Tab. ŚWIADC)ENIA POMOCY SPOŁEC)NEJ W GMINIE TURAWA W LATACH 2008-2012
Wysz zegól ie ie
2008 2009 2010 2011
Korzystają y ze środowiskowej po o y społe z ej, w ty :
Gospodarst a do o e korz stają e ze środo isko ej
130
153
235
128
po o społe z ej li z a gospodarst do o
h
Osoby w gospodarstwach do o
h korz stają h ze
374
403
407
309
środo isko ej po o społe z ej
Udział osó
gospodarst a h do o
h korz stają h ze
3,9
4,2
4,2
3,2
środo isko ej po o społe z ej lud oś i ogółe
%
Korzystają y ze świad zeń rodzi y h, w tym:
Rodzi otrz ują e zasiłki rodzi e a dzie i li z a rodzi
267
247
228
214
Dzie i, a które rodzi e otrz ują zasiłek rodzi
– ogółe
591
551
503
452
Dzie i
ieku do lat , a które rodzi e otrz ują zasiłek
532
496
457
404
rodzinny
Udział % dzie i
ieku do lat , a które rodzi e otrz ują 30,7 29,5 28,2 25,2
zasiłek rodzi
ogól ej li z ie dzie i t
ieku
Kwoty świad zeń rodzi y h wypła o y h w roku – ogółe , w ty :
K ota ś iad zeń rodzi
h t s. zł
1050 1029 1146 1059
K ota zasiłkó rodzi
h raz z dodatka i t s. zł
817
809
885
788
K ota zasiłkó pielęg a j h t s. zł
120
125
127
127
Stopień zagroże ia u óst e
zastoso a iu
pra
z ie
o li za się
h od iesio
h do li z
korz stują tz .
lud oś i g i
i po o ą społe z ą,. Są to: li z a zarejestro a
gminy), li z a osó
w rodzi a h
iepeł
ielodziet
rodzi a h otrz
ują
h Lokal
h ezro ot
2012
109
251
2,6
183
388
352
22,4
966
666
124
h.
skaź ik roz oju prz
z iąza
h ogółe
h z r kie
a tere ie
h po o z po odu u óst a, li z a osó
h, o jęt h po o ą społe z ą oraz li z a osó
rodzi a h
h, o jęt h po o ą społe z ą161.
161
Stopień zagroże ia u óstwe w woj opolski . Wielowy iarowa a aliza porów aw za opra owa a a
podstawie metody wzorca rozwoju. Sta a
grud ia
r., Regio al Ośrodek Polit ki Społe z ej
Opolu, Opole 2013.
140
2014
We wszystkich gminach o niskim i bardzo niskim stopniu zagroże ia u óst e
zao ser o a o
zrost
artoś i ś iad zeń, prz padają
ś iad ze io ior ę - w Turawie o 80%, w Opolu - o
zrosł ś iad ze ia
h
roku
% i Chrząsto i a h o
Prasz e i Do rze iu Wielki
o % , a z alał
a
% . Naj
iej
Reńskiej Wsi (o
2%)162.
Jed ą z prz z
usta o
stałego spadku
jest to, że
pe
i ter e ji so jal ej, a t
sa
W tab. zesta io o
artoś i
skaź ika zagroże ia tz . u óst e
h okresa h ie z ie ia się o i al a
artość gra i
skaź iki
artość progó
u óst a usta o ego.
ier ika roz oju stop ia zagroże ia u óst e
w gminach woj. opolskiego w latach 2009-2011.
Tab. WSKAŹNIK RO)WOJU STOPNIA )AGROŻENIA UBÓSTWEM W GMINACH WOJ.
OPOLSKIEGO W LATACH 2011-2012
Lp.
Gmina
1.
Reńska Wieś
2.
3.
Wskaź ik
miernika
rozwoju
w 2012 r.
stopień
zagroże ia
u óstwe
Koszt świad zeń po o y społe z ej w
Wartość
K ota prz padają a Dynamika
ś iad zeń
w roku na 1
ogółe
zł ś iad ze io ior ę
w zł
2011
2012
2011=100
r.
Wskaź ik
proc. do
śred iej dla
oje ództ a
w 2012 r.
1
199 200
1 465
1 433
93
71
Prószkó
0,842
707 533
3 527
3 909
111
195
0,631
743 646
1 051
1 058
101
53
4.
Do rzeń
Wielki
Chrząsto i e
0,626
182 210
905
1 066
118
53
5.
Turawa
0,618
233 260
990
1 781
180
89
6.
Praszka
0,607
701 925
1 777
1 795
101
89
7.
Opole
0,605
6 096 344
2 040
2 876
141
143
Źródło: Stopień zagroże ia u óstwe w woj opolski . Wielowy iarowa a aliza porów aw za opra owa a a
podstawie metody wzorca rozwoju. Sta
a
grud ia
r., Regio al
Ośrodek Polit ki Społe z ej
w Opolu, Opole 2013.
W zależ oś i od sposo u podejś ia do pro le at ki u óst a zja isko to
a alizo ać
162
sposó a solut
lu
zględ
relat
U óstwo w Pols e w
r.
a podsta ie adań
www.stat.gov.pl /gus/5840_8292_PLK_HTML.htm (17.04.2014).
. W podejś iu a solut
udżetó
gospodarst
do o
141
oż a
u ogie
h , GUS,
są oso
i rodzi , które ie
ają
ożli oś i zaspokoje ia potrze uz a
aru ka h za podsta o e. W podejś iu
ieró
oś i, ad ier ego d sta su
iż pozostał h zło kó
harakter zuje się
ższ
jed o ześ ie da e z
zględ
iędz pozio e
co po oduje, że za u ogie uz aje się oso
iższ
2014
da
h
u óst o roz aża e jest jako for a
ż ia posz zegól
i rodzi , któr h pozio
da ego społe zeńst a 163. W t
skaź ikie
h
ier ika roz oju
h grup lud oś i,
ż ia jest z a z ie
ko tekś ie G i a Tura a
stosu ku do Opola, ustępują
r. g i o : Reńska Wieś, Prószkó , Do rzeń Wielki oraz
Chrząsto i e.
163
U óstwo w Pols e w
r.
a podsta ie adań
www.stat.gov.pl /gus/5840_8292_PLK_HTML.htm (17.04.2014).
udżetó
gospodarst
do o
142
h , GUS,
2014
RO)D)IAŁ X. BAZA NOCLEGOWA I DZIAŁALNOŚĆ TURYSTYCZNA W GMINIE TURAWA
Tura a jest jed ą z aj ardziej popular
zględe
rekrea j o-
po z ko
h i atrak j
hg i
a Opolsz z ź ie pod
. Walor prz rod i ze i krajo razo e uzupeł iają
akweny wodne164.
Głó
ą atrak ją tur st z ą G i
Tura a jest zespół jezior tura ski h, któr o ej uje
astępują e z ior iki:

aj iększ z ior ik - zaporo e Jezioro Tura skie, z a e Duż
oż a upra iać róż e rodzaje sportó
z ako it ak e
kilku astu
W


etró , stałe
sz stki
jest to
iatr
i
ędko a ia z ako ite ło iska sa da z .
łej Woje ódzkiej Rad Narodo ej
Opolu,
od z ior ika
Tura ie przekaza e został Polskie u ) iązko i Wędkarskie u - )arząd
w Opolu;
iejsze ak e : Jezioro Śred ie ład a plaża,
i Małe - sta o ią da
e
ro iska, z któr h
okolo e lasa i Jezioro Sre r e ład a plaża,
pół o od Tura
raz z po liski i
ło iska, ie ielkie
k
god e zejś ia do
do
od , rato
ik
a o piasek;
god e zejś ia do od , położo e a
iejsz
i sta a i tz . Ka ze Doł – prywatne
ro iska ż iru, zala e odą i oto zo e ora i sos o
a pół o od Tura
Jeziora Tura skie oferują
akt
h, jed ak przede
dla żeglarst a rozległość jeziora, z a z a głę okość sięgają a
roku de zją
od ego
od
. Na Jeziorze Duż
i ok.
.
spa iałe
aru ki do
po z ku ad
odą, ale też do ardziej
ego spędza ia zasu a rzegu i na wodzie.
W lata h sześćdziesiąt h i siede dziesiąt h
po sta ał li z e zakłado e ośrodki
po z ko e. Wiele z
zęsto przez ał rok oferują usługi z iąza e z
ko fere ji oraz i
a o rzeża h jezior tura ski h
h i prez okoli z oś io
po z kie
i h fu k jo uje do dziś
i orga iza ją kursó ,
h165.
Atrak j ość tur st z ą okoli pod oszą rozległe las , sta o ią e zęść
ko pleksu leś ego pół o ej Opolsz z z
– Boró
ielkiego
Sto ra sko-Tura ski h. Do i ują tu
drzewostany sosnowe, w ogromnej iększoś i ze sztu z
h asadzeń. Ślade
164
po da
h
Strona internetowa Gminy Turawa: ww.turawa.pl (02.05.2014).
Strona internetowa Gminy Turawa: www.turawa.pl/cms/php/strona.php3?cms=cms_turaw&lad=a&id_dzi=
12&id_men=22 (25.04.2014).
165
143
lasa h grądo
2014
h, które iegd ś tu do i o ał , są li z e i pięk e okaz dę ó
gatu kó : sz pułko ego oraz ezsz pułko ego. Wśród t h ostat i h
let i okaz prz szosie z Rzędo a do Tura
, u aża
d ó h
róż ia się ok.
za ajstarszego oso
-
ika tego gatu ku
na terenie Polski.
Choć prz roda regio u Jezior Tura ski h jest ieka a i dość e
z też i
sz stki
h,
ższ h ra gą tere ó
hro io
Jeziora Tura skie oraz tere
h. Jed ak
a, ie
a tu rezer ató
iększa zęść G i
leś e – z ajdują się
– przede
granicach Obszaru
Chronionego Krajobrazu Lasy Stobrawsko-Tura skie. Sa o Jezioro Tura skie Duże sta o i
obszar programu Natura 2000 w z iązku z o hro ą ptakó . Poza t
znajduje się
sz pułko
iele po
ikó
h i ezsz pułko
Przez tere G i
prz rod
sz stki h
piesz h. Prze aż ie ieg ą o e pośród lasó ,
i ałko i ie dla ru hu sa o hodo ego
atęże iu. Niestet ,
spa iał h dę ó
h166.
prze iega kilka szlakó
droga i za k ięt
– przede
a tere ie G i
iele od i kó
ądź o bardzo
ał
jego
a ie al zupeł ie z isz zo e z ako a ie, zaś a
pozostał h pozosta ia o o iele do ż ze ia.




Szlak czerwony Ozimek – Opole (21 km);
Szlak zielo
Kotórz Mał – połud io
rzeg Jeziora Tura skiego
Szlak niebieski Osowiec – połud io
Szlak żółt
rzeg Jeziora Tura skiego
okół Jeziora Tura skiego
, k
k
;
k
.
Okolice Turawy to wymarzone miejsce dla turystyki rowerowej: teren jest tu z reguł
zupeł ie ró
i
. W gra i a h G i
Tura a zostało wykonanych i oznakowanych 5 tras
rowerowych:


Szlak zer o
r
C : Tar o skie Gór
– Opole (w woj. opolskim 71 km,
w Gminie Turawa – około
k
o ok ośrodkó
h a A to i ku i R a zó
Szlak zielo
po z ko
r
pro adzi pół o ą stro ą Jeziora Tura skiego
e;
) : Tar o skie Gór – Bierdzany (w woj. opolskim 71 km,
w gminie Turawa – ponad 19 km) pro adzi połud io ą stro ą jeziora, o ok
położo
h ta
Śred ie oraz
166
ośrodkó
ija okie
po z ko
h, zaha zają o Jezioro Małe i Jezioro
iejs o ość Kotórz Wielki;
K. Bzowski, Turawa i jeziora turawskie. Przewodnik, s. 8.
144

Szlak niebieski nr 112(N): Turawa – Ś ierkle

około
k
, trasa o harakterze lokal
elektro
i od ej, lase
, k ,
t
G i ie Tura a -
- prowadzi z centrum Turawy obok
o ok Jeziora Sre r ego do
iejs o oś i Oso ie ;
Szlak czarny nr 113 (S): Turawa – Jezioro Srebrne (2 km), trasa o charakterze lokalnym

- połą ze ie e tru
Tura
Szlak zar
S : Krz żo a Doli a – Bierdzany (26,5 km, w tym w Gminie
r
Turawa – około
zęść G i
Naj aż iejsz
k
z Jeziore
Sre r
;
- trasa o charakterze lokalnym - poz ala poz ać
Tura a, łą zą Bierdza
tur stę do Poli od
za
2014
z )akrzo e
Tura ski
i trasa i są tras
r
C i
) t orzą e pętlę okół Jeziora Tura skiego,
Ozi ek. O ie te tras z iegają się
Tura
po liżu zespołu pała o ego i
pro adzą
stro ę Ozi ka, Kolo o skiego i Tar o ski h Gór, ato iast
C pro adzi a połud io
) pro adzi a pół o do
ro ero
h
adleś i t a. W kieru ku
- za hód przez Chrząsto i e
iejs o oś i Bierdza . W
G i ie Tura a z trasa i
za k ięt
167
s hod i
drugi
tras
kierunku
stro ę Opola, a trasa
ie io e tras łą zą układ tras
ia . Szlakó
ro ero
h jest
ię ej iż piesz h. Są o e lepiej oz ako a e, a w kluczowych
miejscach i a skrz żo a ia h stoją ta li zki drogo skazo e z poda
Większość tras
e tru
g i a h Ozi ek i Chrząsto i e, a do elowo
u ożli ią połą ze ie z g i a i Laso i e Wielkie i Łu
w G i ie Tura a z a z ie
oraz dopro adzi
g i ie Ozi ek ad ośrodek ędkarski.
kają ą się a s hodzie a tere ie g i
trasa
s hod ią
iedzie droga i o z iko
i dla ru hu, a także leś
i odległoś iami.
atęże iu ru hu sa o hodo ego lu
i dukta i i ś ieżka i167.
K. Bzowski, Turawa i jeziora turawskie. Przewodnik, s. 26.
145
ałkie
2014
MAPA. SZLAKI ROWEROWE W GMINIE TURAWA
Źródło: stro a i ter eto a G i
Tura a:
.tura a.pl (10.05.2014).
W Lasa h Tura ski h a połud ie od Kotorza z ajduje się oz a zo
poprowadzony szerokimi drogami i li ia i oddziało
Motore
roz oju regio u
w ś iato ej sła
z ako a
Małej Pa
.i .
,
i.
ć tur st ka
korz stują a pote jał drze ią
odkr ia h z dziedziny paleontologii w Krasiejo ie, ale też gęsta sieć
h tras ro ero
i kulturo o,
a
szlak ko
h, prze iegają
zdłuż o iektó
h poprzez tere
z iąza
h z da
i. Atrak j ość ter toriu , a któr
Jeziora Tura skie oraz pięk
i
iąż jesz ze
Waż ą atrak ją a tere ie G i
atrak j e prz rod i zo
ą działal oś ią hut i zą
dolinie
działa LGD, pod oszą też tutejsze
ało z a
Tura a są ło iska
szlak kajako
Małej Pa
od :
i168.
ędkarskie, które sta o ią: ło isko
spe jal e Ka ze Doł oraz ło isko Ry a zówka.
Bazę tur st z ą
G i ie Tura a t orzą gospodarst a agrotur st z e, ośrodki
zaso e, ośrodki kolo ij e, szkole io o-wypoczynkowe, hotele, zajazdy, pensjonaty, w
t
także o iekt z zaple ze
ko fere
j
. Gospodarst a agroturystyczne w Gminie
Tura a t orzą:


168
Agrotur st ka Tę za, Rzędó
iejs
o lego
Gospodarst o agrotur st z e Ja
ogród, )a ada
h;
iejs
o lego
Ibidem, s. 26.
146
h;


Gospodarstwo agroturystyczne Siedlisko nad Stawem w Turawie (6 miejsc
noclegowych);
Gospodarstwo agroturystyczne Stajnia Zawada (10 miejsc noclegowych);
W grupie hoteli, zajazdó i ośrodkó


2014
po z ko
h
ie ić ależ
169
:
hotele i zajazdy: Dworek Jana w Bierdzanach, Hotel Zacisze w Turawie, Hotel Zielony
w Centrum Rekreacyjno-Wypoczynkowym Borowik w Turawie.
ośrodki
po z ko e o iekt
ałoro z e : Ce tru
Rekrea j o-Wypoczynkowe
Tura ie, Mała Pa e
Borowik w Turawie, Kormoran
w Turawie, Marina LOK
w Turawie (45 miejsc noclegowych), Peters w Turawie (100 miejsc noclegowych),
Ośrodek Wędkarsko-Tur st z
a ioto e Tura ik ad Jeziore
R a zó ka w Turawie, Pola kempingowoTura ski
Duż
i Jeziore
Śred i , Wod ik
w Turawie.
W ta . zesta io o li z ę o iektó
o lego
h oraz li z ę osó korz stają
h z o legó
na terenie Gminy Turawa w latach 2006-2012.
Tab. TURYSTYC)NE OBIEKTY NOCLEGOWE W GMINIE TURAWA WEDŁUG ROD)AJÓW
Wysz zegól ie ie
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Li z a o iektó ogółe VII
8
7
6
4
7
7
6
Li z a o iektó ałoro z h VII
2
2
2
2
2
2
2
Liczba miejsc o lego
h ogółe VII
537
467
420
270
529
424
326
Li z a iejs o lego
h ałoro z h
160
160
160
160
160
160
124
(VII)
Oso korz stają e z o legó ogółe I- 7370 6538 6834 5113 6141 5181 6299
XII)
Oso korz stają e z o legó - tur ś i
137
31
66
62
88
5
120
zagraniczni I-XII
Udzielo e o legi ogółe I-XII
17773 19623 21896 13634 17616 18459 15722
Udzielone noclegi turystom zagranicznym 227
96
244
160
204
21
199
I-XII
ego Urzędu Stat st z ego oraz Ba ku Danych Lokalnych.
Prze ażają ą zęść osó , korz stają
rez de i z Polski. Da e za arte
z az
U zględ iają
169
Li z a o iektó
% li z
g i ie Tura a sta o ili
hotelo
i li z ę
o legó
zakresie korz sta ia
h o ser o a y jest dynamiczny
osó , które skorz stał z tej for
li z ę rez de tó
po z ko
o legó
ta eli skazują a rak sta il oś i
o lego ej. W od iesie iu do o iektó
zrost po ad
h z
o legu
st ierdzić
h i i h k alifika ja ulegał z ia ie
ada
lata h
ależ , iż
okresie.
147
-2012.
o iekta h
2014
hotelo
h a jed ą oso ę prz pada śred io około ,
roku
.Wi
,a
z
kolej
h o iekta h o lego
o legu
h klie i skorz stali śred io z ,
h d ó h lata h odpo ied io: , raz ,
iejsze ie śred iej li z
o legó
roku 2011 oraz 1,62 w
prz padają
o legu
o legu. W roku
roku
astąpiło
h a jednego rezydenta z Polski, (do
2,67), aby w kolejnych latach, mimo zmiennej tendencji (wzrost w 2010 r.) w zakresie liczby
rez de tó
korz stają
h z
az
od oto ać z iększe ie śred iej li z
o lego ej
G i ie Tura a, i
o legó
ej
iż hotelo a,
a 1 rezydenta z Polski (do 3,8 w roku
2012).
Tab. OSOBY KOR)YSTAJĄCE ) NOCLEGÓW W GMINIE TURAWA - REZYDENCI (POLACY)
Wysz zegól ie ie
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
O iekt hotelo e li z a rez de tó Polacy)
Inne obiekty noclegowe – razem (liczba
osó
Inne obiekty zbiorowego
zakwaterowania - zespoł do kó
tur st z h li z a osó
Inne obiekty noclegowe – pozostałe
li z a osó
Li z a o legó udzielo h
rezydentom (Polakom) w obiektach
hotelowych
rezydentom (Polakom) w innych
obiektach noclegowych - razem
obiektach zbiorowego zakwaterowania
zespoł do kó tur st z h
o iekta h o lego
h pozostałe
0
0
0
0
0
455
3651
7233
6507
6768
5051
6053
4721
2528
0
84
78
0
0
0
21
7233
6423
6690
5051
6053
4721
2507
0
0
0
0
0
666
5898
W tur st z
0
którz korz stali z o legó
92
204
0
t
głó
h
0
84
9541
h.
ta . . Li z a zagra i z
sta o i około
hz
h Lokal
9625
g i ie Tura a z aleźli zak atero a ie
ie z Nie ie
roku
stosu ku do da
0
17546 19435 21448 13474 17412 17772
h o iekta h o lego
także tur ś i z zagra i ,
jest 24-krot oś ią
17546 19527 21652 13474 17412 17772
h tur stó ,
, % jej pozio u z roku
r.
148
, ale
2014
Tab. NOCLEGI UDZIELONE TURYSTOM ZAGRANICZNYM W TURYSTYCZNYCH OBIEKTACH
NOCLEGOWYCH W GMINIE TURAWA WEDŁUG WYBRANYCH KRAJÓW
Wysz zegól ie ie
Li z a tur stó korz stają h z o legó
ogółe
Austria
Belgia
Czechy
Dania
Francja
Hiszpania
Łot a
Holandia
Niemcy
Rosja
Sło a ja
Stany Zjednoczone Ameryki
Szwecja
Ukraina
Węgr
Wielka Brytania
Wło h
Pozostałe kraje
Poza o
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
137
31
66
62
88
5
120
0
0
35
0
4
1
8
15
23
34
10
0
1
0
0
2
4
0
3
0
2
0
0
0
0
0
17
0
4
0
0
0
5
0
0
0
0
0
33
0
0
0
0
2
19
0
0
0
0
5
2
0
5
0
0
0
0
0
0
0
0
0
60
0
2
0
0
0
0
0
0
0
2
0
12
0
0
0
0
0
44
0
28
0
0
0
0
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0
0
5
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
1
2
0
0
0
0
56
6
0
25
2
0
0
0
24
0
ego Urzędu Stat st z ego oraz Ba ku Danych Lokalnych.
atela i Nie ie zagra i z i tur ś i t lko sporad z ie od iedzali g i ę Tura a,
korz stają jed o ześ ie z jej az
o lego ej. W ostat i
zau aż ć zai tereso a ie o legie
o iekta h tur st z
roku diag ost z
h
G i ie o
ależ
ateli Wło h
oraz USA.
W okresie diagnostycznym na terenie Gminy Turawa w ramach szeroko rozumianej
az
o lego ej działało od
ośrodkó
r., ale t lko jede o iekt
ta . . G i a d spo o ała
ałoro z
h
o lego
h ogółe
roku
roku
h, prz
do
z
iejs
Tab. OŚRODKI WC)ASOWE W GMINIE TURAWA W LATACH
Li
Li
Li
Li
z
z
z
z
Wysz zegól
a o iektó ogółe
a o iektó ałoro
a iejs o lego
a iejs o lego
do
okresie stałą li z ą
po z ko
iejs
h
roku
oraz
tej kategorii posiadał harakter o iektu ałoro z ego
ada
ośrodka h
z
zaso
ie ie
VII
z h VII
h ogółe VII
h ałoro z h
2006
6
1
362
60
2007
4
1
290
60
2008
4
1
290
60
iejs
o lego
iejszają ej się li z ie
h
iejs
roku 2012).
-2012
2009
3
1
170
60
2010
5
1
322
60
2011
5
1
276
60
149
2012
4
1
154
60
(VII)
Oso korz stają e z o legó ogółe
(I-XII)
Oso korz stają e z o legó - tur ś i
zagraniczni (I-XII)
Udzielo e o legi ogółe I-XII)
Udzielone noclegi turystom
zagranicznym (I-XII)
W ośrodka h
aka ji lipie
diag ost z
aj
ższ pozio
zaso
prze
2014
2048
2059
2137
1072
2220
1478
1338
19
13
39
2
24
4
2
4728
70
6398
47
7183
213
2314
14
5361
86
4814
14
3174
2
h G i
ali głó
h.
h działal ość głó
ie
ie tur ś i z Polski. Li z a tur stó
ie przekro z ła
roku
Tura a, pro adzą
h Lokal
iągu
, sta o ią
iesię
roku
ał
każdego roku li z
ie iele po ad
zasie
okresie
osó
% sta u z roku
2006.
150
2014
RO)D)IAŁ XI. GOSPODARKA FINANSOWA GMINY TURAWA
Podsta ę a aliz do hodó
pozostał h g i
wt
z ia
Usta
i
datkó
udżetu G i
Pols e sta o ią o o iązują e
da
ada ie , tj.
datkó
latach 2006-
okresie roz iąza ia pra
. Dot z ł o e zaró
celowych z udżetu
a ia su
e ji ogól ej, dota ji
h poz ja h udżeto
ożli e do poró
a ia
kolejnych latach bez ich wnikliwej analizy.
e ję ogól ą i dotacje celowe z udżetu państ a. Na do hod
Su
podatka h sta o ią
h do hod
ró
a
ieru ho oś i, do hod
ró
a
zą su
zej i ró
a elu
ró
ko
h po iędz sa orząda i z podsta o
a ie i
h zróż i o ań, które
ogł
ieć po aż
a ia
podatko
ieszkań a o li zo ej dla sz stki h g i
zęś i
ró
i geografi z
a
h, które
przez sa orząd
ró
a
zej
ia ej usta
a
w okresie o o iąz
h a
spo
podatko e
pozio u
iała a elu i elo a ie egat
ogą
ieć po aż
pł
a a
ła, zate
% śred iej krajo ej,
uzupeł iają ej zęś i
zęść
ró
a
a ie
a
ieszkań a
%
a
a koszt
zej otrz
ują
ie przekra zał
artoś i śred iej do hodó
Pols e. K ota uzupeł iają a
ego
pł
u róż i społe z
a ielkość kosztó
ko
h
a ia zadań
a podsta ie pozio u gęstoś i zalud ie ia . K ota uzupeł iają a zęś i
zej przekaz
iż
pł
ró
t
g i o , które posiadał
iższą od krajo ej gęstość zalud ie ia. Jeżeli do hod podatko e g i
ższe
ró
h grup. K ota uzupeł iają a
a ia zadań przez sa orząd . K otę podsta o ą zęś i
t lko takie jed ostki, któr h do hod
o ażą ej,
e ji dla JST składa się
zęść podsta o a i uzupeł iają a. K ota podsta o a przez a zo a jest a
róż i do hodo
łas e,
udżetu państ a
e ja ogól a g i składa się zasad i zo z zęś i
a dodatko o o ej uje zęść oś iato ą. Na zęść
ie do hod
łas e g i składają się
dochody podatkowe z t tułu podatku rol ego, leś ego, od
ajątku, a także udział
artoś i
h jed ostek sa orządu ter torial ego ie są
Dochody jednostek samorządu ter torial ego o ej ują głó
z
iejs e
o regulo a ia
okresie 2006-2013. Oznacza to w ko sek e ji, że
wykazywane w róż
su
iał
e,
g i , jako jed ostki sa orządu ter torial ego, jak i zasad ich
ustalania w i gromadzenia, zasad ustalania i przekaz
w peł i
Tura a a także udżetó
o do hoda h jed ostek sa orządu ter torial ego, jakie
w okresie o jęt
do hodó
i
ró
a
ó
zas taka G i a
a s oi
a
o szarze
ieszkań a są
ie otrz
ała k ot
zej, iezależ ie od gęstoś i zalud ie ia g i . W praktyce
za stała się for ą dofi a so
a ia
.i . iejski h g i .
151
Część ró
g i
o ażą a su
2014
e ji ogól ej prz dziela a
h zadań, które dot h zas
ła g i o
ł fi a so a e z udżetu państ a. ) kolei
zęś i oś iato ej su
e ji ogól ej ustala a jest oro z ie
ie
iż
oże
ć
iższa
zakresu zadań oś iato
ło
usta ie udżeto ej. K ota ta
h.
ko a ie
ikają e ze złożo
h
i
udżetu za
ioskó
datkó
korz sta ia środkó
G i
k artał
Tura a
rok, z uwzględ ie ie
e ji oraz
fu duszu sołe kiego. Projekt
ioskó
r. z póź iejsz
i z ia a i
datkó
oraz prz hodó
t z
sołe t
udżetu prz goto
o o iązują ej klas fika ji udżeto ej zgod ie z Rozporządze ie
ar a
kolejnych okresach
roku poprzedzają ego oraz zada ia
do pla u a da
w sprawie planowanych kwot dotacji i su
i
ielkość
roku poprzednim. Jest ona korygowana w oparciu o zmiany
Podsta ą pla o a ia do hodó
diag oz
a dofinansowywanie
h
sprawie
a o
edług
Mi istra Fi a só
z dnia
spra ie sz zegóło ej klas fika ji do hodó
i roz hodó
oraz środkó
po hodzą
h ze źródeł
kaz
zróż i o a ą
zagranicznych.
W latach 2007te de ję: z iększo
stosunku do danych z
do hodó
około
%
które osiągają
i
do hod
ogółe
G i
Tura a
pra ie d ukrot ie do hodo
r. to arz sz ł
ogółe
datki oraz saldo udżetu G i
G i
2007 r. (w
kolejnych latach (2008, 2009) spadek poziomu
roku 2009). Po 2010 roku obserwuje się
r. pozio
ał
% do hodó
Tura a
zrost do hodó
G i ,
z 2007 r. W tab. zestawiono dochody
latach 2007-2012.
Tab. DOCHODY I WYDATKI GMINY TURAWA W TYS. )Ł
Dochody
Rok
Ogółe
W tym
Włas e
%
Wydatki
Saldo
2007
29470,0
20568,1
69,8
24759,2
-3789,2
2008
22613,7
12375,9
54,7
22080,8
532,9
2009
19754,9
8917,7
45,1
23161,4
-3406,5
2010
21387,9
9576,4
44,8
31251,5
-9863,6
2011
22976,7
11180,7
48,7
24670,3
-1693,6
2012
26846,5
13380,3
49,8
27251,4
-404,9
h stat st z
h GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
152
h.
Gospodarka
fi a so a
rozliczeniowego po ijają
iedo oru do hodó
G i
Tura a
ik z
r.
od oto a o
zosta ą sz zegóło e ele e t
2014
a
ko ie
kazuje uje
każdego
okresu
e saldo. Naj iększ pozio
2010 r. w dalszej zęś i opra o a ia przedsta io e
do hodó
i
datkó
udżetu G i
Tura a dla
zo razo a ia zaist iałej s tua ji fi a so ej.
Udział do hodó
łas
h
do hoda h ogółe
G i
osił odpo ied io: od
47,42% w roku 2006, prawie 69,8% w roku 2007 oraz w kolejnych latach: 54,73%, 45,14%,
44,77%, 48,66% oraz 49,84% w roku 2012. W roku
udział do hodó
w do hoda h G i
, %. Nie z ie ia to s tua ji,
że
około
Tura a osiąg ął aj iższ pozio
% G i a za ezpie zała s oje do hod ogółe
Udział do hodó
łas
pozio u pra ie
%. Od roku
w do hoda h ogółe
h
do hoda h ogółe
rok
od osó
państ a
do hoda h G i
ależ
zrost do hodó
hG i
h do hod
fiz z
udżetu państ a,
h. Udział
podatkó
t
Tura a za ho ał te de ję
) a zą
-
osił po ad
%
udział
ższe o po ad
,
około
%
osił około
%
, %
Dochody z
sta o ią
ajątko
h
%
ikają e
podatku
h do hod
udżetu
kolejnych latach
stosunku do danych z 2006
do hoda h
łas
h
łas
h G i
h,
Tura a
ikają
do hoda h ogółe
badanym okresie
h i pobieranych na podstawie
sta o ił około
%
roku 2006 i 2012,
roku 2007 oraz ponad 17% w kolejnych latach.
Udział podatkó
od około
łas
.
do hoda h
h usta : i h udział
ższego
roku 2007 i od 17% (2008, 2009, 2010, 2011) do prawie
odnotowano w o szarze do hodó podatko
odrę
aj
ie
zrosto ą
ższe o około , % . I h udział
=
głó
sta o ią
roku, a prz j ują rok
22% w pozostał h lata h
do
Tura a z a zą ą zęść sta o ił do hod
ł
Tura a
h do hodó .
roku
(w roku 2012 dochody z tego t tułu
G i
h
.
podatka h, sta o ią
do hodo
z łas
zrósł
zau aż ć
=
W do hoda h łas
z udziału
około
łas
od ieru ho oś i
roku
, po iżej
%
łas
hG i
roku 2007, a w pozostał h lata h
r. do ponad 14,5% w roku 2009.
ajątku G i
jed ak około
h G i
oraz
Gminie Turawa w do hoda h
Tura a
kaz
, % ogółu do hodó
od oto a o
roku
ał
aj
ższ
pozio
G i . Naj iższ
. Do hod
roku 2007,
pozio
ajątko e G i
153
do hodó
Tura a
ał
stanowił
okresie diag ost z
2014
uzupeł iają e źródło zasila ia udżetu G i
(2,5% w roku 2010 i ponad 7% w roku 2011).
W ał
okresie o jęt
diag ozą G i a Tura a korz stała z su
Prze ażają a jej zęść przez a zo a
ła a ele oś iato e, sta o ią
odpowiednio: 85,7% w roku 2006, ponad 89% w roku 2007 i około
w któr
astąpiło z
iejsze ie łą z ej k ot su
Część
kaz
ró
a
za su
ała te de ję
trz krot ą
, %
roku 2012,
, 009 i
G i a uz skała także
e ji ogól ej.
e ji ogól ej przekaza a G i ie Tura a
zrosto ą:
roku
artość tej kategorii su
diag oz zau aża się z
kolejnych latach
e ji ogól ej, ale z iększe ie su
przez a zo ej a jej zęść oś iato ą. W lata h:
środki fi a so e a uzupeł ie ie su
e ji ogól ej.
k ota tej su
e ji z 2006 r. w kolej
iejsze ie rze zo ej k ot do około
latach 2006-2010
e ji sta o iła pra ie
h lata h prz jęt h do
% jej artoś i z 2010 r.
Tab. SUBWENCJA OGÓLNA GMINY TURAWA W LATACH 2006-2012 (W TYS.)
Wysz zegól ie ie
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Razem
6612,5 6979,9 8084,6 8941,0 9371,9 9833,5 9751,6
Część oś iato a su e ji ogól ej 5667,3 6217,4 6767,7 7180,7 7379,3 8147,5 8237,1
Uzupeł ie ie su e ji ogól ej
248,6
0,00
0,00
38,3
0,00
0,00
20.5
Część ró a za subwencji
696,62 762,6 1316,9 1722,1 1992,6 1686,0 1494,1
ogól ej
Źródło: da e stat st z e GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
h.
Dotacje celowe w G i ie Tura a, po hodzą e głó
przede
łas
sz stki
ie z udżetu państ a, służ ł
sfi a so a iu zadań z zakresu ad i istra ji rządo ej oraz zadań
hG i .
Udział
spo odo ał
realiza ji progra ó opera j
raź e z iększe ie akt
h spiera
oś i i
est
Gminy Turawa w badanym okresie (dane dot zą
także udział środkó
z U ii Europejskiej
dofinansowania z UE G i a Tura a otrz
środki z udżetu UE sta o ił około
ała
h środka i z Unii Europejskiej
j ej sa orządó . W do hoda h
,
i
r. od oto ać ależ
te de ja
aleją a . Naj iększą k otę
roku
, t s. zł . W roku
% do hodó ogółe
G i
Tura , ato iast
2009 - t lko około , %. ) t tułu fi a so a ia i spółfi a so a ia progra ó
u ij
h G i a Tura a poz skała
w roku 2012 - pra ie ,
roku 2010 z udżetu UE k otę po ad
l zł.
154
roku
i projektó
t s. zł, ale
2014
Tab. ŚRODKI FINANSOWE ) BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ W TYS. )Ł
Wysz zegól ie ie
Środki fi a so e ogółe
2007
2008
2009
6202,04
1174,87
37,7
W klasyfikacji
G i
h stat st z
udżeto ej do hodó
h GUS oraz Ba ku Da
edług działó
ta .
h Lokal
do hoda h ogółe
Tura a duż udział sta o i kategoria róż e rozli ze ia te de ja
do hod od osó pra
oso o oś i pra
h, od osó fiz z
ej oraz
h i od i
aleją a oraz
h jed ostek ieposiadają
datki z iąza e z i h po ore
kategorie do hodó sta o ią zde do a ie
h.
sta il
iejsz udział
h
harakter . Pozostałe
do hoda h ogółe
ta . .
Tab. STRUKTURA DOCHODÓW WEDŁUG D)IAŁÓW W DOCHODACH OGÓŁEM W GMINIE
TURAWA W LATACH 2008-2012 (w %)
Wysz zególnienie
Do hod ogółe
Rol i t o i ło ie t o
Tra sport i łą z ość
Gospodarka mieszkaniowa
Administracja publiczna
Bezpie zeńst o pu li z e i o hro a prze i pożaro a
Róż e rozli ze ia
Oś iata i
ho a ie
Po o społ. i pozostałe zada ia zakresie polit ki społ.
Edukacyjna opieka wychowawcza
Gospodarka ko u al a i o hro a środo iska
Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego
Kultura fizyczna
Do hod od osó pra
h i od osó fiz z h
Pozostałe
Źródło: Statysty z e Vade e u
Opole 2013.
Waż
do hodó
Sa orządow a
ele e te
2010
100,0
0,7
0,4
2,2
0,6
0,2
44,0
0,4
8,5
0,2
0,9
0,0
0,9
39,1
1,8
2011
100,0
0,7
6,4
0,9
0,0
43,3
0,4
6,7
0,3
0,8
0,2
38,5
1,9
. Gmina wiejska Turawa, Urząd Stat st z
harakter st ki gospodarki fi a so ej g i
i
datkó
a jed ego
do hodó i
datkó
a
2012
100,0
0,7
0,1
4,2
0,7
0,0
36,5
0,3
5,7
0,2
10,6
0,0
39,8
1,1
Opolu,
jest pozio
ieszkań a. W ta . przedsta io o kształto a ie k ot
ieszkań a
G i ie Tura a
lata h
-2012.
Tab. DOCHODY I WYDATKI BUDŻETU GMINY TURAWA NA MIES)KAŃCA
Wysz zegól ie ie
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Do hod ogółe
3065
2370
2060
2222
2381
2782
W datki ogółe
2575
2314
2415
3247
2557
2824
h stat st z
h GUS oraz Banku Danych Lokalnych.
155
Naj iększ
zrost do hodó
ieszkań a od oto a o
astąpiło o
roku
Gminie Turawa, w przeliczeniu na jednego
roku 2007 - o ponad 85% w stosunku do roku 2006. W roku 2008
iże ie do hodó
w roku 2009 - dalsze o
2014
a
ieszkań a do pozio u około
iże ie tej
artoś i o
astępuje s ste at z
%
% stanu z roku 2007, a
stosunku do roku poprzedniego. Od
zrost pozio u tej kategorii do hodó
ta . .
W tab. zestawiono dochody i
datki udżetó
ieszkań a
, dodatko o u zględ iają kategorie g i
a
latach 2011 i
sz stki h g i po iatu opolskiego
iejsko-
wiejskich i wiejskich.
Tab. DOCHODY I WYDATKI BUDŻETÓW GMIN POWIATU OPOLSKIEGO W ROKU
NA MIES)KAŃCA
2011
Wysz zegól ie ie
Powiat opolski
I
2012
Dochody
ogółe
Wydatki
ogółe
Dochody
ogółe
Wydatki
ogółe
2732,92
2779,59
2854,27
2843,36
Gminy miejsko-wiejskie
Niemodlin
2707,43
2810,54
3160,11
3302,93
Ozimek
2300,12
2227,28
2468,,52
2478,56
Prószkó
2512,42
2405,77
2650,58
2506,93
Gminy wiejskie
Chrząsto i e
2599,76
2491,87
2579,87
2679,74
Dą ro a
2495,72
2462,44
2664,56
2754,69
Do rzeń Wielki
4548,21
4882,3
4678,58
4659,04
Komprachcice
2210,3
2159,35
2317,09
2007,04
Łu
2273,96
2052,61
2313,99
2510,72
Muró
2938,14
2904,98
2336,93
2329,77
Popieló
3236,61
3689,00
3095,23
3091,09
Tar ó Opolski
2442,64
2609,36
2586,32
2377,53
Tuło i e
2595,86
2475,09
2522,35
2484,67
2381
2556,51
2781,73
2823,69
ia
Turawa
A aliza kieru kó
sporządzo a z u zględ ie ie
grupach
datkó
Opolu.
datko a ia środkó
datkó
z ró o o u agę
ieżą
a
przez sa orząd G i
hi
ajątko
Tura a została
h ta . . W posz zegól
h
astępują e o szar : rol i t o i ło ie t o;
156
2014
ad i istra ję sa orządo ą, ezpie zeńst o pu li z e, o sługę długu pu li z ego, oś iatę
i o hro ę zdro ia, po o społe z ą, kulturę kulturę fiz z ą i sport).
Tab. WYDATKI GMINY TURAWA WEDŁUG ROD)AJÓW W TYS.
Ogółe
Rok
W tym
Dotacje
Bieżą e
Majątko e
2007
24759,2
-
8843,1
1473,3
2008
22080,8
17831,1
4249,7
1719,2
2009
23161,4
18610,9
4550,5
2003,8
2010
31251,5
19833,8
11417,6
1891,5
2011
24670,3
20566,0
4104,2
2157,4
2012
27251,4
21893,8
5357,6
2471,0
W okresie diag ost z
datkó
z udżetu G i
h statystycznych GUS oraz Banku Danych Lokalnych.
zao ser o ać
oż a z ie
Tura a ta . . Rok
prz iósł
h osiąg ięto
z roku 2009 i o po ad
roku 2010 %
Po zą sz od
rze z osó fiz z
ższe
do
%
Udział
h
datkó
ajątko
G i a jest zorie to a a a
W roku
datki
% artoś i
est
ajątko e z udżetu G i
48% kwoty z roku poprzed iego, ale już
pra ie
datki G i
datko a ej
j
iększa
stosunku do
roku 2009.
jakim stopniu
h.
Tura a sta o ił po ad
% tej k ot
roku G i a przez a z ła a te
rekordo
r.
datki
el około
ajątko e sta o ił
roku 2008.
W tab. zestawiono wydatki inwestycyjne w udże ie G i
realizowane w róż
%
formie ś iad zeń a
Tura a poz ala określić,
a ie zadań i
z roku poprzedniego (2006). W kolejnym -
datkó
stosunku do danych
przez a zo ej a tej el
udże ie G i
ko
z udżetu
ższ pozio
% iększe
ła to k ota o po ad
ższa od su
datkó
zakresie
datkó z roku 2006.
r. z iększał się
h - w roku
danych z 2006 r. i o po ad
ł o e o pra ie
stosu ku do
zrost
. Naj
Gminy o ponad 40% w stosunku do danych z roku 20
udżeto
ą te de ję
Tura a
latach 2007-2012,
h o szara h zadań G i .
157
2014
Tab. WYDATKI INWESTYCYJNE W BUDŻECIE GMINY TURAWA
Wysz zegól ie ie
W datki ogółe
t s. zł
2007
2008
2009
2010
2011
2012
24759,2
22080,8
23161,4
31251,5
24670,3
27251,4
8843,1
4184,7
3550,5
6417,6
1484,2
2207,6
35,72
18,95
15,33
20,54
6,02
8,1
Wydatki inwestycyjne
t s. zł
%
datkó ogółe
h stat st z
W datki ieżą e jed ostek udżeto
zrosto ą
w poró
ał
ada
a iu do roku
h GUS oraz Ba ku Da
h a
W latach 2007-2012 Gmina ponosiła
odnotowano w 2012 r. - k ota po ad
ł
ższe
kaz
h.
ał te de ję
o e o pra ie
%
ższe
stosunku do roku 2011.
datki z iąza e z o sługą długu pu li z ego
płat z t tułu g ara ji i porę zeń . Naj
ższ pozio
t s. zł
tej kategorii
zrost o po ad
r. . O sługa długu pu li z ego sta o i z a zą
z
agrodze ia
okresie - w roku
i o pra ie %
h Lokal
udział
datkó
%
ez
g i
h
stosunku do danych
udże ie G i
ta . .
Tab. OBSŁUGA DŁUGU PUBLIC)NEGO W BUDŻECIE GMINY TURAWA
Wysz zegól ie ie
2008
2009
2010
2011
2012
22080,8
23161,4
31251,5
24670,3
27251,4
O sługa długu pu li z ego
t s. zł
44,6
41,8
315,48
687
806,3
%
0,2
0,18
1,01
2,78
2,96
W datki ogółe
t s. zł
datkó ogółe
W ta . przedsta io o kieru ki
Tura a z pu ktu
udżeto
idze ia działó
h klu zo e
h stat st z
h GUS oraz Ba ku Da
datko a ia środkó fi a so
gospodarki
h Lokal
h.
h z udżetu G i
arodo ej. W strukturze
iejs e zaj ują d ie kategorie: oś iata i
ros ą a oraz gospodarka ko u al a i o hro a środo iska te de ja
datkó
ho a ie te de ja
aleją a .
Tab. WYDATKI BUDŻETU GMINY TURAWA WEDŁUG D)IAŁÓW W LATACH
-2011
Wysz zegól ie ie
W datki ogółe
Rol i t o i ło ie t o
Tra sport i łą z ość
Gospodarka mieszkaniowa
Administracja publiczna
Bezpie zeńst o pu li z e i o hro a prze i pożaro a
Róż e rozli ze ia
Oś iata i
ho a ie
2012
100,0
0,9
2,6
2,5
12,6
1,0
46,7
2010
100,0
0,7
2,6
1,1
9,6
1,2
36,6
2011
100,0
1,3
4,1
2,5
12,2
1,1
46,5
158
Po o społ. i pozostałe zada ia zakresie polit ki społ.
Edukacyjna opieka wychowawcza
Gospodarka ko u al a i o hro a środo iska
Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego
Kultura fizyczna
Działal ość usługo a
Ochrona zdrowia
Pozostałe
Źródło: Statystyczne Vade e u
Opole 2013.
Sa orządow a
Sz zegóło a a aliza
z a ze ie kieru kó
datkó
z ia
2014
7,8
0,3
35,3
1,4
0,9
0,3
0,6
1,6
9,0
0,2
15,9
1,7
1,0
0,2
0,6
3,6
8,2
0,3
14,8
1,6
1,0
0,4
0,7
6,7
. Gmina wiejska Turawa, Urząd Stat st z
G i
ał
okresie diag ost z
Opolu,
poz ala a
zakresie d so o a ia środka i udżeto
i
ada ej
jed ost e sa orządu ter torial ego.
W
roku
, % ogółu
pra ie
datki sa orządu G i
datkó G i
Tura a przez a zo e a rol i t o sta o ił
2006 r. W roku 2007 na rolnictwo i ło ie t o
t s., o sta o iło około , %
przez a zają
a te dział z a z ie
datkó
datkó
z tego samego roku. W roku 2008,
ższą k otę - pra ie
rolnictwo i ło ie t o przekro z ł , % ogółu
datkó
datko a o
t s. zł, udział
G i
datkó
a
r. Naj iększą k otę
tym obszarze odnotowano w roku 2009 - wzrost w stosunku do danych z 2008
roku o po ad %
stosu ku do
%. Kolej e lata prz iosł
rolnictwo i ło ie t o:
zrost pozio u
datkó
z ie
roku
datkó
o
tym dziale w 2006 r. oznacza to wzrost ponad
ą te de ję
iżo o
zakresie
datkó
g i
h
datki o po ad 32%, a w roku
a
astąpił
tym dziale o ponad 39%, ale w 2012 r. zmniejszono wydatki
w tym obszarze o ponad 20% w stosunku do danych z 2011 r. W roku 2006 i 2008 prawie
poło ę ogól
h
datkó
ieżą e jed ostek udżeto
lata h a aliz
datki
w strukturze
i
est
ogółu
j
datkó
. W roku
datkó
G i
Tura a
h i ie iele
ieżą e jed ostek
t
a rol i t o i ło ie t o sta o ił
iejszą zęść udżeto
datki
h sta o ią
dziale, ustępują jed ak iez a z ie
datki ieżą e jed ostek udżeto
datki
ajątko e. W kolej
adal z a zą
datko
h
udział
ajątko
h sta o ią pra ie
%
tym dziale, ponad 83% w roku 2011 oraz ponad 96% w ostatnim
badanym roku.
W dziale ad i istra ja pu li z a
realiza ję ieżą
h zadań jed ostek udżeto
datki sa orządu przez a zo o głó
h. Po ijają da e z roku
159
ie
a
zau aż ć
ależ te de ję zrosto ą tej grup
2014
datkó G i
o po ad
%
2012 r. w stosunku
do danych z roku 2006 oraz o ponad 13,5% w roku 2012 (rok 2011=100).
datki G i
W dziale turystyka w latach 2007jed ostek
udżeto
datkó
t
datki
h zadań
el sta o ią około
iała harakter
datkó
% ogółu
% ogółu
ajątko
datkó
h. W roku
tym dziale.
ezpie zeńst o pu li z e i o hro ę prze i pożaro ą G i a przez a zała
przyniosł z
iejsze ie
pra ie
%t h
roku
t s.
roku 2006 do ponad 367 tys. w roku 2010. Kolejne lata
datkó
tym dziale, w odniesieniu do danych z 2010 r. W roku
datkó
iała harakter
iało harakter
datkó
i usług . W kolej
materiałó
udżeto
a te
ajątko e sta o ił około
w okresie a aliz od około
w
datki
dziale. Pozostała ześć
to łaś ie
Na
h. W roku
służą realiza ji ieżą
ieżą
datkó
ajątko
h jed ostek udżeto
h lata h kategoria
h sta o i do i ują
udział
h. Pozostała zęść
strukturze
h głó
datkó
datkó
ieżą
- około
ie a zakup
h jed ostek
%
roku 2006,
79% w 2009 r. i prawie 98% w roku 2012.
Na zadania w zakresie polit ki społe z ej
t s. zł, jako
udżeto
datki
ieżą e, przez a zo e głó
ie
dał
a
r. po iżej
datki
ieżą e jed ostek
h.
W datki
a kulturę fiz z ą i sport (2006-
fi a so
h przez a zo
h
o ej o ał zasad i zo z ie
ładze G i
tendencje rozwojowe. W latach 2006środkó
ładze G i
a te
el - w roku
trzykrotnie, w stosunku do analogicznej kategorii z
datki ieżą e jed ostek udżeto
h oraz a
jed ak z a z e ogra i ze ie środkó fi a so
datki
datki
zakres
zrosł po ad
r., przez a zają je
a dota je,
ajątko e. Kolej e lata prz iosł
h a kulturę fiz z ą i sport - w roku 2009 o
r. W roku
ponad 51%, w stosunku do danych z
raź ie z iększał
e
astąpił
zrost o %
datkó
Gminy na ten cel, z przeznaczeniem na dotacje oraz wydatki ieżą e jed ostek udżeto
h.
W latach 2011-2012 w dziale kultura fiz z a G i a Tura a przez a zała k otę około
tys. -
t s. jako
datki ieżą e, głó
w roku 2011 i około
sfi a so a ia
datkó
W o szarze o hro
k ot środkó
fi a so
%
roku
ieżą
ie a dota je około
astęp
. Pozostała
h jed ostek udżeto
zdro ia
h. Rekordo
ładze G i
ł rok
% środkó
zęść
fi a so
datkó
h
służ ła do
h.
Tura a
datko ał z
iejszają e się
, kied k otę po ad
160
t s. zł
przez a zo o
a
datki
alkoholiz o i oraz jako
W kolej
około
datki
ajątko e
h lata h diag oz
t s. -
Na po o
ieżą e jed ostek
t s. zł, głó
r.
jest
akiero a
ieżą
ulator j e .
datko a o środki fi a so e a pozio ie
datko a o po ad
ieżą
aż e
iejs e zaj uje
h. Wskazuje o ,
a realiza ję zadań i
h, o doraź
dziale prze i działa ie
,
l
zł, głó
ie
a
h.
W a alizie gospodarki fi a so ej g i
datkó
h
ie a prze i działa ie alkoholiz o i.
ś iad ze ia a rze z osó fiz z
h do
udżeto
dziale le z i t o a
a te dział
społe z ą da e z
ajątko
2014
est
j
jaki
skaź ik rela ji
datków
stop iu udżet da ej jed ostki
h, a
jakim –
a realiza ję zadań
harakterze. W ta . zesta io o rze zo e
skaź iki dla g i
Turawa.
Tab. WSKAŹNIKI SKŁONNOŚCI DO INWESTOWANIA W GMINIE TURAWA
Wysz zegól ie ie
Wskaź iki skło oś i do i westowa ia w gminie Turawa
2008
2009
2010
2011
2012
23,83%
24,45%
57,57%
19,96%
24,47%
W datki ajątko e/ datki ieżą e
ogółe
Wydatki ajątko e i est j e/
datki ieżą e ogółe
23,47%
O li zo e
Tura a. Uje
skaź iki poz alają
h GUS oraz Ba ku da
a o e ę duż h skło
e saldo do hodó i
a alizę do hodó i
19,08%
datkó G i
datkó
każd
32,36%
h Lokal
10,08%
h.
oś i do i
roku diag oz
kieru ku poszuki a ia ró
7,22%
esto a ia
Gminie
akazuje sz zegóło ą
o agi udżeto ej.
161
1 stycznia 2014
Tab. DOCHODY WŁASNE GMINY TURAWA W LATACH
Wysz zegól ie ie
Do hod łas e - razem
Dochody podatkowe - podatek rolny
Dochody podatkowe - podatek leś
Dochody podatkowe - podatek od ieru ho oś i
Dochody podatkowe - podatek od środkó tra sporto
h
Wpł
z opłat skar o ej
Dochody podatkowe - podatek od z oś i
il opra
h
Wpł
z opłat targo ej
Dochody z ajątku
Udział w podatka h sta o ią h do hod udżetu państ a
razem
Udział
podatka h sta o ią h do hod udżetu państ a
podatek do hodo od osó fiz z h
Udział
podatka h sta o ią h do hod udżetu państ a
podatek do hodo od osó pra
h
Wpł
zi
h lokal h opłat po iera h przez JST na
podsta ie odrę
h usta
Wpł
z usług
Pozostałe do hod - środki a dofi a so a ie łas h zadań
pozyskane z i
h źródeł - razem
Pozostałe do hod - środki a dofi a so a ie łas h zadań
pozyskane z i
h źródeł - inwestycyjne
Dochody z ajątku - dochody z najmu i dzierża
ajątko
h JST oraz i
h u ó o podo
skład ikó
harakterze
Dochody podatkowe - ustalone i pobierane na podstawie
odrę
h usta
h stat st z
-2012
2006
7486670,20
118476,09
2647070,27
174503,38
23220,80
175987,10
614854,08
2863936,72
2007
20568092,39
143063,64
2813033,58
196380,95
28022,21
772289,30
1369940,83
3343826,00
2008
12375940,57
240379,93
121117,26
2819603,78
175413,49
25416,80
530575,90
954373,97
3825160,13
2009
2010
2011
2012
8917687,77 9576358,74 11180654,28 13380347,91
228279,75 137366,04 154532,62 222598,21
132952,13 117339,42 134035,96 162344,09
2866543,08 3053351,57 3041509,49 4557290,65
213455,62 217971,08 220121,80 229088,22
29451,00
28343,00
27636,99
25777,78
-152819,74 142569,00 310783,00 312530,56
9073,00
471886,22 535770,57 1611122,21 1213782,92
4141796,60 4449810,85 4785425,44 5046603,63
2846014,00 3302645,00 3778675,00 4113110,00 4412212,00 4741150,00 4993437,00
17922,72
22526,70
41181,00
46485,13
4489549,99 1542309,60
28686,60
37598,85
44275,44
53166,63
134120,60
51895,40
58617,58
15201,22
0,00
10000,00
0,00
20792,40
2153,99
31189,00
0,00
44356,20
0,00
37494,23
0,00
0,00
0,00
0,00
10000,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
-
189144,51
178593,92
238767,63
234039,24
284231,86
427366,25
3313536,56 4113075,77 3953661,67 3370002,77 3782196,93 3933868,11 5550153,55
h GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
h.
1 stycznia 2014
Tab. DOTACJE CELOWE + DOTACJE §§
,
Wysz zegól ie ie
Dotacje ogółe
elo e + dota je §§
,
ogółe
w tym: Inwestycyjne
Dota je elo e ogółe :
w tym: Inwestycyjne
Dotacje celowe z udżetu państ a ogółe
w tym: Inwestycyjne
Dotacje celowe z udżetu państ a a zada ia
z zakresu ad i istra ji rządo ej ogółe
w tym: Inwestycyjne
łas e ogółe
w tym: Inwestycyjne
realizowane na podsta ie porozu ień
z orga a i ad i istra ji rządo ej ogółe
Dotacje otrzymane z funduszy celowych
ogółe
w tym: Inwestycyjne
Dotacje celowe na zadania realizowane na
podst. porozu ień iędz jed ostka i
sa orządu ter torial ego ogółe
w tym: Inwestycyjne
Dota je §§
,
ogółe
w tym: inwestycyjne
W BUDŻECIE GMINY TURAWA W LATACH
2006
-
2007
-
2008
-
-2012
2009
1896268,90
2010
2439641,72
2011
1962545,47
2012
3714489,86
1679898,42
0,00
1677572,42
0,00
1437078,87
1901205,41
31026,83
1898754,41
31026,83
1443406,36
2153163,69
282676,14
2000656,69
132676,14
1468168,16
122900,00
1896268,90
122900,00
1770788,90
0,00
1507688,16
281520,72
2416448,61
281520,72
2132321,89
0,00
1800351,05
8246,76
1918543,71
8246,76
1880911,71
8246,76
1525025,56
1872758,63
1827180,18
25000,00
1799404,18
0,00
1425412,30
0,00
238225,55
0,00
455348,05
5000,00
532488,53
0,00
263100,74
0,00
331970,84
0,00
341226,15
0,00
373991,88
0,00
2268,00
31026,83
0,00
127676,14
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
8246,76
14660,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
122900,00
281520,72
0,00
0,00
0,00
2326,00
0,00
2451,00
0,00
152507,00
122900,00
2580,00
281520,72
2606,00
0,00
37632,00
0,00
27776,00
0,00
-
0,00
-
150000,00
-
0,00
0,00
0,00
0,00
23193,11
0,00
0,00
44001,76
0,00
25000,00
1887309,68
1847758,63
h stat st z
h GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
h.
163
1 stycznia 2014
Tab. DOCHODY NA MIES)KAŃCA W GMINIE TURAWA W LATACH
Wysz zegól ie ie
Ogółe
Do hod łas e
Udział w podatka h sta o ią h do hod udżetu państ a
razem
Do hod łas e - udział
podatka h sta o ią h do hod
udżetu państ a podatek do hodo od osó fiz z h
Do hod łas e - udział w podatka h sta o ią h do hod
udżetu państ a podatek do hodo od osó pra
h
Do hod łas e - dochody podatkowe ustalone i pobierane na
podsta ie odrę
h usta
h stat st z
Wysz zegól ie ie
Wydatki z udżetu ogółe
W datki ajątko e ogółe
W datki ajątko e i est j e
W datki ieżą e ogółe
W datki ieżą e a
agrodze ia
W datki ieżą e a po hod e od
agrodzeń
W datki ieżą e a zakup ateriałó i usług
Dota je ogółe
Ś iad ze ia a rze z osó fiz z h
2006
1652,10
783,37
-
2007
3065,01
2139,17
347,77
2008
2369,92
1297,00
400,88
2009
2060,17
929,99
-
2010
2222,12
994,95
-
2011
2381,00
1158,62
-
2012
2781,73
1386,42
-
-
-
-
428,94
458,41
491,31
517,40
-
-
-
2,99
3,91
4,59
5,51
346,71
427,78
414,34
351,44
392,96
407,65
575,09
h GUS oraz Ba ku Da
Tab. WYDATKI BUDŻETOWE GMINY TURAWA W LATACH
-2012
h Lokal
h.
-2012
2006
17593502,90
3650242,64
3650242,64
-
2007
24759155,53
8843098,76
8843098,76
-
2008
22080817,53
4249701,98
4184701,98
17831115,55
7359222,15
1289030,37
2009
23161429,46
4550503,68
3550503,68
18610925,78
7959694,08
1392981,95
2010
31251484,29
11417645,62
6417645,62
19833838,67
8447713,07
1396124,64
2011
24670275,09
4104231,77
1484231,77
20566043,32
8800058,67
1519033,68
2012
27251398,20
5357636,18
2207636,18
21893762,02
9427995,74
1776604,08
954860,00
1837504,86
1473313,00
1838941,49
4804201,10
1719208,00
1847446,68
4432614,16
2003789,67
1944991,49
4525336,35
1891512,63
2343270,60
3930996,61
2157393,00
2076565,81
4183326,85
2471024,10
2038962,40
h stat st z
h GUS oraz Ba ku Da
h Lokal
h.
164

raport o sytuacji społeczno

Transkrypt

Podobne dokumenty