prognoza Nowe Piekuty - internetasse.nazwa.pl

Prognoza oddziaływania na środowisko
dla potrzeb projektu
zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty
Nowe Piekuty, 2014r.
str. 1
1. WPROWADZENIE
1.1. Podstawa prawna opracowania
Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne we wszystkich sferach rozwojowych:
społecznej, ekonomicznej i ekologicznej – dążą do zapewnienia długookresowego ładu
i porządku i pozwalają na kontrolę realizacji inwestycji. Za podstawę swych działań
przyjmują strategię zrównoważonego rozwoju – czyli równoległego rozwoju w trzech
głównych sektorach: społeczeństwa, gospodarki oraz ekologii.
Racjonalna gospodarka pozwala na gwarancję bytu społeczeństwa oraz poszanowanie
środowiska naturalnego. Dzięki działalności planistyczno-urbanistycznej możliwe jest
kształtowanie ładu przestrzennego poprzez ukształtowanie przestrzeni, w taki sposób aby
tworzyła harmonijną całość i uwzględniała w uporządkowanych relacjach wszelkie
uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno - gospodarcze, środowiskowe,
kulturowe oraz kompozycyjno - estetyczne. Jednym z instrumentów dla tworzenia warunków
zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego, a także uwzględniającego wymagania
ochrony środowiska są studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gmin.
Przedmiotem niniejszego opracowania jest Prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń
projektu zmiany Studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego
gminy Nowe Piekuty w granicach administracyjnych, sporządzanego w wykonaniu Uchwały
Nr XVII/105/12 Rady Gminy Nowe Piekuty z dnia 29 października 2012 roku w sprawie
przystąpienia do sporządzenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty.
Prognoza jest dokumentem, który nie ustanawia przepisów prawnych, nie jest wiążąca dla
obywateli, ani dla samej gminy. Może istotnie wpływać na kształt studium, jak i na jego
późniejszą realizację. Na etapie prac nad projektem studium prognoza jest środkiem
wczesnego ostrzegania. W trakcie stosowania przepisów studium prognoza może i powinna
przyczyniać się do wyboru wariantów korzystnych dla środowiska przyrodniczego.
Zestawienie w prognozie potencjalnych zagrożeń oraz przedstawione przewidywane skutki
realizacji studium nie są równoznaczne z likwidacją czy wyeliminowaniem wszelkich
zagrożeń dla środowiska, jakie mogą w przyszłości powstać w skutek realizacji inwestycji.
Na etapie sporządzania prognozy skutków ustaleń oddziaływania na środowisko projektu
studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania sygnalizuje się możliwość wystąpienia
zagrożeń, zaś likwidacja bądź ich zmniejszenie możliwe jest dopiero na późniejszych etapach,
np. na etapie sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, czy idąc
dalej na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę.
Prognoza wykonana została w oparciu o następujące przepisy:
– Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko (Dz. U. z 2013r. poz. 1235, poz.1238, z 2014 r. poz. 587, poz. 850);
– Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628,
842, z 2014 r. poz. 805, 850.);
– Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.
U. z 2012 r. poz. 647, 951, 1445, z 2013 r. poz. 21, 405, 1238, 1446, z 2014 r. poz. 379,
768.);
– Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku „Prawo ochrony środowiska” (Dz. U. z 2013 r. poz.
1232, 1238, z 2014 r. poz. 40, 47, 457, 822),
– Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie
szczegółowych warunków, jakim powinna odpowiadać prognoza oddziaływania na
str. 2
–
–
–
–
środowisko dotycząca projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
(Dz. U. z 2002 r. Nr 197, poz. 1667), oraz Projekt nowelizacji z dnia 17 marca 2008 r.
(Dz. U. z 2002 r. Nr 197, poz. 1667);
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia
rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U 92 z 3.09.2001, poz.
1029);
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419);
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012r. w sprawie ochrony
gatunkowej roślin (Dz. U. poz. 81);
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004r. w sprawie określenia
gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1765).
1.2. Cel i zakres opracowania
Celem prognozy jest prognostyczna ocena potencjalnego oddziaływania skutków realizacji
ustaleń projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego, które mogą wyniknąć z realizacji projektowanej funkcji terenu oraz
przedstawienie rozwiązań eliminujących lub ograniczających potencjalne negatywne wpływy
na środowisko oraz warunki życia mieszkańców. Prognoza pozwala jeszcze na etapie
sporządzania projektu zmiany Studium wyeliminować ustalenia sprzeczne z zasadami
zrównoważonego rozwoju obszaru oraz jego otoczenia.
Prognoza nie jest dokumentem rozstrzygającym o słuszności realizacji zamierzeń
budowlanych, zapisanych w projekcie zmiany Studium, a jedynie przedstawia
prawdopodobne skutki, jakie niesie za sobą realizacja tych ustaleń na poszczególne
komponenty środowiska we wzajemnych powiązaniach.
Prognoza zawiera analizę istniejącego stanu środowiska w gminie Nowe Piekuty oraz terenów
przyległych. Uwzględnia jego wrażliwość i odporność na degradację, wymogi ochrony
przyrody i różnorodności biologicznej oraz dotychczasowego sposobu zagospodarowania
i użytkowania terenu, wpływ na środowisko, a także na jakość życia i zdrowia ludzi. Zawiera
ocenę dotychczasowych skutków wpływu zagospodarowania przestrzennego na środowisko
oraz przewidywanych oddziaływań realizacji projektu zmiany studium na poszczególne
elementy środowiska i ich wzajemne powiązania. Wskazuje propozycje rozwiązań mogących
wyeliminować lub ograniczyć negatywne wpływy na środowisko.
Ocena oddziaływania skutków realizacji projektu zmiany studium zmierza do rozpoznania
wpływu na środowisko przyrodnicze zastosowanych ustaleń w projekcie zmiany studium dla
poszczególnych jednostek urbanistycznych oraz wydzielenie jednostek, na których mogą
wystąpić istotne oddziaływania. Ustalono charakter i wpływ tych oddziaływań na
poszczególne składniki środowiska uwzględniając intensywność powodowanych przez nie
przekształceń, czas ich trwania i ich zasięg przestrzenny. Dokonano też prognozy
prawdopodobnych skutków wpływu projektu zmiany studium na środowisko przyrodnicze.
Zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn. zm.) prognoza
oddziaływania na środowisko:
1) zawiera:
a) informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu oraz jego
powiązaniach z innymi dokumentami,
b) informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy,
str. 3
c) propozycje dotyczące przewidywanych metod analizy skutków realizacji postanowień
projektowanego dokumentu oraz częstotliwości jej przeprowadzania,
d) informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko,
e) streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym;
2) określa, analizuje i ocenia:
a) istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku braku
realizacji projektowanego dokumentu,
b) stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem,
c) istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji
projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających
ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
d) cele ochrony środowiska ustanowione na szczeblu międzynarodowym,
wspólnotowym i krajowym, istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu,
oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy środowiska zostały uwzględnione
podczas opracowywania dokumentu,
e) przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie,
pośrednie,
wtórne,
skumulowane,
krótkoterminowe,
średnio-terminowe
i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele i przedmiot
ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, a także na środowisko, a
w szczególności na:
− różnorodność biologiczną,
− ludzi,
− zwierzęta,
− rośliny,
− wodę,
− powietrze,
− powierzchnię ziemi,
− krajobraz,
− klimat,
− zasoby naturalne,
− zabytki,
− dobra materialne z uwzględnieniem zależności między tymi elementami środowiska
i między oddziaływaniami na te elementy;
3) przedstawia:
a) rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą
negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji
projektowanego dokumentu, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru
Natura 2000 oraz integralność tego obszaru,
b) biorąc pod uwagę cele i geograficzny zasięg dokumentu oraz cele i przedmiot ochrony
obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru – rozwiązania alternatywne do
rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie wraz z uzasadnieniem ich
wyboru oraz opis metod dokonania oceny prowadzącej do tego wyboru albo
wyjaśnienie braku rozwiązań alternatywnych, w tym wskazania napotkanych
trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy.
W prognozie oddziaływania na środowisko, o której mowa w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 3
października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
uwzględnia się informacje zawarte w prognozach oddziaływania na środowisko
str. 4
sporządzonych dla innych, przyjętych już, dokumentów powiązanych z projektem dokumentu
będącego przedmiotem postępowania.
1.3. Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy
Prognoza oddziaływania na środowisko projektu zmiany Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty jest jednym z podstawowych
dokumentów niezbędnych w procedurze postępowania strategicznej oceny oddziaływania na
środowisko projektu zmiany studium i sporządzana jest zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 3
października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z powyższą ustawą organ sporządzający projekt studium / zmiany studium wykonuje
prognozę oddziaływania na środowisko, której celem jest ocena na środowisko skutków
realizacji zamierzeń przewidzianych w studium/ zmianie studium. Zakres merytoryczny
opracowania prognozy określony został w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie
szczegółowych warunków, jakim powinna odpowiadać prognoza oddziaływania na
środowisko dotycząca projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Prognoza opracowana została w celu dokonania oceny skutków ewentualnych oddziaływań
na środowisko, jakie mogą nastąpić w wyniku realizacji ustaleń zmiany studium. Uwzględnia
ona wszystkie najważniejsze komponenty środowiska naturalnego i ich wzajemne
powiązania. Wykonanie prognozy poprzedziły prace terenowe, która pozwoliły na dokonanie
oceny istniejącego stanu środowiska i jego zagrożeń, w związku z realizacją ustaleń zmiany
studium.
Oddziaływanie ustaleń projektu zmiany studium na środowisko oceniano za pomocą
następujących kryteriów:
− charakteru zmian (bardzo korzystne, korzystne, niekorzystne, niepożądane, bez
znaczenia),
− intensywności przekształceń (nieistotne, nieznaczne, zauważalne, duże, zupełne),
− bezpośredniości oddziaływania (bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane),
− okresu trwania oddziaływania (stałe, okresowe, epizodyczne, przejściowe),
− zasięgu oddziaływania (miejscowe, lokalne, ponadlokalne, regionalne, ponadregionalne),
− trwałości przekształceń (nieodwracalne, częściowo odwracalne, odwracalne, możliwe do
rewaloryzacji).
W prognozie zastosowano następujące metody prognozowania:
− indukcyjno-opisową,
− analogii środowiskowych,
− diagnozy stanu środowiska na podstawie materiału dokumentacyjnego i archiwalnego,
− analiz kartograficznych.
W niniejszej prognozie zastosowano metodę porównawczą – w stosunku do
zagospodarowania terenów w najbliższym sąsiedztwie – będącą jednocześnie metodą
prostego prognozowania wynikowego polegającą na analizie ustaleń zmiany studium
uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego i ich możliwego wpływu na środowisko
przyrodnicze i ludzi.
Prognoza składa się z dwóch części: charakteryzującej elementy środowiska przyrodniczego
narażone na oddziaływanie wskutek realizacji ustaleń planu oraz z oceny zagrożeń
związanych z emisją zanieczyszczeń do atmosfery, hałasem i wibracjami
oraz wytwarzaniem ścieków.
str. 5
Przy sporządzaniu niniejszej prognozy założono, że stanem odniesienia jest aktualny stan
środowiska przyrodniczego oraz, że zmiana sposobu zagospodarowania spowoduje
zróżnicowanie ustalonych wpływów na owe środowisko.
1.4. Podstawowe informacje i objaśnienia dotyczące Prognozy
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego określa planowany
sposób zagospodarowania i zawiera informacje o lokalizacji obszarów przeznaczonych pod
zabudowę i inne funkcje, o przebiegu głównych szlaków komunikacyjnych, o położeniu
obiektów infrastruktury technicznej, terenów rekreacyjnych, chronionych, terenów leśnych.
Studium stanowi podstawę do opracowania miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego.
Przewidywane metody analizy realizacji postanowień studium pod kątem wpływu na
środowisko mogą się odnosić do:
1) oddziaływania projektowanego zagospodarowania terenu,
2) przestrzegania ustaleń dotyczących przeznaczenia terenu, ukształtowania zabudowy
i zagospodarowania terenu, ustaleń dotyczących wyposażenia w infrastrukturę
techniczną, ochrony i kształtowania środowiska i ładu przestrzennego, ochrony
dziedzictwa kulturowego i zabytków.
Ocena realizacji przyjętych ustaleń będzie następowała na podstawie oceny zbieżności
zapisów studium z wprowadzeniem ustaleń w miejscowych planach zagospodarowania
przestrzennego. Projekt planu miejscowego powinien być wykonany wraz z prognozą
oddziaływania na środowisko, uwzględniając zapisy studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego.
W zakresie oddziaływania projektowanego zagospodarowania terenu na środowisko:
w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których wydano decyzję o uwarunkowaniach
środowiskowych, obowiązywać będzie monitoring środowiska w zakresie i metodach
określonych w wydanej decyzji,
w odniesieniu do pozostałych terenów może to być monitoring państwowy
środowiska, prowadzony przez odpowiednie organy administracji państwowej,
powołane do badania stanu środowiska,
w przypadku skarg mieszkańców na uciążliwości prowadzonej działalności w oparciu
o uchwalony plan, analizę realizacji miejscowego planu i badanie skażenia środowiska
powinien przeprowadzić odpowiedni organ administracji samorządowej.
W zakresie realizacji przestrzegania ustaleń miejscowego planu powinny być okresowe
przeglądy zainwestowania obszaru i realizacji miejscowego planu, wykonywane przez
administrację samorządową na potrzeby oceny prowadzonej polityki przestrzennej.
1.5. Podstawowe informacje
Organ opracowujący projekt dokumentu, o którym mowa w art. 46 lub 47 ustawy z dnia 3
października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, uzgadnia
z właściwymi organami, o których mowa w art. 57 i 58, zakres i stopień szczegółowości
informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko. Uzgodnienia dokonuje
się w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o uzgodnienie.
1.6. Objaśnienia dotyczące Prognozy
Ilekroć w treści niniejszej Prognozy jest mowa bez bliższego określania o:
str. 6
1) „Prognozie” – należy przez to rozumieć Prognozę oddziaływania na środowisko ustaleń
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe
Piekuty;
2) „projekcie Studium” lub „projekcie dokumentu” – należy przez to rozumieć Studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty;
3) „zagospodarowaniu przestrzennym” – należy przez to rozumieć stan przestrzeni fizycznej
istniejący lub projektowany, będący wynikiem prowadzonej gospodarki przestrzennej;
4) „planowaniu przestrzennym” – należy przez to rozumieć podstawowy instrument
gospodarki przestrzennej, którego celem jest ochrona interesów publicznych,
minimalizowanie konfliktów pomiędzy podmiotami działającymi w przestrzeni oraz
racjonalne wykorzystanie jej i środowiska jako dóbr ograniczonych;
5) „polityce przestrzennej” – należy przez to rozumieć świadome i władcze oddziaływanie
instytucji publicznych i organizacji na gospodarkę przestrzenną w sposób spójny
z ustalonymi celami społecznymi;
6) „ładzie przestrzennym” − należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które
tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie
uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe,
kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne;
7) „zrównoważonym rozwoju” – należy przez to rozumieć taki rozwój społeczno
– gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych,
gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości
podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości
zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno
współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń;
8) „ochronie środowiska” – należy przez to rozumieć podjęcie lub zaniechanie działań,
umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega
na:
– racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska
zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
– przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
– przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego;
9) „zrównoważonym rozwoju” − należy przez to rozumieć rozwój, o którym mowa w art. 3
pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. − Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r. Nr
25, poz. 150, z późn. zm.1);
10) „środowisku” − należy przez to rozumieć środowisko, o którym mowa w art. 3 pkt 39
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. − Prawo ochrony środowiska;
11) „interesie publicznym” − należy przez to rozumieć uogólniony cel dążeń i działań,
uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych
społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym;
12) „inwestycji celu publicznego” – należy przez to rozumieć działania o znaczeniu lokalnym
(gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym
(obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), bez względu na
status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące
realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.2);
13) „obszarze przestrzeni publicznej” − należy przez to rozumieć obszar o szczególnym
znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający
nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy
funkcjonalno-przestrzenne, określony w studium;
str. 7
14) „ochronie krajobrazu” – należy przez to rozumieć zachowanie cech charakterystycznych
danego krajobrazu;
15) „dobrach kultury współczesnej” − należy przez to rozumieć niebędące zabytkami dobra
kultury, takie jak pomniki, miejsca pamięci, budynki, ich wnętrza i detale, zespoły
budynków, założenia urbanistyczne i krajobrazowe, będące uznanym dorobkiem
współcześnie żyjących pokoleń, jeżeli ce-chuje je wysoka wartość artystyczna lub
historyczna;
16) „krajobrazie kulturowym” – należy przez to rozumieć przestrzeń historycznie
ukształtowaną w wyniku działalności człowieka, zawierającą walory cywilizacji oraz
elementy przyrodnicze;
17) „uzbrojeniu terenu” – należy przez to rozumieć drogi, obiekty budowlane, urządzenia
i przewody, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami;
18) „dostępie do drogi publicznej” − należy przez to rozumieć bezpośredni do-stęp do tej
drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej
służebności drogowej;
19) „standardach” – należy przez to rozumieć zbiory i zakresy wymagań dotyczących
opracowań i dokumentów planistycznych oraz zasady stosowania w nich parametrów
dotyczących zagospodarowania przestrzennego;
20) „parametrach i wskaźnikach urbanistycznych” – parametrach i wskaźnikach
urbanistycznych” − należy przez to rozumieć parametry i wskaźniki ustanawiane
w dokumentach planistycznych, zgodnie z przepisami szczególnymi;
21) „odnawialnych źródłach energii” – należy przez to rozumieć źródło wykorzystujące
w procesie przetwarzania energię wiatru promieniowania słonecznego, geotermalną, fal,
prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu
wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub
oczyszczania ścieków oraz rozkładów składowanych szczątków roślinnych i zwierzęcych;
22) „małych elektrowniach wiatrowych” – należy przez to rozumieć - urządzenia o mocy
nieprzekraczającej 100kW i maksymalnej wysokości 30m.
2. UWARUNKOWANIA PLANISTYCZNE TWORZENIA PROJEKTU
STUDIUM WRAZ Z JEGO CHARAKTERYSTYKĄ
2.1.Przedmiot prognozy
Przedmiotem niniejszej Prognozy są ustalenia projektu zmiany Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty.
Natomiast podstawą formalną opracowania Studium jest Uchwała Nr XVII/105/12 Rady
Gminy Nowe Piekuty z dnia 29 października 2012 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty.
Projekt Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe
Piekuty został sporządzony w oparciu o:
1) ustawę z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
(teksy jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 647, ze zmianami);
2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 roku w sprawie zakresu
projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
(Dz. U. Nr 118 z dnia 26 maja 2004 roku, poz. 1233)
oraz przepisy odrębne.
str. 8
2.2.Sytuacja planistyczna sporządzania prognozy
2.2.1. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy
Obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
uchwalone zostało uchwałą Nr V/33/2011 Rady Gminy Nowe Piekuty z dnia 19 kwietnia
2011 roku, sporządzone zostało pod rządami poprzedniej ustawy o zagospodarowaniu
przestrzennym z 1994 roku (już nieobowiązującej), regulującej kwestię planowania
przestrzennego. Siłą rzeczy nie może więc, spełniać wszystkich wymogów aktualnie
obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Istotne rozbieżności
formalne dotyczą wymagań ustawowych, jednak zasadnicza zmiana roli studium w systemie
planowania przestrzennego powoduje, że obowiązujący dokument Studium nie może już
dobrze pełnić swoich funkcji wobec aktualnie i w przyszłości sporządzanych planów
miejscowych.
Studium, tak jak dotychczas, nie jest aktem prawa miejscowego. Istotną zmianą jest wymóg,
aby plany miejscowe były zgodne, a nie jak poprzednio spójne z treścią Studium. Obecnie
obowiązujące Studium nie porządkuje istotnych dla planowania miejscowego informacji
z obecnymi wymaganiami ustawowymi, m.in. poprzez zmienione ustawy, w szczególności:
Prawo ochrony środowiska, Prawo wodne, Prawo geologiczne i górnicze, ustawa o ochronie
przyrody, ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz nowymi ustawami takimi
jak: ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227, Nr 227 poz. 1505, ze zm.) i innymi.
Obowiązująca od 11 lipca 2003 roku ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym rozszerzyła znacznie zakres rzeczowy tego dokumentu i wzmocniła jego
koordynacyjną rolę w procesie planowania przestrzennego. Zaistniała potrzeba dostosowania
rozwiązań Studium do ustaleń Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa
Podlaskiego został zatwierdzony Uchwałą Nr IX/80/03 Sejmiku Województwa Podlaskiego
z dnia 27 czerwca 2003 roku w sprawie uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego
Województwa Podlaskiego (opublikowany w Dz. Urz. z dnia 13 października 2003 roku
Nr 108, poz. 2026).
Wójt Gminy Nowe Piekuty dostrzegł potrzebę dostosowania Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego do nowych wymogów ustawowych.
W oparciu o uchwałę Nr XVII/105/12 Rady Gminy Nowe Piekuty z dnia 29 października
2012 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty przystąpił do sporządzenia projektu
studium.
Dostosowanie formalne do obowiązującego obecnie systemu planistycznego wymagało
zasadniczych zmian treści i formie zapisów Studium.
Biorąc pod uwagę uwarunkowania gospodarcze i rozwojowe ostatnich lat w projekcie
Studium przyjęto rozwiązania docelowe, zapewniające stabilność i długą aktualność Studium.
W związku z tym należało:
– uwzględnić ustalenia wynikające z: krajowej koncepcji zagospodarowania kraju; strategii
rozwoju i planu zagospodarowania przestrzennego województwa podlaskiego;
– uwzględnić wszystkie aktualne opracowania strategiczne i studialne sporządzone dla
gminy Nowe Piekuty oraz powiatu wysokomazowieckiego;
– uwzględnić aktualne opracowania dotyczące układów transportowych i infrastruktury
technicznej;
– uwzględnić obszary zagrożenia powodziowego;
– wyznaczyć obszary rozwojowe i przeznaczone do objęcia planami miejscowymi;
str. 9
– przeznaczyć na zabudowę mieszkaniową zgodnie z wnioskami złożonymi do Studium
tereny nieprzydatne rolniczo; wyznaczyć nowe tereny pod działalność gospodarczą i tereny
rekreacyjne, itp.
W oparciu o politykę zapisaną w Studium należy przyjąć wieloletni program sporządzania
planów miejscowych lub zmian.
Biorąc pod uwagę uwarunkowania gospodarcze i rozwojowe ostatnich lat w Studium należy
przyjąć rozwiązania docelowe, zapewniające stabilność i długą aktualność Studium.
W związku z tym należy uwzględnić uwarunkowania wynikające w szczególności z:
1) dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu;
2) stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony;
3) stanu środowiska, w tym stanu rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości
i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu
kulturowego;
4) stanu dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej;
5) warunków i jakości życia mieszkańców, w tym ochrony ich zdrowia;
6) zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia;
7) potrzeb i możliwości rozwoju gminy;
8) stanu prawnego gruntów;
9) występowania obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów odrębnych;
10) występowania obszarów naturalnych zagrożeń geologicznych;
11) występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz
udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla;
12) występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych;
13) stanu systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania
gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami;
14) zadań służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych;
15) wymagań dotyczących ochrony przeciwpowodziowej.
Ponadto w studium określić należy w szczególności:
1) kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów;
2) kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania tere-nów, w tym
tereny wyłączone spod zabudowy;
3) obszary oraz zasady ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody, krajobrazu
kulturowego i uzdrowisk;
4) obszary i zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury
współczesnej;
5) kierunki rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej;
6) obszary, na których rozmieszczone będą inwestycje celu publicznego o znaczeniu
lokalnym;
7) obszary, na których rozmieszczone będą inwestycje celu publicznego o znaczeniu
ponadlokalnym, zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego
województwa i ustaleniami programów, o których mowa w art. 48 ust. 1;
8) obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych, w tym obszary
wymagające przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości, a także obszary
rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 400m2 oraz
obszary przestrzeni publicznej;
9) obszary, dla których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan zagospodarowania
przestrzennego, w tym obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych
i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne;
10) kierunki i zasady kształtowania rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej;
str. 10
11) obszary szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszary osuwania się mas ziemnych;
12) obiekty lub obszary, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny;
13) obszary pomników zagłady i ich stref ochronnych oraz obowiązujące na nich ograniczenia
prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 maja 1999
r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412,
z późn. zm.6));
14) obszary wymagające przekształceń, rehabilitacji lub rekultywacji;
15) granice terenów zamkniętych i ich stref ochronnych;
16) obszary funkcjonalne o znaczeniu lokalnym, w zależności od uwarunkowań i potrzeb
zagospodarowania występujących w gminie.
Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone
będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej
100 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz
zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu; w studium ustala się ich rozmieszczenie.
Zakres przedmiotowy Studium powinien być zgodny z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27
marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U.
z 2012 roku, poz. 647) i §6 Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004
roku w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 118 z dnia 26 maja 2004 roku, poz. 1233).
Opracowanie ma charakter kompleksowy.
Projekt Studium obejmuje obszar gminy Nowe Piekuty w jej granicach administracyjnych.
Sporządzane Studium, po uchwaleniu przez Radę Gminy Nowe Piekuty zastąpi dotychczas
obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
Nowe Piekuty, zatwierdzone uchwałą Nr V/33/2011 Rady Gminy Nowe Piekuty z dnia 19
kwietnia 2011 roku.
2.2.2. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy
Podstawowym instrumentem ustalającym regulacje prawne oraz standardy zapewniające
niekolizyjność funkcji i jakość przestrzeni gminy w poszczególnych strefach są miejscowe
plany zagospodarowania przestrzennego.
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania
przestrzennego.
W świetle obowiązujących przepisów prawnych plan miejscowy wprowadza ład przestrzenny
tj. zapobiega rozpraszaniu zabudowy, określa gabaryty zabudowy, ułatwia realizację
inwestycji celu publicznego, w tym obszarów przestrzeni publicznych stanowiących element
krystalizacji układu przestrzennego terenów urbanizacji kształtowanych w formie osi
widokowych, dominant, panoram, placów, wnętrz urbanistycznych, ciągów pieszych
i rowerowych, terenów zieleni, itp.
Obecnie realizacja inwestycji następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu.
2.3. Powiązania projektowanego dokumentu z innymi dokumentami
2.4. Dokumenty krajowe
Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (KPZK 2030)
Podstawę systemu aktów planistycznych państwa stanowi Koncepcja Przestrzennego
Zagospodarowania Kraju (KPZP2030). Koncepcja jest aktem planistycznym o charakterze
prognozy, nie ma tym samym waloru aktu prawnego wewnętrznie obowiązującego.
str. 11
Koncepcja w zakresie ustalonym przez Radę Ministrów stanowi podstawę do sporządzenia
programów służących realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym.
W zakresie tych ustaleń koncepcja jest aktem wiążącym organy administracji publicznej. Jest
aktem prawnym wewnętrznie obowiązującym przesądzającym o kierunkach planowania
specjalnego (programy rządowe). Koncepcja wywiera istotny wpływ na planowanie ogólne
w terenie poprzez obowiązek uwzględnienia jej ustaleń w planach zagospodarowania
przestrzennego województw. Treścią koncepcji są uwarunkowania, cele i kierunki
zrównoważonego rozwoju kraju oraz działania niezbędne do jego osiągnięcia.
„Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju” stanowi podstawowy dokument
o charakterze studialno – planistycznym, przedstawiający wykładnię poglądów na temat
polityki przestrzennej państwa.
W w/wym. dokumencie znalazły się następujące elementy odnoszące się do obszaru
województwa podlaskiego:
1) rozwijanie sieci informatycznych i zapewnienie równego do nich dostępu na całym
obszarze Polski przy upowszechnianiu korzystania z internetu w szkolnictwie,
administracji publicznej i biznesie, co pozwoli wyrównać szanse mieszkańców całego
kraju na włączenie się do tworzenia społeczeństwa informatycznego, a tym samym
uzyskanie zdolności do efektywnego funkcjonowania w gospodarce opartej na wiedzy;
2) stymulowanie zwiększenia mobilności studentów (poprzez systemy stypendialne),
ułatwiające młodemu pokoleniu wydobycie się z obszarów zapaści gospodarczej
i społecznej i uzyskanie wykształcenia, jak również wspieranie właściwych instytucji
i organizacji w stwarzaniu materialnych możliwości zwiększenia tej ruchliwości;
3) udzielanie pomocy władzom regionalnym i lokalnym w osiąganiu poprawy stanu
technicznego i modernizacji lokalnej infrastruktury drogowej, w celu wsparcia rozwoju
małego biznesu, turystki i rekreacji w obszarach peryferyjnych.
W zakresie rozwoju systemu osadniczego zapisano dążenie do komasacji osadnictwa na
terenach wiejskich, ponieważ rozpraszanie utrudnia racjonalną obsługę siedlisk poprzez sieci
infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej.
Ponadto obszar województwa podlaskiego wraz z województwem warmińsko – mazurskim,
lubelskim i podkarpackim został zakwalifikowany do obszarów problemowych kraju (obszary
problemowe – to znaczne części kraju, których rozwój jest w sposób trwały na tyle silnie
strukturalnie zakłócony przez czynniki społeczne i gospodarcze, iż regiony te bez pomocy
z zewnątrz nie zdołają owych zakłóceń przezwyciężyć), wymagających objęcia szczególnymi
instrumentami w ramach przestrzennego zagospodarowania kraju.
W celu przyśpieszenia rozwoju obszaru przyjęto podjęcie następujących działań
i zastosowanie instrumentów polityki przestrzennego zagospodarowania:
1) stymulowanie rozwoju czterech dużych miast (Białystok, Lublin, Olsztyn i Rzeszów);
2) przyśpieszenie budowy wschodnich odcinków transeuropejskich i krajowych sieci
infrastrukturalnych, aby powiązać Polskę wschodnią z Europą;
3) rozwijanie i modernizację regionalnej i lokalnej infrastruktury transportowej;
4) przyśpieszone rozwijanie infrastruktury społeczeństwa informatycznego;
5) oddziaływanie na rozwój przygranicznych regionów: Białorusi, Ukrainy, Litwy
i Obwodu Kaliningradzkiego.
Polityka ekologiczna państwa w latach 2009 – 2012 z perspektywą do roku 2016 i Polityka
ekologiczna państwa - dokument z perspektywą do 2025 roku
„Polityka ekologiczna państwa w latach 2009 – 2012 z perspektywą do roku 2016” określa
cele i priorytety ekologiczne, które wskazują kierunki działań, w celu zapewnienia właściwej
ochrony środowiska naturalnego.
Za najważniejsze działania priorytetowe uznano, m.in.:
str. 12
−
uporządkowanie gospodarki odpadami, w tym zamknięcie istniejących składowisk
odpadów, które nie spełniają wymogów europejskich;
− wprowadzenie w życie tzw. zielonych zamówień;
− wzmocnienie kadry inspekcji ochrony środowiska, która usprawni ochronę środowiska
i pozwoli na kontrolę przestrzegania prawa;
− wspieranie platform technologicznych i ekoinnowacyjności w ochronie środowiska,
− przywrócenie podstawowej roli miejscowym planom zagospodarowania przestrzennego,
jako podstawy lokalizacji inwestycji;
− opracowanie krajowej strategii ochrony gleb;
− ochrona atmosfery w tym: realizacja założeń dyrektywy unijnej CAFE, dotyczącej
ograniczenia emisji pyłów;
− ochrona wód, w tym redukcja o 75% ładunku azotu i fosforu w oczyszczanych ściekach
komunalnych;
− modernizacja systemu energetycznego;
− ochrona przed hałasem i opracowanie programów ochrony środowiska przed hałasem);
− działania związane z nadzorem nad chemikaliami dopuszczonymi na rynek.
Zaś wiodącą zasadą polityki ekologicznej zawartą w dokumencie pn. Polityka ekologiczna
państwa - dokument z perspektywą do 2025 roku jest zasada zrównoważonego rozwoju,
uzupełniona szeregiem zasad pomocniczych i konkretyzujących. Znalazły ona zastosowanie
w rozwiniętych demokracjach. Program stanowi realizację następujących zasad polityki
ekologicznej państwa w skali gminy:
− zasada przezorności;
− zasada wysokiego poziomu ochrony środowiska;
− Zasada równego dostępu do środowiska przyrodniczego;
− zasada regionalizacji;
− zasada uspołecznienia;
− zasada "zanieczyszczający płaci";
− zasada prewencji;
− zasada stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT);
− zasada subsydiarności;
− zasada klauzul;
− zasada skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej.
Zasady te odzwierciedlają tendencje europejskiej polityki ekologicznej.
Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014
„Krajowy plan gospodarki odpadami” jest nadrzędnym dokumentem w zakresie gospodarki
odpadami, z którym zgodne powinny być plany gospodarki odpadami, opracowywane na
niższych szczeblach administracji samorządowej. Krajowy plan gospodarki odpadami 2014
został przyjęty uchwałą Nr 217 Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2010r. w sprawie
"Krajowego planu gospodarki odpadami 2014" (M. P. Nr 101, poz. 1183).
Celem dalekosiężnym Krajowy planu gospodarki odpadami 2014 jest osiągnięcie systemu
gospodarki odpadami zgodnego z zasadą zrównoważonego rozwoju, w którym w pełni
realizowane są zasady gospodarki odpadami, a zwłaszcza hierarchia postępowania
z odpadami, zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowanie do ponownego użycia,
recykling, inne metody odzysku, unieszkodliwianie. Najmniej pożądanym sposobem ich
zagospodarowania jest składowanie.
Główne cele strategiczne zawarte w „Krajowym planie gospodarki odpadami 2014” to:
− uniezależnienie wzrostu ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu gospodarczego kraju;
str. 13
−
zwiększenie udziału odzysku, w tym w szczególności odzysku energii z odpadów,
zgodnego z wymaganiami ochrony środowiska;
− zmniejszenie ilości odpadów kierowanych na składowiska odpadów;
− wyeliminowanie praktyki nielegalnego składowania odpadów;
− utworzenie i uruchomienie bazy danych o produktach, opakowaniach i gospodarce
odpadami.
„Krajowy plan gospodarki odpadami 2014” zawiera też cele szczegółowe dla poszczególnych
grup odpadów.
W przypadku odpadów komunalnych są to, m.in.:
− objęcie zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych wszystkich
mieszkańców najpóźniej do 2015 roku;
− objęcie systemem zbiorki odpadów komunalnych 100 % mieszkańców najpóźniej do
2015 roku;
− objęcie 100% mieszkańców systemem selektywnego zbierania odpadów najpóźniej do
2015 roku;
− zmniejszenie ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych do
składowania, aby nie było składowanych: w 2013 roku więcej niż 50%; w 2020 roku
więcej niż 35% masy tych odpadów wytworzonych w 1995 roku
− zmniejszenie masy składowanych odpadów komunalnych do poziomu maks. 60%
wytworzonych odpadów do końca 2014 roku;
− przygotowanie do ponownego wykorzystania i recykling materiałów odpadowych,
przynajmniej takich jak papier, metal, tworzywa sztuczne i szkło z gospodarstw
domowych i w miarę możliwości odpadów innego pochodzenia podobnych do odpadów
z gospodarstw domowych na poziomie minimum 50% ich masy wytworzonej do 2010
roku.
Krajowy Program Oczyszczania Kraju z Azbestu (2009 – 2032)
Krajowy Program Oczyszczania Kraju z Azbestu (2009 – 2032) wyznacza następujące cele:
− usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest;
− minimalizację negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu
na terytorium kraju;
− likwidację szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.
Powyższe cele realizowane będą przez następujące działania:
− przeprowadzenie do 2012 roku pełnej i rzetelnej inwentaryzacji oraz ustalenie
rozmieszczenia terytorialnego azbestu i wyrobów zawierających azbest;
− utworzenie i uruchomienie elektronicznego Systemu Informacji Przestrzennej
monitoringu procesu usuwania wyrobów zawierających azbest;
− podjęcie prac legislacyjnych umożliwiających egzekwowanie obowiązków nałożonych
na podmioty fizyczne i prawne oraz zasilanie danymi elektronicznego systemu
monitorowania realizacji Programu;
− działania edukacyjno-informacyjne;
− zadania w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest;
− działania w zakresie oceny narażenia i ochrony zdrowia, w tym działalność Ośrodka
Referencyjnego Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem.
Program stwarza następujące możliwości: składowanie odpadów azbestowych na
składowiskach podziemnych, wdrażanie nowych technologii umożliwiających unicestwianie
włókien azbestu, pozostawianie w ziemi – w dopuszczonych prawem przypadkach
– wyrobów azbestowych wycofanych z użytkowania.
str. 14
Krajowy Program zwiększania lesistości
Krajowy Program zwiększania lesistości jest opracowaniem studialnym, o charakterze
strategicznym. Jest instrumentem polityki leśnej, w zakresie kształtowania przestrzeni
przyrodniczej kraju. Zawiera ogólne wytyczne sporządzania regionalnych planów
przestrzennego zagospodarowania dot. zwiększania lesistości, która jest
jednym
z ważniejszych elementów polityki leśnej państwa. Konsekwentna realizacja celów tej
polityki może zapewnić zwiększenie lesistości kraju do 30% w roku 2020 i 33% po roku
2050. Zwiększenie lesistości kraju wynika z potrzeby większego wykorzystania funkcji lasów
w:
− retencjonowaniu i łagodzeniu ekstremalnych stanów przepływu wód
powierzchniowych i gruntowych;
− przeciwdziałaniu degradacji i erozji gleb oraz stepowieniu krajobrazu;
− wiązaniu CO2 i gazów przemysłowych z powietrza, wody i gleby oraz neutralizacji
ich negatywnego działania;
− korzystnej modyfikacji warunków hydrologicznych i topoklimatycznych na terenach
rolniczych;
− zachowaniu zasobów genowych flory i fauny oraz przywracaniu różnorodności
biologicznej i naturalności krajobrazu;
− tworzeniu możliwości wypoczynku dla ludności oraz poprawy warunków życia na
terenach zurbanizowanych.
Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK)
Przepisy unijne dotyczące odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych określone
zostały, m.in. w dyrektywie Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 roku, dotyczącej
oczyszczania ścieków komunalnych.
W Traktacie Akcesyjnym przewidziano, że przepisy prawne zawarte w dyrektywie, jak wyżej
w Polsce będą w pełni obowiązywały od 31 grudnia 2015r.
Do tego czasu wszystkie aglomeracje ≥ 2000 RLM muszą być wyposażone w systemy
kanalizacji zbiorczej i oczyszczalnie ścieków o efekcie oczyszczania uzależnionym od
wielkości oczyszczalni:
− aglomeracje < 2000 RLM wyposażone w dniu wejścia Polski do Unii w systemy
kanalizacyjne powinny posiadać do tego terminu oczyszczalnie zapewniające
odpowiednie oczyszczanie;
− zakłady przemysłu rolno-spożywczego o wielkości > 4000 RLM są zobowiązane do
redukcji zanieczyszczeń biodegradowalnych.
Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych określa działania, które będą
podejmowane do końca okresu przejściowego tj. do końca 2015 roku.
Spis przedsięwzięć zaplanowanych do realizacji w zakresie zbierania i oczyszczania ścieków
komunalnych w aglomeracjach został sporządzony w celu prawidłowego i uporządkowanego
procesu implementacji dyrektywy 91/271/EWG.
Jest dokumentem strategicznym, w którym zdefiniowano potrzeby i wskazano działania na
rzecz wyposażenia aglomeracji miejskich i wiejskich, o RLM większej od 2 000, w systemy
kanalizacyjne i oczyszczalnie ścieków komunalnych.
Program pełni funkcję koordynującą działania gmin i przedsiębiorstw wodociągowo
kanalizacyjnych w realizacji infrastruktury na ich terenach.
2.5.Dokumenty regionalne
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podlaskiego
str. 15
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podlaskiego został zatwierdzony
Uchwałą Nr IX/80/03 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 27 czerwca 2003 roku
w sprawie uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podlaskiego
(opublikowany w Dz. Urz. z dnia 13 października 2003 roku Nr 108, poz. 2026).
Cele zagospodarowania przestrzennego województwa podlaskiego
Cele zagospodarowania przestrzennego województwa podlaskiego wynikają z uwarunkowań
zewnętrznych i wewnętrznych jego rozwoju.
Cel generalny zagospodarowania przestrzennego województwa to:
„Kształtowanie przestrzeni województwa podlaskiego w kierunku wyrównywania
dysproporcji w poziomie jego zagospodarowania w stosunku do rozwiniętych regionów kraju,
zgodnie z wymogami integracji europejskiej, współpracy transgranicznej i obronności,
w sposób generujący wzrost konkurencyjności, efektywności gospodarczej i poprawę
warunków cywilizacyjnych życia mieszkańców, z wykorzystaniem walorów przyrodniczych,
kulturowych i położenia.”
Cele ogólne i szczegółowe zagospodarowania przestrzennego województwa podlaskiego, to:
− kształtowanie zrównoważonych struktur przestrzennych, nawiązujących do europejskiego
systemu gospodarki przestrzennej, służących integracji europejskiej oraz wzmocnieniu
spójności i konkurencyjności województwa;
− kształtowanie funkcji metropolitalnych Białegostoku i jego obszaru funkcjonalnego
umożliwiających w perspektywie osiągnięcie przez Białystok statusu „europolu”,
wykorzystującego wartość „miejsca” dla lokalizacji kapitału i przedsiębiorczości;
− kształtowanie elastycznych struktur przestrzennych, tworzących warunki wzrostu,
efektywności gospodarowania bez barier i ograniczeń, w tym: restrukturyzacji bazy
ekonomicznej województwa, jej dywersyfikacji oraz racjonalnego wykorzystania
zasobów przyrodniczych i kulturowych;
− kształtowanie struktur przestrzennych osadnictwa, stwarzających warunki rozwoju
regionalnej infrastruktury społecznej, zwłaszcza w ośrodkach o znaczeniu krajowym
i regionalnym;
− kształtowanie struktur przestrzennych tworzących warunki ekorozwoju z aktywną
ochroną, wzbogacaniem i racjonalnym wykorzystaniem środowiska przyrodniczego;
− kształtowanie struktur przestrzennych umożliwiających ochronę zróżnicowanego
etnicznie krajobrazu kulturowego i obiektów zabytkowych przed zniszczeniem,
degradacją i dewaloryzacją oraz ich racjonalne wykorzystanie do celów społecznych
i gospodarczych, zgodnie z konwencjami i innymi porozumieniami międzynarodowymi.
− tworzenie warunków przestrzennych do współpracy transgranicznej z Litwą, Białorusią
i województwami sąsiadującymi;
− kształtowanie struktur przestrzennych o walorach obronnych.
W Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podlaskiego (PZPWP) kierunki
zagospodarowania przestrzennego województwa zostały określone dla obszaru całego
województwa w zakresie: ochrony zasobów środowiska przyrodniczego, antropogenicznego
i kulturowego, rozwoju funkcji gospodarczych, infrastruktury transportowej, energetycznej
i telekomunikacyjnej oraz zagadnień obronnych i antykryzysowych oraz dla 4
wyodrębnionych obszarów funkcjonalnych – centralnego, zachodniego, północnego
i południowego oraz wyodrębnionych w nich wymagających szczególnej polityki
przestrzennej obszarów problemowych. Gmina Nowe Piekuty znalazła się w obszarze
zachodnim.
Obszar obejmuje powiaty: grodzki – miasto Łomża, grajewski, kolneński, łomżyński,
wysokomazowiecki i zambrowski o łącznej powierzchni 5 309km2, co stanowi 26,3%
powierzchni województwa podlaskiego. Główną funkcją obszaru jest rolnictwo. Funkcje
str. 16
uzupełniające stanowią: przemysł z dominacją przetwórstwa rolno – spożywczego, turystyka
i leśnictwo.
Wieś Nowe Piekuty została uznana jako wielofunkcyjny gminny ośrodek rozwoju pełniący
funkcję usługową na poziomie gminnym w zakresie administracji, ochrony zdrowia i opieki
społecznej, oświaty, kultury i sportu oraz funkcje gospodarcze.
Rozwój ośrodka w dostosowaniu do funkcji ponadlokalnych wymagać będzie
w szczególności:
− wzmocnienia bazy materialnej infrastruktury społecznej,
− rozbudowy i modernizacji bazy produkcyjno – usługowej,
− rozbudowy sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, w szczególności rozwiązania
gospodarki ściekowej we wsiach: Piątnica, Turośl, Zbójna, Wąsosz, Kobylin Borzymy,
Kołaki Kościelne, Kulesze Kościelne, Miastkowo, Przytuły, Szumowo, Nowe Piekuty,
modernizacji oczyszczalni ścieków w: Sokołach, Szepietowie, Małym Płocku i Czyżewie
Osadzie oraz budowy stacji transformatorowych 110/15kV RPZ w: Piątnicy, Sokołach
i Śniadowie wraz z liniami zasilającymi 110kV,
− rozbudowy i modernizacji układów komunikacyjnych.
Uznano wieś Hodyszewo za wiejską jednostkę osadniczą z funkcjami ponadlokalnymi kultu
religijnego.
Pełnienie w/w funkcji ponadlokalnych wymagać będzie w szczególności rozwoju
infrastruktury technicznej i urządzeń obsługi turystyki i wypoczynku.
W odniesieniu do gminy Nowe Piekuty za najważniejsze kierunki ochrony środowiska
uznano:
− podnoszenie statusu ochronności istniejących i tworzenie nowych obszarów prawnie
chronionych - poprzez poddawanie ochronie małych form przyrody, tj. pomników
przyrody, użytków ekologicznych, zespołów przyrodniczo – krajobrazowych, stanowisk
dokumentacyjnych, korytarzy ekologicznych itp.,
− ochrona powierzchni ziemi - rekultywacja terenów poeksploatacyjnych i prowadzenie
racjonalnej gospodarki zasobami złóż surowców mineralnych oraz ochrony gleb,
zwłaszcza w rejonie intensywnej produkcji rolniczej w południowej części obszaru,
− ochrona powietrza atmosferycznego w szczególności na obszarach ochrony prawnej,
osiedli mieszkaniowych oraz urządzeń użyteczności publicznej,
− ochrona i poprawa stanu sanitarnego wód powierzchniowych do zakładanych klas
czystości, ochrona lasów i zadrzewień,
− ochrona warunków życia i zdrowia ludzi przed hałasem, wibracjami oraz
elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym,
− ochrona przed nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska.
Zasadnicze kierunki działania w zakresie ochrony środowiska kulturowego to:
− kompleksowa ochrona i stworzenie warunków do racjonalnego funkcjonowania
obszarów krajobrazu historyczno – kulturowo – przyrodniczego, ochrona i rewaloryzacja
zabytkowych zespołów osadniczych tworzących krajobraz kulturowy,
− ochrona i utrzymanie dobrego stanu technicznego i form historycznych obiektów
zabytkowych i o wartościach zabytkowych oraz stanowisk archeologicznych: miejsc
kultu religijnego w Łomży i Hodyszewie, grodzisk i licznych stanowisk
archeologicznych.
Główne kierunki rozwoju funkcji gospodarczych
Przemysł, przedsiębiorczość
− racjonalne wykorzystanie istniejącego zainwestowania i terenów produkcyjnych oraz
rolnych przydatnych,
str. 17
−
−
−
−
tworzenie warunków do budowy nowych zakładów przetwórstwa rolno – spożywczego
wykorzystujących miejscowe surowce, przede wszystkim w południowej i środkowej
części obszaru funkcjonalnego,
tworzenie warunków rozwoju zakładów przetwórstwa surowców drzewnych,
rozwój przemysłu wydobywczego i materiałów budowlanych w oparciu
o udokumentowane zasoby surowców mineralnych, głównie w rejonach północnych
obszaru funkcjonalnego,
preferowanie rozwoju małych zakładów przyjaznych dla środowiska przyrodniczego,
głównie w zakresie rzemiosła artystycznego, wikliniarstwa, ekologicznych pokryć
dachowych z trzciny oraz rękodzieła ludowego Kurpiowszczyzny i Podlasia.
Rolnictwo
Obszar funkcjonalny zachodni charakteryzuje się dobrymi warunkami do rozwoju
wysokotowarowego rolnictwa i przemysłu rolno – spożywczego opierającego się na
nowoczesnych technologiach i najwyższej w województwie jakości rolniczej przestrzeni
produkcyjnej oraz wysokim poziomie intensywności produkcji rolniczej.
Głównymi kierunkami rozwoju rolnictwa w obszarze będzie jego intensyfikacja
i preferowanie gospodarstw farmerskich o produkcji specjalistycznej – roślinnej i zwierzęcej
metodami integrowanymi, ukierunkowanymi, w szczególności na: uprawę buraków
cukrowych, hodowlę bydła mlecznego oraz trzody chlewnej, przy racjonalnym wykorzystaniu
wartościowych dla rolnictwa gruntów. Kierunkami rozwoju rolnictwa w obszarze zachodnim
będą:
− w zakresie specjalizacji produkcji rolniczej w rejonie mazowiecko – bielskim,
obejmującym gminę: Nowe Piekuty, o wysokiej jakości rolniczej przestrzeni
produkcyjnej oraz dużym udziale użytków rolnych, w tym gruntów ornych wysokiej
klasy bonitacyjnej dominować powinna uprawa roślin przemysłowych – buraków
cukrowych i ziemniaków dla potrzeb przetwórstwa, zaś w produkcji zwierzęcej hodowla
bydła mlecznego;
− racjonalne zagospodarowanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz poprawa jej jakości,
poprzez: tworzenie warunków do rozwoju rolnictwa intensywnego w kierunku systemu
integrowanego na terenach o najwyższej jakości gleb, dla rolników tworzących silne,
nowoczesne, dynamicznie rozwijające się gospodarstwa, których produkcja będzie
przeznaczona dla okolicznych dobrze prosperujących zakładów przetwórczych, na rynek
krajowy i rynki światowe (rejon mazowiecko - bielski), dalszy rozwój hodowli bydła
mlecznego na terenie całego obszaru zachodniego, dostarczającej najwyższej jakości
produktu dla najlepszych w kraju zakładów mleczarskich,
− rozwój i unowocześnianie przemysłu rolno – spożywczego, usług rolniczych i instytucji
otoczenia rolnictwa poprzez: modernizację i rozbudowę istniejących zakładów przemysłu
mleczarskiego, mięsnego i ziemniaczanego, tworzenie warunków do powstania nowych
zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego w rejonach nadwyżek surowców, poprawę
infrastruktury technicznej obszarów wiejskich tworzącej lepsze warunki działalności
gospodarczej związanej z rolnictwem, tworzenie warunków rozwoju instytucji i urządzeń
otoczenia rolnictwa zapewniających dogodne warunki zaopatrzenia i zbytu produkcji
rolnej oraz obsługi finansowej gospodarstw rolnych, w tym doradztwa, marketingu
i promocji
Leśnictwo
Rozwój leśnictwa odbywać się będzie w oparciu o istniejące kompleksy lasów państwowych
oraz rozdrobnione lasy prywatne, sukcesywne powiększanie zasobów leśnych poprzez
zalesianie nieużytków i gleb marginalnych.
str. 18
Turystyka
Turystyka rozwijać się będzie poprzez: uporządkowanie istniejącej bazy turystyczno –
wypoczynkowej poprzez: podniesienie standardu jakościowego obiektów i likwidację bazy
substandardowej
degradującej
walory rekreacyjne środowiska
przyrodniczego,
porządkowanie gospodarki ściekowej i modernizację dróg dojazdowych oraz rozwój
turystycznych funkcji obszaru z wykorzystaniem walorów przyrodniczych i kulturowych oraz
z uwzględnieniem następujących predyspozycji turystyczno–wypoczynkowych: turystyczne
zagospodarowanie szlaków i tworzenie warunków do rozwoju agroturystyki.
Kierunki rozwoju komunikacji
− prowadzenie polityki poprawy standardów technicznych sieci drogowej,
− modernizacja, w tym w szczególności przebudowa i budowa dróg wojewódzkich
zmierzająca do polepszenia warunków połączeń z układem głównych dróg krajowym
i międzynarodowych,
− zapewnienie i usprawnienie powiązań komunikacyjnych między ponadlokalnymi
i lokalnymi ośrodkami obsługi poprzez dostosowanie dróg wojewódzkich do parametrów
klasy G lub min. Z, a dróg powiatowych do parametrów klasy min. L,
− realizacja systemu dalekobieżnych ścieżek rowerowych w obszarach leśnych oraz rozwój
stref obsługi ruchu turystycznego wzdłuż dróg tranzytowych na bazie istniejących
parkingów i stacji paliw.
Kierunki rozwoju infrastruktury technicznej
− w zakresie elektroenergetyki
Prowadzenie polityki poprzez dostosowanie systemu elektroenergetycznego do potrzeb
wynikających z rozwoju zagospodarowania poprzez:
− modernizację stacji 110 /15 kV GPZ - I w Grajewie i w Wysokiem Mazowieckiem,
− modernizację linii 110 kV: RPZ - Grajewo II - GPZ Ełk I, GPZ Zambrów - GPZ
Wysokie Mazowieckie, GPZ Ostrołęka przez Nowogród - RPZ Łomża II i GPZ
Łomża I,
− budowę nowych ciągów magistralnych 15 kV od nowych stacji 110/15 kV do
powiązania z istniejącą siecią 15 kV,
− w zakresie zaopatrzenia w wodę.
W zakresie zaopatrzenia w wodę ustalono: budowę nowych urządzeń zaopatrzenia w wodę na
terenach wiejskich, rozbudowę systemów sieci wodociągowej na obszarach wiejskich
umożliwiającą podłączenie istniejącej i projektowanej zwartej zabudowy (szczególnie
w północnej części obszaru), opracowanie i wdrażanie stref ochronnych komunalnych ujęć
wody oraz respektowanie ustaleń obowiązujących w strefach.
− w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków
Prowadzenie polityki zasad rozwoju infrastruktury techniczne a w szczególności
uporządkowanie gospodarki ściekowej we wsiach z priorytetem realizacyjnym poprzez
budowę przydomowych oczyszczalni ścieków.
Budowę urządzeń oczyszczających wody opadowe przed ich odprowadzeniem do wód
powierzchniowych na istniejących i projektowanych kanałach deszczowych w miastach
i zabudowanych terenach wiejskich (z priorytetem realizacyjnym w obszarach prawnie
chronionych, zwłaszcza w strefach ochronnych ujęć wody).
str. 19
− w zakresie zaopatrzenia w gaz
Prowadzenie polityki w zakresie zaopatrzenia w gaz obejmuje w szczególności poprzez
realizację gazociągów wysokiego ciśnienia, w tym: budowę gazociągów podłączeniowych
wysokiego ciśnienia w kierunku północnym z wykorzystaniem istniejącego gazociągu
wysokiego ciśnienia o średnicy 250 mm zaopatrujących w gaz gminy: Kulesze Kościelne,
Kołaki Kościelne, Kobylin Borzymy i Rutki oraz w kierunku południowym do gmin:
Szumowo, Nowe Piekuty, Ciechanowiec, Szepietowo i Czyżew Osada.
− w zakresie gospodarki odpadami
Prowadzenie polityki rozwoju infrastruktury wodociągowej, kanalizacyjnej i gospodarki
odpadami stałymi, poprzez: porządkowanie gospodarki odpadami, w tym likwidację
istniejących źródeł zagrożeń środowiska oraz w obszarach pozbawionych dostatecznej
izolacji poziomów wodonośnych.
− potencjalne zadania kierunków rozwoju systemu gazowniczego wysokiego ciśnienia,
wynikające z planów rozwoju Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. –
krótko i długoterminowych
Budowa gazociągów w/c wraz ze stacjami redukcyjno-pomiarowymi pierwszego stopnia
L.p.
Nazwa zadania
Obszar realizacji
28.
Odgałęzienie od istn. gazociągu gm. Nowe Piekuty
Białystok – Rembelszczyzna do gm.
Nowe Piekuty DN 100
Orientacyjny
termin
Strategia Rozwoju Województwa Podlaskiego do 2020 roku
Strategię Rozwoju Województwa Podlaskiego do 2020 roku przyjęto Uchwałą
nr 150/2157/2013 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 marca 2013r. Długofalowe
planowanie rozwoju regionu jest ustawowym obowiązkiem spoczywającym na samorządzie
województwa. Narzędziem realizacji tego obowiązku jest strategia rozwoju województwa,
określająca zasady, obszary i kierunki interwencji polityki rozwoju regionu w horyzoncie
czasowym niewykraczającym poza okres objęty aktualnie obowiązującą średniookresową
strategią rozwoju kraju1. Jednocześnie planowanie strategiczne jest nie tylko obowiązkiem,
ale niezbędnym narzędziem w zarządzaniu rozwojem każdego regionu.
W Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego do 2020 roku przyjęto następującą wizję,
która stanowi próbę zobrazowania stanu regionu w przyszłości i jest formą przekazu, mającą
zobrazować aspiracje władz samorządowych:
„Województwo podlaskie: zielone, otwarte, dostępne i przedsiębiorcze.”
Sformułowana wizja województwa podlaskiego w horyzoncie czasowym do 2030 roku
wymagać będzie determinacji i konsekwencji w realizacji wytyczonych trzech wzajemnie
powiązanych celów strategicznych:
Cel strategiczny 1. Rozwój przedsiębiorczości;
Cel strategiczny 2. Powiązania krajowe i międzynarodowe;
Cel strategiczny 3. Jakość życia.
U podstaw skutecznej realizacji celów strategicznych będą cele horyzontalne, których wątki
przenikają cele strategiczne:
− Cel horyzontalny: Wysokiej jakości środowisko przyrodnicze podstawą harmonii
aktywności człowieka i przyrody;
− Cel horyzontalny: Infrastruktura techniczna i teleinformatyczna.
str. 20
Przyjęte cele strategiczne zakładają równoległe prowadzenie działań na trzech kierunkach, tak
aby zapewnić odpowiednio:
− Wzrost przedsiębiorczości i konkurencyjności gospodarki;
− Rozwój krajowych i międzynarodowych powiązań społeczno- gospodarczych regionu;
− Wzrost jakości życia mieszkańców.
Poniższa tabela obrazuje przyjęte w Strategii cele oraz główne kierunki interwencji.
Cel strategiczny
Cel 1.
Konkurencyjna
gospodarka
Cel operacyjny
Rozwój
przedsiębiorczości
Wzrost
innowacyjności
podlaskich
przedsiębiorstw
Rozwój kompetencji
do pracy i wsparcie
aktywności zawodowej
mieszkańców regionu
Kapitał społeczny jako
katalizator procesów
rozwojowych
Efektywne korzystanie
z zasobów naturalnych
Nowoczesna
infrastruktura sieciowa
Cel 2.
Powiązania
krajowe
i
międzynarodowe
Aktywność podlaskich
przedsiębiorstw
na
rynku
ponadregionalnym
Poprawa atrakcyjności
inwestycyjnej
województwa
Główne kierunki interwencji
Promowanie postaw przedsiębiorczych
Wspieranie powstawania i rozwoju podmiotów
gospodarczych
Promowanie postaw proinnowacyjnych
Wspieranie działalności B+R w przedsiębiorstwach
Zapewnienie dostępu do kapitału na działalność
inwestycyjną i innowacyjną przedsiębiorstw
Wspieranie transferu wiedzy i komercjalizacji
wyników B+R
Wspieranie innowacji produktowych, procesowych,
organizacyjnych i marketingowych
Poprawa dostępności do wysokiej jakości
kształcenia i szkolenia dostosowanego do
potrzeb rynku pracy
Aktywizacja zawodowa osób o utrudnionym
dostępie do rynku pracy
Kształtowanie postaw społecznych i obywatelskich
oraz wspieranie dialogu
społecznego
Efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego
Sprawna administracja
Poprawa skuteczności zarządzania regionalnego i
lokalnego
Promowanie postaw i działań sprzyjających
efektywności wykorzystania zasobów
naturalnych
Ograniczanie energo - i materiałochłonności
Produkcja energii ze źródeł odnawialnych
Rozbudowa infrastruktury telekomunikacyjnej
Przebudowa systemu energetycznego
Wspieranie rozwoju infrastruktury gazowej
Promocja gospodarcza regionu
Inicjatywy sprzyjające nawiązywaniu kontaktów
gospodarczych
oraz
wspieranie
obecności
podlaskich
przedsiębiorstw
na
rynkach
zewnętrznych
Aktywność
informacyjno-promocyjna
ukierunkowana
na
inwestorów
(aktywne
pozyskiwanie inwestorów)
Dostępność terenów inwestycyjnych
str. 21
Rozwój
partnerskiej Wykorzystanie potencjałów rozwojowych obszaru
przygranicznego
współpracy
transgranicznej
Tworzenie powiązań formalnych i nieformalnych
oraz sieci współpracy
Ochrona wspólnego dziedzictwa przyrodniczego
i kulturowego obszaru pogranicza
Rozwój
partnerskiej Tworzenie powiązań formalnych i nieformalnych
współpracy
oraz sieci współpracy
międzyregionalnej
Rozwój
specjalizacji
ponadregionalnych
i współpraca w zakresie wspólnych
problemów
Rozwój współpracy w sferze innowacji i inwestycji
Cel 3.
Jakość życia
Podniesienie
zewnętrznej
i
wewnętrznej
dostępności
komunikacyjnej
regionu
Zmniejszenie
negatywnych skutków
problemów
demograficznych
Poprawa
społecznej
Poprawa zewnętrznej dostępności transportowej
regionu
Wzmocnienie spójności terytorialnej poprzez
wspieranie wewnętrznej dostępności
transportowej
Efektywny system transportu publicznego
Wspieranie rodzin w opiece nad dzieckiem
i osobami zależnymi
Rozwój nowoczesnych, dobrze adresowanych usług
społecznych
Wsparcie aktywności zawodowej i społecznej osób
starszych, umożliwiające lepsze
wykorzystanie ich potencjału
spójności Współpraca i rozwój potencjału instytucjonalnego w
obszarze pomocy i integracji społecznej
Wspieranie osób wykluczonych społecznie,
zagrożonych wykluczeniem społecznym,
dysfunkcją lub przeżywających trudności
Poprawa stanu zdrowia Poprawa efektywności systemu opieki zdrowotnej
społeczeństwa oraz
w województwie
bezpieczeństwa
Kształtowanie prozdrowotnego stylu życia
publicznego
Wzrost efektywności działania podmiotów i służb
bezpieczeństwa publicznego
i ratownictwa
Ochrona środowiska
Edukacja ekologiczna i zwiększenie aktywności
i racjonalne
prośrodowiskowej społeczeństwa
gospodarowanie jego Ochrona powietrza, gleb, wody i innych zasobów
zasobami
Efektywny system gospodarowania odpadami
Gospodarka niskoemisyjna (w tym efektywność
energetyczna)
Ochrona zasobów przyrodniczych i wartości
krajobrazowych oraz odtwarzanie i renaturalizacja
ekosystemów zdegradowanych.
str. 22
Gminy wiejskie, w tym gmina Nowe Piekuty muszą zostać wsparte instrumentami
podnoszącymi jakość kapitału ludzkiego, od początkowego okresu przedszkolnego, po
działania z zakresu kształcenia ustawicznego. Interwencja w tym zakresie powinna
przyczynić się również do wzrostu przedsiębiorczości i umiejętności konkurowania na
rynkach pracy.
Gminy wiejskie wymagają również poprawy dostępności komunikacyjnej do ośrodków
powiatowych, a także działań w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w tym
teleinformatycznej. Dostęp do nowoczesnej infrastruktury będzie wpływał pozytywnie na
gminy typowo rolnicze, jak i turystyczne, przy jednoczesnym otwarciu na lokalną
przedsiębiorczość.
Program ochrony środowiska województwa podlaskiego na lata 2011 – 2014
„Program Ochrony Środowiska Województwa Podlaskiego na lata 2011-2014” został
sporządzony przez Zarząd Województwa Podlaskiego i po zaopiniowaniu przez Ministra
Środowiska Program został uchwalany Uchwałą Nr XII/121/2011 z dnia 24 października
2011r. Sejmiku Województwa Podlaskiego.
Program zawiera analizę uwarunkowań wynikających z polityki ekologicznej państwa oraz
pozostałych dokumentów strategicznych krajowych i wojewódzkich oraz ocenę stanu
środowiska województwa podlaskiego z uwzględnieniem prognozowanych danych oraz
wskaźników ilościowych charakteryzujących poszczególne komponenty środowiska w latach
2011-2014. Program ma na celu dążenie do sukcesywnej poprawy stanu środowiska
w województwie.
Problemy środowiskowe ujęto w podziale na 10 najważniejszych komponentów środowiska
województwa podlaskiego, są to:
− zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego (PA);
− gospodarka wodna (W);
− gospodarka odpadami (GO);
− ochrona przyrody i krajobrazu (OP);
− ochrona przed hałasem (H);
− ochrona przed polami elektromagnetycznymi (PEM);
− odnawialne źródła energii (OZE);
− poważne awarie przemysłowe (PAP);
− kopaliny (SN);
− gleby i ich zanieczyszczenie (GL).
W programie uwzględniono również zagadnienia dotyczące edukacji ekologicznej,
infrastruktury ochrony środowiska, ekologicznych form działalności w rolnictwie oraz
współpracy przygranicznej. Osiągnięciu założonych celów mają służyć określone
w harmonogramie działania.
Cele i kierunki ochrony środowiska do 2018r.
Cele określono na podstawie analizy stanu środowiska oraz prognozowanych zmian
w oparciu o obowiązujące przepisy oraz nowe wymagania prawne, a także Programy rządowe
oraz regionalne w zakresie poszczególnych komponentów. Uwzględniono również główne
problemy i ich hierarchię. Przy formułowaniu celów wzięto również pod uwagę specyficzne
uwarunkowania województwa podlaskiego, a także bariery i wytyczne określone w Raporcie
z realizacji Programu oraz możliwości finansowania działań.
Komponenty
Cele
Działania
środowiska
Zanieczyszczenie
Cel długoterminowy Kontynuacja działań związanych z poprawą
powietrza
do roku 2018
jakości powietrza
str. 23
Wdrażanie i realizacja założeń Programów
służących ochronie powietrza
Spełnienie wymagań prawnych w zakresie
jakości powietrza poprzez ograniczenie
emisji ze źródeł powierzchniowych,
liniowych i punktowych
Gospodarka wodna (W) Cel długoterminowy Osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu
do roku 2018
wód powierzchniowych oraz ochrona
jakości wód podziemnych i racjonalizacja
ich wykorzystania
Cele
Zapewnienie dobrej jakości wody pitnej
krótkoterminowe
Racjonalizacja gospodarowania zasobami
do roku 2014
wód
Poprawa jakości wód powierzchniowych
i podziemnych
Zwiększenie retencji w zlewniach oraz
zapobieganie suszy i skutkom wezbrań
powodziowych
Odtworzenie
ciągłości
ekologicznej
i renaturalizacja rzek
Gospodarka odpadami
Zgodnie z postanowieniami Ustawy z dnia 1 lipca 2011 r.
o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 nr 152 poz. 897)
w 2012 roku zostanie opracowany nowy Plan Gospodarki
Odpadami dla Województwa Podlaskiego, którym zostaną
określone cele i kierunki działań w zakresie gospodarki odpadami
Ochrona przyrody i Cel długoterminowy Zachowanie, odtworzenie i zrównoważone
krajobrazu (OP)
do roku 2018
użytkowanie różnorodności biologicznej na
różnych poziomach organizacji: na
poziomie
wewnątrzgatunkowym
(genetycznym), gatunkowym oraz
ponadgatunkowym (ekosystemowym) oraz
georóżnorodności
Cele
Pogłębianie i udostępnianie wiedzy
krótkoterminowe
o zasobach przyrodniczych województwa
do roku 2014
Stworzenie
prawno-organizacyjnych
warunków i narzędzi dla ochrony przyrody
Zachowanie lub odtworzenie właściwej
struktury i stanu ekosystemów i siedlisk
Ochrona
różnorodności
biologicznej
i krajobrazowej na obszarach wiejskich
Zapobieganie konfliktom ekologicznym na
obszarach chronionych
Ochrona przed hałasem Cel długoterminowy Zmniejszenie zagrożenia hałasem poprzez
(H)
do roku 2018
obniżenie jego natężenia do poziomu
obowiązujących standardów
Cele
Rozpoznanie i ocena stopnia narażenia
krótkoterminowe do mieszkańców
województwa
na
roku 2014
ponadnormatywny
Eliminacja narażenia mieszkańców na hałas
atmosferycznego (PA)
Cele
krótkoterminowe
do roku 2014
str. 24
Ochrona przed polami Cel długoterminowy
elektromagnetycznymi do roku 2018
(PEM)
Cel
krótkoterminowy do
roku 2014
Odnawialne
źródła Cel długoterminowy
energii (OZE)
do roku 2018
Ochrona
przed
polami
elektromagnetycznymi
Utrzymanie poziomów promieniowania
elektromagnetycznego poniżej wartości
dopuszczalnych
Ograniczanie
zużycia
energii
oraz
zwiększenie wykorzystania odnawialnych
źródeł energii
Cel
Zwiększenie
wykorzystania
krótkoterminowy do niekonwencjonalnych źródeł energii
roku 2014
Poważne
awarie Cel długoterminowy Zapobieganie powstaniu poważnych awarii
przemysłowe (PAP)
do roku 2018
przemysłowych
Cel
Monitoring
obszarów
zagrożonych
krótkoterminowy do wystąpieniem
poważnych
awarii
przemysłowych
roku 2014
Kopaliny (SN)
Cel długoterminowy Zrównoważona
gospodarka zasobami
do roku 2018
naturalnymi
Cel
Ograniczenie presji wywieranej na
krótkoterminowy do środowisko podczas prowadzenia prac
geologicznych i eksploatacji kopalin
roku 2014
Gleby
i
ich Cel długoterminowy
zanieczyszczenia (Gl)
do roku 2018
Cele
krótkoterminowe
do roku 2014
Edukacja
(EE)
Ochrona powierzchni ziemi
Zagospodarowanie powierzchni ziemi
zgodne z zasadami zrównoważonego
rozwoju
Wskazanie obszarów zanieczyszczonych
i ich rekultywacja
ekologiczna Cel długoterminowy Wzrost
świadomości
ekologicznej
do roku 2018
mieszkańców województwa podlaskiego
Cele
Wzrost
świadomości
ekologicznej
krótkoterminowe
mieszkańców
w
zakresie
ochrony
do roku 2014
powietrza i właściwej gospodarki odpadami
Oszczędność wody oraz jej ochrona jako
wynik większej świadomości ekologicznej
Mieszkańców
Wzrost
świadomości
ekologicznej
w
obrębie
pozostałych
elementów
środowiska
Program ochrony powietrza dla strefy podlaskiej
„Program ochrony powietrza dla strefy podlaskiej” został sporządzony w związku
z przekroczeniem poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10 oraz pyłu
zawieszonego PM2,5 w powietrzu w 2011 i 2012 roku. Strefa podlaska została
zakwalifikowana do klasy C pod względem ochrony zdrowia mieszkańców.
Program ochrony powietrza koncentruje się na istotnych powodach występowania
przekroczeń poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń pyłu zawieszonego PM10 oraz pyłu
zawieszonego PM2,5 w powietrzu. Skupia się na znalezieniu skutecznych i możliwych do
zrealizowania działań, których wdrożenie spowoduje obniżenie poziomów tych
str. 25
zanieczyszczeń, co najmniej do poziomów dopuszczalnych. Realizacja zadań które znalazły
się w Programie ochrony powietrza ma na celu zmniejszenie stężeń substancji
zanieczyszczających w powietrzu do poziomów dopuszczalnych i utrzymywania ich na takim
poziomie.
Programu usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu województwa podlaskiego
Celem nadrzędnym długoterminowym Programu usuwania wyrobów zawierających azbest
z terenu województwa podlaskiego jest likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na
zdrowie człowieka i środowisko.
Cel jest zgodny z celami zdefiniowanymi w Programie Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata
2009-2032. Osiągnięcie tego celu będzie możliwe w perspektywie długoterminowej (okres do
2032 roku) poprzez usuniecie z terenu województwa stosowanych od wielu lat wyrobów
zawierających azbest i ich bezpieczne unieszkodliwienie.
Plan gospodarki odpadami województwa podlaskiego na lata 2012 – 2017
W Planie gospodarki odpadami dla województwa podlaskiego przyjęto następujące działania,
mające przyczynić się do ograniczenia wytwarzania odpadów:
− wydawanie decyzji zezwalających na wytwarzanie odpadów i kontrole tych decyzji,
− propagowanie idei czystej produkcji i stosowania technologii zmniejszających
materiałochłonność,
− wprowadzanie systemowej gospodarki odpadami komunalnymi w układzie
ponadlokalnym, w tym budowę zakładów zagospodarowania odpadów (sortownie,
kompostownie, obiekty termicznego unieszkodliwiania odpadów, składowiska o funkcji
ponadlokalnej;
− wdrażanie nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów;
− zwiększanie świadomości u wytwórców, premiowanie pozytywnych postaw
producentów;
− intensyfikacja działań w zakresie zamykania, rekultywacji lub modernizacji
nieefektywnych lokalnych składowisk odpadów komunalnych.
2.6. Dokumenty lokalne
Program Ochrony Środowiska Powiatu Wysokomazowieckiego do roku 2015 z perspektywą
na lata 2016-2019
Projekt Programu Ochrony Środowiska Powiatu Wysokomazowieckiego do roku 2015
z perspektywą na lata 2016-2019, stanowi aktualizację i kontynuację Programu Ochrony
Środowiska Powiatu Wysokomazowieckiego na lata 2008-2011.
Głównym celem Programu Ochrony Środowiska Powiatu Wysokomazowieckiego do roku
2015 z uwzględnieniem perspektywy na 2016-2019 jest określenie polityki zrównoważonego
rozwoju powiatu wysokomazowieckiego, która ma być formą realizacji polityki ekologicznej
państwa, województwa, powiatu w skali regionu. Dokument w pełni odzwierciedla tendencje
europejskiej polityki ekologicznej, której główne cele to:
• zasada zrównoważonego rozwoju,
• zasada równego dostępu do środowiska postrzegana w kategoriach:
− sprawiedliwości międzypokoleniowej,
− sprawiedliwości międzyregionalnej i międzygrupowej,
− równoważenia szans między człowiekiem i przyrodą,
• zasada przezorności,
• zasada uspołecznienia i subsydiarności,
str. 26
• zasada prewencji,
• zasada „zanieczyszczający płaci”,
• zasada skuteczności efektywności ekologicznej i ekonomicznej.
Program uwzględnia uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, w tym ekologiczne,
przestrzenne, społeczne i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju powiatu. Ponadto określa
priorytetowe działania ekologiczne oraz harmonogram zadań ekologicznych.
Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Nowe Piekuty na lata 2007 – 2015
Kluczowymi dla zagospodarowania przestrzennego Gminy Nowe Piekuty zadania zawarte są
Planie Rozwoju Lokalnego Gminy Nowe Piekuty na lata 2007 – 2015.
Nadrzędnym (strategicznym) celem rozwoju gminy Nowe Piekuty jest zapewnienie
mieszkańcom gminy, pracy i dochodów pozwalających na godziwy, w odczuciu społecznym
poziom życia przy zachowaniu równowagi między aktywnością gospodarczą, a ochroną
środowiska przyrodniczego i kulturowego. W celu poprawy sytuacji społeczno –
gospodarczej w gminie Nowe Piekuty niezbędne jest przeprowadzenie licznych zmian
w wielu dziedzinach funkcjonowania gminy.
W Planie Rozwoju Lokalnego dla gminy Nowe Piekuty przyjęte zostały zadania mające na
celu poprawę sytuacji na terenie gminy ze szczególnym uwzględnieniem następujących
zadań:
− poprawa stanu środowiska przyrodniczego,
− rozwój infrastruktury technicznej podnoszącej poziom życia mieszkańców oraz
atrakcyjność gminy,
− rozwój infrastruktury społecznej podnoszącej poziom życia mieszkańców oraz
atrakcyjność gminy,
− poprawa bezpieczeństwa mieszkańców gminy,
− tworzenie odpowiednich warunków do powstawania i rozwoju drobnej
przedsiębiorczości.
Ustalono, że najważniejszymi zadaniami zmierzającymi do poprawy stanu środowiska
przyrodniczego będzie:
− budowa przyzagrodowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy,
− termomodernizacja budynku wraz z wymianą instalacji c.o. w Zespole Szkół w Nowych
Piekutach,
− termomodernizacja budynku wraz z wymianą instalacji c.o. w Zespole Szkół w Jabłoni
Kościelnej,
− budowa małych zbiorników retencyjnych.
Przyjęto następujące zadania służące poprawie stanu infrastruktury technicznej:
− modernizacja dróg gminnych: Hodyszewo – Jośki, Hodyszewo – Ferma, we wsi Jabłoń
Markowięta, we wsi Jabłoń Jankowce, Krasowo Wólka – Krasowo Częstki, Skłody
Borowe – Kostry Noski, we wsi Jabłoń Dąbrowa, Nowe Piekuty – parking przy boisku
sportowym, Hodyszewo – parking publiczny, ulica Słoneczna w miejscowości Nowe
Piekuty, we wsi Krasowo Częstki, Łopienie Zyski – Panki, we wsi Łopienie Jeże, Ulice
Sadowa oraz Dobkowska w miejscowości Jabłoń Kościelna,
− modernizacja dróg gminnych o nawierzchni żwirowej, poprzez systematyczne
uzupełnianie i renowację nawierzchni,
− modernizacja dróg powiatowych, m.in. Jabłoń Kościelna – Jabłoń Spały, Jabłoń
Kościelna – Jabłoń Markowięta, Jabłoń Kościelna - Jabłoń Zarzecki, Krasowo Częstki –
Krasowo Wólka, Markowo Wólka – Pruszanka Mała, Markowo Wólka – Nowe Piekuty,
Jabłoń Piotrowce – Moczydły Jakubowięta,
str. 27
−
modernizacja chodników przy drodze powiatowej w miejscowościach Jabłoń Kościelna
i Jabłoń Jankowce,
− modernizacja mostów w miejscowościach Żochy Stare, Krasowo Częstki oraz Kostry
Litwa,
− modernizacja drogi wojewódzkiej na odcinku Hodyszewo – Kostry Noski,
− budowa zbiorników piętrzących i modernizacja Stacji Uzdatniania Wody w Nowych
Piekutach oraz Wierzbowiźnie,
− wykonanie bezprzewodowej niekomercyjnej sieci internetowej na terenie gminy,
− modernizacja oświetlenia ulicznego na terenie gminy.
Ustalono następujące zadania służące poprawie stanu infrastruktury społecznej:
− modernizacja Ośrodków Zdrowia w miejscowościach: Jabłoń Kościelna, Łopienie Jeże,
− remont Domu Nauczyciela w Nowych Piekutach,
− modernizacja obiektów szkolnych oraz ich wyposażenie,
− budowa stadionu sportowego w miejscowości Jabłoń Kościelna,
− modernizacja świetlic wiejskich,
− modernizacja remiz strażackich.
W zakresie poprawy bezpieczeństwa mieszkańców gminy ustalono:
− zakup samochodu wielozadaniowego dla OSP KSRG Nowe Piekuty,
− wymiana samochodów i sprzętu w jednostkach OSP na terenie gminy.
3. UWARUNKOWANIA
I KULTUROWEGO GMINY
ŚRODOWISKA
PRZYRODNICZEGO
3.1.Położenie geograficzne
Gmina Nowe Piekuty jest gminą wiejską, zlokalizowaną w południowo – zachodniej części
województwa podlaskiego, we wschodniej części powiatu Wysokomazowieckiego. Gmina
Nowe Piekuty od północy graniczy z gminą Sokoły i Wysokie Mazowieckie, od zachodu
– z gminą Szepietowo, od południa z gminą Brańsk (powiat bielski), a od wschodu
z gminą Poświętne (powiat białostocki). Miejscowość gminna Nowe Piekuty zlokalizowana
jest w południowej części gminy.
Gmina Nowe Piekuty zajmuje powierzchnię 10937 ha i jest najmniejszą gminą na obszarze
powiatu wysokomazowieckiego. Na jej terenie znajduje się 35 miejscowości wiejskich
posiadających status sołectwa.
Gmina Nowe Piekuty jest terenem typowo rolniczym. Użytki rolne zajmują tu ponad 78% jej
powierzchni, z czego prawie 66% stanowią grunty orne. Dlatego też środowisko przyrodnicze
gminy cechuje się znacznym stopniem naturalności, bez wyraźnej ingerencji przemysłu
i silnej urbanizacji.
Gmina Nowe Piekuty położona jest w obrębie mezoregionu Wysoczyzna
Wysokomazowiecka. Rzeźba terenu jest w tym regionie silnie zdenudowana i słabo
zróżnicowana. Znaczna część obszaru gminy to płaski teren, z tendencją do opadania
w kierunku południowym. W północnej części obszaru gminy Nowe Piekuty, wysokości
bezwzględne przekraczają 160m n.p.m. (okolice Jabłoni Kościelnej), a w części południowej
sięgają od 130 do 140m n.p.m.
str. 28
3.2.Położenie gminy w ponadlokalnych systemach ochrony przyrody i krajobrazu
3.2.1. Położenie gminy w europejskim systemie przyrodniczym
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie są zlokalizowane obszary włączone do sieci obszarów
„Natura 2000”.
Najbliższe obszary Sieci Ekologicznej Natura 2000 to:
− Dolina Górnej Narwi PLB 200007,
− Ostoja w Dolinie Górnej Narwi PLH 200010,
− Bagienna Dolina Narwi PLB200001
− Narwiańskie Bagna PLH200002,
− Bagno Wizna PLB200005,
− Przełomowa Dolina Narwi PLC200003.
W związku ze znacznymi odległościami obszarów Natura 2000 od terenów objętych zmianą
studium nie prognozuje się wpływu na tereny cenne przyrodniczo.
3.2.2. Położenie gminy w krajowym systemie obszarów chronionych
Za krajowy system obszarów chronionych uważa się system tworzony przez parki narodowe,
rezerwaty przyrody, krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu.
Obszarami i obiektami objętymi ochroną prawną na podstawie przepisów ustawy o ochronie
przyrody na terenie gminy Nowe Piekuty są:
− pomniki przyrody: dąb szypułkowy przy kościele parafialnym w Nowych Piekutach,
kasztanowiec – Stokowisko.
3.2.3. Położenie gminy w sieci obszarów chronionych
Przez teren gminy przebiega projektowany korytarz ekologiczny Korytarz Uzupełniający
KPn-23C Dolina Górnej Narwi – Dolina Rzeki Nurzec o znaczeniu europejskim.
Korytarze ekologiczne są niezbędne dla funkcjonowania środowiska przyrodniczego.
Potrzebne dla prawnego i efektywnego gospodarowania zasobami przestrzeni. Ważne są dla
zachowania biosfery, warunków ekologicznych oraz warunków życia człowieka. Korytarze
ekologiczne mają znaczenie nie tylko przyrodnicze, ale także społeczne i ekonomiczne. Pełnią
wiele różnych funkcji.
3.2.4. Położenie w regionalnym systemie ochrony wód
W celu zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę
przeznaczonej do spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wysokiej jakości wody
mogą być ustanowione strefy ochronne ujęć wody. Na terenie gminy Nowe Piekuty
funkcjonują dwa ujęcia wody.
Ujęcia wody
1) ujęcie wody „Nowe Piekuty” - posiada ustanowioną strefę ochronną ujęcia wodnego
bezpośrednią o promieniu 10m wokół każdej studni,
2) ujęcie wody „Wierzbowizna” – posiada ustanowioną strefę ochronną - bezpośrednią
o promieniu 8-10m wokół każdej studni.
Ujęcia te posiadają wyznaczone i ogrodzone strefy ochrony bezpośredniej ujęć wód,
w których obszarze obowiązują zakazy, nakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania
gruntów oraz korzystania z wody zgodnie z przepisami Prawa wodnego.
str. 29
Gmina Nowe Piekuty nie jest położona w regionalnym systemie ochrony wód.
Obszary zagrożenia powodzią
Ochronę przed powodzią prowadzi się z uwzględnieniem map zagrożenia powodziowego,
map ryzyka powodziowego oraz planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Mapy
zagrożenia powodziowego oraz mapy ryzyka powodziowego podlegają przeglądowi co 6 lat
oraz w razie potrzeby aktualizacji. Mapy zagrożenia powodziowego oraz mapy ryzyka
powodziowego sporządza Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.
Poprzez „obszary szczególnego zagrożenia powodzią” – rozumie się:
− obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi
raz na 100 lat,
− obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi
raz na 10 lat,
− obszary, między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim
brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, a także wyspy
i przymuliska, o których mowa w art. 18, stanowiące działki ewidencyjne,
− pas techniczny w rozumieniu art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1991r. o obszarach
morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej.
Natomiast „obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi” to określone we wstępnej
ocenie ryzyka powodziowego obszary, na których istnieje znaczące ryzyko powodzi lub jest
prawdopodobne wystąpienie znaczącego ryzyka powodzi;
Na terenie gminy Nowe Piekuty obszary takie nie występują.
3.3.Główne cechy środowiska i zasoby środowiska
3.3.1. Budowa geologiczna i warunki inżyniersko – geologiczne
Pod względem geograficznym gmina Nowe Piekuty położona jest w obszarze Wysoczyzny
Wysokomazowieckiej (wg J. Kondrackiego), w obrębie dorzecza rzeki Bug i rzeki Narew.
Do dorzecza Narwi należy stosunkowo niewielka, północna część gminy. Pozostała część
gminy (ok. 90 % obszaru) znajduje się w dorzeczu rzeki Bug.
Słabo urozmaicona rzeźba terenu, brak dużych deniwelacji terenu, brak dużych obszarów
leśnych i powierzchni wodnych.
Gmina Nowe Piekuty pod względem geomorfologicznym położona w obrębie polodowcowej
wysoczyzny o charakterze moreny dennej rozciętej od wschodu współczesną doliną rzeki
Tłoczewka. W podłożu zalegają plejstoceńskie utwory wodnolodowcowe, głównie
średniozagęszczone i zagęszczone piaski zmiennej granulacji, drobne, średnie i grube, często
z domieszką lub przewarstwieniami żwirów o znacznej miąższości.
Miąższość utworów czwartorzędowych miejscami przekracza 200m. Wśród utworów
czwartorzędowych dominują gliny zwałowe oraz piaski i żwiry moren czołowych. Gliny
zwałowe wykazują zróżnicowany skład mechaniczny (od glin lekkich do ciężkich).
3.3.2. Rzeźba terenu
Gmina Nowe Piekuty wg J. Kondrackiego obejmuje obszar Makroregionu Niziny Północnopodlaskiej w mezoregionie Wysoczyzny Wysoko-Mazowieckiej. Dominuje tu rzeźba
płaskorówninna, miejscami tylko niskofalista. Sprzyja ona tworzeniu się gleb opadowoglejowych.
str. 30
3.3.3. Surowce mineralne i torfy
Surowce mineralne
Gmina Nowe Piekuty jest uboga w surowce mineralne. Na terenie gminy Nowe Piekuty
występuje udokumentowane złoże żwiru i piasku o nazwie „Nowe Rzepki” z ustanowionym
obszarem górniczym o powierzchni 16 010m2 i terenem górniczym „Nowe Rzepki”
o powierzchni 20m2, zatwierdzone dokumentacją C1 Nr: RA. 7510-8/09/10 z dnia 20.02.2010
roku.
Torfy
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie występują udokumentowane złożą torfów.
3.3.4. Gleby
Gmina Nowe Piekuty jest gminą o charakterze rolniczym. W ogólnej powierzchni gminy
użytki rolne zajmują ponad 78%, z czego niemal 66% stanowią grunty orne. Analizowany
obszar posiada gleby o bardzo korzystnych właściwościach agrotechnicznych, zwłaszcza
w północnej i środkowej części gminy. Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni
produkcyjnej gminy jest wyższy od wskaźnika dla powiatu wysokomazowieckiego (67,0)
i wynosi 67,8. Na obszarze gminy dominują gleby IV klasy bonitacyjnej, zajmując ponad
60% powierzchni gruntów ornych. Użytki zielone, to głównie gleby IV klasy bonitacyjnej
(ok. 50%) i V klasy bonitacyjnej (38%).
Na analizowanym terenie najwięcej gruntów ornych stanowią gleby kompleksu
2 (35,1%) i 4 (20,5%). Użytki zielone na terenie gminy to gleby kompleksu 2z (84,7%) i 3z
(15,3%). Powierzchnia gleb marginalnych na analizowanym obszarze jest stosunkowo
niewielka, w porównaniu do powiatu wysokomazowieckiego (6,4%) i wynosi 5%
powierzchni użytków rolnych.
Pokrywa glebowa jest bardzo zróżnicowana pod względem typologicznym. Dominują gleby
brunatne właściwe wytworzone z glin, o właściwym uwilgotnieniu, należące do klasy III
i kompleksu pszennego dobrego. Najwyższą jakość i przydatność rolniczą mają czarne ziemie
wytworzone z glin, należące najczęściej do IIIa i II klasy bonitacyjnej oraz do kompleksu 2
pszennego dobrego. Obszarem o największej intensywności produkcji rolnej jest północna
część gminy.
Grunty orne charakteryzują się wysoką wartością użytkowo-rolniczą, o czym świadczy udział
gleb III i IV klasy bonitacyjnej wynoszący ponad 70% ogólnej powierzchni gruntów ornych.
Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów gleby te podlegają szczególnej ochronie prawnej przed
zmianą użytkowania na cele nierolnicze i nieleśne.
Potencjalne możliwości produkcyjne gleb obrazuje klasyfikacja bonitacyjna.
Procentowy udział poszczególnych klas bonitacyjnych w powierzchni gruntów ornych
i użytków zielonych gminy Nowe Piekuty przedstawia się następująco:
grunty orne % udział
IIIa
IIIb
IVa
IVb
V
VI
– 1,1
15,1
31,5
27,6
19,9
4,8
użytki zielone % udział
III
3,5
IV
45,7
V
41,3
VI
9,5
Formy użytkowania terenu – tabela poniżej
str. 31
Pozostałe grunty i
nieużytki w ha
Powierzchnia użytków rolnych
w ha
grunty sady łąki
pastwiska
orne
Lasy i grunty leśne
w ha
Powierzchnia
ogółem w ha
Wyszczególnienie
Gm. Nowe Piekuty 10 970
6320
15
1390
995
1754
463
Powiat
128 891
69426 241
16457 9787
23918 9020
Wysokomazowiecki
Województwo
2 018 720
775724 5404 254562 167521
609719 205690
Podlaskie
Źródło: Opracowano na podstawie danych Banku Danych Lokalnych, GUS
Udział poszczególnych kompleksów przydatności rolniczej w skali całej gminy przedstawia
się następująco:
2
4
5
6
7
8
2z
3z
pszenny dobry
żytni bardzo dobry
żytni dobry
żytni słaby
żytni bardzo słaby
zbożowo-pastewny mocny
użytki zielone średnie
użytki zielone słabe
35,1 %
20,5 %
7,8 %
13,5 %
3,9 %
3,5 %
84,7 %
15,3 %
O zakwalifikowaniu gleby do określonego kompleksu decyduje szereg czynników, a głównie:
skład granulometryczny, budowa profilu glebowego, warunki wodne, rzeźba terenu, warunki
klimatycznego i stopień kultury. Kompleksy przydatności charakteryzują więc typ siedliska
rolniczej przestrzeni produkcyjnej; każdy z nich jest odpowiedni do uprawy określonych
gatunków roślin. Gleby gminy określają jako podstawowy kierunek produkcji – uprawę zbóż
głównie pszenicy oraz buraka cukrowego.
Gmina Nowe Piekuty posiada gleby o korzystnych właściwościach agrotechnicznych w skali
powiatu i całego województwa podlaskiego. Wartość jakości rolniczej przestrzeni
produkcyjnej stanowi: 67,8%. Średnia dla województwa wynosi zaledwie 55,0. Cecha
charakterystyczną podlaskiego rolnictwa jest czynnik ekologiczny wynikający z czystości
środowiska naturalnego oraz niskiego poziomu zużycia chemicznych środków służących do
ochrony i nawożenia roślin uprawnych. Ilość nawozów sztucznych ogółem w NPK w kg na 1
ha użytków rolnych wynosi 93,3 podczas gdy w kraju 117,9.
Wyniki badań gleb przeprowadzonych przez Okręgową Stację Chemiczno – Rolniczą
w Białymstoku pokazują, że zakwaszenie gleb w województwie podlaskim jest dość
powszechne. Średnio wynosi ono 68%. Na tym tle wyróżnia się powiat wysokomazowiecki,
w którym to średnie zakwaszenie wynosi 59% i jest najniższe tuż za powiatem sejneńskim
(19%) i augustowskim (58%). Podstawowym zabiegiem agrotechnicznym powodującym
zmniejszenie zakwaszenia jest wapnowanie. Gleby powiatu wymagają intensywnego
i systematycznego wapnowania (co ok. 4 lata).
W wyniku przeprowadzonych badań zawartości ołowiu, kadmu, cynku, miedzi, arsenu i rtęci
w glebach użytkowanych rolniczo, stwierdzono że w ponad 85,7% badanych gleb występuje
str. 32
naturalna zawartość metali ciężkich, co wskazuje że na zdecydowanej powierzchni użytków
rolnych można prowadzić produkcję roślinną bez żadnych ograniczeń.
3.3.5. Zasoby wodne
Wody powierzchniowe
Na terenie gminy Nowe Piekuty występuje dobrze rozwinięta sieć rzek i strumieni. Główną
rzeką jest tu rzeczka Tłoczewka i jej lewy dopływ Dzierza, które biorą swój początek
w rejonie wsi Jabłoń Kościelna – Tłoczewka, a Dzierza ma swój początek we wsi Jabłoń
Dąbrowa.
Również z obrębu wsi Jabłoń Kościelna wypływa rzeka Ślina. Wzniesienie w obrębie wsi
Jabłoń Kościelna jest działem wodnym pomiędzy dorzeczem rzek Bug i Narew. Rzeka Ślina
zbiera wody do rzeki Narew, a rzeka Tłoczewka odprowadza wody do Bugu.
Rzeka Ślina – lewostronny dopływ Narwi o długości całkowitej 37,9km i zlewni 359,7km2.
W północnej części gminy zlokalizowany jest jej obszar źródłowy o pow. 8km2 i górny bieg
o dł. 2,5km.
Rzeka Liza – lewy dopływ Narwi o dł. całkowitej 19km i zlewni 134,3km2. Zlewnia obszaru
źródłowego rzeki o pow. 13km2 położona jest na wschodnim krańcu gminy Nowe Piekuty, a
główny jej bieg, na terenie sąsiedniej gminy Poświętne. Obszar źródłowy rzeki Lizy na
terenie rozpatrywanej gminy jest w większości pokryty lasem.
W południowej części gminy przepływa rzeczka Markówka. Rzeki Tłoczewka
i Markówka są dopływami rzeki Mień. Płyną one naturalnymi korytami tworzącymi liczne
zakola i obramowanymi malowniczymi zadrzewieniami, złożonymi z olszy i domieszką
wierzb.
Rzeka Mień – główną rzeką obszaru gminy jest rzeka Mień uchodząca do Nurca. Mień
płynie wzdłuż południowo-zachodniej granicy gminy. Całkowita długość rzeki wynosi 21km,
w tym na obszarze gminy – 7km.
Rzeki Tłoczewka i Dzierza – są dopływami rzeki Mień ich długość to Tłoczewka – 14km
i Dzierza – 9km.
Według danych Urzędu Gminy w Nowych Piekutach z 2003 r. wody powierzchniowe
zajmują w gminie powierzchnię 33ha, w tym:
− wody stojące – 2,0ha,
− wody płynące – 18ha,
− rowy i kanały melioracyjne – 13ha.
Wody podziemne
Zasoby wód podziemnych stanowią główne źródło zasilania gminy w wodę. Ujmowana woda
podziemna, cechuje się podwyższoną zawartością żelaza, które jest usuwane w procesie
uzdatniania wody. Wody podziemne odznaczają się stosunkowo wysoką jakością.
Na obszarze gminy nie były prowadzone badania jakości wód podziemnych w ramach
monitoringu regionalnego. Nie można zatem ocenić jakości wód podziemnych na terenie
gminy.
Gmina Nowe Piekuty jest zwodociągowana w 100%. Długość sieci wodociągowej wynosi
65,7km. Na terenie gminy są dwa komunalne ujęcia wody: w Nowych Piekutach
i Wierzbowiźnie.
Ujęcia i stacje uzdatniania wody w Nowych Piekutach
Źródłem zasilania w wodę jest tu zespół dwóch studni wierconych o głębokości 86,0
i 83,0m. Obie studnie są eksploatowane z wydajnością około 30m3/h. Wydajność
eksploatacyjna pojedynczej studni została ustalona na poziomie 72m3/h przy depresji 14m
str. 33
i 60m3/h przy depresji 16,2m. Zasoby ujęcia zostały zatwierdzone w kategorii „B” dla ujęcia
dwutorowego, eksploatowanego zespołowo w wysokości 120m3/ha. Każda ze studni, pracując
pojedynczo z połową wydajności eksploatacyjnej w pełni pokrywa zapotrzebowanie na wodę.
Woda ujmowana w Nowych Piekutach cechuje się podwyższoną zawartością żelaza
i mętności, które jest usuwane w procesie uzdatniania wody.
Ujęcie wody podziemnej dla potrzeb wiejskiego wodociągu grupowego oraz stacja
uzdatniania wody w Wierzbowiźnie
Ujęcie wody jest zlokalizowane na działce stacji wodnej w odległości 750m od wsi Tłoczewo.
Źródłem zasilania w wodę są dwie studnie głębinowe o głębokości 66,5 i 69m. Pobór wody
podziemnej nie przekracza 150m3/dobę. Stacja pracuje w jednostopniowym układzie
pompowania wody. Zasoby ujęcia zostały zatwierdzone w kategorii „B”
w wysokości 74m3/h przy depresji 10,8m. Studnie pracując jednocześnie, mają na celu
pokrycie maksymalnego zapotrzebowania na wodę. W praktyce studnie są eksploatowane
pojedynczo.
Ujmowana woda wykazuje ponadnormatywne stężenie związków żelaza, które są usuwane
w znajdującej się tu stacji uzdatniania wody.
Rowy i kanały melioracyjne
Najbardziej zanieczyszczonym ciekiem przepływającym przez obszar gminy jest rzeka Mień
stanowiąca odbiornik ścieków z zakładów usługowych z Szepietowa. Pozostałe cieki z uwagi
na brak źródeł zanieczyszczeń posiadają wody stosunkowo czyste. Wszystkie cieki winny
posiadać co najmniej II klasę czystości (Mień, Tłoczewka, Ślina, Dzierza).
W celu ochrony wód - niezbędne jest uregulowanie gospodarki ściekowej.
Na obszarze gminy Nowe Piekuty nie prowadzono badań jakości wód podziemnych
w ramach monitoringu regionalnego. O jakości wód można wnioskować na podstawie
lokalnych badań ujęć wód podziemnych. Niestety wykonywane są one z reguły po
urządzeniach uzdatniających wodę. Nie mogą więc stanowić podstawy do wyciągania
wniosków i tworzenia uogólnień.
3.3.6. Klimat
Warunki klimatyczne gminy Nowe Piekuty są charakterystyczne dla obszaru północnowschodniej Polski. W podziale klimatycznym gmina zaliczana jest do regionu mazurskiego.
Panuje tu klimat umiarkowany przejściowy z wyraźnym wpływem czynników
kontynentalnych, cechujących się surowością warunków. Wynika to z kresowego położenia
Niziny Podlaskiej w stosunku do innych regionów Polski, oraz południkowego
ukształtowania powierzchni umożliwiającego swobodną wędrówkę kontynentalnych mas
powietrza znad północno wschodniej Europy i centralnej Rosji. W rezultacie występuje tu
mała bezwładność termodynamiczna, nieco niższa średnia temperatura roczna (6,9ºC) oraz
duża amplituda jej zmian na przestrzeni zimy i lata (22ºC). Okres wegetacyjny jest związany
z temperaturami dobowymi i wynosi 200-210 dni. Jest krótszy średnio o 1-2 tygodnie
w stosunku do sąsiedniego Mazowsza i Wyżyny Lubelskiej. Zimy są zazwyczaj mroźne
i relatywnie długie. Niekorzystne dla roślin są wiosenne przymrozki pojawiające się niekiedy
nawet w I połowie maja. Okres występowania temperatur ujemnych jest dość długi i trwa
w ciągu roku średnio od 130-140 dni. Bardzo ważnym elementem klimatycznym jest suma
i rozłożenie opadów. Na podstawie danych lokalnej stacji agrometeorologicznej
w Szepietowie średnio w ciągu roku obserwuje się od 560-570mm opadów
meteorologicznych, skupionych głównie w okresie od kwietnia do września (60%). Jest to
str. 34
zjawisko korzystne w aspekcie agrotechnicznym, gdyż zaspokaja potrzeby roślin w okresie
wegetacji. Okres nasilenia opadów przypada zazwyczaj na lipiec.
Najbardziej korzystną cechą klimatyczną obszaru gminy jest dość duże nasłonecznienie.
Współczynnik zachmurzenia wynosi (6,4º pokrycia nieba) i jest nieznacznie niższy od
współczynnika dla Polski (6,6º pokrycia nieba). Najczęściej zachmurzenia dominują
w listopadzie i grudniu.
3.3.7. Szata roślinna
Występująca na analizowanym obszarze szata roślinna związana jest ściśle
z panującymi warunkami siedliskowymi, oraz z klimatem, panującym w tym regionie. Obszar
gminy Nowe Piekuty charakteryzuje się bardzo dobrymi warunkami siedliskowymi, o czym
może świadczyć fakt, iż dawniej teren ten porośnięty był lasami dębowymi, dowodem na to
są stare dęby w Nowych Piekutach. W chwili obecnej drzewostan w lasach buduje głównie
sztucznie nasadzona sosna. Wzdłuż rzek, oraz na terenach podmokłych, występują lasy
olsowe oraz łęgi.
Szata roślinna analizowanego terenu nie odróżnia się specyfiką od pozostałych regionów
nizinnych Polski. Gatunki roślin występujących w regionie przedstawia się następująco:
− drzewa: brzoza, czeremcha zwyczajna, dąb szypułkowy, topola biała, grab pospolity,
grusza polna, jesion wyniosły, jarząb pospolity, kasztanowiec, klon zwyczajny, lipa
drobnolistna, modrzew europejski, olsza szara, robinia biała, świerk pospolity, sosna
pospolita, topola osika, topola czarna, wierzba biała, wierzba iwa, wiąz szypułkowy,
wiśnia wonna;
− krzewy: bez czarny, bukszpan wieczniezielony, dereń biały, forsycja, jałowiec babiński,
jaśminowiec wonny, karawana syberyjska, kalina koralowa, kruszyna pospolita,
leszczyna pospolita, lilak pospolity, porzeczka czerwona, porzeczka czarna, róża psia,
róża fałdzistolistna, róża odmiany ogrodowe, śnieguliczka biała, trzmielina pospolita,
wierzba szara;
− byliny ozdobne: barwinek, irys syberyjski, konwalia, liliowiec, orlik, piwonia,
rozchodniki, wilczomlecz, starzec.
3.3.8. Lasy
Lesistość gminy wynosi 16,2%. Stan lasów na terenie gminy Nowe Piekuty jest dobry.
Według badań monitoringowych z lat 1998-2001 opracowanych przez Instytut Badań
Leśnictwa, lasy tego obszaru nie są znacząco narażone na zanieczyszczenia powietrza. Dobry
stan zdrowotny lasów, przejawia się niskim stopniem defoliacji (opadaniem liści), oraz
małymi odbarwieniami aparatu asymilacyjnego.
Gospodarka zasobami leśnymi to przede wszystkim pozyskanie drewna. W roku 2002
pozyskanie drewna (grubizny) z lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa w gminie
Nowe Piekuty kształtowało się powyżej średniej powiatu wysokomazowieckiego
(9,8m3/100ha powierzchni lasów) i wynosiło 27,9m3/100ha powierzchni lasów.
Wpływ na wielkość zasobów leśno-drzewnych mają przede wszystkim odnowienia
i zalesienia. W roku 2002 nie wykonano w gminie odnowień, natomiast 3,9ha gruntów
nieleśnych zostało zalesione.
Na terenie gminy wykonano Projekt Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu na lata
01.01.2012r. do 31.12.2021r.
str. 35
3.3.9. Świat zwierząt
Na obszarze gminy Nowe Piekuty występuje wiele gatunków zwierząt, których siedliskiem są
lasy, pola, łąki, tereny podmokłe (szuwary), oraz gospodarstwa domowe.
Najliczniej występujące gatunki zwierząt:
− ssaki: lis, bóbr europejski, wydra, łasica, wiewiórka pospolita, jenot, jeż wschodni, kret,
ryjówka aksamitna, ryjówka malutka, sarna, zając szarak, mysz polna, mysz domowa,
mysz leśna, szczur wędrowny, piżmak, nornica ruda, kuna domowa, tchórz, nietoperz
mroczek późny, jeż wschodnioeuropejski, dzik.
− ptaki: bocian biały, kania mała, myszołów włochaty, sokół wędrowny, kukułka,
płomykówka, puchacz, sowa uszata, kraska, skowronek borowy, jaskółka dymówka,
jaskółka oknówka, pliszka, strzyżyk, słowik szary, cierniówka, muchołówka szara, szpak,
wróbel, zięba, szczygieł, czyż, gil, kuropatwa, sierpówka (synogarlica turecka), grzywacz
(gołąb dziki), czajka, krzyżówka (kaczka dzika), jastrząb gołębiarz, dzięcioł
trójpalczasty, dzięcioł zielony, dzięcioł czarny, kruk, wrona, gawron, kawka, sroka,
szpak, sikora bogatka, słowik rdzawy, mysikrólik, pliszka siwa, skowronek polny,
dzwoniec, wróbel mazurek,
− płazy i gady: żaba trawna, żaba wodna, żaba śmieszka, kumak nizinny, grzebiuszka
ziemna, ropucha szara, ropucha zielona, rzekotka drzewna, traszka zwyczajna, jaszczurka
zwinka, zaskroniec zwyczajny.
3.3.10. Zasoby energii odnawialnej
Zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 24 lipca 2002 r. Prawo energetyczne (art. 3 pkt.
20), za odnawialne źródło energii uważa się źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania
energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich,
spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu
powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu
składowanych szczątków roślinnych i zwierzęcych.
Obecnie na terenie gminy Nowe Piekuty jest teoretycznie do pozyskania energia wód, słońca
i wiatru, ciepło ziemi oraz energia z biomasy.
W miejscowości Krasowo Cząstki na działkach nr: 594/1 i 598, wskazuje się lokalizację
biogazowni rolniczej wraz z urządzeniami do skojarzonej produkcji energii elektrycznej
i cieplnej o mocy 1,2MW.
Na pozostałym terenie gminy Nowe Piekuty poza biogazownią w obrębie geodezyjnym
Krasowo Częstki i farmy fotowoltaicznej w obrębie geodezyjnym Stokowisko nie przewiduje
się obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię
z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, a także ich stref ochronnych
związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu,
w studium nie ustala się ich rozmieszczenia.
3.4.
Walory przyrodniczo – krajobrazowe
Położenie administracyjne gminy
Gmina Nowe Piekuty położona jest w południowo-zachodniej części województwa
podlaskiego, na wschodzie powiatu wysokomazowieckiego. Graniczy: z gminami powiatu
wysokomazowieckiego: Wysokie Mazowieckie, Szepietowo i Sokoły, z gminą powiatu
białostockiego: Poświętne oraz z gminą powiatu bielskiego: Brańsk. Obejmuje obszar
o powierzchni 109,7 km2, co stanowi 0,54% powierzchni województwa podlaskiego oraz
8,51% powiatu wysokomazowieckiego.
str. 36
Gmina Nowe Piekuty znajduje się w jednostce strukturalnej Międzyrzecze Łomżyńskie
i Wysoczyzna Wysokomazowiecka. Północna część należy do rejonu intensywnej produkcji
rolnej. Rzeźba terenu gminy jest mało urozmaicona, uboga w większe kompleksy leśne oraz
duże powierzchnie wodne. Tereny gminy położone są w dorzeczu Bugu i Narwi. Przepływają
przez nie również wody lokalnych rzeczek: Tłoczewki, Śliny i Dzierży.
Położenie geograficzne gminy
Gmina Nowe Piekuty, położona w obrębie mezoregionu Wysoczyzna Wysokomazowiecka,
charakteryzuje się słabo zróżnicowaną rzeźbą terenu. Znaczna część obszaru gminy to prawie
płaski teren, z tendencją do opadania w kierunku południowym. W północnej części obszaru
gminy Nowe Piekuty, wysokości bezwzględne przekraczają 160 m n.p.m. (okolice Jabłoni
Kościelnej), a w części południowej sięgają od 130 do 140 m n.p.m.
Na terenie gminy Nowe Piekuty występuje dobrze rozwinięta sieć rzek i strumieni. Główną
rzeką jest Tłoczewka – 9 km (bierze swój początek w rejonie wsi Jabłoń Kościelna) i jej lewy
dopływ Dzierża – 14 km (bierze swój początek w rejonie Jabłoń Dąbrowa). We wsi Jabłoń
Kościelna wypływa rzeka Ślina. Wzniesienie w obrębie wsi Jabłoń Kościelna jest działem
wodnym pomiędzy dorzeczem rzek Bug i Narew. Rzeka Ślina zbiera wody do rzeki Narew,
a rzeka Tłoczewka odprowadza wody do Bugu. W południowej części gminy przepływa
rzeczka Markówka. Rzeki Tłoczewka, Dzierża i Markówka są dopływami rzeki Mień. Płyną
one naturalnymi korytami tworzącymi liczne zakola i obramowanymi malowniczymi
zadrzewieniami, złożonymi z olszy i domieszką wierzb. Główną rzeką obszaru gminy jest
rzeka Mień uchodząca do Nurca. Mień płynie wzdłuż południowo-zachodniej granicy gminy.
Całkowita długość rzeki wynosi 21 km, w tym na obszarze gminy – 7 km.
Na wody powierzchniowe gminy składają się: wody stojące, wody płynące oraz rowy i kanały
melioracyjne, zajmujące ogółem w gminie powierzchnię ok. 33ha.
Ujmowana woda podziemna, stanowiąca główne źródło zasilania gminy w wodę, cechuje się
podwyższoną zawartością żelaza, które jest usuwane w procesie uzdatniania wody. Wody
podziemne odznaczają się stosunkowo wysoką jakością. Na terenie gminy zlokalizowanych
jest 5 studni głębinowych.
Lasy zajmują tylko 16,2% całej powierzchni gminy. Większość gruntów leśnych w obrębie
gminy stanowi własność prywatną. Stan lasów na terenie gminy Nowe Piekuty jest dobry
– nie są znacząco narażone na zanieczyszczenia powietrza. W drzewostanie dominują
sztucznie nasadzone sosny, a wzdłuż rzek lasy olsowe oraz łęgi. Gospodarka zasobami
leśnymi to przede wszystkim pozyskanie drewna. Wpływ na wielkość zasobów leśnodrzewnych mają przede wszystkim odnowienia i zalesienia.
Powiązania komunikacyjne gminy
Powiązania Gminy Nowe Piekuty z ośrodkami powiatowymi i gminnymi zapewniają: droga
wojewódzka oraz powiatowe i gminne.
Głównym szlakiem komunikacyjnym droga wojewódzka nr 659: Topczewo - Zalesie Kiewłaki - Hodyszewo - Koboski - Nowe Piekuty - Kostry Noski - Dąbrówka Kościelna,
mająca powiazania z drogami powiatowymi i gminnymi.
Uwarunkowania przyrodnicze i kulturowe
Gmina Nowa Piekuty ma charakter typowo rolniczy. Świadczy o tym struktura użytkowania
terenu, z dominującym udziałem użytków rolnych – ok. 80%, z czego 60% stanowią grunty
orne. Na gruntach rolnych przeważają gleby IV klasy bonitacyjnej, które zajmują ponad 60%
powierzchni gruntów ornych. Użytki zielone to w ok. 50% klasa IV i ok. 35% V klasa
bonitacyjna.
str. 37
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie występują obszary szczególnego zagrożenia powodzią
oraz obszary obejmujące tereny narażone na zalanie.
Na terenie gminy Nowe Piekuty znajduje się dwanaście obiektów zabytkowych objętych
ochroną prawną wynikającą z ujęcia ich w rejestrze zabytków województwa podlaskiego,
prowadzonym przez Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Na terenie gminy Nowe Piekuty odkryte dotychczas stanowiska archeologiczne pochodzą
z różnych epok, począwszy od epoki kamienia po późne średniowiecze i okres nowożytny.
Grupują się one wokół współcześnie istniejących wsi, ze względu na korzystne warunki
fizjograficzne. Stanowiska archeologiczne z numerem stanowiska na obszarze, zostały
wskazane na rysunku Studium.
Poza zabytkami wpisanymi do rejestru zabytków, gminna ewidencja zabytków obejmuje
zabytki budownictwa drewnianego (siedemnaście obiektów), murowanego (osiem obiektów),
kapliczki i krzyże przydrożne (szesnaście obiektów), mogiły i cmentarze (sześć obiektów oraz
jeden park w dawnym zespole dworskim.
Na terenie gminy nie ma obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie
chronionych.
3.5.
Główne cechy funkcjonowania środowiska
Ogólny stan środowiska gminy Nowe Piekuty jest oceniony jako dobry. Wszystkie omówione
elementy środowiska są cennym bogactwem i mogą być podstawą rozwoju gminy.
Generalnie o wartościach zdrowotnych środowiska w gminie Nowe Piekuty decydują:
− właściwości bioklimatyczne (insolacja, wilgotność powietrza, przewietrzanie, produkcja
tlenu, zawartość ozonu, jonizacja powietrza, stężenie i charakter aerozoli),
− właściwości filtracyjno-detoksykacyjne (hamowanie wiatru, tłumienie fal akustycznych,
zdolność oczyszczania mas powietrznych z pyłów, oddziaływanie detoksykacyjnomikrobiologiczne).
Walory przyrodnicze i krajobrazowe gminy Nowe Piekuty nie odgrywają znaczącej roli
w systemie środowiska w skali kraju, województwa i powiatu. Niewystarczający jest zakres
tzw. ochrony drobnoprzestrzennej. Pomimo faktu, że na terenie gminy Nowe Piekuty znajduje
się co najmniej kilkanaście obiektów przyrody ożywionej i nieożywionej, które zasługują na
miano osobliwości przyrody, dotychczas ustanowiono tylko 2 pomniki przyrody. Nie
ustanowiono również ani jednego użytku ekologicznego bądź zespołu przyrodniczokrajobrazowego, a więc takich form ochrony, które zabezpieczają ekosystemy lub ich zespoły
(tzn. fizjocenozy) przed niekorzystnymi – z punktu widzenia ich walorów przekształceniami.
3.6.
Uwarunkowania ochronne
Na terenie gminy Nowe Piekuty obowiązują ograniczenia w zagospodarowaniu i użytkowaniu
terenów związane, m.in. z ochroną przyrody, terenów i obiektów o wartościach kulturowych,
surowców mineralnych, ujęć wody, gruntów leśnych i rolnych, cmentarzy, terenów
budowlanych.
3.6.1.
Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów ustawy o ochronie
przyrody – ochrona prawna
Obszary i obiekty ochrony prawnej na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody
- istniejąca ochrona prawna
str. 38
Pomniki przyrody
Na terenie gminy Nowe Piekuty znajdują się obecnie dwa pomniki przyrody. Pomnikami
przyrody są to pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia
o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno – pamiątkowej i krajobrazowej
oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, np.
sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła,
głazy narzutowe.
Największą liczbę pomników przyrody stanowią pojedyncze drzewa, wiekowe, potężnych
rozmiarów o pięknym pokroju. Liczba drzew objętych ochroną zmienia się w każdym roku –
część z nich ulega zniszczeniu przez wichury lub obumiera, ale również za pomniki uznawane
są nowe obiekty.
Rozmieszczenie drzew pomnikowych w gminie Nowe Piekuty przedstawia tabela.
Tabela Pomniki przyrody na terenie gminy Nowe Piekuty
Obwód pnia
Wysokość
Nazwa
na wys. 1,3m [cm] [m]
Kasztanowiec
280
27
zwyczajny
Dąb szypułkowy
296
25
Miejscowość
Stokowisko
przy kościele parafialnym
w Nowych Piekutach
Źródło: Dane Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku.
W celu ochrony pomników przyrody ustalono:
− zakaz pozyskiwania, niszczenia lub uszkadzania obiektów poddanych ochronie oraz
dokonywania istotnych zmian obiektów;
− zapewnienie właściwych dla gatunków drzew warunków siedliskowych, ułatwiających
pobieranie wody i substancji mineralnych;
− ochrona podłoża wokół systemu korzeniowego poprzez zakaz zmiany stosunków
wodnych i lokalizacji obiektów i urządzeń (poza ogrodzeniem ochronnym w odległości
mniejszej niż 20 m);
− zakaz umieszczania na obiektach tablic, napisów i innych znaków nie związanych
z ochroną obiektu;
− konserwacja i leczenie, podporządkowanie zabiegów pielęgnacyjnych celom ochronnym.
Obszary i obiekty ochrony prawnej na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody
– projektowana ochrona prawna
Obszary Chronionego Krajobrazu
Gmina Nowe Piekuty położona jest poza obszarami chronionego krajobrazu.
Pomniki przyrody
Wskazuje się do objęcia ochroną w formie pomnika przyrody następujących drzew:
1) dąb - w miejscowości Jośki,
2) dąb - w miejscowości Jabłoń Jankowce,
3) dąb - w miejscowości Krasowo Siódmaki
W stosunku do pomników przyrody z przepisów Ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2013r.,
poz. 627 z późn. zmianami) wprowadza się następujące zakazy:
- niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru,
str. 39
-
-
-
wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac
związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo
budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych,
uszkadzania i zanieczyszczania gleby,
dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody
albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej wodnej lub rybackiej,
likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych,
starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych,
wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych,
zmiany sposobu użytkowania ziemi,
wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu,
umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, lęgowisk
zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz
wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką
i łowiecką,
zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków ekologicznych,
utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i grzybów chronionych,
Projektowana ochrona planistyczna
Do czasu ustanowienia ochrony prawnej korytarz ekologiczny KPn-23c Dolina Górnej Narwi
- Doliny Rzeki Nurzec oraz projektowane pomniki przyrody proponuje się objęciem ochroną
planistyczną.
Korytarz ekologiczny KPn-23c Dolina Górnej Narwi - Doliny Rzeki Nurzec
Fragment północnej części gminy zlokalizowany jest w korytarzu ekologicznym KPn-23c
Dolina Górnej Narwi - Doliny Rzeki Nurzec.
W związku z tym w studium ustalono obszar korytarza ekologicznego pod nazwą „Korytarz
Uzupełniający KPn-23C Dolina Górnej Narwi – Dolina Rzeki Nurzec”.
Korytarze ekologiczne są niezbędne dla funkcjonowania środowiska przyrodniczego.
Potrzebne dla prawnego i efektywnego gospodarowania zasobami przestrzeni. Ważne są dla
zachowania biosfery, warunków ekologicznych oraz warunków życia człowieka. Korytarze
ekologiczne mają znaczenie nie tylko przyrodnicze, ale także społeczne i ekonomiczne. Pełnią
wiele różnych funkcji. Są, m.in.:
− przestrzenią życia i migracji gatunków;
− podstawą dla zachowania bioróżnorodności biologicznej;
− elementem osłony przeciwerozyjnej gruntów, ochrony przeciwpowodziowej i retencji;
− elementem ograniczający rozprzestrzenianie zanieczyszczeń, eliminujący związki
chemiczne i organiczne, bezpieczeństwa w organizacji warunków ruchu drogowego;
− walorami krajobrazowymi podnoszącymi atrakcyjność wizualną przestrzeni;
− elementem organizacyjnym przestrzeni życia człowieka.
W odniesieniu do korytarza ustalono zapewnienie łączności pomiędzy głównymi w kraju
obszarami chronionymi i ostojami przyrody oraz zapewnienie warunków do migracji dużych
ssaków. Warunkiem istnienia korytarza ekologicznego jest jego nieprzerwanie trwałą,
nieprzekraczalną barierą infrastrukturalną.
Zachowanie drożności przestrzennych powiązań ekologicznych wymagać będzie wykluczenia
inwestowania kubaturowego w strefie korytarza. Wskazuje się wykorzystanie wszystkich
możliwości dolesień, głównie na słabych glebach, z wykluczeniem łąk.
str. 40
Korytarze ekologiczne o znaczeniu europejskim wraz z lokalnymi korytarzami ekologicznymi
objęto ochroną i ustalono:
− zakaz składowania odpadów komunalnych, przemysłowych i energetycznych, lokalizacji
wylewisk, gnojowicy i nieczystości oraz grzebowisk zwierząt;
− zakaz tworzenia nasypów ziemnych usytuowanych poprzecznie do osi korytarzy bez
uwzględnienia zabudowy przejść i przepustów dla zwierząt i niezwiązanych z realizacją
inwestycji celu publicznego,
− zakaz budowy pełnych ogrodzeń na szlakach migracji zwierząt,
− zakaz eksploatacji surowców mineralnych,
− nakaz likwidacji obiektów destrukcyjnych,
− nakaz poszerzenia (lub wykonywania) przepustów przecinających korytarze
w istniejących (lub projektowanych) nasypach drogowych i kolejowych,
− nakaz budowy przejść i przepustów dla zwierząt dla nowych inwestycji liniowych
przechodzących przez korytarze ekologiczne,
− zaleca się kształtowanie i wzmacnianie pasmowych struktur przyrodniczych (łąk,
zadrzewień), restytucję użytków zielonych kosztem gruntów ornych oraz prowadzenie
dróg po estakadach.
3.6.2. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów Prawo geologiczne
i górnicze
Na podstawie przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a także przepisów ustawy
Prawo ochrony środowiska ochronie podlegają złoża kopalin. Złoża kopalin podlegają
ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym
wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Eksploatacja kopalin powinna być
prowadzona w sposób zapewniający ochronę zasobów złoża, powierzchni ziemi, wód
powierzchniowych i podziemnych.
Złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym, gospodarczo uzasadnionym
gospodarowaniu ich zasobami przy zapewnieniu racjonalnego wydobycia i wykorzystania
kopalin oraz przy maksymalnym ograniczeniu szkody w środowisku (art. 125 i 126 ustawy
Prawo Ochrony Środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r. Dz. U. z 2013r. poz. 1232). W/w
ustawa zobowiązuje prowadzącego eksploatację złóż kopalin do podejmowania środków
niezbędnych do ochrony zasobów złoża, jak również do ochrony powierzchni ziemi oraz wód
powierzchniowych i podziemnych oraz do sukcesywnego prowadzenia rekultywacji terenów
poeksploatacyjnych.
Na terenie gminy Nowe Piekuty występuje udokumentowane złoże żwiru i piasku o nazwie „
Nowe Rzepki” z ustanowionym obszarem górniczym o powierzchni 16 010m2 i terenem
górniczym „Nowe Rzepki” o powierzchni 20m2, zatwierdzone dokumentacją C1 Nr: RA.
7510-8/09/10 z dnia 20.02.2010r.
Zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
prac geologicznych, wydobycia kopalin ze złóż, podziemnego bezzbiornikowego
magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów reguluje ustawa Prawo
geologiczne i górnicze. Ustawa określa również wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin,
wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem
działalności j.w.
Złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami
oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Eksploatacja
kopalin powinna być prowadzona w sposób zapewniający ochronę zasobów złoża,
powierzchni ziemi, wód powierzchniowych i podziemnych.
str. 41
W Studium wskazano istniejące i projektowane tereny wydobycia kopalin. Gospodarowanie
na terenach górniczych winno odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami, a
w szczególności w/wym. ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz warunkami ustalonymi
w wydanych koncesjach. Sposób zagospodarowania terenów górniczych powinien być
dostosowany do potrzeb prowadzonej działalności i nie powinien powodować zagrożenia
bezpieczeństwa na terenach sąsiednich.
W granicach wyznaczonych obszarów górniczych priorytetem jest możliwość prowadzenia
eksploatacji kopalin, a następnie rekultywacja i rewaloryzacja terenu.
Na terenach górniczych dopuszcza się lokalizację obiektów budowlanych związanych
z eksploatacją i przetwarzaniem kopalin, przy czym obiekty te po zakończeniu eksploatacji
powinny zostać usunięte.
W Studium ustala się, że teren po wyeksploatowaniu piasku w obrębie geodezyjnym Krasowo
Cząstki, przeznaczony będzie pod budowę biogazowni.
Zakłada się, iż przeznaczenie terenu na cele zabudowy terenów w granicach potencjalnego
obszaru eksploatacji może nastąpić w przypadku niepodjęcia eksploatacji.
Ustala się docelową rekultywację obszarów górniczych (rekultywacja to nadanie lub
przywrócenie gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowych lub
przyrodniczych poprzez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości
fizycznych lub chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb,
umocnienia skarp oraz odbudowę lub zbudowanie dróg) poprzez poddanie procesom
przekształceń, polegających na rekultywacji w kierunku wodnym, leśnym i rolnym oraz
wykorzystanie części lub całych terenów na cele sportowe i rekreacyjne.
Dopuszcza się prowadzenie badań rozpoznawczych i ustanowienie obszarów i terenów
górniczych na obszarach nie wskazanych w Studium, zlokalizowanych na glebach o niskiej
przydatności rolniczej, z wyłączeniem terenów wyznaczonych korytarzy ekologicznych oraz
terenów łąk i pastwisk.
Wprowadza się zakaz podejmowania eksploatacji tych złóż, których wydobywanie
prowadziłoby do drastycznych zakłóceń w funkcjonowaniu środowisk i dewastacji
krajobrazu, w szczególności złóż torfów, oraz złóż kruszyw pod lasami o funkcji
glebochronnej.
Prawidłowe gospodarowanie zasobami surowcowymi powinno polegać również na
minimalizowaniu szkód w środowisku, jakie nieuchronnie wywołuje ta forma działalności
gospodarczej.
Dla terenów przeznaczonych pod powierzchniową eksploatację surowców, w oparciu
o projekty zagospodarowania złóż i decyzji koncesyjnych konieczne jest:
− przyjęcie warunków zachowania bezpieczeństwa powszechnego;
− spełnienie wymogów dotyczących ochrony środowiska;
− określenie uwarunkowań zagospodarowania terenów górniczych oraz ograniczenia w ich
użytkowaniu;
− wyznaczenie pasów ochronnych dla terenów sąsiednich nieobjętych eksploatacją oraz
opis warunków i zasad ochrony sąsiednich gruntów rolnych i leśnych;
− określenie zasad prowadzenia gospodarki odpadami poeksploatacyjnymi, realizacja
rekultywacji terenu po wyeksploatowaniu kruszyw w oparciu o ustalony kierunek
i opracowany projekt rekultywacji.
W granicach gminy Nowe Piekuty obiekty lub obszary, dla których wyznacza się w złożu
kopaliny filar ochronny mogą być wyznaczone w złożach, o ile wymagać będą tego przepisy
prawa geologicznego i górniczego z tytułu warunków eksploatacji w/w złóż.
Projektowane obszary
Na terenie gminy Nowe Piekuty ustala się następujące lokalizacje udokumentowanych złóż
str. 42
kruszywa naturalnego:
1) „Nowe Rzepki” - Kopalina – żwiry i piaski, działce nr 1/56 (oznaczona na rysunku
Studium symbolem PG1) w obrębie Nowe Rzepki z ustanowionym obszarem górniczym
o powierzchni 16 010m2 i terenem górniczym „Nowe Rzepki” o powierzchni 20m2,
zatwierdzona dokumentacją C1 Nr: RA.7510-8/09/10 z dnia 20.02.2010r.
Na terenie gminy Nowe Piekuty planuje się udokumentować następujące tereny
perspektywicznego występowania złóż:
1) „Nowe Rzepki” na działkach nr: 1/31, 1/29, 1/28, 18/10, 18/9, 18/7, 23, 28/8, 28/7,
27/2, 27/1 (teren oznaczony symbolem PG2),
2) Jabłoń Dąbrowa” na działkach nr: 126/1, 126/2, 125/3, 125/2, 125/1, 124/1 (po
wydobyciu żwiru – zbiornik wodny (teren oznaczony symbolem PG3).
3) „Krasowo Częstki” na działce nr 68 (teren oznaczony symbolem PG4),
4) „Krasowo Częstki” – na działce nr 511/1 (teren oznaczony symbolem PG5).
Na terenie Gminy Nowe Piekuty nie występują udokumentowane złoża wód podziemnych.
Erozja
Charakter ukształtowania powierzchni sprzyja rozwojowi erozji wodnej powierzchniowej.
W pewnym stopniu ogranicza ją duży udział gleb wykształconych z glin – odpornych na
procesy zmywu powierzchniowego i zadarnienie zboczy. Na terenie powiatu
wysokomazowieckiego dominująca jest erozja słaba i średnia (stanowi ona odpowiednio
17,5% i 9,8%), a na niewielkiej powierzchni erozja silna.
Obok erozji wodnej występuje także erozja wietrzna. Większe nasilenie erozji wietrznej
następuje późną jesienią i na przedwiośniu oraz w bezśnieżne okresy zimy. Skutki działania
erozji wietrznej obserwuj się na glebach położonych na szczytach i stokach pagórków
i wzniesień. Następuje tam wywiewanie masy gleby i odsłanianie węzłów krzewienia zbóż,
co powoduje zmniejszenie odporności zbóż na wymarzanie. W województwie podlaskim do
którego należy powiat 42,6% powierzchni ogólnej gruntów narażonych jest na erozję
wietrzną, tym 32,3% w stopniu słabym, 8,8% w stopniu średnim i 1,4% w stopniu silnym.
3.6.3. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów Prawo wodne
Zgodnie z ustawą Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r. w celu zapewnienia odpowiedniej
jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz
zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ze względu na ochronę
zasobów wodnych, mogą być ustanawiane:
1)strefy ochronne ujęć wody;
2) obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych.
Według ustawy strefę ochronną ujęcia wody, zwaną dalej „strefą ochronną”, stanowi obszar,
na którym obowiązują zakazy, nakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów oraz
korzystania z wody.
Strefę ochronną dzieli się na teren ochrony:
1) bezpośredniej;
2) pośredniej
Teren ochrony bezpośredniej ujęcia wód podziemnych obejmuje grunty, na których jest
usytuowane ujęcie wody, oraz otaczający je pas gruntu o szerokości, licząc od zarysu budowli
i urządzeń, służących do poboru wody:
przy studniach wierconych 8-10 m;
przy studniach kopanych 10-15 m;
przy studniach zbiorczych poziomych systemów drenażowych od 10 do 15 m,
przy ujęciu naturalnego wypływu wód podziemnych od 15 do 20 m.
str. 43
Na terenie ochrony bezpośredniej zabronione jest użytkowanie gruntów do celów nie
związanych z eksploatacją ujęcia.
Strefę bezpośrednią i pośrednią ustala się na podstawie dokumentacji hydrologicznej.
Zakres możliwych do wprowadzenia zakazów na terenie strefy ochronnej jest bardzo szeroki
i obejmuje tak ważne dla zagospodarowania przestrzennego elementy jak: budowa osiedli
mieszkaniowych, lokalizacja wysypisk odpadów, urządzanie parkingów i obozowisk i wiele
innych.
Ujęcie wody podziemnej dla potrzeb wiejskiego wodociągu grupowego w Wierzbowiźnie
służy do zbiorowego zaopatrzenia w wodę pitną i gospodarczą. Strefy ochronne tego ujęcia
zostały ustanowione w oparciu o „Projekt stref ochronnych ujęcia wód podziemnych dla
potrzeb wiejskiego wodociągu grupowego w Wierzbowiźnie” gmina Nowe Piekuty,
województwo łomżyńskie”, opracowany w 1997 roku przez uprawnionego geologa - mgr
Elżbietę Machelską.
Teren strefy ochrony bezpośredniej dla ujęcia w Wierzbowiźnie został ustalony jako pas
gruntu wokół każdej studni o promieniu 8-10m. Obydwie studnie znajdują się w obrębie
ogrodzonej stacji wodociągowej podlegającej w całości ochronie. Zatem wykonanie
niezależnego ogrodzenia stref nie jest uzasadnione. Studnie eksploatowane od wielu lat mają
prawidłowo wykonane n.p.t., szczelnie przykryte i zamknięte obudowy.
W bezpośrednim sąsiedztwie ujęcia, w trakcie jego pracy przesączanie pionowe przez utwory
nadkładu odbywa się w czasie 40,3 roku. Jest to okres wielokrotnie dłuższy od wymaganego
dla ochrony przed skażeniem bakteriami chorobotwórczymi czasu 30 dni, w związku z tym
dla w/w ujęcia nie ma konieczności zakładania wewnętrznego terenu ochrony pośredniej.
Dla ujęcia wód podziemnych w Nowych Piekutach w 1996r. sporządzono „Projekt stref
ochronnych”, który wnioskuje o ustanowienie stref bezpośredniej ochrony sanitarnej
o promieniu 10m wokół każdej ze studni. Obie studnie mają prawidłowo wykonaną, szczelną,
przykrytą i zamkniętą na kłódkę obudowę, zlokalizowane są w obrębie stacji wodociągowej, a
cały teren jest ogrodzony, zamknięty i w całości podlega ochronie. W związku z powyższym
stwierdzono, że wykonanie niezależnego ogrodzenia dla terenu ochrony bezpośredniej
studzien jest nieuzasadnione.
Dla w/w ujęcia nie zachodzi potrzeba zachowania wewnętrznego terenu ochrony pośredniej
tzw. ochrony biologicznej, co wynika z budowy geologicznej obszaru wykluczającej
możliwość skażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi (przy filtracji pionowej droga
migracji bakterii wynikająca z ich przeżywalności wynosi od 0,5 do 4m, zaś miąższość
utworów słaboprzepuszczalnych wielokrotnie przekracza tę wielkość.
Wody opadowe z ewentualnymi zanieczyszczeniami przesiąkają do eksploatowanej warstwy
w bezpośrednim sąsiedztwie ujęcia w czasie 77 lat. Jest to czas dłuższy od wymaganego dla
ochrony wód okresu 25 lat wymiany wody w warstwie. Zatem dla ujęcia nie stwierdzono
konieczności zakładania zewnętrznego terenu ochrony pośredniej tzw. ochrony chemicznej.
Analiza budowy geologicznej wykazała, że użytkowa warstwa wodonośna ma ciągłą,
kilkudziesięciometrowej miąższości pokrywę osadów słabo przepuszczalnych (nie tylko
w obrębie obszaru spływu wody do obu ujęć, ale na większym analizowanym terenie) dobrze
izolującą ją przed zanieczyszczeniami z powierzchni.
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie występują obszary szczególnego zagrożenia powodzią
oraz obszary obejmujące tereny narażone na zalanie.
str. 44
3.6.4. Obszary chronione na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych
oraz ustawy o lasach
Na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne
można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki,
a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej.
Przy budowie, rozbudowie lub modernizacji obiektów związanych z działalnością
przemysłową, a także innych obiektów budowlanych należy stosować takie rozwiązania,
które ograniczają skutki ujemnego oddziaływania na grunty.
Przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, wymagającego zgody na zmianę
przeznaczenia, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym.
Zgodnie z ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013
r. poz.1205 z późn. zm.) ochrona gruntów rolnych i leśnych polega na:
Ochrona gruntów rolnych polega na:
1) ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne;
2) zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom
w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów
masowych ziemi;
3) rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze;
4) zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych;
5) ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
Ochrona gruntów leśnych polega na:
1) ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze;
2) zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów leśnych oraz szkodom
w drzewostanach i produkcji leśnej, powstającym wskutek działalności nieleśnej
i ruchów masowych ziemi;
3) przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych
wskutek działalności nieleśnej;
4) poprawianiu ich wartości użytkowej oraz zapobieganiu obniżania ich produkcyjności;
5) ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
Należy podkreślić, że do gruntów rolnych i leśnych zalicza się:
− określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne, pod stawami rybnymi i innymi
zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb rolnictwa, pod wchodzącymi
w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami
i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolnospożywczemu, pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji
rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od
osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych, parków wiejskich oraz pod
zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również pod pasami
przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi, pracowniczych ogrodów
działkowych i ogrodów botanicznych, pod urządzeniami: melioracji wodnych,
przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia rolnictwa w wodę, kanalizacji
oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa i mieszkańców wsi,
zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa, torfowisk i oczek wodnych, pod drogami
dojazdowymi do gruntów rolnych, określone jako lasy w przepisach o lasach,
zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej; grunty pod drogami dojazdowymi do
gruntów leśnych.
str. 45
Przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne dokonuje się
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne:
− gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I–III – wymaga uzyskania zgody
ministra właściwego do spraw rozwoju wsi;
− gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa – wymaga uzyskania zgody
Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa) lub upoważnionej
przez niego osoby,
− pozostałych gruntów leśnych – wymaga uzyskania zgody marszałka województwa
wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej.
Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego
i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa,
IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, oraz gruntów leśnych,
przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji
zezwalających na takie wyłączenie.
Wyrażenie zgody następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Do wniosku
dotyczącego gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa wójt (burmistrz,
prezydent miasta) dołącza opinię dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a
w odniesieniu do gruntów parków narodowych – opinię dyrektora parku.
W gminie Nowe Piekuty rolnicza przestrzeń produkcyjna – użytki rolne stanowią około 80%
ogólnej powierzchni gminy (przy udziale 74% wysokomazowieckiego obszaru wiejskiego).
Na jednego mieszkańca przypada 2,01ha użytków rolnych, wobec zaledwie 0,48ha w kraju.
Należy tu nadmienić, że ilość użytków rolnych na jednego mieszkańca w Polsce (0,48) jest
wielkością zbliżoną do Francji i Danii, ale czterokrotnie większa niż w Niemczech, Holandii
czy Belgii.
W gruntach ornych dominuje IV klasa bonitacyjna – ponad 60%.
Na jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej składają się warunki glebowe, agroklimat
lokalny, rzeźba terenu i warunki gruntowo – wodne.
Wg Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa wskaźnik jakości i przydatności rolniczej
gleb dla gruntów ornych gminy Nowe Piekuty wynosi 47,8 pkt wobec 41,5 pkt. dla
województwa b. łomżyńskiego i dla użytków zielonych 37,0 pkt. wobec – 32,6 pkt.
w województwie. Bonitacja rzeźby terenu dla potrzeb rolnictwa jest korzystna, gdyż w 5punktowej skali została oceniona na 4,1. Warunki gruntowo-wodne w podobnej skali
oceniono na 3,8 pkt. dla województwa 2,9. Mniej korzystne są warunki agroklimatyczne,
które oceniono na 6,8 pkt. wobec 8,0 w województwie.
Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej dla gminy Nowe Piekuty wynosi
67,8 pkt. wobec 57,3 dla b.woj. łomżyńskiego i 66,6 pkt. dla kraju i stawia gminę na 5miejscu
w powiecie wysokomazowieckim.
Tereny leśne zajmują tylko 16,2 % powierzchni gminy. Stanowią mało istotny czynnik
aktywizacji gospodarczej tego obszaru. Obok zasilania budżetu gminy Lasy Państwowe dają
zatrudnienie niewielkiej grupie jej mieszkańców.
Całkowita powierzchnia gruntów leśnych w Gminie Nowe Piekuty wynosi 1560,9 ha.
Lasy państwowe administrowane są przez Nadleśnictwo Rudka. Nadleśnictwo posiada „Plan
urządzania lasu”. Plan ten na terenie gminy Nowe Piekuty wyodrębnia 2 drzewa będące
pomnikami przyrody. Poza nimi na terenie lasów państwowych gminy Nowe Piekuty nie
występują ani rezerwaty przyrody, ani lasy ochronne, ani inne obiekty objęte ochroną.
Lesistość gminy (16,2%) jest wyraźnie niższa od średniej krajowej wynoszącej 27,9%
i średniej europejskiej - 32%.
str. 46
3.6.5. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów ustawy o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami – istniejąca ochrona prawna
Obiekty dóbr kultury podlegle ochronie prawnej ujęte w rejestrze zabytków nieruchomych
województwa podlaskiego
Na terenie gminy Nowe Piekuty znajduje się dwanaście obiektów zabytkowych objętych
ochroną prawną wynikającą z ujęcia ich w rejestrze zabytków województwa podlaskiego,
prowadzonym przez Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Są to:
L.p.
Miejscowość
Obiekt
1.
Hodyszewo,
ul. ppłk.
st. Platonoffa 40
kościół
murowany, 1931r.
rzymskokatolicki, parafialny
p.w. Wniebowzięcia NMP
2.
Hodyszewo
(Krynica)
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa 5
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
kaplica
drewniana
ze
źródełkiem
kościół
murowany,
rzymskokatolicki, parafialny
p.w. św. św. Piotra i Pawła
Jabłoń Kościelna, cmentarz rzymskokatolicki,
ul. Cmentarna
parafialny
Datowanie
1884;
1932r.
1868r.
Nr
rejestru
zabytków
A-392
z 6.06.1989r.
1931- A-82
z 5.07.1989r.
A-63
z 28.04.1980r.
2.połowa XIX A-308
w.
z 16.06.1987r.
(wpis
obejmuje
ogrodzenie
z bramą oraz
sześć
nagrobków)
A-251
Jabłoń Kościelna
cmentarz wojenny żołnierzy 1915 – 1918r.
z 25.02.1987r.
niemieckich z czasów I
wojny światowej
Jabłoń Kościelna cmentarz wojenny żołnierzy 1915 – 1918r.
A-252
(na gruntach wsi rosyjskich z czasów I wojny
z 25.02.1987r.
Jabłoń-Jankowce)
światowej
Jabłoń-Śliwowo
cmentarz wojenny z czasów 1915 – 1918r.
A-253
I wojny światowej
z 27.02.1987r.
Krasowo-Częstki
cmentarz ludności cywilnej 1943 r.
A-452
z
czasów
II
wojny
z 30.12.1991r.
światowej
Krasowo Wielkie
cmentarz wojenny z czasów 1915 – 1918r.
A-250
I wojny światowej
z 25.02.1987r.
Łopienie-Ruś
cmentarz wojenny z czasów 1915 – 1918r.
A-538
I wojny światowej
z 20.12.1995r.
Nowe Piekuty,
cmentarz rzymskokatolicki, 2. połowa XIX A-323
ul. Główna
parafialny
w.
z 8.09.1987r.
Stokowisko
cmentarz wojenny żołnierzy 1915 – 1918r.
A-537
niemieckich z czasów I
z 5.12.1995r.
wojny światowej
str. 47
Stanowiska archeologiczne
Na terenie gminy Nowe Piekuty odkryte dotychczas stanowiska archeologiczne pochodzą
z różnych epok, począwszy od epoki kamienia po późne średniowiecze i okres nowożytny.
Grupują się one wokół współcześnie istniejących wsi, ze względu na korzystne warunki
fizjograficzne. Stanowiska archeologiczne z numerem stanowiska na obszarze, zostały
wskazane na rysunku Studium.
Z obszaru gminy Nowe Piekuty brak stanowisk archeologicznych ujętych w rejestrze
zabytków archeologicznych województwa podlaskiego.
MIEJSCOWOŚC
Jabłoń - Śliwowo
NUMER
NUMERW
STANOWISK RODZAJ
OBSZAR
REJESTRZE
A
STANOWISKA CHRONOLOGIA
AZP
ZABYTKÓ
NA
W
OBSZARZE
wczesne
ślady
średniowiecze 42-82
4
osadnictwa
okres nowożytny
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
epoka kamienia
- okres
nowożytny
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
Jabłoń - Śliwowo
42-82
5
ślady
osadnictwa
Jabłoń Kościelna
42-82
6
ślady
osadnictwa
Jabłoń Zarzeckie
42-82
7
ślady
osadnictwa
Jabłoń Zarzeckie
42-82
8
ślady
osadnictwa,
osada
44-82
1
ślad osadnictwa
44-82
2
ślady
osadnictwa
Krasowo Częstki
44-82
3
ślad osadnictwa, mezolit - epoka
obozowisko/osada żelaza
-
Krasowo Czestki
44-82
4
ślad osadnictwa
-
Kostry - Noski
44-82
5
Kostry - Noski
44-82
6
Skłody Borowe
44-82
7
44-82
9
44-82
10
Krasowo Częstki
Krasowo Czestki
Krasowo Czestki
Krasowo Częstki
mezolit - okres
nowożytny
mezolit - epoka
żelaza
mezolit - epoka
żelaza
pradzieje
mezolit - epoka
żelaza
późne
ślad osadnictwa,
średniowiecze osada
okres nowożytny
mezolit - epoka
obozowisko/osada
żelaza
ślady
mezolit - epoka
osadnictwa
brązu
obozowisko/osada
ślad osadnictwa
OWR
-
-
-
-
str. 48
MIEJSCOWOŚC
Krasowo Czestki
Krasowo Czestki
Krasowo Częstki
NUMER
NUMERW
STANOWISK RODZAJ
OBSZAR
REJESTRZE
A
STANOWISKA CHRONOLOGIA
AZP
ZABYTKÓ
NA
W
OBSZARZE
mezolit - epoka
44-82
11
ślad osadnictwa
żelaza
44-82
12
44-82
13
Żochy Nowe
44-82
14
Rzepki Nowe
44-82
15
Rzepki Nowe
44-82
16
Żochy Stare
44-82
17
Żochy Stare
44-82
18
Rzepki Nowe
44-82
19
Rzepki Nowe
44-82
20
Rzepki Nowe
44-82
21
Rzepki Nowe
44-82
22
Markowo Wólka
ślad osadnictwa
mezolit - epoka
żelaza
mezolit - epoka
obozowisko/osada
żelaza
wczesna epoka
ślad osadnictwa,
żelaza - okres
osada
nowożytny
ślad osadnictwa
epoka kamienia
ślady
mezolit - okres
osadnictwa,
nowożytny
osady
obozowisko/osada, epoka kamienia
- okres
ślady
osadnictwa, osady nowożytny
ślady
mezolit - okres
osadnictwa
nowożytny
obozowisko/ osada,
mezolitślad
średniowiecze
osadnictwa
ślady
epoka kamienia
osadnictwa,
- okres
osada
nowożytny
wczesne
ślad osadnictwa,
średniowiecze osada
okres nowożytny
ślady
wczesna epoka
osadnictwa,
żelaza - okres
osada
nowożytny
ślady
mezolit - epoka
osadnictwa
brązu
ślad osadnictwa
44-82
23
44-82
24
44-82
25
ślad osadnictwa
44-82
26
ślad osadnictwa
Krasowo - Wólka
43-82
1
Kostry - Litwa
43-82
2
Jabłoń Piotrowce
43-82
3
Markowo Wólka
Markowo Wólka
Markowo Wólka
epoka kamienia
epoka kamienia
neolit - wczesna
epoka brązu
wczesne
cmentarzysko
średniowiecze
ślad osadnictwa
epoka kamienia
późny paleolit ślady osadnictwa,
wczesne
obozowisko osada
średniowiecze
-
-
-
-
-
-
str. 49
NUMER
NUMERW
STANOWISK RODZAJ
OBSZAR
REJESTRZE
MIEJSCOWOŚC
A
STANOWISKA CHRONOLOGIA
AZP
ZABYTKÓ
NA
W
OBSZARZE
epoka kamienia
Wierzbowizna
43-82
4
ślady osadnictwa
- epoka żelaza
ślady osadnictwa epoka kamienia
Wierzbowizna
43-82
5
osada
okres nowożytny
Wierzbowizna
43-82
6
43-82
7
43-82
8
43-82
9
ślad osadnictwa
Krasowo Częstki
43-82
10
ślad osadnictwa
Krasowo Częstki
43-82
11
ślad osadnictwa,
osada
Jabłoń Piotrowce
Jabłoń Piotrowce
Jabłoń Piotrowce
osada
ślad osadnictwa,
osada
ślady
osadnictwa
Krasowo - Wólka
43-82
12
ślad osadnictwa,
osada
Krasowo - Wólka
43-82
13
ślad osadnictwa
Krasowo - Wólka
43-82
14
ślad osadnictwa
15
ślad osadnictwa
Krasowo Częstki
43-82
Krasowo Częstki
43-82
16
ślad osadnictwa,
osada
43-82
17
ślad osadnictwa
43-82
18
ślad osadnictwa
43-82
19
kopiec- kurhan
43-82
20
ślad osadnictwa
21
ślad osadnictwa,
osada
Krasowo Częstki
Krasowo Częstki
Łopienie - Ruś
Łopienie - Jeże
Łopienie - Jeże
43-82
późne
średniowiecze okres nowożytny
mezolit - okres
nowożytny
epoka kamienia
- epoka żelaza
mezolit - epoka
żelaza
mezolitwczesna epoka
brązu
mezolit - okres
nowożytny
epoka kamienia
- wczesne
średniowiecze
późne
średniowiecze okres nowożytny
mezolit - epoka
żelaza
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
mezolit - epoka
żelaza
mezolit - epoka
żelaza
?
wczesne
średniowiecze
epoka kamienia
- okres
nowożytny
-
-
-
-
-
-
--
str. 50
NUMER
NUMERW
STANOWISK RODZAJ
OBSZAR
REJESTRZE
MIEJSCOWOŚC
A
STANOWISKA CHRONOLOGIA
AZP
ZABYTKÓ
NA
W
OBSZARZE
późne
Łopienie - Jeże
43-82
22
osada
średniowiecze okres nowożytny
Koboski
43-82
23
ślad osadnictwa
epoka kamienia
Koboski
43-82
24
osada
okres nowożytny
mezolit - epoka
Koboski
43-82
25
ślad osadnictwa
żelaza
Koboski
43-82
26
ślad osadnictwa
epoka kamienia
mezolit - epoka
Koboski
43-82
27
ślad osadnictwa
żelaza
Piekuty - Urbany
43-82
28
ślad osadnictwa,
osada
Krasowo Wielkie
43-82
29
osady
Krasowo Wielkie
43-82
30
osada
Hodyszewo
43-83
34
ślady
osadnictwa
Hodyszewo
43-83
35
ślady
osadnictwa
Hodyszewo
43-83
36
ślad osadnictwa,
osada
epoka kamienia
- okres
nowożytny
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
późne
średniowiecze okres nowożytny
wczesne
średniowiecze okres nowożytny
wczesna epoka
brązu - okres
nowożytny
pradzieje - okres
nowożytny
-
-
-
-
-
-
Zabytki nieruchome znajdujące się w gminnej ewidencji zabytków (GEZ)
Poza zabytkami wpisanymi do rejestru zabytków, gminna ewidencja zabytków obejmuje
zabytki budownictwa drewnianego (siedemnaście obiektów), murowanego (osiem obiektów),
kapliczki i krzyże przydrożne (szesnaście obiektów), mogiły i cmentarze (sześć obiektów oraz
jeden park w dawnym zespole dworskim.
Wykaz zabytków nieruchomych (obiektów i obszarów):
L.p. Miejscowość
Obiekt
1.
2.
3.
4.
Hodyszewo, ul.
ppłk. st. Platonoffa 40
Hodyszewo
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 2
Hodyszewo,
Datowanie
cmentarz przykościelny w 1942r.
zespole kościoła parafialnego
krzyż przydrożny
1905 r.
dom drewniany
koniec XIX w.
dom drewniany
początek XX w.
Nr rejestru
zabytków
str. 51
11.
ul. ppłk. st. Platonoffa 3
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 7
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 8
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 12
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 15
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 16
Hodyszewo,
ul. ppłk. st. Platonoffa 42
Hodyszewo
12.
Hodyszewo
13.
Jabłoń-Dobki
14.
15.
Jabłoń-Dobki
Jabłoń-Jankowce 28
16.
Jabłoń-Jankowce
17.
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa 5
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa 5
5.
6.
7.
8.
9.
10.
18.
19.
22.
23.
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa 5
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa
Jabłoń Kościelna,
ul. Kolejowa
Jabłoń Piotrowce
Jabłoń-Śliwowo
24.
25.
26.
Jabłoń-Śliwowo
Krasowo-Częstki
Krasowo-Częstki
27.
28.
Krasowo Częstki
Krasowo Wielkie 40
20.
21.
dom drewniany
początek XX w.
-
dom drewniany
początek XX w.
-
dom drewniany
początek XX w.
-
dom drewniany
dom drewniany
lata 20-30-te XX w.
początek XX w.
-
dom drewniany
początek XX w.
-
cmentarz rzymskokatolicki,
dawny
cmentarz rzymskokatolicki,
parafialny
mogiła zbiorowa ludności
cywilnej z czasów II wojny
światowej
krzyż przydrożny
młyn murowany, motorowy,
ob. nie użytkowany
dróżniczówka
kolejowa,
murowana
cmentarz przykościelny w
zespole kościoła parafialnego
ogrodzenie z bramą w
zespole kościoła parafialnego,
murowane
plebania murowana w zespole
kościoła parafialnego
krzyż przydrożny
połowa XIX w.
-
koniec XIX w.
-
1944 r.
-
1896 r.
lata 30-te XX w.
-
początek XX w.
-
XV w.
-
koniec XIX w.
-
1932r.
-
1896r.
-
krzyż przydrożny
1909r.
-
krzyż żeliwny, przydrożny
kapliczka
murowana,
przydrożna
krzyż przydrożny
krzyż przydrożny
krzyż przydrożny
1888r.
około 1918r.
-
1895r.
1897r.
podstawa
kamienna
–
koniec XIX –
początek XX w.,
krzyż metalowy –
2. połowa XX w.
krzyż przydrożny
1895r.
młyn murowany, motorowy, lata 30-te XX w.
-
str. 52
29.
Łopienie-Jeże 30
30.
31.
32.
Łopienie-Ruś
Markowo-Wólka
Nowe Piekuty,
ul. Główna 1
33.
42.
43.
Nowe Piekuty,
ul. Główna 1
Nowe Piekuty,
ul. Główna 1
Nowe Piekuty,
ul. Główna 2/2A
Nowe Piekuty,
ul. Główna 18
Nowe Piekuty,
ul. Główna 24
Nowe Piekuty,
ul. Główna
Nowe Piekuty,
ul. Główna
Piekuty-Koboski 2
Piekuty-Koboski,
przy domu nr 2
Piekuty-Koboski 7
Piekuty-Koboski 15
44.
45.
Piekuty-Urbany 9
Piekuty-Urbany
46.
Skłody Borowe
47.
Skłody Borowe
48.
49.
Stokowisko 4
Stokowisko 4
50.
Stokowisko 4
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
ob. budynek handlowy
dom drewniany
lata 20-30-te XX w.
krzyż przydrożny
1893r.
krzyż przydrożny
1892r.
kościół
murowany, 1937r.
rzymskokatolicki, parafialny
p.w. św. Kazimierza
cmentarz przykościelny
XIX w.
plebania murowana w zespole
kościoła parafialnego
budynek drewniany, ob.
mieszkalny
dom drewniany
lata 30-te XX w.
dom drewniany
początek XX w.
-
lata 20-30-te XX w.
początek XX w.
-
kapliczka
murowana, 1848r.
przydrożna
krzyż przydrożny
1892r.
-
dom drewniany
krzyż przydrożny
-
dom drewniany
dom drewniany
początek XX w.
1902r.
2. połowa XIX w.
lata 20-30-te XX
w.
dom drewniany
1930r.
krzyż przydrożny
koniec XIX –
początek XX w.
cmentarz wojenny żołnierzy 1915-1918r.
niemieckich z czasów I
wojny światowej
miejsce
upamiętnienia
- 1944r., pomnik
pomnik
2004r.
dwór drewniany
początek XX w.
spichlerz
murowany 1905r.
w zespole dworskim
pozostałości parku w zespole koniec XIX w.
dworskim
-
-
-
Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami winna polegać na:
- zachowaniu wartościowych zasobów dziedzictwa kulturowego materialnego
i niematerialnego,
- konserwacji zabytkowej substancji,
- wyeksponowaniu obszarów i obiektów o szczególnych wartościach zabytkowych,
- zahamowaniu procesów degradacji zabytków, przeciwdziałaniu negatywnym zmianom
funkcjonalno-przestrzennym na obszarach zabytkowych.
str. 53
Zasada zawarta w art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad
zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568) - stanowi że zabytki podlegają opiece
i ochronie, bez względu na stan zachowania oraz zasady określone w tezach do krajowego
programu ochrony zabytków:
1) zasada primum non nocere,
2) zasada maksymalnego poszanowania oryginalnej substancji zabytku i wszystkich jego
wartości (materialnych i niematerialnych),
3) zasada minimalnej niezbędnej ingerencji (powstrzymywania się od działań
niekoniecznych),
4) zasada, zgodnie z którą usuwać należy to (i tylko to), co na oryginał działa niszcząco,
5) zasada czytelności i odróżnialności ingerencji,
6) zasada odwracalności metod i materiałów,
7) zasada wykonywania wszelkich prac zgodnie z najlepszą wiedzą i na najwyższym
poziomie.
Ustalenia dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, stanowią wytyczne
określania tych zasad w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ochrona
dziedzictwa kulturowego materialnego i niematerialnego, rozumiana jako ochrona
historycznej tożsamości w kształtowaniu przyszłości gminy Nowe Piekuty, winna należeć do
głównych celów polityki zagospodarowania przestrzennego.
Gminny program opieki nad zabytkami
Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy opracować
program opieki nad zabytkami i uwzględnić ustalenia tego programu w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego. Gmina Nowe Piekuty posiada Gminny Programu Opieki
Nad Zabytkami.
3.6.6. Obszary pomników zagłady i ich stref ochronnych oraz obowiązujące na nich
ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 7 maja 1999r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów
zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412 oraz z 2002r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz.
1271)
W gminie Nowe Piekuty występują następujące obszary i obiekty objęte powyższą ustawą:
1) Krasowo Częstki - Cmentarz położony na północnym skraju wsi, bezpośrednio po
zachodniej stronie drogi wiejskiej. Rozmieszczony na planie prostokąta o powierzchni
ok. 1,2 ha. Otoczony współczesnym ogrodzeniem z metalowych prętów z bramą od
wschodu. Na osi bramy aleja o przebiegu wschód – zachód prowadząca do kaplicy
położonej w zachodniej części cmentarza. Na cmentarzu, w dwóch mogiłach położonych
po północnej i południowej stronie alei, pochowanych zostało 69 mężczyzn oraz 189
kobiet i dzieci, mieszkańców wsi Krasowo-Częstki rozstrzelanych przez hitlerowców
podczas pacyfikacji wsi 17.VII,1943 r. W zachodniej części cmentarza, w sąsiedztwie
kaplicy znajduje się obelisk z piaskowca z inskrypcją: „Tu stała stodoła / w której
Niemcy / dn. 17 lipca 1943 r. w bestialski sposób / wymordowali 258 osób”. Starodrzew:
nasadzenie tuj i świerków wzdłuż granic cmentarz, szpaler świerkowy wzdłuż alei
i nasadzenie welonowe dębów wzdłuż południowego skraju szpaleru świerkowego.
2) Jabłoń – Dobki - Mogiła położona w centrum wsi. Rozmieszczona na planie prostokąta
o powierzchni ok. 0,009 ha. Otoczona współczesnym ogrodzeniem z metalowych prętów
z furtką od zachodu. W centralnej części umieszczony lastrykowy pomnik z tablicą
komemoratywną: „Tu spoczywa 91 osób zamordowanych / przez hitlerowców
z następujących rodzin / Białych / Pruszyńskich / Gołaszewskich / Jabłońskich /
str. 54
Jankowskich / Szepietowskich / Śliwowskich / Jabłońskich / Jabłońskich / Grzeszczuk /
Jabłoński / Kaczyńskich / Jabłońskich / Jabłońskich / Jabłońskich / Porowskich /
Jabłońskich / Jabłońskich / Szymborska / Raciborski”. Wokół pomnika rozmieszczone
dodatkowe tablice z nazwiskami ofiar. Skraje mogiły obsadzone tujami. Bezpośrednio na
południe od mogiły, przy drodze znajduje się nowa, murowana kapliczka upamiętniająca
ludność cywilną pochowaną w mogile.
3) Jabłoń Kościelna - W przedsionku kościoła parafialnego w Jabłoni Kościelnej zostało
umieszczone epitafium, a w 1994r. na 50 rocznicę w miejscu budynku gdzie zginęła
większość ofiar mordu wybudowano kapliczkę na której umieszczono epitafium: „W tym
miejscu 8 marca 1944 roku zginęli męczeńską śmiercią mieszkańcy wsi Jabłoń – Dobki.
Ludzie ludziom zgotowali ten los.” W 2004r. Gmina Nowe Piekuty ufundowała tablicę
z nazwiskami poległych. Do dziś istnieją jednak trudności z ustaleniem dokładnej liczby .
4) Skłody Borowe- Pomnik ustawiony w centrum wsi. Na obelisku w formie ciosu
granitowego umieszczony ażurowy, żelazny krzyż i dwie tablice komemoratywne: 1/
„Pamięci / zamordowanym / przez hitlerowców / z 11 na 12.08.1944 roku / Synom Tej
Ziemi / w 60 Rocznicę / Rodacy / Skłody Borowe / 11.08.2004 r.”; 2/ „Brzozowski Paweł
lat 30 / Gąsowski Antoni lat 21 / Gąsowski Stanisław lat 65 / Jankowski Henryk lat 14 /
Jankowski Stanisław lat 25 / Kobosko Władysław lat 77 / Konopko Leokadia lat 56 /
Krasowski Ignacy lat 47 / Krasowski Stanisław lat 19 / Krasowski Władysław lat 34 /
Krasowski Kazimierz lat 19 / Laskowski Tadeusz lat 17 / Lewicki Wacław lat 60 /
Olędzki Kazimierz lat 18 / Perkowski Franciszek lat 75 / Skłodowski Antoni lat 35 /
Sosieński Wacław lat 36 / Średnicki Tomasz lat 66 / Szymborski Władysław lat 45 /
Wyczołek Michał lat 54 / Zalewski Antoni lat 35”. Pomnik otacza ogrodzenie kowalskiej
roboty.
5) Nowe Piekuty - W Nowych Piekutach w 1976r. obok kościoła wybudowano grotę
z kamienia łupanego, przy której umieszczona została tablica poświęcona pamięci
Sybirakom z napisem „W Hołdzie Sybirakom wywiezionym w latach 1940 – 1941
Gmina Piekuty” W 1995r. postawiono również w pobliżu kościoła pomnik ku czci
żołnierzy AK i WiN. Pomnik w Nowych Piekutach poświęcony Kpt. Kazimierzowi
Kamieńskiemu „Huzarowi” i Żołnierzom Armii Krajowej. Jest on wyrazem hołdu
i pamięci społeczeństwa Gminy Nowe Piekuty dla jednego z ostatnich dowódców
oddziałów walczących przeciwko komunistom, nie tylko na Białostocczyźnie, ale
i w całej Polsce.
3.7. Zagrożenia i degradacja środowiska
Podstawowym zagrożeniem wód podziemnych są zanieczyszczenia przenikające
z powierzchni ziemi, do której dostają się w wyniku zanieczyszczeń gruntu, przenikania wód
powierzchniowych lub opadowych, zawierających zanieczyszczenia znajdujące się
w powietrzu. Zagrożenia antropogeniczne wynikają w szczególności z: chemizacji rolnictwa,
stosowania nawozów naturalnych niezgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej,
zanieczyszczeń atmosfery (opad pyłów i gazów imitowanych do atmosfery, kwaśne deszcze),
związanych między innymi z dużym natężeniem ruchu komunikacyjnego, nieszczelnych
zbiorników (np.: ściekowych (szamba), paliwowych) oraz nieodpowiednio zabezpieczonych
podłoży składowisk odpadów czy wylewisk.
Wody podziemne ze względu na zagrożenie powyższymi zanieczyszczeniami, a także
z uwagi na brak możliwości szybkiego odnawiania, wymagają stałej kontroli jakości poprzez
prowadzenie systemu ich monitoringu.
Głównymi źródłami zanieczyszczeń powietrza na terenie Gmina Nowe Piekuty są:
str. 55
−
źródła komunalno – bytowe, takie jak: kotłownie lokalne, indywidualne paleniska
domowe, emitory z obiektów użyteczności publicznej - mają one znaczący wpływ na
lokalny stan zanieczyszczenia powietrza, gdyż są głównym powodem tzw. niskiej emisji;
emitują najczęściej zanieczyszczenia pyłowe i gazowe;
− źródła transportowe, w których emisja zanieczyszczeń następuje na niskiej wysokości,
tworząc niską emisję. Główne zanieczyszczenia to: węglowodory, tlenki azotu, tlenek
węgla, pyły, związki ołowiu, tlenki siarki;
− pylenie wtórne z odsłoniętej powierzchni terenu;
− zanieczyszczenia allochtoniczne, napływające spoza terenu gminy, zgodnie
z dominującym kierunkiem wiatru.
Jednym z największych źródeł zanieczyszczenia powietrza na terenie Gminy Nowe Piekuty
jest emisja pochodząca ze źródeł o wysokości nieprzekraczającej kilkunastu metrów
wysokości, tzw. „niska emisja”. Zjawisko to występuje na terenach zwartej zabudowy,
charakteryzującej się brakiem możliwości przewietrzania.
Elementem składowym „niskiej emisji” są zanieczyszczenia emitowane podczas ogrzewania
budynków mieszkalnych. Pomimo iż budownictwo jednorodzinne wykorzystuje głównie
ekologiczne nośniki ciepła (drewno, pellet), to jednak na terenie gminy występują jeszcze
tradycyjne kotłownie na paliwa stałe (węgiel, miał węglowy, koks). Niewątpliwym
problemem jest nagminne spalanie w domowych piecach paliw niskiej jakości, a także
odpadów, w tym tworzyw sztucznych, gumy i tekstyliów. W związku z tym do atmosfery
przedostają się duże ilości sadzy, węglowodorów aromatycznych, merkaptanów i innych
szkodliwych dla zdrowia ludzi związków chemicznych. To niekorzystne zjawisko nasila się
szczególnie w okresie grzewczym, co może powodować wyraźne okresowe pogorszenie stanu
sanitarnego powietrza na terenach zasiedlonych i w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Ta
sytuacja jest szczególnie uciążliwa także dla mieszkańców terenów o słabych warunkach
przewietrzania.
Następnym źródłem zanieczyszczeń powietrza na terenie gminy Nowe Piekuty jest ruch
samochodowy. Największe zanieczyszczenie powietrza substancjami pochodzącymi ze
spalania paliw w silnikach pojazdów ustalono przy trasach komunikacyjnych o dużym
natężeniu ruchu, biegnących przez obszary o zwartej zabudowie.
Przyczyną nadmiernej emisji zanieczyszczeń ze środków transportowych jest ich zły stan
techniczny, nieodpowiednia eksploatacja, przestoje w ruchu spowodowane złą organizacją
ruchu, a także zbyt mała przepustowość dróg lokalnych. Na tych obszarach Gminy, gdzie
występuje ruch samochodowy na poziomie lokalnym, problem związany
z zanieczyszczeniami komunikacyjnymi ma znaczenie marginalne.
Należy zauważyć, że na terenie Gminy nie zidentyfikowano większych przemysłowych
źródeł emisji, które byłyby uciążliwe dla lokalnego społeczeństwa. Funkcjonujące zaś
zakłady usługowo - handlowe, wykorzystują lokalne, rozproszone źródła ciepła (węgiel, olej
opałowy), które nie wywierają znaczącego negatywnego wpływu na powietrze
atmosferyczne.
Monitoring powietrza na terenie Gminy Nowe Piekuty prowadzi Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska w Białymstoku.
Kompleksowe pomiary prowadzone przez tą instytucję obejmują obszary wszystkich
powiatów na terenie województwa.
W związku z powyższym, aby scharakteryzować stan aktualny w zakresie jakości powietrza
atmosferycznego na terenie Gminy Nowe Piekuty odniesiono się do „Oceny poziomów
substancji w powietrzu i klasyfikacji stref województwa podlaskiego w 2010 roku”
opracowanego na podstawie Art. 89 Ustawy Prawo ochrony środowiska przez WIOŚ
w układzie stref.
str. 56
Przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 w strefie podlaskiej
odnotowano jedynie w mieście Łomża. Zatem na terenie gminy Nowe Piekuty wszystkie
odnotowane stężenia zanieczyszczeń nie przekraczały wartości dopuszczalnych, co świadczy
o dobrym stanie środowiska naturalnego niniejszej jednostki samorządu terytorialnego.
Aby utrzymać taki stan środowiska naturalnego, konieczne jest wdrażanie na terenie gminy
Nowe Piekuty oraz na obszarze całego województwa podlaskiego nowych rozwiązań
mających na celu racjonalizację wykorzystania energii oraz promowanie wykorzystania
źródeł odnawialnych.
3.8. Jakość środowiska przyrodniczego i odporność na degradację oraz jego
zdolność do regeneracji
Na jakość środowiska i jego stan sanitarny składa się, m. in.: stan czystości wód
powierzchniowych, wód podziemnych, powietrza atmosferycznego, gleb oraz hałas
w środowisku.
Naturalna odporność środowiska określa progowe możliwości eksploatacji, w wyniku której
nie dochodzi do:
− nieodwracalnych zmian, t.j. degradacji środowiska;
− nie zostają jeszcze uruchomione procesy prowadzące do utraty walorów
przyrodniczych i użytkowych przez środowisko;
− deregulacji w jego funkcjonowaniu, tzn. załamania równowagi przyrodniczej.
O ogólnej odporności na degradację decyduje hydrosfera, pedosfera i biosfera,
w szczególności szata roślinna. Ślady degradacji gleb są najtrwalsze, a w przypadku erozji
najbardziej widoczne w krajobrazie. Decydującym wpływem na stan równowagi środowiska
jest odporność wód podziemnych, a kolejno odporność gleb i szaty roślinnej lasów.
Na terenie gminy Nowe Piekuty w chwili obecnej występują jedynie 3 drzewa objęte prawną
ochroną środowiska przyrodniczego.
Wg Kondrackiego gmina Nowe Piekuty położona jest w jednostce strukturalnej „Wysoczyzna
Mazowiecka”. Według Mapy Geologicznej Polski ark. Łomża w skali 1:200 000 rejon gminy
Nowe Piekuty leży na glinach zwałowych stadiału mazowiecko-podlaskiego zlodowacenia
środkowopolskiego. Jak wynika z mapy czwartorzęd ma tu miąższość około 120m. Prawie
cały rozpoznano wierceniem na terenie cegielni w Szepietowie (odl. 7 km na zachód od
gminy).
W profilu utworów czwartorzędowych główną masę stanowią utwory glacjalne (gliny) oraz
zastoiskowe iły i pyły. Głównym piętrem wodonośnym jest piętro czwartorzędowe, zaś
podstawowy użytkowy poziom wodonośny tworzą piaski różnej granulacji i żwiry zalegające
na głębokości średnio 60m.
Według Mapy Hydrologicznej Polski wzdłuż linii Gołasze Puszcza – Jabłoń Kościelna –
Brzozowo Stare (w odl. 4 km od Wierzbowizny) przebiega wododział oddzielający zlewnie
Bugu i Narwi. Jak wykazuje analiza materiałów archiwalnych z wododziałem
powierzchniowym pokrywa się wododział wód podziemnych.
Gmina Nowe Piekuty jest bardzo uboga w wody powierzchniowe, które zajmują 33ha, w tym
wody stojące – 2ha, wody płynące – 18ha i rowy – 13ha.
Funkcja rolna jest obecnie podstawową dziedziną gospodarczą gminy. Wynika to z dominacji
gleb średniej i dobrej jakości, jednolitym, płaskim ukształtowaniem terenu oraz tradycji.
W gminie Nowe Piekuty rolnicza przestrzeń produkcyjna – użytki rolne stanowią około 80%
ogólnej powierzchni gminy (przy udziale 74% wysokomazowieckiego obszaru wiejskiego).
Na jednego mieszkańca przypada 2,01ha użytków rolnych, wobec zaledwie 0,48ha w kraju.
Należy tu nadmienić, że ilość użytków rolnych na jednego mieszkańca w Polsce (0,48) jest
str. 57
wielkością zbliżoną do Francji i Danii, ale czterokrotnie większa niż w Niemczech, Holandii
czy Belgii.
W gruntach ornych dominuje IV klasa bonitacyjna – ponad 60%.
Na jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej składają się warunki glebowe, agroklimat
lokalny, rzeźba terenu i warunki gruntowo – wodne.
Wg Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa wskaźnik jakości i przydatności rolniczej
gleb dla gruntów ornych gminy Nowe Piekuty wynosi 47,8 pkt wobec 41,5 pkt. dla
województwa b. łomżyńskiego i dla użytków zielonych 37,0 pkt. wobec – 32,6 pkt.
w województwie. Bonitacja rzeźby terenu dla potrzeb rolnictwa jest korzystna, gdyż w 5punktowej skali została oceniona na 4,1. Warunki gruntowo-wodne w podobnej skali
oceniono na 3,8 pkt. dla województwa 2,9. Mniej korzystne są warunki agroklimatyczne,
które oceniono na 6,8 pkt. wobec 8,0 w województwie.
Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej dla gminy Nowe Piekuty wynosi
67,8 pkt. wobec 57,3 dla b.woj. łomżyńskiego i 66,6 pkt. dla kraju i stawia gminę na 5
miejscu w powiecie wysokomazowieckim.
Środowisko wodne
Podstawowym zagrożeniem dla jakości wód jest dopływ do nich różnego rodzaju
zanieczyszczeń, z różnych źródeł, w tym:
- ze źródeł punktowych - zanieczyszczenia wprowadzane bezpośrednio do odbiorników,
a więc do cieków i wód stojących, ze ściekami przemysłowymi, bytowo-gospodarczymi;
podstawowe znaczenie ma tu ilość i jakość ścieków wprowadzanych do wód,
- ze źródeł rozproszonych - zanieczyszczenia wprowadzane przede wszystkim przez
mieszkańców terenów nie skanalizowanych i nie posiadających oczyszczalni; ilość
zanieczyszczeń wzrasta przy istnieniu w jednostkach osadniczych wodociągów bez
jednoczesnego wybudowania kanalizacji i oczyszczalni ścieków; zanieczyszczenia te
stanowią potencjalne zagrożenie również dla jakości wód podziemnych (nieszczelne
szamba),
- ze źródeł przestrzennych (obszarowych) - zanieczyszczenia przedostające się do wód ze
zlewni, w wyniku procesów infiltracji, spływu powierzchniowego, erozji wodnej
i wietrznej; wielkość dopływu zanieczyszczeń z takich źródeł uzależniona jest przede
wszystkim od ukształtowania terenu i sposobu zagospodarowania zlewni, intensywności
nawożenia użytków rolnych, rodzaju utworów powierzchniowych budujących zlewnię, a
także warunków meteorologicznych,
- ze źródeł liniowych - zanieczyszczenia występujące w otoczeniu dróg i torowisk,
przedostające się do wód przede wszystkim ze ściekami deszczowymi, wodami
roztopowymi; zawsze istnieje potencjalne zagrożenie dopływem zanieczyszczeń
powstałych w przypadku awarii środków transportu przewożących różnego rodzaju
substancje chemiczne, paliwa; wpływ tego rodzaju zanieczyszczeń jest tym większy im
bliżej cieku przebiega droga, a rzeźba terenu umożliwia migrację zanieczyszczeń.
Ochrona wód powierzchniowych
Ochrona wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem jest jednym z podstawowych
problemów. Działania ochronne powinny zapobiegać ich degradacji poprzez zmniejszenie
dopływu zanieczyszczeń punktowych i rozproszonych.
Dopływy punktowe, dotyczące głównie ścieków bytowych i przemysłowych należy
eliminować przez budowę zaprojektowanej oczyszczalni ścieków, a tereny nie objęte
zbiorczym systemem kanalizacji, winny posiadać przystosowane do warunków gruntowowodnych oczyszczalnie lokalne pojedyncze lub wspólne dla kilku gospodarstw.
str. 58
Dopływy rozproszone z pól powinno się zminimalizować głównie przez tworzenie wokół
rzek stref antyeutrofogennych zagospodarowywanych trwałą zielenią z jak największym
udziałem zieleni wysokiej. Również duże znaczenie ma obudowa biologiczna rowów, tereny
rolne dolin powinny być w jak największym stopniu użytkowane jako łąki i pastwiska.
Nieużytków bagiennych nie należy odwadniać i zagospodarowywać. Mają one duże
znaczenie w zachowaniu równowagi przyrodniczej, winny być objęte ochroną jako użytki
ekologiczne.
Głównymi źródłami zagrożeń wód powierzchniowych są:
− ścieki bytowe;
− zanieczyszczone chemicznie wody opadowe spływające z pól uprawnych oraz do cieków
epizodycznych.
Gmina Nowe Piekuty jest bardzo uboga w wody powierzchniowe, które zajmują 33ha, w tym
wody stojące – 2ha, wody płynące – 18ha i rowy – 13ha.
Można jednoznacznie stwierdzić, że ścieki bytowe w mniejszym stopniu zagrażają
środowisku tam gdzie funkcjonuje już kanalizacja sanitarna oparta na przydomowych
oczyszczalniach.
Nie przewiduje się znaczącego oddziaływania ustaleń projektu zmiany Studium na warunki
występowania wód podziemnych. Wpływ na pogorszenie ich czystości może wynikać
z nieprawidłowej eksploatacji urządzeń, co jest jednak poza zakresem możliwym do
skorygowania w zapisach projektu zmiany Studium.
W wyniku realizacji ustaleń projektu zmiany Studium stan wód podziemnych, w tym wód
gruntowych ulegnie poprawie. Wynika to z realizacji budowy parkingów oraz sprawnego
systemu odprowadzania wód powierzchniowych zanieczyszczonych substancjami
ropopochodnymi z ich wstępnym podczyszczanie, co ograniczy przenikani substancji
ropopochodnych do środowiska wodno – gruntowego.
Wody podziemne
Zagrożenie jakości wód podziemnych powodowane jest przez:
• niewłaściwą gospodarkę ściekową na terenie gminy,
• migrację do podłoża zanieczyszczeń związanych z komunikacją drogową oraz rolniczym
użytkowaniem gruntów,
Spośród w/w zagrożeń na szczególną uwagę zasługuje nieuporządkowana gospodarka
ściekowa na terenie gminy. Ze względu na brak rozwiązanej gospodarki ściekowej, ścieki
trafiają do zbiorników, które w większości jedynie w swoim założeniu miały być szczelne.
Migrujące do podłoża zanieczyszczenia stanowić mogą podstawową przyczynę skażenia wód
podziemnych.
Ochrona gleb
Ochrona szczególnie wartościowych gleb klas I – III i gleb pochodzenia organicznego przed
przeznaczaniem na cele inne niż rolne jest usankcjonowana prawnie.
Gleby najsłabsze, zwłaszcza V i VI klasy bonitacyjnej, proponuje się zalesić.
Nieużytki antropogeniczne nie spełniające już funkcji gospodarczych, jak wyrobiska po
eksploatacji piasku, należy zrekultywować.
Ochrona powietrza atmosferycznego
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie ma punktów pomiarowych imisji zanieczyszczeń
w atmosferze.
Główne źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza to kotłownie węglowe, a także paleniska
domowe. Na terenie gminy Nowe Piekuty nie występuje emisja specyficznych
zanieczyszczeń, charakterystycznych dla procesów technologicznych. Istniejące kotłownie,
pracujące podczas sezonu grzewczego stosują jako paliwo głównie różne gatunki węgla,
str. 59
a także mieszankę węglowo-koksową. W ostatnich latach powstają kotłownie olejowe i na
gaz propan – butan.
Innym źródłem zanieczyszczenia powietrza są pojazdy mechaniczne i maszyny rolnicze.
Różne rodzaje zanieczyszczeń pochodzą z różnych procesów i źródeł:
• spalanie paliw - SO2, NOx, CO (nisko sprawne kotły, paleniska indywidualne),
• silniki pojazdów - NOx, CO,
• hodowla zwierząt - CH4, NH4.
Wyniki badań imisji zanieczyszczeń w atmosferze prowadzonych dla innych miast na terenie
województwa przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Wojewódzką Stację
Sanitarno - Epidemiologiczną wykazują z reguły podwyższone stężenia dwutlenku siarki
i pyłu w okresie zimowym - sezon grzewczy.
Hałas
Głównymi źródłami hałasu w środowisku jest: hałas przemysłowy i hałas komunikacyjny
(drogowy i kolejowy). Dopuszczalne poziomu hałasu określa Rozporządzenie Ministra
Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu
w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) oraz Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8
października 2012r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu
(Dz. U. 2012, poz. 1109). Pogorszenie jakości klimatu akustycznego oraz wzrost liczby osób
narażonych na negatywne oddziaływanie komunikacji wiąże się głównie z wzrastającym
wskaźnikiem presji motoryzacji, zwiększającą się gęstością sieci drogowej oraz wzrastającym
natężeniem ruchu.
Podstawowym źródłem hałasu na obszarze gminy Nowe Piekuty jest komunikacja.
Gmina dotychczas nie była objęta monitoringiem hałasu prowadzonym przez Wojewódzki
Inspektorat Ochrony Środowiska, nie posiada opracowanej mapy akustycznej.
Z roku na rok coraz większa emisja hałasu komunikacyjnego do środowiska jest przyczyną
pogarszania się komfortu życia mieszkańców, ponieważ zwiększa się liczba samochodów
poruszających się po drogach gminy.
Hałas przemysłowy nie stanowi dużej uciążliwości. Istniejące lokalnie i okresowo niewielkie
zakłady rzemieślnicze nie powodują dużej uciążliwości. Na terenie gminy Nowe Piekuty nie
większych zakładów usługowych i produkcyjnych co sprawia, że nie ma problemu hałasu
o poziomie ponadnormatywnym.
W ostatnich latach prowadzone przez WIOŚ pomiary w tym zakresie nie wykazywały
pogorszenia klimatu akustycznego na sąsiednich posesjach.
Hałas kolejowy
Zdecydowanie mniejszą uciążliwość wywołuje hałas kolejowy. Hałas kolejowy jest najłatwiej
tolerowanym hałasem komunikacyjnym. Najbardziej odczuwalny jest wzdłuż linii
kolejowych oraz w pobliżu stacji kolejowych, szczególnie w porze nocnej. Uciążliwość ta
w dużej mierze zależy od częstotliwości przejazdów pociągów, ich prędkości, stanu torowiska
oraz jego usytuowania (nasyp, wykop).
Zmniejszenie niekorzystnego wpływu hałasu kolejowego na klimat akustyczny można
uzyskać dzięki:
− poprawie stanu technicznego taboru kolejowego,
− modernizacji torowiska (szlifowanie szyn, mechaniczne podbijanie torów i rozjazdów,
wymiana rozjazdów),
− zastosowaniu pasów zieleni oraz ekranów akustycznych wzdłuż linii kolejowych
− tworzeniu obszarów ograniczonego użytkowania.
str. 60
Dodatkowo należy zwrócić uwagą na fakt, że efekty poprawy klimatu akustycznego nie są
niezmienne w czasie, aby ich nie utracić niezbędne jest utrzymywanie torowiska w dobrym
stanie (np. dzięki szlifowaniu torów).
Punktowe źródła zanieczyszczeń
Zanieczyszczenia przestrzenne (obszarowe) tego rodzaju są najtrudniejsze do oszacowania
i ograniczenia. Najmniejszy dopływ zanieczyszczeń obszarowych następuje z terenów
leśnych. Zanieczyszczenia obszarowe to przede wszystkim związki biogenne - azot i fosfor pochodzące z nawozów sztucznych i naturalnych, gnojowicy. Z tego źródła do wód trafia
więcej azotu, ponieważ fosfor jest lepiej wiązany przez kompleks sorpcyjny gleb.
Spośród dróg kołowych przebiegających przez teren gminy, potencjalnym źródłem
zanieczyszczeń liniowych jest przede wszystkim droga Brańsk – Nowe Piekuty – Sokoły.
Zagrożenie ze strony szlaków kolejowych może stworzyć linia kolejowa Białystok Warszawa.
Ochrona przed oddziaływaniem pola elektromagnetycznego
Promieniowanie elektromagnetyczne (PEM), w tym promieniowanie niejonizujące zaliczane
jest obecnie do podstawowych rodzajów zanieczyszczeń środowiska naturalnego.
Promieniowanie elektromagnetyczne, to emisja energii elektromagnetycznej w postaci pól
elektromagnetycznych, wywoływana zmianami ładunków elektrycznych w układach
materialnych. Promieniowanie niejonizujące obejmuje pola elektromagnetyczne w zakresie 0300 GHz. Powyżej 300 GHZ następuje jonizacja atomów oraz cząstek (promieniowanie X
oraz gamma) – promieniowanie jonizujące.
Do głównych źródeł promieniowania niejonizującego zaliczamy w głównej mierze:
− elektroenergetyczne linie napowietrzne wysokiego napięcia,
− stacje radiowe i telewizyjne,
− łączność radiowa, radiotelefony i telefonia komórkowa,
− stacja radiolokacyjna i radionawigacyjna.
Źródłem pół elektromagnetycznych są przeważnie urządzenia i linie energetyczne.
Dystrybucją energii elektrycznej na terenie gminy zajmuje się Zakład Energetyki
w Białymstoku S.A. Rejon Energetyki Bielsk Podlaski.
Na terenie powiatu realizowana jest budowa 24,3 km napowietrznej linii elektroenergetycznej
o napięciu znamionowym 400 kV, łączącej docelowo stację elektroenergetyczną 400/110 kV
Narew (zlokalizowaną na terenie gminy Turośń Kościelna, powiat białostocki, województwo
podlaskie) i stację Ostrołęka – obecnie 220/110 kV, przejściowo 400/220/110 kV, docelowo
400/110 kV (zlokalizowaną w Ostrołęce, województwo mazowieckie). Budowa linii 400 kV
Narew-Ostrołęka realizowana jest w ramach programu inwestycyjnego Polska-Litwa, przez
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. przy współfinansowaniu przez Unię Europejską.
Przebieg linii w obrębie powiatu wysokomazowieckiego planowany jest przez teren gmin:
Kobylin-Borzymy (8,6 km), Sokoły (14 km) i Wysokie Mazowieckie (1,7 km).
Przewiduje się, że inwestycja oddana będzie do użytkowania do roku 2015, a jej realizacja
przyczyni się do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego m.in. województwa
podlaskiego, a w tym także powiatu wysokomazowieckiego. Przedsięwzięcie to jest jednym
z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 roku.
Funkcjonowanie linii wysokich napięć wiąże się z emisją pól elektromagnetycznych i stanowi
jedno z głównych źródeł pól elektromagnetycznych w środowisku. Uznaje się jednak, że
nawet długotrwałe przebywanie w obszarze działania pól o wartościach nie przekraczających
wartości dopuszczalnych jest całkowicie bezpieczne dla zdrowia i życia ludzi. Wbrew
krążącym w społeczeństwie opiniom, prowadzone dotychczas badania epidemiologiczne nie
str. 61
potwierdzają związku pomiędzy oddziaływaniem linii przesyłowych a zapadaniem na
choroby nowotworowe. W celu ograniczenia wpływu emisji pól elektromagnetycznych na
jakość życia mieszkańców sąsiadujących z planowaną linią Narew-Ostrołęka, ustalono, że
zabudowa mieszkaniowa nie będzie możliwa w pasie terenu o szerokości nie więcej niż 35 m
od osi linii w obie strony.
Ponadto na terenie gminy zlokalizowane są inne źródła promieniowania, takie jak liczne
urządzenia radiokomunikacyjne, radiolokacyjne i radionawigacyjne, a wśród nich stacje
bazowe telefonii komórkowej i telefony komórkowe oraz urządzenia elektryczne w zakładach
pracy i gospodarstwach domowych. Źródłem promieniowania jest każde urządzenie
(instalacja), w którym następuje przepływ prądu.
W roku 2011 w okresie od 18 kwietnia do 14 grudnia Wojewódzki Inspektorat Ochrony
Środowiska w Białymstoku (Delegatura w Łomży) przeprowadził badania w 45 punktach
pomiarowych na terenie całego województwa. Na terenie powiatu wysokomazowieckiego
wytypowano do badań dwa punkty: 1 w Wysokiem Mazowieckiem przy ul. Ludowej (przy
Miejskim Ośrodku Kultury) oraz 1 w Kuleszach Kościelnych (centrum miejscowości). Na
podstawie pomiarów nie stwierdzano przekroczeń dopuszczalnych poziomów pół
elektromagnetycznych.
Promieniowanie elektromagnetyczne powstaje w wyniku działania zespołów i urządzeń
elektrycznych w zakładach pracy, domach, urządzeń infrastruktury technicznej, m.in.
energetycznych, telekomunikacyjnych, radionawigacyjnych, radiolokacyjnych oraz stacji
nadawczych, itp.
Na terenie gminy Nowe Piekuty głównym źródłem szkodliwego dla człowieka
promieniowania niejonizującego są:
− linia 400 kV Miłosna – Narew,
− linia 110 kV Wysokie Mazowieckie – Łapy,
− stacje transformatorowe 15/0,4 kV,
− linie 15 kV,
− linie niskiego napięcia.
Minimalne zagrożenie stwarzają także linie niskiego napięcia (nn).
Celem zabezpieczenia środowiska człowieka przed oddziaływaniem promieniowania
niezbędne jest utrzymanie tzw. stref technicznych wolnych od zabudowy oraz wysokiej
roślinności.
W pasie technologicznym linii obowiązuje zakaz realizacji budynków mieszkalnych oraz
obiektów budowlanych przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Warunki lokalizacji pozostałych
obiektów budowlanych nieprzeznaczonych na stały pobyt ludzi muszą uwzględniać wymogi
określone w przepisach odrębnych oraz normach dotyczących projektowanych linii
elektroenergetycznych.
Lokalizacja obiektów budowlanych zawierających materiały niebezpieczne pożarowo, stacji
paliw i stref zagrożonych wybuchem w pobliżu linii elektroenergetycznej powinna
uwzględniać wymogi określone w przepisach odrębnych oraz normach dotyczących
projektowania linii elektroenergetycznych.
Zakazuje się tworzenia hałd, nasypów oraz sadzenia roślinności wysokiej pod linia
i w odległości 6,5m dla linii 400kV od rzutu poziomego skrajnego przewodu fazowego
(w świetle koron).
Dopuszcza się wykonanie napraw oraz prac remontowych i konserwacyjnych na istniejącej
linii.
Dopuszcza się budowę elektroenergetycznej linii wielotorowej, wielonapięciowej po trasie
istniejącej linii elektroenergetycznej. Obecnie istniejąca linia elektroenergetyczna o napięciu
400kV zostanie w takim przypadku poddana rozbiórce przed realizacją nowej linii.
Dopuszcza się także odbudowę, rozbudowę, przebudowę i nadbudowę istniejącej linii oraz
str. 62
linii, która w przyszłości zostanie ewentualnie wybudowana na jej miejscu. Realizacja tych
inwestycji po trasie istniejącej linii nie wyłącza możliwości rozmieszczania słupów oraz
podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania
z linii w innych niż dotychczasowe miejscach.
Teren w pasie technologicznym linii nie może być kwalifikowany jako teren przeznaczony
pod zabudowę mieszkaniową, ani jako teren związany z działalnością gospodarczą
(przesyłową) właściciela linii.
3.9. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska
Szczególnym rodzajem zagrożeń występujących w środowisku są tzw. „nadzwyczajne
zagrożenia” charakteryzujące się nagłym przebiegiem. Wśród tego typu zagrożeń wymienić
można zarówno klęski o charakterze naturalnym: powodzie, huragany, trzęsienia ziemi, jak
również katastrofy i wypadki związane z technologiami i wytworami ludzkimi, zwane
poważnymi awariami (np. uwalnianie się niebezpiecznych substancji chemicznych, wybuchy,
pożary).
Zdarzenia związane z poważnymi awariami cechuje niepowtarzalność, losowość,
wieloprzyczynowość i różnorodność bezpośrednich skutków. Ich skutkiem jest zagrożenie
zdrowia i życia ludzi, degradacja środowiska i poważne straty gospodarcze. W związku
z tym, że katastrofom nie można całkowicie zapobiec, istotne znaczenie ma przewidywanie
ich skutków, opracowanie wcześniej właściwych planów ratowniczych, procedur
postępowania, zapewnienie sił i środków, przygotowanie systemów powiadamiania.
Zagrożenia powodziowe na terenie gminy Nowe Piekuty nie występują.
Zagrożenia pożarowe związane jest z gospodarką rolną i leśną. Z analiz sytuacji pożarowych
dla powiatu wysokomazowieckiego wynika, że najczęściej pożary powstają w rolnictwie
indywidualnym – ok. 35% wszystkich pożarów, w obiektach mieszkalnych – ok. 13% oraz
lasach – ok. 12%.
Duże zagrożenie pożarowe stwarzają również zakłady pracy, które magazynują i użytkują
znaczne ilości materiałów palnych, bądź materiałów, które w procesie spalania wydzielają
substancje trujące.
Toksyczne środki przemysłowe są to substancje chemiczne, których właściwości fizyko
– chemiczne stwarzają zagrożenie dla środowiska, roślin i zwierząt. Występować mogą
w postaci: gazów, cieczy i ciał stałych. TSP stwarzają zagrożenie związane z możliwością
wywołania wybuchu, pożaru, zatrucia oraz napromieniowania. Na terenie gminy Nowe
Piekuty zakłady takie nie występują.
Największe niebezpieczeństwo związane jest z przewozem substancji niebezpiecznych
drogami krajowymi i wojewódzkimi. Na podstawie Informacji o stanie środowiska na terenie
powiatu wysokomazowieckiego, WIOŚ del. Łomża w roku 2011 nie odnotowano zdarzeń
związanych z transportem materiałów niebezpiecznych.
Do źródeł zagrożenia na terenie powiatu wysokomazowieckiego należy zaliczyć gazociągi
tranzytowe oraz gazowe sieci i instalacje. Wg informacji WIOŚ w Białymstoku del. Łomża
w ostatnich latach na terenie powiatu wysokomazowieckiego nie odnotowano występowania
awarii będących przyczyną nadzwyczajnego zagrożenia środowiska.
Rodzaj czynnika wywołującego zagrożenie ze strony gwałtownych zjawisk atmosferycznych,
w dużej mierze zależy od pory roku. Gwałtowne i obfite opady deszczu oraz gradu stanowią
zagrożenie szczególnie w porze letniej. Opady deszczu mogą wówczas powodować
wezbrania cieków wodnych, a w wyniku tego podtopienia i powodzie. Natomiast gwałtowne
opady gradu niosą za sobą przede wszystkim zniszczenia upraw polowych. W okresie
zimowym zagrożenie stwarzają gwałtowne opady śniegu, co może spowodować głównie
utrudnienia komunikacyjne, a także zniszczenia roślin uprawnych i lasów.
str. 63
Poza opadami atmosferycznymi zagrożenie stwarzają również towarzyszące im wiatry
i burze. Silne wiatry mogą stać się przyczyną znacznych zniszczeń drzewostanów na terenach
leśnych. Ponadto na skutek wystąpienia gwałtownych burz i wiatrów może dojść do
uszkodzenia linii energetycznych, napowietrzanych linii telekomunikacyjnych, uszkodzeń
budynków oraz utrudnień w ruchu komunikacyjnym wywołanych m.in. możliwością
zalegania na drogach połamanych konarów drzew, a w skrajnych wypadkach także całych
drzew wywróconych przez wiatr.
Susza jest zjawiskiem meteorologicznym, charakteryzującym się brakiem lub ostrym
niedoborem opadów atmosferycznym, wysoką temperaturą i niską wilgotnością powietrza.
Jest ona skutkiem dysproporcji między ilością opadów, a zużyciem wody przez rośliny.
Zakłócenie bilansu wodnego danego obszaru spowodowane jest okresem bezopadowym (30,
50 i 60 dni) który powstaje na skutek niesprzyjających cyrkulacji atmosferycznych.
Czynnikiem decydującym o warunkach wodnych obszaru są również właściwości fizyczne
gleb. Ważny jest zatem prawidłowy sposób prowadzenia gospodarki rolnej w powiecie
zgodny z kodeksem dobrej praktyki rolniczej oraz ciągła edukacja rolników w zakresie
nowych technologii i sposobów prowadzenia gospodarki rolnej zgodnych z zachowaniem
właściwych bilansów wodnych.
W perspektywie zmian klimatu i pogłębiania ujemnych bilansów wodnych w sezonie
wegetacyjnym, adaptacja do tych warunków wymaga zwiększenia ilości wody
retencjonowanej w krajobrazie. Istotnym w tym zakresie, szczególnie na użytkach zielonych
będzie retencjonowanie wody na terenach już zmeliorowanych, poprzez odbudowę
i modernizację istniejących już systemów melioracyjnych z szerszym ich przystosowaniem do
nawodnień. Realizacja nowych inwestycji melioracyjnych winna wykorzystywać obszary
gdzie występują sprzyjające warunki retencjonowania wody w krajobrazie. Budowa nowych
zbiorników retencyjnych winna uwzględniać w pierwszej kolejności możliwość
wykorzystania retencjonowanej wody do celów nawodnień.
3.10. Zagospodarowanie terenów
Głównymi ośrodkami koncentracji urządzeń obsługi ludności są: zespoły wsi Nowe Piekuty
– Krasowo Wielkie, Jabłoń Kościelna – Jabłoń Jankowce oraz wieś Hodyszewo.
W mniejszym zakresie lub pojedyncze urządzenia usługowe znajdują się w innych
miejscowościach.
Rozmieszczenie ośrodków usługowych i urządzeń uznaje się za prawidłowe w kontekście
rozdrobnienia sieci osadniczej i alokacji przestrzennej ludności.
Urządzenia obsługi mieszkańców zlokalizowane na terenie gminy w odniesieniu do
administracji, edukacji, ochrony zdrowia oraz handlu mają zasięg lokalny.
Usługi związane z kultem religijnym w Hodyszewie mają zasięg ponadlokalny.
W dziedzinie usług publicznych obejmujących szkolnictwo gimnazjalne oraz ochronę
zdrowia dostępność usług dla mieszkańców jest korzystna lokalizacja istniejącego ośrodka
zdrowia we wsi gminnej Nowe Piekuty.
Sytuacja w zakresie placówek upowszechniania kultury poza bibliotekami publicznymi
ogranicza się tylko do świetlic wiejskich. Sieć tych urządzeń jest stosunkowo gęsta. Brak
placówek o znaczeniu ogólno-gminnym (Gminnego Ośrodka Kultury). Planuje się utworzenie
Gminnego Ośrodka Kultury oraz Gminną Bibliotekę w 2015r.
Wyposażenie gminy w urządzenia sportowo-rekreacyjne ogranicza się w zasadzie do sal
gimnastycznych przy 2 szkołach oraz boisk (dwa orliki).
Wyposażenie w usługi o charakterze komercyjnym w obecnej sytuacji gospodarczej
regulowane jest przez gospodarkę rynkową. Tym samym działające obiekty handlowe
zaspokajają podstawowe potrzeby mieszkańców gminy.
str. 64
Sytuacja mieszkaniowa ludności gminy Nowe Piekuty zasadniczo nie odbiega od przeciętnej
na terenach wiejskich powiatu wysokomazowieckiego. Według danych Urzędu Gminy około
5% istniejących zasobów mieszkaniowych wymaga wymiany ze względu na zły stan
techniczny.
Ruch budowlany na terenie gminy był niewielki i dotyczył głównie wymiany istniejących
zasobów mieszkaniowych. Nowe budownictwo mieszkaniowe realizowane w niedużym
zakresie koncentrowało się głównie w Nowych Piekutach.
Najcenniejsze budynki z punktu widzenia walorów architektonicznych i historycznych
należałoby objąć ochroną konserwatorską.
Obecnie gminę zamieszkuje około 4,2 tys. osób. Pod względem liczby mieszkańców gmina
Nowe Piekuty należy do grupy gmin małych.
Powierzchnia gminy zajmuje 109 km2 i pod względem powierzchni należy do grupy gmin
małych. Wskaźnik gęstości zaludnienia kształtuje się na poziomie 38 osób/1 km2
i zasadniczo nie odbiega od średniego wskaźnika dla obszaru wiejskiego powiatu
wysokomazowieckiego wynoszącego 37 osób/1km2. W stosunku do średniego wskaźnika dla
obszaru woj. podlaskiego wynoszącego 59 osób/1km2 jest znacznie wyższy.
Gmina Nowe Piekuty jest obszarem o charakterze typowo rolniczym. Większość
mieszkańców gminy (93,3%) zajmuje się rolnictwem. Około 5% mieszkańców gminy pracuje
w sektorze administracji, edukacji i zdrowia, a pozostali mieszkańcy – w sektorze handlu
(1,2%) i transportu (0,8%).
Sieć osadnicza na terenie gminy jest rozdrobniona. W strukturze miejscowości przeważają
małe wsie liczące do 100 mieszkańców (ponad 37%). Średnia wielkość miejscowości wynosi
115 osób.
Największą miejscowością jest wieś Jabłoń-Kościelna, w której zamieszkuje około 11%
ogółu mieszkańców gminy (440 osób).
Drugą pod względem wielkości miejscowością jest wieś Nowe Piekuty – ośrodek gminny,
w którym zamieszkuje około 6% ogółu mieszkańców gminy.
W dużych wsiach liczących powyżej 200 mieszkańców w 2008 roku zamieszkiwało około
14% ludności. Do tych miejscowości poza wyżej wymienionymi należały: Jabłoń – Jankowce
(235 osób); Krasowo Wielkie (218 osób); Krasowo Częstki (203 osoby).
Najważniejszym ogniwem sieci osadniczej tego obszaru jest wieś gminna Nowe Piekuty –
siedziba władz gminnych i ośrodek koncentracji usług poziomu II obsługujących ludność
całej gminy oraz usług poziomu I dla mieszkańców miejscowości położonych w środkowej
i południowej części gminy.
Ze względu na stopień wyposażenia w urządzenia usługowe i położenie wyróżniają się:
- zespół wsi Jabłoń Kościelna – Jabłoń Jankowce – ośrodek usług poziomu I
z rozszerzonym programem usługowym dla mieszkańców miejscowości położonych
w północnej części gminy
- wieś Hodyszewo - ośrodek „kultu maryjnego na Podlasiu” oraz ośrodek usług poziomu I
z rozszerzonym programem usługowym dla mieszkańców miejscowości położonych
w południowo-wschodniej części gminy i pielgrzymów przybywających do Sanktuarium
Matki Boskiej Hodyszewskiej.
Poprawa warunków mieszkaniowych nastąpiła głównie w wyniku wymiany istniejących
zasobów mieszkaniowych i częściowo w wyniku realizacji nowego budownictwa. Nowe
budownictwo mieszkaniowe realizowane było głównie w ośrodku gminnym.
Zabudowa jednorodzinna występuje we wsiach Nowe Piekuty, Jabłoń Kościelna i JabłońJankowce, a wielorodzinna wyłącznie w ośrodku gminnym.
Według danych Urzędu Statystycznego w Białymstoku na koniec 1999 roku w zasobach
mieszkaniowych stanowiących własność gminy znajdowało się 30 mieszkań (2,8% ogółu
str. 65
zasobów mieszkaniowych gminy) o 104 izbach i powierzchni użytkowej 1.719m2. Przeciętna
powierzchnia użytkowa 1 mieszkaniowa wynosiła 57,3m2
Według oceny Urzędu Gminy minimalne potrzeby mieszkaniowe wynoszą 102 mieszkania,
w tym:
- 20 mieszkań dla rodzin nie posiadających własnego mieszkania,
- 52 mieszkania – z tytułu wymiany zasobów mieszkaniowych z powodu złego stanu
technicznego (łącznie z gospodarstwami rolnymi),
- 30 mieszkań w budownictwie jednorodzinnym.
Rezerwy terenów pod budownictwo mieszkaniowe występują we wsiach: Nowe Piekuty,
Krasowo Wielkie, Jabłoń- Dobki.
Zachodzi potrzeba wyznaczenia nowych terenów pod budownictwo mieszkaniowe
jednorodzinne we wsiach: Jabłoń Kościelna i Jabłoń- Jankowce.
Połączenia kanalizacyjne
prowadzące do budynków
mieszkalnych
Połączenia wodociągowe
Prowadzące do budynków
mieszkalnych
Sieć kanalizacyjna[km]
Sieć wodociągowa
rozdzielcza [km]
Infrastruktura wodociągowa i kanalizacyjna na terenie powiatu Gminy Nowe Piekuty
Jednostka
Zużycie wody
z wodociągu
terytorialna
w gospodarstwach
domowych
[dam3]
Na 1
mieszkańca
[m3]
Nowe Piekuty
66,1
0
846
0
270,8
65,8
Powiat
1 023,2
97,3
13 595
3 379
3022,1
50,7
wysokomazowiecki
Dane: GUS w Białymstoku – „Województwo Podlaskie 2012 - podregiony, powiaty, gminy
Istotne uwarunkowania na terenie gminy stwarza nierozwiązana gospodarka ściekowa oraz
brak sieci gazowej.
Na terenie gminy Nowe Piekuty funkcjonuje oczyszczalnia ścieków przy obiektach szkoły
podstawowej, gimnazjum i domu nauczyciela mechaniczno - biologiczna typu POLI 1
A.E.100. Odbiornikiem ścieków jest rów melioracyjny d. rzeki Tłoczewki d. Mianki d. Nurca
d. Bugu.
Na terenach charakteryzujących się zabudową rozproszoną, rozwiązaniem alternatywnym dla
komunalnych oczyszczalni ścieków, są oczyszczalnie przydomowe. W gminie Nowe Piekuty
RLM obsługiwana przez przydomowe oczyszczalnie w ilości 286.
Na terenach nieskanalizowanych gospodarka ściekowa oparta jest na osadnikach gnilnych
bezodpływowych. Nieszczelność lub niewłaściwy sposób pozbywania się zawartości szamb
może spowodować degradację środowiska.
Na terenie powiatu wysokomazowieckiego zlokalizowanych było 7 gminnych składowisk
odpadów komunalnych z czego wszystkie dostały decyzje na zamknięcie i rekultywacje (6
z nich już zrekultywowano). Wg Planu Gospodarki Odpadami Województwa Podlaskiego na
lata 2012-2017 powiat został przyporządkowany do Regionu Zachodniego – obszaru
wydzielonego w Czerwonym Borze.
str. 66
3.11. Potencjalne zmiany istniejącego stanu środowiska w przypadku braku realizacji
projektowanego
W sytuacji gdy postanowienia zmiany studium nie zostaną zrealizowane nie należy
spodziewać się istotnych zmian stanu środowiska.
Założenia projektu zmiany studium mają na celu generalną poprawę stanu środowiska
i pozytywny wpływ na zdrowie człowieka.
W związku z małą ilością złóż kopalin naturalnych na terenie Gminy Nowe Piekuty
i z dużym zapotrzebowaniem na kruszywo naturalne, wynikającym z dużym ruchem
budowlanym i potrzebą modernizacji dróg, złoża powinny być chronione przed innymi
inwestycjami. Na terenie gminy wyznaczono tereny w kierunku rozwoju pod planowane
żwirownie(wydobycie kruszywa naturalnego).
Tereny przeznaczone pod funkcje mieszkaniową jednorodzinną, zagrodową, usługową,
wyznaczają kierunki rozwoju wsi.
Mniejsza intensywność zabudowy to mniejszy ładunek zanieczyszczeń dostarczanych do
środowiska. Oznacza to także zachowanie powierzchni biologicznie czynnych, większą
zdolność pochłaniania zanieczyszczeń i retencjonowania wód opadowych w glebie. Również
poziom zanieczyszczenia środowiska spalinami samochodowymi i hałasem będzie znacznie
mniejszy niż po realizacji inwestycji. Wśród roślin towarzyszących zabudowie, roślin
synantropijnych, często występują gatunki roślin inwazyjnych, które zaczynają wypierać
rodzime gatunki flory, przystosowując się do własnych wymagań warunków siedliskowych.
Proces ten będzie się nasilał na terenach pozostawionych bez ingerencji człowieka, tj.
nieużytkach, poboczach dróg i rowów melioracyjnych.
4. OCENA PRZYDATNOŚCI ŚRODOWISKA DLA RÓŻNYCH RODZAJÓW
UŻYKOWANIA I FORM ZAGOSPODAROWANIA
Oceny przydatności środowiska dla różnych przejawów aktywności gospodarczej i form
zagospodarowania dokonano pod kątem możliwości rozwoju i ograniczeń, jakie dla rozwoju
społeczno-gospodarczego gminy stwarzają czynniki środowiskowe i w części zmodyfikowane
przez człowieka.
Możliwości rozwoju budownictwa
O rozwoju budownictwa, w tym zabudowy mieszkaniowej i przemysłowej decydują przede
wszystkim właściwości podłoża budowlanego: warunki gruntowo-wodne i rzeźba terenu oraz
warunki topoklimatyczne: klimat lokalny.
W zakresie funkcji mieszkaniowej przewiduje się:
- dopełnienie terenów zwartej zabudowy miejscowości oraz udostępnienie nowych
terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zwłaszcza w miejscowościach:
Nowe Piekuty, Jabłoni Kościelnej i Hodyszewie,
- dopełnienie oraz udostępnienie nowych terenów pod rozwój usług obsługi rolnictwa
i rzemiosła nieuciążliwego,
- wyposażenie terenów mieszkaniowych w podstawowe usługi obsługi ludności,
- doprowadzenie sieci wodociągowej do nowej zabudowy i budowę przydomowych
oczyszczalni ścieków,
str. 67
Możliwości rozwoju rolnictwa
Na warunki przyrodnicze produkcji rolnej składają się:
− jakość gleby wyrażona klasą bonitacyjną;
− przydatność rolnicza gleby wyrażona kompleksem glebowo-rolniczym,;
− rzeźba terenu;
− warunki wodne i klimatyczne.
Funkcja rolna będzie nadal podstawową dziedziną gospodarczą gminy. Wynika to
z dominacji gleb średniej i dobrej jakości, jednolitym, płaskim ukształtowaniem terenu oraz
tradycji.
Czynnikiem o istotnym znaczeniu dla rolnictwa, ograniczającym jego rozwój, jest
zakwaszenie gleb, spowodowane charakterem skał glebotwórczych i zanieczyszczeniem
atmosfery.
Produkcja rolna w gospodarstwach indywidualnych ma charakter wielokierunkowy,
wyspecjalizowany w chowie bydła mlecznego i opasowego oraz trzody chlewnej. Główną
rolę odgrywają producenci mleka. Dobre warunki do hodowli krów mlecznych sprawiły, że
regionalni hodowcy produkują mleko o najwyższej jakości i znajdują się w czołówce
dostawców mleka do OSM „Mlekovita” w Wysokim Mazowieckim – do największej
mleczarni w kraju i zarazem jednej najnowocześniejszej w Europie, która codziennie
przetwarza 1,2 mln l. mleka. W planach znajduje się rozbudowa możliwości do 1,5 mln l.
dziennie. Od roku 1998 przedsiębiorstwo dysponuje międzynarodowym certyfikatem jakości
zgodnym z PN ISO 9002 co potwierdza ekologiczne pochodzenie surowca dając szansę
ekspansji na rynki europejskie.
Możliwości rozwoju leśnictwa
O rozwoju leśnictwa decyduje zasobność siedlisk i areał gleb o małej przydatności dla
rolnictwa (w klasach bonitacyjnych VI i VIz), dla których najwłaściwsze w aspekcie
produktywności jest leśne użytkowanie.
Rozwój leśnictwa odbywać się będzie w oparciu o istniejące kompleksy lasów państwowych
oraz rozdrobnione lasy prywatne, sukcesywne powiększanie zasobów leśnych poprzez
zalesianie nieużytków i gleb marginalnych.
Możliwości rozwoju rekreacji
Wysoka jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej, niska lesistość, brak zbiorników wodnych,
mało urozmaicony krajobraz – nie sprzyja rozwojowi funkcji turystycznej.
Turystyka rozwijać się będzie poprzez: uporządkowanie istniejącej bazy turystyczno –
wypoczynkowej poprzez: podniesienie standardu jakościowego obiektów i likwidację bazy
substandardowej
degradującej
walory rekreacyjne środowiska
przyrodniczego,
porządkowanie gospodarki ściekowej i modernizację dróg dojazdowych oraz rozwój
turystycznych funkcji obszaru z wykorzystaniem walorów przyrodniczych i kulturowych oraz
z uwzględnieniem następujących predyspozycji turystyczno–wypoczynkowych: turystyczne
zagospodarowanie szlaków i tworzenie warunków do rozwoju agroturystyki.
Możliwości rozwoju przemysłu przedsiębiorczości
− racjonalne wykorzystanie istniejącego zainwestowania i terenów produkcyjnych oraz
rolnych przydatnych,
− tworzenie warunków do budowy nowych zakładów przetwórstwa rolno – spożywczego
wykorzystujących miejscowe surowce, przede wszystkim w południowej i środkowej
części obszaru funkcjonalnego,
− tworzenie warunków rozwoju zakładów przetwórstwa surowców drzewnych,
str. 68
−
rozwój przemysłu wydobywczego i materiałów budowlanych w oparciu
o udokumentowane zasoby surowców mineralnych, głównie w rejonach północnych
obszaru funkcjonalnego,
− preferowanie rozwoju małych zakładów przyjaznych dla środowiska przyrodniczego,
głównie w zakresie rzemiosła artystycznego, wikliniarstwa, ekologicznych pokryć
dachowych z trzciny oraz rękodzieła ludowego Kurpiowszczyzny i Podlasia.
W zakresie rozwoju funkcji przemysłowej wskazuje się:
- przeznaczenie nowych terenów pod przemysł rolno-spożywczy,
- preferuje się rozwój nieuciążliwej działalności produkcyjnej opartej o przetwórstwo
surowców lokalnych (produkty rolne, drewno, surowce mineralne),
- dopuszczenie w ustaleniach nowych planów miejscowych sporządzanych dla terenów
skupionej zabudowy (głównie większych jednostek osadniczych) wprowadzenia
nieuciążliwych małych i średnich zakładów produkcyjnych bazujących na surowcach
lokalnych,
- preferowanie intensywnego rozwoju na obszarach położonych wzdłuż drogi
wojewódzkiej nr 659 Topczewo – Hodyszewo – Nowe Piekuty – Dąbrówka Kościelna,
stanowiących miejsca zmniejszonego ryzyka inwestowania podmiotów gospodarczych
działających w warunkach gospodarki rynkowej, z uwzględnieniem ustaleń dotyczących
Komunikacji.
- racjonalne wykorzystanie nie zagospodarowanego majątku trwałego i terenów
budowlanych z przeznaczeniem na cele nieuciążliwej produkcji i magazynowo-składowe,
- preferowanie rozwoju drobnej wytwórczości na terenach wiejskich w celu przełamania
ich monofunkcyjności i stworzenia miejsc pracy poza rolnictwem.
- produkcja energii ze źródeł odnawialnych, poprzez budowę biogazowni w obrębie wsi
Krasowo Częstki, farm ogniw fotowoltaicznych w obrębie wsi Stokowisko, budowę
małych indywidualnych elektrowni wiatrowych o wysokości do 30m i o mocy
nieprzekraczającej 100kW energii elektrycznej oraz lokalizację innych urządzeń
wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy nieprzekraczającej
100kW na terenach predysponowanych do lokalizacji tych urządzeń.
- wytwarzanie ciepła ze źródeł odnawialnych takich jak słońce i biogaz.
5. PROBLEMY ŚRODOWISKA ORAZ CELE JEGO OCHRONY W ASPEKCIE
PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska przez ochronę środowiska należy
rozumieć podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie
równowagi przyrodniczej.
Ochrona środowiska polega, w szczególności na:
− racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie
z zasadą zrównoważonego rozwoju (takiego rozwoju społeczno-gospodarczego,
w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych
i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych
procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania
podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno
współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń);
− przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, tj. przeciwdziałaniu emisjom, które mogą być
szkodliwe dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, mogą powodować szkody w dobrach
materialnych, mogą pogarszać walory estetyczne środowiska lub mogą kolidować
z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska;
− przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.
str. 69
5.1.Problemy ochrony środowiska, a w szczególności dotyczące obszarów chronionych
Głównym problemem ochrony środowiska jest ochrona krajobrazu oraz dziko występującej
roślinności i drobnej zwierzyny. Eksploatacja udokumentowanego złoża doprowadzi do
zamiany dotychczasowego ukształtowania powierzchni terenu w wyniku prowadzenia prac
wydobywczych. W miejscu prowadzenia wydobywania piasku i żwiru ulegnie zniszczeniu
roślinność i siedliska gryzoni występująca na analizowanym obszarze.
W czasie prowadzenia prac wydobywczych kruszywa naturalnego nastąpi wzrost poziomu
hałasu oraz niewielkie pogorszenie stanu sanitarnego powietrza atmosferycznego
w wyniku prac maszyn wydobywających (ładowarki hydraulicznej, koparki hydraulicznej)
oraz ruchu samochodów ciężarowych.
Również podczas wprowadzania nowej zabudowy zostanie naruszony profil gleby, oraz
zniszczona roślinność w miejscu posadowienia budynku oraz może wystąpić nieznaczny
wzrost poziomu hałasu i zanieczyszczenia w wyniku różnego rodzaju prac budowlanych.
Budowa farm fotowoltaicznych w fazie realizacji będzie oddziaływać negatywnie na
środowisko. Odziaływanie te będzie miało charakter krótkotrwały a ich skutki będą miały
charakter przemijający. Uciążliwość fazy realizacji farm fotowoltaicznych będzie związana
z zapyleniem terenu w trakcie prowadzenia prac ziemnych, emisja różnego rodzaju gazów
i pyłów w wyniku pracy maszyn i urządzeń budowlanych. Emisja hałasu ze środków
transportu i maszyn budowlanych oraz wytworzenie znacznej ilości odpadów budowlanych.
Realizacja prac budowlanych w zgodzie z zasadami dobrej praktyki budowlanej, połączona
z ochroną lokalnej szaty roślinnej, w szczególności drzew i krzewów, powinna skutecznie
ograniczyć negatywny wpływ na środowisko, w tym na warunki życia mieszkańców.
Budowa biogazowni w czasie realizacji inwestycji może wiązać się z zwiększony hałasem oraz
pylenie w wyniku roznoszenia przez wiatr materiałów sypkich. Uciążliwość będzie miała
charakter krótkotrwały. Natomiast w czasie eksploatacji biogazowni mogą wystąpić wyziewy
nie przyjemnych odorów. W związku z tym wyznaczono strefę ograniczonego użytkowania.
Przez teren opracowania przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna 400kV. Linia
elektroenergetyczna wytwarza promieniowanie niejonizujące, które wpływa negatywnie na
organizmy żywe. W związku z uciążliwością linii na środowisko wyznaczono strefę
ograniczanego użytkowania w pobliżu przebiegu linii elektroenergetycznej.
Istotne uwarunkowania na terenie gminy stwarza nierozwiązana gospodarka ściekowa oraz
brak sieci gazowej.
Obszary rozwoju zabudowy objęte są priorytetem wyposażenia w infrastrukturę techniczną
stanowiącego zobowiązanie publiczno – prawne gminy z tytułu przepisów Ustawy
o samorządzie gminnym. Warunkiem inwestowania na w/w obszarach jest budowa
przydomowych oczyszczalni ścieków lub innych rozwiązań gospodarki ściekowej zgodnie
z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie.
W Studium wskazuje się podejmowanie działań na rzecz poprawy stanu sanitarnego wód
i powierzchni ziemi poprzez rozwój kanalizacji sanitarnej, gazyfikację, modernizację
lokalnych kotłowni i stosowanie odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza z wykorzystaniem
biomasy, likwidację dzikich wysypisk, stosowanie pasów zieleni izolacyjnej przy drogach
obciążonych dużym ruchem samochodowym, ograniczenie zasięgu rolniczych
zanieczyszczeń obszarowych, ochronę otulin biologicznych cieków, zwłaszcza tych, które są
pozbawione naturalnego buforu biologicznego, zachowanie w dolinach mokradeł
pozostających w związkach hydrodynamicznych z rzekami.
str. 70
5.2.Cele ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego
dokumentu
Krajowym dokumentem określającym cele ochrony środowiska jest Polityka Ekologiczna
Państwa na lata 2009–2012, z perspektywą do roku 2016 (PEP). Działania zawarte w tym
dokumencie w zakresie ochrony środowiska w Polsce wpisują się w priorytety w skali Unii
Europejskiej, tj. pkt. 6. Cele - Wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska
naturalnego.
Zgodnie z PEP głównymi celami współczesnej polityki ekologicznej w Unii Europejskiej jest:
− ochrona, zachowanie i podtrzymanie jakości środowiska;
− ochrona zdrowia ludzi;
− ostrożne i racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych;
− podejmowanie działań zmierzających do rozwiązania regionalnych i światowych
problemów związanych ze środowiskiem, przystosowanie do zmian klimatu, ochrona
różnorodności biologicznej.
W zakresie poprawy jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego jako cel
średniookresowy do 2016r. wskazano dążenie do spełnienia przez Polskę zobowiązań
wynikających z Traktatu Akcesyjnego oraz dyrektyw unijnych, tj.:
− Dyrektywy 2001/80/WE z 23 października 2001 r. w sprawie ograniczenia emisji
niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych źródeł spalania paliw (Dyrektywa
LCP);
− Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008r.
w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dyrektywa CAFE).
Polska stosownie do zapisów Traktatu Akcesyjnego i Dyrektywy 2001/81/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie krajowych poziomów emisji
dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza (Dyrektywie pułapowej) zobowiązała się
do znacznej redukcji emisji SO2, NOx, NH3 i lotnych związków organicznych, do znacznej
redukcji emisji SO2 i NOx z kotłów o mocy powyżej 50 MW. Zadania związane z ochroną
atmosfery, a właściwie z przeciwdziałaniem zmianom klimatu, wynikają dla z przyjętej przez
Radę Europejską w 2007 r. decyzji o edukacji emisji dwutlenku węgla z terenu UE o 20% do
roku 2020 i są trudne do zrealizowania. Nadrzędnym celem w zakresie ochrony zasobów
wodnych określonych w PEP, jest utrzymanie lub osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód,
w tym również zachowanie i przywracanie ciągłości ekologicznej cieków.
Cele środowiskowe dla części wód zostały oparte w szczególności na wartościach
granicznych
poszczególnych
wskaźników
fizyko-chemicznych,
biologicznych
i hydromorfologicznych, określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz
wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających
warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu, z uwzględnieniem kategorii wód, wg
rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód
powierzchniowych.
Wg definicji umieszczonej w RDW „dobry stan wód podziemnych” oznacza stan osiągnięty
przez część wód podziemnych, jeżeli zarówno jej stan ilościowy, jak i chemiczny jest
określony, jako co najmniej „dobry”.
W związku z powyższym ustalono dla wód podziemnych następujące główne cele
środowiskowe, polegające na:
− zapobieganiu dopływowi lub ograniczenia dopływu zanieczyszczeń do wód
podziemnych;
− zapobieganiu pogarszaniu się stanu wszystkich części wód podziemnych
(z zastrzeżeniami wymienionymi w RDW);
− zapewnieniu równowagi pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych;
str. 71
−
wdrożeniu działań niezbędnych dla odwrócenia znaczącego i utrzymującego się
rosnącego trendu stężenia każdego zanieczyszczenia powstałego w skutek działalności
człowieka.
Dla spełnienia wymogu niepogarszania stanu części wód, dla części wód będących w co
najmniej dobrym stanie chemicznym i ilościowym, celem środowiskowym jest utrzymanie
tego stanu.
W Programie uwzględniono dodatkowe wymagania związane z koniecznością wdrożenia
dyrektywy 2008/50/we z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza dla Europy (tzw.
dyrektywy CAFE), która m. in. wprowadza kontrolę stopnia narażenia człowieka na działanie
pyłu PM 2,5 zawartego w powietrzu, a pochodzącego m. in. ze źródeł bytowo-komunalnych
oraz różnego rodzaju zakładów przemysłowych.
6. SPÓJNOŚĆ PROJEKTU STUDIUM Z POLITYKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA
NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM I KRAJOWYM
6.1.Spójność projektu Studium z polityką
międzynarodowym i Unii Europejskiej
ochrony
środowiska
na
szczeblu
Polityka zawarta w projekcie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty jest spójna z polityką na szczeblu międzynarodowym
i Unii Europejskiej, wynikającą m. in z następujących aktów i dokumentów:
− Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu;
− Konwencja o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt – Konwencja Bońska;
− Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk Konwencja Berneńska;
− Europejska Konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego;
− Europejska Konwencja Krajobrazowa;
− Konwencja o Różnorodności Biologicznej;
− 6. Program Działań na rzecz środowiska.
Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu
Celem nadrzędnym Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu
jest doprowadzenie do ustabilizowania koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze na
poziomie, który zapobiegałby niebezpiecznej antropogenicznej ingerencji w system
klimatyczny. Natomiast celem Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów
Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu jest zobowiązanie do redukcji antropogenicznej
emisji gazów cieplarnianych wymienionych w Załączniku A do Protokołu wyrażonej
w równoważniku dwutlenku węgla w okresie rozliczeniowym (2008 -2012) dla wszystkich
stron Konwencji.
Zakłada się, że cele te w projekcie zmiany Studium realizowane są poprzez określenie
obszarów oraz kierunków i zasad rozwoju w obszarze gminy Nowe Piekuty inwestycji z
zakresu energetyki odnawialnej.
Konwencja Bońska
Natomiast celem Konwencji Bońskiej jest ochrona gatunków wędrownych zwierząt lub jej
geograficznie wyodrębnionych części, gdy znaczna liczba osobników tego gatunku podejmuje
w sposób cykliczny wędrówkę i przekracza jedną lub kilka granic państwowych) na całym
obszarze ich występowania.
str. 72
Dużym zagrożeniem dla zwierząt wędrujących jest utrata siedlisk niezbędnych do przeżycia
na różnych etapach ich wędrówki oraz bezpośrednia ich eksterminacja. Istotne są ustalenia
Konwencji dotyczące:
− ochrony, o ile to jest możliwe i właściwe, odtworzenie tych siedlisk gatunku, które są
ważne dla zapobieżenia groźby jego zagłady;
− zapobiegania, usuwania, kompensowania lub minimalizowania, w zależności od potrzeb,
niekorzystnego oddziaływania lub przeszkód poważnie utrudniających bądź
uniemożliwiających wędrówkę gatunków.
W nawiązaniu do celów i ustaleń Konwencji oraz Porozumienia można stwierdzić, że projekt
Studium nie stwarza zagrożeń dla wypełnienia jej postanowień, gdyż zachowana jest
drożność korytarzy ekologicznych, przebiegających przez obszar gminy.
Projekt Studium nie ingeruje również w obszary mogące stanowić naturalne siedliska.
Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk
(Konwencja Berneńska)
Celem Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk
(Konwencja Berneńska) jest zachowanie europejskich gatunków dzikich zwierząt i roślin oraz
ich naturalnych siedlisk, zwłaszcza gatunków endemicznych, zagrożonych i ginących,
których ochrona wymaga współdziałania kilku państw, co w projekcie zmiany Studium
realizowane jest m. in. poprzez:
− utrzymanie istniejącej ochrony prawnej obszarów i obiektów o wysokich wartościach
przyrodniczych i nie wprowadzanie nowych funkcji w obszarach objętych ochroną na
podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody;
− zachowanie drożności korytarzy ekologicznych;
− zachowanie w dolinach rzek lasów łęgowych, olsów i innych naturalnych formacji
przyrodniczych, jako ostoi rzadkich gatunków roślin i zwierząt oraz regulatorów
wilgotności siedlisk i mikroklimatu;
− zachowanie w stanie nienaruszonym śródleśnych nieużytków, tj. bagien, torfowisk,
leśnych łąk wraz z ich florą i fauną, w celu ochrony różnorodności przyrodniczej i dalsze
traktowanie ich jako użytki ekologiczne.
Cele Konwencji nie będą, w wyniku realizacji projektu zmiany Studium zagrożone, ponieważ
projektowany dokument nie przewiduje żadnych zmian w granicach obszarów objętych
ochroną prawną, a realizacja inwestycji jest zależna od sporządzonych raportów
oddziaływania na środowisko oraz przeprowadzonych procesów uzyskiwania decyzji
środowiskowych, zgodnie z ustalonymi w przepisach procedurami.
W projekcie zmiany Studium proponuje się nowe obszary do objęcia ochroną prawną.
Konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego
Celem Konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego jest ochrona dziedzictwa
archeologicznego, obejmującego struktury, konstrukcje, zespoły budowlane, eksploatowane
tereny, przedmioty, zabytki innego rodzaju, jak też ich otoczenie znajdujące się na ziemi lub
pod wodą, jako źródła zbiorowej pamięci europejskiej i jako instrumentu dla badań
historycznych i naukowych, co respektowane jest w dokumencie projektu zmiany Studium
poprzez oznaczenie stanowisk archeologicznych i ich ochronę zgodnie z przepisami ustawy
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Europejska Konwencja Krajobrazowa
Głównym celem Europejska Konwencji Krajobrazowej jest współdziałanie państw na rzecz
propagowania ochrony, zarządzania i planowania krajobrazu, rozumianego jako „obszar,
postrzegany przez mieszkańców , którego charakter jest wynikiem działań i interakcji
str. 73
czynników naturalnych i (lub) ludzkich”. Odnosi się do obszarów naturalnych, wiejskich,
miejskich i podmiejskich, obejmuje lądy wody śródlądowe i obszary morskie. Jak zapisano
w preambule, krajobraz i różnorodność krajobrazów europejskich stanowią podstawowy
składnik naturalnego i kulturalnego dziedzictwa Europy oraz ważny element jakości życia
ludzi „we wszystkich miejscach”.
Cele Konwencji w projektowanym dokumencie są wypełniane m. in. poprzez:
− wykluczenie z zainwestowania terenów w granicach obszarów chronionych, dolin
rzecznych, korytarzy ekologicznych i systemu przyrodniczego gminy;
− wskazanie zasad powodujących ograniczenie negatywnego wpływu inwestycji na
otaczający krajobraz oraz negatywne podejście ze strony społeczeństwa.
Konwencja o różnorodności biologicznej jest ochrona różnorodności biologicznej
Celami Konwencji o różnorodności biologicznej jest ochrona różnorodności biologicznej,
zrównoważone użytkowanie jej elementów oraz uczciwy i sprawiedliwy podział korzyści
wynikających z wykorzystywania zasobów genetycznych, co w projekcie dokumentu
realizowane jest m. in. przez następujące zapisy:
− zachowanie drożności korytarzy ekologicznych i eliminowanie barier utrudniających
migrację fauny i flory;
− zachowanie leśnego użytkowania obszarów leśnych oraz ochrona zasobów leśnych;
− zachowanie możliwie maksymalnej powierzchni biologicznie czynnej przy realizacji
inwestycji z energetyki odnawialnej i kontynuacja dotychczasowego sposobu
użytkowania terenów niezajętych pod inwestycje.
Ponadto zasady zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, określone
w Konwencji, znalazły swe odbicie zarówno w Konstytucji RP, jak i w Polityce Ekologicznej
Państwa, politykach i strategiach sektorowych oraz w licznych ustawach, jak choćby: ustawa
o ochronie przyrody, ustawa o lasach, ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawa
Prawo wodne, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W związku
z powyższym, a także w świetle faktu, że ustalenia projektu zmiany Studium powinny być
zgodne z obowiązującymi przepisami, można stwierdzić, że projekt zmiany Studium nie
stanowi przeszkody w wypełnianiu celów i postanowień Konwencji.
6. Program Działań na rzecz środowiska (6. PD)
Zadania polityki ekologicznej Unii Europejskiej w pierwszych latach XXI w. wyznacza 6.
Program Działań na rzecz środowiska (6. PD), przyjęty w 2001 r. Koncentruje się on na
czterech obszarach priorytetowych:
− zmiany klimatyczne – celem działań jest zmniejszenie efektu cieplarnianego do poziomu,
który nie będzie powodował nienaturalnych odchyleń w klimacie Ziemi; dąży się do
wdrożenia wymagań Protokołu z Kioto, a zatem do doprowadzenia, w latach 2008-2012
do corocznej redukcji emisji sześciu gazów cieplarnianych o 8% w stosunku do roku
bazowego (poziom emisji z 1990r.); w dłuższej perspektywie, do 2020 r., konieczna jest
dalsza redukcja emisji o 20-40 %;
− ochrona przyrody i bioróżnorodności – działania mają na celu ochronę i odtwarzanie
struktury i funkcjonowania naturalnych ekosystemów i powstrzymanie utraty
bioróżnorodności zarówno na terenie UE, jak i na całej Ziemi;
− środowisko naturalne i zdrowie – podstawowym celem jest osiągnięcie takiej jakości
środowiska, aby poziomy zanieczyszczenia (w tym promieniowanie i hałas) nie
wywierały zagrożenia dla zdrowia ludzi;
− zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych i gospodarka odpadami – działania
mają na celu zapewnienie, że konsumpcja odnawialnych i nieodnawialnych zasobów
naturalnych nie przekroczy określonych limitów (pojemności środowiska).
str. 74
Wyniki analizy ustaleń projektu zmiany Studium oraz przytoczone powyżej argumenty
wskazują na spójność projektowanego dokumentu z celami ochrony środowiska na szczeblu
międzynarodowym i pozwalają stwierdzić, że kierunki polityki przestrzennej i zasady
zagospodarowania przestrzennego zapisane w projekcie zmiany Studium wpisują się i są
spójne z celami i zadaniami określonymi w 6. PD.
6.2. Spójność projektu Studium z polityką ochrony środowiska na poziomie krajowym
Podstawowym dokumentem krajowym w zakresie ochrony środowiska jest „Polityka
Ekologiczna Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016” (2008r).
Planowane działania w obszarze ochrony środowiska w Polsce wpisują się
w priorytety w skali Unii Europejskiej i cele wspólnotowego programu działań w zakresie
środowiska naturalnego. Zgodnie z ostatnim przeglądem wspólnotowej polityki ochrony
środowiska do najważniejszych wyzwań należy zaliczyć:
− działania na rzecz zapewnienia realizacji zasady zrównoważonego rozwoju;
− przystosowanie do zmian klimatu;
− ochrona różnorodności biologicznej.
Polityka Ekologiczna mówi o konieczności uwzględnienia zasad ochrony środowiska
i ochrony przyrody w planach zagospodarowania przestrzennego. Dużo uwagi poświęcono
ochronie zasobów naturalnych, jakie kraj nasz posiada. Wielką wartością jest różnorodność
biologiczna przyrody, która powinna być chroniona.
Ochrona przed erozją przez zakrzewianie śródpolne i wzdłuż cieków wodnych oraz
stosowanie dobrych praktyk rolnych jest priorytetem w zakresie ochrony powierzchni ziemi.
Jednym z najważniejszych celów jest racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.
W zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniem najważniejszym celem jest wyposażone
miejscowości w nowoczesne, wysokosprawne oczyszczalnie ścieków, współpracujące
z szeroko rozbudowanymi sieciami kanalizacyjnymi.
Duże znaczenie dla stanu zdrowia społeczeństwa, a także dla stanu środowiska
przyrodniczego, ma ochrona powietrza przed zanieczyszczeniem, a także konieczność
reformy systemu zbierania i odzysku odpadów.
Głównym celem strategicznym jest doprowadzenie do sytuacji, w której projekty
dokumentów strategicznych wszystkich sektorów gospodarki będą, zgodnie z obowiązującym
w tym zakresie prawem, poddawane procedurze oceny oddziaływania na środowisko i wyniki
tej oceny będą uwzględniane w ostatecznych wersjach tych dokumentów.
Do planu powinno przyjąć się podstawowe założenie, jakim jest zrównoważony rozwój,
oparty na polityce ekorozwoju, zakładając rozwijanie i promowanie funkcji zgodnych
z predyspozycjami środowiska, kształtowanie racjonalnej struktury funkcjonalno
- przestrzennej. Trwały rozwój społeczno - gospodarczy osiągnięty będzie poprzez rozważne
korzystanie z walorów środowiska naturalnego.
Cele zagospodarowania przestrzennego, przy założeniu zrównoważonego rozwoju, poprzez
oszczędne dysponowanie rezerwami z myślą o pokoleniach następnych, muszą koncentrować
się przede wszystkim na kierunkach zagospodarowania terenów już znajdujących się w części
zurbanizowanej wsi.
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego powinien uwzględniać
cele ochrony środowiska ustanowione na poziomie międzynarodowym i krajowym.
Ważnym elementem ochrony środowiska na szczeblu międzynarodowym jest tzw. „Pakiet
klimatyczny”, który przyjęła Unia Europejska w 2008r. Zgodnie z tym pakietem emisja
dwutlenku węgla do roku 2020 ma zmniejszyć się o 20% w stosunku do 1990r. Zadaniem
pakietu klimatycznego jest zwiększenie uzyskiwania energii z odnawialnych źródeł.
str. 75
Wprowadzenie na terenie gminy systemów ogniw fotowoltaicznych oraz biogazowni
realizuje te cele.
Projekt Studium uzależnia możliwość realizacji poszczególnych inwestycji od właściwie
wykonanych raportów oddziaływania na środowisko tych inwestycji oraz wyników
przeprowadzonego zgodnie z procedurami procesu uzyskiwania decyzji środowiskowych.
Ponadto sama procedura tworzenia dokumentu planistycznego, jakim jest studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wpisuje się w realizację
dwóch spośród kierunków działań systemowych przyjętych w PEP, jakimi są: udział
społeczeństwa w działaniach na rzecz ochrony środowiska oraz ekologizacja planowania
przestrzennego.
W efekcie analizy spójności ustaleń projektu Studium z celami polityki ochrony środowiska
określonych w w/w dokumencie można stwierdzić, że cele ochrony środowiska oraz
proponowane w projekcie zmiany Studium są zgodne i wpisują się w krajową politykę
ochrony środowiska.
7. OBSZAR POZOSTAJĄCY W ZASIĘGU ODDZIAŁYWANIA, WYNIKAJĄCEGO
Z REALIZACJI PROJEKTU STUDIUM
Faktyczne oddziaływanie realizacji zamierzeń inwestycyjnych zaproponowanych w projekcie
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty
na jakość środowiska i jego funkcjonowanie, wynika z przeznaczenia terenu oraz zależeć
będzie od wrażliwości na antropopresję otoczenia przyrodniczego, przy uwzględnieniu
istniejących i przewidywanych powiązań ekologicznych w otoczeniu danego terenu.
Oddziaływania te będą miały zasięg lokalny oraz ponadlokalny.
Za zasięg lokalny przyjęto spodziewany wpływ skutków realizacji ustaleń projektu zmiany
Studium w obrębie granic administracyjnych gminy – jest to przestrzenna jednostka
przyrodnicza składająca z komponentów przyrodniczych i zmian spowodowanych
działalnością człowieka. Charakteryzuje się uformowaną osnową geologiczną,
geomorfologiczną, hydrologiczną i klimatyczną.
Za oddziaływania ponadlokalne uznano takie, które są odczuwane poza granicami
administracyjnymi gminy Nowe Piekuty.
Stan środowiska przyrodniczego gminy Nowe Piekuty określa się jako dobry. Dotychczasowe
zagospodarowanie poszczególnych miejscowości w znacznym stopniu wpłynęło na jego
przekształcenie, lecz nie wyrządziło znaczących szkód.
Przyjęto następujące zasady i kierunki zagospodarowania przestrzennego:
1) ochrona gleb o najwyższej przydatności rolniczej przed przeznaczaniem na cele
nierolnicze,
2) ochrona wód powierzchniowych, w tym rzeki Śliny i Tłoczewki przed
zanieczyszczeniami,
3) ochrona wód podziemnych przed zanieczyszczeniami poprzez rozwiązanie gospodarki
wodno-ściekowej, w tym budowa scentralizowanych systemów kanalizacji sanitarnej,
4) zachowanie i ochrona istniejącej zieleni, w tym: zadrzewień, zieleni parkowej
i cmentarnej,
5) zwiększenie lesistości obszaru poprzez zalesienie gruntów marginalnych dla potrzeb
produkcji rolnej,
6) kształtowanie systemu lokalnych powiązań przyrodniczych w oparciu o sieć dolin
rzecznych (dolina Tłoczewki), dolinek bocznych, obniżeń terenowych i obszarów
leśnych,
7) ochrona i utrzymanie dobrego stanu technicznego i form historycznych obiektów
zabytkowych o wartościach kulturowych,
str. 76
8) tworzenie warunków do rozwoju nowoczesnych systemów infrastruktury technicznej
oraz komunikacji;
9) ochrona i poprawa infrastruktury pielgrzymkowej miejsc kultu religijnego
w Hodyszewie,
10) tworzenie warunków do wielofunkcyjnego rozwoju wsi wspierających powstawanie
nowych miejsc pracy poza rolnictwem,
11) worzenie warunków dla rozwoju agroturystyki,
12) zachowanie odpowiednich stref ochronnych od linii napowietrznej WN 400 kV Miłosna
– Narew.
Ponadto ustalono:
− zagospodarowanie terenów powinno następować, w jak najwyższych standardach
architektonicznych, z poszanowaniem podstawowych zasad ładu przestrzennego
i zrównoważonego rozwoju, a w szczególności ochrony krajobrazu oraz ochrony
środowiska;
− nowe funkcje oraz zmiany funkcji terenów określone w projekcie zamiany Studium nie
mogą powodować przekroczeń standardów jakości środowiska;
− inwestycje mogą być lokalizowane pod warunkiem, że planowane przedsięwzięcie nie
będzie sprzeczne z ustaleniami przyjętymi dla danej strefy lub formy ochrony prawnej
lub planistycznej na danym obszarze oraz nie będzie powodować uciążliwości na
położonych w sąsiedztwie terenach zabudowy mieszkaniowej,
− lokalizację urządzeń i sieci infrastruktury technicznej dopuszczono w miejscach
wyznaczonych na rysunku studium oraz nie wyznaczonych rysunkiem studium na
wszystkich terenach pod warunkiem, że nie naruszy to podstawowej funkcji terenu oraz
warunków krajobrazu naturalnego i ustaleń obszarów ochrony prawnej i planistycznej.
Dotychczasowy rozwój przestrzenny gminy nie doprowadził do znacznego przekształcenia
krajobrazu, degradacji powierzchni ziemi. Likwidacji uległy ekosystemy, zlikwidowana
została biologiczna warstwa gleb pod budynkami, przekształceniu uległy warunki wodne oraz
krajobraz. Rozwój zabudowy następował w dłuższym czasie, co pozwoliło na zachowanie
równowagi w środowisku i mniejszym stopniu wpłynęło na klimat i morfologię.
W przypadku braku realizacji ustaleń projektu zmiany Studium w gminie Nowe Piekuty
zostanie ograniczona możliwość dalszego rozwoju gospodarczego, aktywizacji terenów
poeksploatacyjnych oraz mogą zostać zahamowane działania prowadzące do utrzymania ładu
przestrzennego i zrównoważonego rozwoju zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami
prawnymi.
Występuje duże zapotrzebowanie na tereny zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej.
Gmina Nowe Piekuty położona jest poza Obszarem Chronionego Krajobrazu oraz poza
Obszarami Specjalnej Ochrony Ptaków i Siedlisk „Natura 2000”.
Najbliższe obszary Natura 2000 to:
− OSO Dolina Górnej Narwi PLB 200007 ok. 8,5km od granicy gminy;
− OZW Ostoja w Dolinie Górnej Narwi PLH 200010 ok. 8,5km od granicy gminy;
− OSO Bagienna Dolina Narwi PLB 200001 ok. 13,5km od granicy gminy;
− OZW Narwiańskie Bagna PLH 200002 ok. 13,5km od granicy gminy;
− OSO Bagno Wizna PLB 200005 ok. 23km od granicy gminy;
− OSO Przełomowa Dolina Narwi PLC 200003 ok. 9km od granicy gmin.
W zakresie ochrony środowiska na szczeblu międzynarodowym są dyrektywy:
− Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009r.
w sprawie ochrony dzikiego ptactwa(Dyrektywa Ptasia);
− Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992r. w sprawie ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Siedliskowa).
str. 77
8. PROGNOZA WPŁYWU PROJEKTU STUDIUM NA FUNKCJONOWANIE
I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA
Podstawą w planowaniu rozwoju społeczno – gospodarczego winna być strategia
ukierunkowana na unikanie powodowania szkód w środowisku, a nie strategia
nastawiona na likwidację skutków degradacji środowiska.
Mając na uwadze zasadę zrównoważonego rozwoju – uznając za priorytet zachowanie
wartości środowiska przyrodniczego, a jednocześnie racjonalne inwestowanie dla potrzeb
lokalnej społeczności – w celu ograniczenia prognozowanych oddziaływań na środowisko
wynikających z przedmiotowego projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego, zachodzi potrzeba uwzględnienia rozwiązań
eliminujących
lub ograniczających te oddziaływania, a w szczególności:
− wszelkie prace przy zabytku oraz działalność inwestycyjna na jego terenie winne być
uzgodnienie z WKZ.
− sukcesywne prowadzenie rekultywacji terenów poeksploatacyjnych oraz
przywracanie właściwego stanu innych elementów środowiska;
− zmniejszenie hałasu na terenach osiedleńczych, poprzez poprawę stanu nawierzchni
dróg oraz stosowanie zieleni izolacyjnej;
− zmiana czynnika grzewczego z węgla na drzewo, gaz, prąd, olej opałowy lekki;
− wszystkie przedsięwzięcia gospodarcze wpływające na stan zasobów i stosunków
wodnych należy poprzedzić kompleksową ekspertyzą wyjaśniającą skutki tych
przedsięwzięć dla środowiska;
− zachowanie istniejącego zadrzewienia i zakrzewienia śródpolnego oraz
propagowania nowych nasadzeń na poboczach dróg, brzegach cieków wodnych, na
terenach wokół budynków publicznych, przemysłowych i mieszkalnych.
8.1.Czynniki, które będą oddziaływać na środowisko w wyniku zagospodarowania
terenów zgodnie z ich przeznaczeniem
W wyniku zagospodarowania terenów zgodnie z założeniami projektu zmiany Studium, na
funkcjonowanie i jakość środowiska będą oddziaływać następujące czynniki:
− hałas: mechaniczny, hałas będący efektem pracujących silników spalinowych agregatów
prądotwórczych, hałas związany z ruchem drogowym generowanym przez środki
transportowe;
− pole elektromagnetyczne,
− zabudowa kubaturowa;
− infrastruktura techniczna: linie elektroenergetyczne,
− zanieczyszczenia emitowane do atmosfery (uciążliwości zapachowe),
− odpady – składowanie i wywożenie,
− odpady eksploatacyjne silników oraz innych urządzeń i instalacji.
8.2.Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na poszczególne elementy
środowiska, z uwzględnieniem zależności pomiędzy tymi elementami i między
oddziaływaniami na te elementy
str. 78
8.2.1. Zmiany w obrębie poszczególnych elementów środowiska
różnorodność biologiczna
ludzie
zwierzęta
rośliny
woda
powietrze
powierzchnia ziemi
krajobraz
klimat
zasoby naturalne
zabytki
dobra materialne
▼
▲
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▲
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
▼
negatywne
pozytywne
chwilowe
stałe
skumulowane
krótkoterminow
e
średniotermino
we
długoterminowe
wtórne
pośrednie
bezpośrednie
Środowisko przyrodnicze gminy Nowe Piekuty podlega ustawicznym przemianom w wyniku
procesów naturalnych oraz działalności gospodarczej człowieka. Zmiany spowodowane przez
procesy naturalne nie zależą od człowieka, ale mogą być przez niego przyśpieszane lub
korygowane.
Proces antropogenicznych zmian w środowisku jest nieunikniony. Najczęściej związany jest
z eksploatacją zasobów naturalnych niezbędnych koniecznych dla człowieka oraz
przysposabianiem środowiska do jego potrzeb. Bywa też uruchamiany na skutek zaniechania
bądź osłabienia antropopresji, w szczególności dotyczy produkcji roślinnej. Przynosi korzyści
i straty. Zmiany w środowisku dotyczą ubytku zasobów naturalnych w wyniku ich
marnotrawstwa, obniżenia ich jakości i dewastacji ekologicznej.
Prognozowane w projekcie Studium zmiany w funkcjonowaniu środowiska dotyczą stanu,
jaki zaistnieje w wyniku wprowadzenia i realizacji rozwiązań planistycznych projektu
Studium.
Zależności między elementami środowiska i między oddziaływaniami na te elementy.
ELEMENTY ŚRODOWISKA
TYP ODDZIAŁYWANIA
▼
▼
▲
▲
▼
▼
▼
▼
▼ ▼
▼
▼ ▼ ▼
▼ ▼
▼
▼
▼ ▼
▼
▲
▲
▼
▼
▼
▼ ▼
▼ ▼
▼
▼
▼
▼ ▼
▼
▲
▼
▼ ▼ ▼
▼ ▼ ▼
▼
▼
▼ ▲
▼
▼
▼ ▲
▼ minimalny charakter
▲ maksymalny charakter
8.3.Zmiany w obrębie poszczególnych elementów środowiska
Główną funkcją gminy Nowe Piekuty jest funkcja rolna, uzupełniona funkcją mieszkaniową.
Produkcja i przemysł mają marginalne znaczenie w strukturze funkcjonalnej obszaru.
Na strukturę funkcjonalno-przestrzenną gminy składają się główne ośrodki aktywności
gospodarczej i osadniczej w gminie oraz pozostałe jednostki osadnicze, oznaczone na rysunku
zmiany Studium granicami zwartej zabudowy, stanowiące elementy (ogniwa) obszaru
aktywności gospodarczej w strukturze zagospodarowania przestrzennego. Określenie w/w
obszarów delimitowała analiza uwarunkowań oraz istniejącego zainwestowania
str. 79
poszczególnych jednostek między innymi w zakresie procesów gospodarczych i społecznych,
walorów środowiska kulturowego i przyrodniczego oraz dostępności komunikacyjnej.
W granicach zwartej zabudowy wsi, oznaczonych graficznie na rysunku projektu zmiany
Studium, dopuszcza się lokalizację nowej zabudowy jednorodzinnej, pensjonatowej,
rekreacji indywidualnej i zagrodowej oraz obiektów usługowych. Ewentualna uciążliwość
wynikająca z prowadzonej działalności nie może wykraczać poza granice własnej działki.
Poza granicami zwartej zabudowy wsi, będzie powstawała zabudowa zagrodowa
i inna, w tym związana z działalnością rolną i produkcyjną, zgodnie z obowiązującymi
przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W związku z niewielkim wzrostem liczby ludności gminy Nowe Piekuty, przyjmuje się że
nowa zabudowa będzie realizowana w podobnych wskaźnikach i parametrach zabudowy
poprzez uzupełnienia i intensyfikację istniejących zespołów osadniczych (w tym zabudowę
terenów przyległych).
Te zasady nie będą dotyczyły zabudowy siedliskowej i zagrodowej, determinowaniem
poszczególnych obszarów produkcji rolnej.
8.4. Prognoza wpływu realizacji projektu studium na jakość środowiska
O jakości środowiska decyduje wielkość i skala zagrożeń naturalnych, jak również
antropogenicznych. Zagrożenia naturalne są efektem zmian klimatycznych i hydrologicznych
z powodu małej odporności środowiska przyrodniczego, w szczególności hydrosfery
i pedosfery oraz zagospodarowania przestrzennego na ekstremalne zjawiska naturalne.
Zagrożenia antropogeniczne wynikają z działalności człowieka i niewystarczającego stopnia
zabezpieczenia środowiska przed antropopresją.
Gmina Nowe Piekuty posiada obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego obejmujące obszar w granicach administracyjnych.
Niniejszy projekt zmiany Studium ma w zasadzie charakter porządkujący. Jego zmiana
dotyczy z konieczności uwzględnienia zadań wynikających z planów wyższego rzędu, zmiany
przepisów prawnych i z zapotrzebowania społecznego na nowe tereny inwestycyjne.
Podobnie, jak w obowiązującym Studium obszar gminy ma pełnić funkcję: rolniczą.
Uzupełnieniem powyższych funkcji może stać się wielokierunkowa działalność gospodarcza,
w tym działalność przemysłowa nieuciążliwa dla środowiska na wyznaczonych w projekcie
zmiany Studium terenach. Funkcji podstawowej towarzyszyć będą: funkcja mieszkaniowa,
obsługi w zakresie rozwoju usług wielofunkcyjnych, usług publicznych, infrastruktury
społecznej, komunikacji i infrastruktury technicznej oraz funkcja ochronna i ekologiczna.
Szczegółowe rozlokowanie poszczególnych funkcji, uwzględniające uwarunkowania
przyrodnicze, w tym chłonność turystyczną terenu i stan ochrony prawnej, nastąpi na etapie
sporządzania planów miejscowych dla poszczególnych obszarów.
Zmiany wprowadzone w niniejszym projekcie zmiany Studium dotyczą powiększenia
terenów przeznaczonych na wymienione wyżej funkcje. W żadnym przypadku nie kolidują
z obszarami prawnie chronionymi. Projekt zmiany Studium dopuszcza wprowadzenie nowej
zabudowy w obrębie terenów rolnych i co również bardzo ważne ustala, za obowiązującym
Studium, obowiązek przestrzegania zasad ochrony przyrody ustalonych w przepisach
odrębnych.
Ustalenia projektu zmiany Studium obejmują m.in. ochronę terenów otwartych oraz
podkreślają wagę uwarunkowań przyrodniczych w rozlokowaniu terenów zabudowy.
W wyniku realizacji ustaleń zmiany Studium nie przewiduje się wprowadzenia obiektów
budowlanych na skarpach, zboczach i krawędziach. Zachowane zostaną zatem najbardziej
cenne pod względem ukształtowania terenu formy geomorfologiczne. W związku
str. 80
z planowanym zagospodarowaniem może nastąpić lokalna zmiana struktury gleb oraz mogą
wystąpić nieduże zmiany niwelety terenu. Przewidywane przekształcenia będą bardzo
nieduże.
Proponowane w projekcie zmiany Studium kierunki rozwoju powszechnie uznawane są za
nieszkodliwe dla środowiska i nie wpłyną negatywnie na jakość środowiska.
8.5.Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na warunki aerosanitarne
Stosownie do art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska
i Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych
poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji
w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji
w 2009 roku dokonano rocznej oceny jakości powietrza.
W zakresie ochrony zdrowia ludności analiza wykazała poziom stężeń substancji
zanieczyszczających powietrze nie przekraczający wartości dopuszczalnej (z uwzględnieniem
dozwolonych częstości przekroczeń określonych w RMS w sprawie dopuszczalnych
poziomów) – klasa A.
W zakresie ochrony roślin wykazała poziom stężeń substancji zanieczyszczających powietrze,
również nie przekraczający wartości dopuszczalnych (identyczny, jak wyżej – klasa A.
Utrzymanie tendencji zmierzającej do stałej poprawy stanu higieny atmosfery w obszarze
gminy Nowe Piekuty jest uzależnione przede wszystkim, od unowocześniania lokalnych
kotłowni oraz stosowania odnawialnych źródeł energii, w szczególności z wykorzystaniem
biomasy.
Projekt zmiany Studium wskazuje rozwiązania prowadzące do niepogarszania warunków
aerosanitarnych.
Pozytywny, znaczący wpływ na warunki aerosanitarne w gminie miałaby gazyfikacja, która
eliminowałaby tzw. niską emisję zanieczyszczeń powietrza.
Rozprzestrzenianiu się toksycznych składników spalin emitowanych przez pojazdy
samochodowe przeciwdziałać będzie zieleni izolacyjnej kształtowana pasmowo.
8.6.Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na warunki hydrosanitarne
i stan sanitarny gleb
Dla ochrony wód podziemnych decydująca byłaby poprawa gospodarowania odpadami,
w tym zwłaszcza sukcesywna likwidacja dzikich wysypisk. Podniesienie użyteczności wód
dla potrzeb gospodarki komunalnej wymaga tzw. prostego uzdatniania tych wód.
Najważniejszym zadaniem w zakresie gospodarki wodnej jest ochrona zasobów wód,
stanowiących źródło zaopatrzenia ludności i rozwoju gospodarki gminy, polegająca na
zabezpieczeniu perspektywicznego bilansu potrzeb oraz odnawialności zasobów wód
podziemnych.
Ochrona wód polegać będzie na przestrzeganiu ścisłych rygorów w gospodarowaniu wodą.
Zadaniem nadrzędnym jest zapewnienie wszystkim odbiorcom stałego dostępu do dobrej
jakości wody pitnej poprzez nowoczesne uzdatnianie wody, modernizację ujęć i pompowni
podziemnych oraz eliminację rur azbestowo cementowych. Dla ochrony ilościowej
i jakościowej zasobów wód podziemnych należy ograniczyć pobór tych wód tylko na cele
gospodarki komunalnej oraz egzekwować ograniczenia obowiązujące w strefach ochronnych
ujęć.
Istniejące na terenie gminy Nowe Piekuty studnie mają ustalone strefy ochrony wokół studni.
Na obszarach położonych w obrębie strefy sanitarnej pośredniej dopuszcza się jedynie
ograniczone użytkowanie terenów ze szczególnym zakazem wprowadzania do ziemi i wód
str. 81
podziemnych ścieków, składowania i przechowywania odpadów stanowiących zagrożenie dla
wód podziemnych, stosowania nawozów sztucznych oraz prowadzenia robót mogących mieć
wpływ na zmianę istniejących warunków hydrogeologicznych (studnie, głębokie wykopy).
Zakłada się sukcesywną rozbudowę sieci wodociągowej prowadzącą do objęcia nią
wszystkich terenów zabudowy w gminie. Projekt zmiany Studium uwzględnia ustalenia
obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i Studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i nie wprowadza istotnych
zmian w zakresie gospodarki wodnej.
Wprowadzane w projekcie zmiany Studium funkcje zagospodarowania terenu nie ingerują
w istniejące i projektowane ujęcia wód podziemnych i ich strefy ochronne ochrony
bezpośredniej. Prawidłowo zrealizowana i zgodnie z przepisami Prawa budowlanego
infrastruktura kanalizacyjna odprowadzająca ścieki sanitarno-bytowe oraz ścieki
z utwardzonych placów utwardzonych jest wystarczająca dla zapewnienia ochrony przed
zanieczyszczeniem gleb oraz wód powierzchniowych i podziemnych, a także zapewni
niepogarszanie stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych
i podziemnych.
8.7.Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na klimat akustyczny
Istniejące i projektowane inwestycje z zakresu budownictwa mieszkaniowego i usługowego
nie będą stanowić źródła emisji hałasu i nie będą wpływać na zmianę klimatu akustycznego.
Na etapie budowy mogą wystąpić zwiększone poziomy hałasu, związane z ruchem pojazdów
wykorzystywanych na etapie do transportu materiałów i budowy.
Będzie to jednak oddziaływanie okresowe i krótkotrwałe, nie będzie też, w znaczący sposób
oddziaływać na środowisko.
Poziom tła akustycznego ulegnie podwyższeniu zarówno w okolicy dróg, po których będą
poruszać się pojazdy wykorzystywane do transportu materiałów budowlanych.
Zastosowanie pasów zieleni izolacyjnej spowoduje, iż klimat akustyczny na sąsiednich
terenach pozostaje niezakłócony. Oddziaływanie na klimat akustycznych będzie okresowe
i krótkotrwałe, nie stanowiąc zagrożenia dla klimatu akustycznego gminy.
W związku z powyższym można stwierdzić, że przyjęte rozwiązania dla terenów zabudowy
mieszkaniowej i zagrodowej pozwalają, na obecnym etapie, ograniczyć do niezbędnego
minimum uciążliwości hałasowe, a ich oddziaływanie nie będzie miało znacząco
negatywnego wpływu na klimat akustyczny tych terenów.
8.8.Prognoza oddziaływania infrastruktury technicznej
Dopuszczalne wartości parametrów fizycznych pól elektromagnetycznych określa
rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003r. w sprawie dopuszczalnych
poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania
tych poziomów.
W pasie technologicznym linii obowiązuje zakaz realizacji budynków mieszkalnych oraz
obiektów budowlanych przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Warunki lokalizacji pozostałych
obiektów budowlanych nieprzeznaczonych na stały pobyt ludzi muszą uwzględniać wymogi
określone w przepisach odrębnych oraz normach dotyczących projektowanych linii
elektroenergetycznych.
Określenie wpływu na klimat elektromagnetyczny środowiska będzie możliwy do określenia
na etapie planistycznym – na etapie planu miejscowego oraz uzyskiwania decyzji
środowiskowej i pozwolenia na budowę.
str. 82
Gospodarka wodociągowa
Gmina Nowe Piekuty jest zwodociągowana w 100%. Posiada dwa komunalne ujęcia wody:
w Nowych Piekutach i Wierzbowiźnie.
Gmina Nowe Piekuty jest zwodociągowana w 100%. Posiada dwa komunalne ujęcia
wody: w Nowych Piekutach i Wierzbowiźnie.
Stacja ujęcia i uzdatniania wody w Nowych Piekutach została zaprojektowana i wykonana
w latach80-tych. Źródłem zasilania w wodę jest zespół dwóch współpracujących studni
wierconych o głębokości 86,0m i 83,0m. Studnie te zlokalizowane na stacji wodociągowej
w Nowych Piekutach w odległości 70m od siebie pracują przemiennie tworząc zespół:
podstawowa – awaryjna. Podstawą eksploatacji stacji wodociągowej jest pozwolenie wodnoprawne NR RR.6341.36.2013 z dnia 03.10.2013r., zgodnie z którym pobór wody nie może
przekroczyć Q = 516 m³/dobę. Dotychczasowe zużycie, zgodnie z prowadzonym rejestrem
sprzedaży wody prowadzonym przez konserwatora stacji wodociągowej, nie przekracza tej
wielkości. Obydwie studnie eksploatowane są z wydajnościamiokoło 50m3/h.
W roku 2008 Stacja Uzdatniania Wody w Nowych Piekutach została poddana
kompleksowej modernizacji. W ramach modernizacji między innymi wykonano:
1. Renowację studni głębinowych oraz wymieniono pompy głębinowe w studniach.
Obecnie zamontowane pompy posiadają moc ok. 9 kW czyli o połowę mniejszą niż
poprzednie.
2. Wymieniono rurociągi tłoczne pomiędzy stacją a studniami.
3. Zainstalowano wieżę napowietrzającą.
4. Zamontowano nowoczesne filtry uzdatniające wodę. Filtry oraz rurociągi w SUW
wykonane są ze stali kwasoodpornej. W filtrach zastosowano nowoczesne złoża
filtracyjne.
5. Zautomatyzowano pracę SUW. Pracą SUW oraz płukaniem filtrów w chwili obecnej
steruje komputer.
6. Zamontowano zestaw stałego ciśnienia, którego zadaniem jest podawanie wody na
sieć oraz zapewnienie stałego ciśnienia wody na sieci. Na zestaw składają się cztery
pompy o mocy 5,5 kW każda.
7. Wybudowano dwa zbiorniki piętrzące o pojemności 100 m³ każdy.
8. Zamontowano nowy agregat prądotwórczy, współpracujący automatycznie
z urządzeniami SUW.
Wydajność eksploatacyjna pojedynczej studni została ustalona na wysokości 72m3/h przy
depresji Se=14m i 60m3/h przy depresji Se=16,2m. Zasoby ujęcia zostały zatwierdzone
w kat.”B” dla ujęcia dwuotworowego, eksploatowanego zespołowo w wysokości
Qe=120m3/ha (w tym: SW-1,46, Q1=60,0m3/h przy S1=19,7; S2, Q2=60,0m3/h przy
S2=19,1m) – Nr decyzji – OŚ.IV-8530/5/83 z dnia 1983.02.21.
Każda ze studni pracując pojedynczo z połową ustalonej wydajności eksploatacyjnej pokrywa
w pełni zapotrzebowanie.
Ujęcie wody podziemnej dla potrzeb wiejskiego wodociągu grupowego w Wierzbowiźnie
zlokalizowanejest na działce stacji wodnej w odległości 750 m od wsi Tłoczewo. Są tam trzy
studnie głębinowe i budynek stacji uzdatniania wody. Teren stacji jest zagrodzony
i zamknięty. Ujęcie służy do zbiorowego zaopatrzenia w wodę pitną i gospodarczą.
Ujęcie wody dla potrzeb wodociągu eksploatowane jest na podstawie pozwolenia
wodnoprawnego z dnia 19.11.2007r. nr RA. 6223-14/07. Zgodnie z tym pozwoleniem pobór
wód podziemnych nie może przekroczyć 73 m3/h i 610 m3/dobę. Jak wynika
z prowadzonego na stacji rejestru, rzeczywisty pobór wody nie przekracza 300m3/dobę.
str. 83
Stacja pracuje w jednostopniowym układzie pompowania wody. Bazą są trzy studnie: S1
wykonana w 1978r. ma głębokość 66,5m., zafiltrowano w niej warstwę wodonośną
w przelocie 57 – 64,5m, Q=30m3/h i s=6,3m; S2 – wykonana w 1986r. do głębokości 69m
ujmuje warstwę w przelocie 40 –
46m i 57 – 65m, Q=44,0m3/h, s=8,5m, S3- wykonana w 2010r. o głębokości 70,0m.
Ujęcie posiada zatwierdzone w kategorii „B” zasoby w wysokości: Q=74 m3/h przy s=10,80
m (suma wydajności) (decyzja wojewody łomżyńskiego Nr OŚ.4423/6/86 z dn. 31.12.1986
r.). Studnie zlokalizowane są w odległości 30 m. Pracując jednocześnie mają za zadanie
pokryć żądane max. potrzeby wodne. Praktycznie eksploatowane są pojedynczo.
W roku 2010 stacji uzdatniania wody w miejscowości Wierzbowizna została poddana
kompleksowej modernizacji. Zakres inwestycji obejmował między innymi wymianę
wszystkich urządzeń technologicznych, wykonanie wieży napowietrzającej wodę,
przebudowę budynku stacji oraz budowę dwóch zbiorników piętrzących o pojemności
100 m³ każdy, wykonanie studni s-3. Koszt inwestycji wyniósł łącznie 2.000.650,85 zł.
Inwestycja była współfinansowana z funduszy Unii Europejskiej w ramach Programu
Rozwoju Obszarów Wiejskich w wysokości 75% kosztów kwalifikowanych inwestycji.
Gmina otrzymała dotację w wysokości 1.342.082,00 zł.
Jakość wód charakteryzują wyniki analiz prób wody surowej pobranych ze studni na ujęciu
w Wierzbowiżnie. W porównaniu do analiz prób pobranych z innych studni w tym rejonie nie
stwierdza się istotnych różnic Są to wody typowe dla formacji głębszych poziomów
czwartorzędu. Zawierają ponadnormatywne ilości związków żelaza (1,7-3,2 mg/l Fe).
Pozostałe składniki występują w ilościach dopuszczalnych dla wód pitnych. Do picia i celów
gospodarczych nadają się po odżelazieniu. Na stacji wodnej w Wierzbowiźnie podlegają
procesowi uzdatniania.
W zakresie gospodarki wodociągowej należy dążyć do:
- zapewnienia ciągłej dostawy wody w wymaganej ilości i jakości odpowiadającej
obowiązującym normom,
- utrzymania urządzeń wodociągowych w należytym stanie technicznym,
- dostosowania istniejących urządzeń wodociągowych do wymogów przeciwpożarowych.
- systematycznej kontroli stanu technicznego urządzeń wchodzących w skład systemów
zaopatrzenia w wodę (np. przewody przesyłowe, sieć rozdzielcza) oraz ilości dostarczanej
wody do sieci w celu ograniczenia strat wody,
- sukcesywnej rozbudowy sieci wodociągowej,
- utrzymania jako awaryjnych ujęć wody w studniach kopanych,
- ujęcia wody winny posiadać aktualne pozwolenia wodnoprawne na pobór wód podziemnych
zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z
późn. zmianami)
- połączyć wodociągi w taki sposób aby obie stacje były w stanie zasilić całą gminę.
Gospodarka ściekowa
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie ma komunalnej oczyszczalni ścieków. Na terenie gminy
istnieje 320 przydomowych oczyszczalni ścieków, planowana jest budowa następnych.
Docelowo na terenie gminy Nowe Piekuty będzie około 600 przydomowych oczyszczalni
ścieków. Dopuszcza się również możliwość budowy gminnej sieci kanalizacji sanitarnej oraz
oczyszczalni ścieków w granicach administracyjnych gminy, jeżeli wyniknie to z analizy
ekonomicznej. Zamierzenia w zakresie poprawy oczyszczania ścieków winny być
konsekwentnie realizowane, gdyż tylko wówczas poprawione zostaną warunki sanitarne wsi.
Ma to szczególne znaczenie na terenie, które nie bez racji uznane są za „Zielone Płuca
Polski”.
str. 84
Gospodarka odpadami i usuwanie azbestu i wyrobów zawierających azbest
Rozwiązanie gospodarki odpadami należy realizować we współpracy z innymi gminami lub
powiatami. W zakresie gospodarki odpadami i usuwania azbestu i wyrobów zawierających
azbest określa się następujące zasady i kierunki działań:
– kontynuacja przyjętej segregacji odpadów i wywozu padłych zwierząt do zbiornicy,
– dostarczanie odpadów wielkogabarytowych i budowlanych przez ich wytwórców do
wyznaczonego gminnego punktu, a po ich demontażu przekazywanie firmom
specjalistycznym;
– kierowanie odpadów niebiodegradowalnych i nie stanowiących potencjalnego surowca
produkcyjnego bezpośrednio na składowisko odpadów,
– likwidacja dzikich wysypisk wyrobów zawierających azbest;
– aktualizacja informacji na temat stanu, ilości i lokalizacji wyrobów oraz odpadów
zawierających azbest;
– pozyskiwanie funduszy zewnętrznych na dofinansowanie usuwania wyrobów
zawierających azbest;
– monitorowanie i ocena stanu realizacji Programu usuwania wyrobów zawierających
azbest;
– prowadzenie inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest.
System gromadzenia, usuwania i unieszkodliwiania odpadów stałych powinien gwarantować
ochronę środowiska, maksymalne wykorzystanie wtórne składników użytkowych i spełniać
wymogi przepisów prawnych tj. Ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U.
z 2013r., poz. 21, z późn. zm.), Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska
(Dz.U. z 2013r. poz. 1232 z późn. zm.) oraz przepisów wykonawczych do tych ustaw
i przepisów Unii Europejskiej, oraz być zgodny z „Planem Gospodarki Odpadami
Województwa Podlaskiego na lata 2012-2017, uchwalonym uchwałą Nr XX/233/12 Sejmiku
Województwa Podlaskiego z dnia 21 czerwca 2012r.
Od 1 lipca 2013 roku obowiązuje w gminie Nowe Piekuty nowy system odbioru odpadów
komunalnych. Zasadniczą zmianą w nowym systemie zarządzania odpadami jest to, że gmina
odpowiada za zbiórkę śmieci, ze wszystkich nieruchomości zamieszkałych.
Na terenie gminy Nowe Piekuty istnieje system segregacji odpadów komunalnych
i zorganizowany wywóz na składowisko odpadów w Wysokiem Mazowieckiem. Gmina
Nowe Piekuty włączona została w zbiorowy system usuwania padłych zwierząt do
wybudowanej „zbiornicy padłych zwierząt” na terenie gminy Wysokie Mazowieckie we wsi
Brzóski Falki.
Zgodnie z Regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gminy właściciele
nieruchomości mają obowiązek ustawić pojemniki do zbierania odpadów komunalnych
w miejscu wyodrębnionym, dostępnym dla osób korzystających z pojemnika oraz
przedsiębiorcy odbierającego odpady.
W obecnej chwili na terenie gminy nie ma funkcjonujących obiektów dla utylizacji czy
unieszkodliwiania odpadów komunalnych.
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie planuje się działań inwestycyjnych, np. budowy
składowiska odpadów azbestowych, dlatego też nie wyznacza się terenów pod jego budowę.
Elektroenergetyka
W obrębie Gminy Nowe Piekuty nie znajduje się żadna stacja 110/15 kV (GPZ). Teren
Gminy Nowe Piekuty zasilany jest liniami SN-15 kV Ruś i Dzikowiny, wyprowadzonymi ze
stacji 110/15 kV Wysokie Mazowieckie. Energia elektryczna rozprowadzana jest systemami
sieci średniego (15 kV) i niskiego (0,4 kV) napięcia za pomocą napowietrznych i kablowych
linii elektroenergetycznych.
str. 85
Zakłada się doprowadzenie energii elektrycznej (linii niskiego napięcia) do wszystkich
budynków istniejących i projektowanych ujętych na terenach budowlanych oraz do
istniejących budynków mieszkalnych i gospodarczych, stanowiących tzw. zabudowę
rozproszoną. W projekcie zmiany Studium wskazuje się tereny pod następujące urządzenia
elektroenergetyczne:
1) Istniejące:
a) linia 400kV Miłosna – Narew, linia największego napięcia (NN) - docelowo
Stanisławów –Narew,
b) linia 110kV Wysokie Mazowieckie – Łapy,
c) stacje transformatorowe 15/0,4kV,
d) linie 15kV,
e) linie niskiego napięcia
2) Inwestycje planowane do realizacji na terenie Gminy Nowe Piekuty w zakresie
rozbudowy systemu energetycznego - Plany rozwojowe przedsiębiorstwa
energetycznego na terenie gminy Nowe Piekuty, m.in.:
− budowa linii napowietrznej nn – 0,2 km, przyłączy wraz z układami pomiarowymi:
kablowych – 2 szt., napowietrznych – 4 szt.
− budowa linii napowietrznej nn – 1,1 km, przyłączy wraz z układami pomiarowymi:
kablowych – 7 szt., napowietrznych – 4 szt.
− budowa linii napowietrznej nn – 1,1 km, przyłączy wraz z układami pomiarowymi:
kablowych – 7 szt., napowietrznych – 4 szt
− budowa linii napowietrznej nn – 1,1 km, przyłączy wraz z układami pomiarowymi:
kablowych – 7 szt., napowietrznych – 4 szt.
Ustalono następujące wytyczne w zakresie użytkowania terenu w pobliżu i w pasie
technologicznym linii elektroenergetycznej 400kV:
− W pasie technologicznym linii obowiązuje zakaz realizacji budynków mieszkalnych oraz
obiektów budowlanych przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Warunki lokalizacji
pozostałych obiektów budowlanych nieprzeznaczonych na stały pobyt ludzi muszą
uwzględniać wymogi określone w przepisach odrębnych oraz normach dotyczących
projektowanych linii elektroenergetycznych.
− Lokalizacja obiektów budowlanych zawierających materiały niebezpieczne pożarowo,
stacji paliw i stref zagrożonych wybuchem w pobliżu linii elektroenergetycznej powinna
uwzględniać wymogi określone w przepisach odrębnych oraz normach dotyczących
projektowania linii elektroenergetycznych.
− Zakazuje się tworzenia hałd, nasypów oraz sadzenia roślinności wysokiej pod linią
i w odległości 6,5m dla linii 400kV od rzutu poziomego skrajnego przewodu fazowego
(w świetle koron).
− Dopuszcza się wykonanie napraw oraz prac remontowych i konserwacyjnych na
istniejącej linii.
− Dopuszcza się budowę elektroenergetycznej linii wielotorowej, wielonapięciowej po
trasie istniejącej linii elektroenergetycznej. Obecnie istniejąca linia elektroenergetyczna
o napięciu 400kV zostanie w takim przypadku poddana rozbiórce przed realizacją nowej
linii. Dopuszcza się także odbudowę, rozbudowę, przebudowę i nadbudowę istniejącej
linii oraz linii, która w przyszłości zostanie ewentualnie wybudowana na jej miejscu.
Realizacja tych inwestycji po trasie istniejącej linii nie wyłącza możliwości
rozmieszczania słupów oraz podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów
i urządzeń niezbędnych do korzystania z linii w innych niż dotychczasowe miejscach.
− Teren w pasie technologicznym linii nie może być kwalifikowany jako teren
przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową, ani jako teren związany z działalnością
gospodarczą (przesyłową) właściciela linii.
str. 86
−
Urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii m.in. małych elektrowni
wiatrowych względem linii elektroenergetycznych najwyższych napięć NN tj. 220 i 400
kV należy lokalizować tak, aby odległość każdej turbiny wiatrowej od linii
elektroenergetycznej NN, określana jako odległość najbardziej skrajnego elementu
turbiny wiatrowej (krańców łopat turbiny) od trasy osi linii, nie była mniejsza niż
trzykrotna średnica koła (3xd) zataczanego przez łopaty turbiny wiatrowej.
Ostateczna ilość projektowanych stacji transf. 15/0,4kV, linii 15kV i niskiego napięcia
wyniknie z potrzeb realizacji inwestycji.
W związku z planowanymi lokalizacjami systemów ogniw fotowoltaicznych i małych
elektrowni wiatrowych, rezerwuje się teren pod urządzenia elektroenergetyczne
umożliwiające odbiór energii elektrycznej z przewidywanych źródeł wytwórczych.
Możliwości przyłączenia źródeł będą mogły być rozpatrzone przez PGE Dystrybucja S.A., po
złożeniu wniosków o przyłączenie źródła do sieci dystrybucyjnej, a w przypadku mocy
powyżej 2 MW na podstawie opracowywanych w tych przypadkach ekspertyz wpływu
przyłączenia na system elektroenergetyczny.
Ze względu na charakter małych elektrowni wiatrowych, przy ich lokalizacji należy zachować
wymagane odległości od istniejących i planowanych linii 110kV, 15kV i nn:
− w przypadku linii o napięciu 110kV wymagana odległość posadowienia małej elektrowni
wiatrowej od skrajnego przewodu linii powinna być większa niż „3d”, gdzie „d” jest
średnicą koła zataczanego przez łopaty siłowni wiatrowej, dopuszcza się przy budowie
nowej napowietrznej linii 110 kV odległość mniejszą niż „3d”, ale nie mniejszą niż „d”
od projektowanych turbin wiatrowych, po zastosowaniu odpowiednich rozwiązań
technicznych przy budowie linii napowietrznej”,
− wzdłuż trasy linii 15kV należy wyznaczyć pas techniczny o szerokości 25m (przy
dwutorowej 30m), w którym w dowolnym stanie pracy siłowni wiatrowej nie może
znaleźć się jakikolwiek element małej elektrowni wiatrowej (w szczególności łopaty
elektrowni), przy czym oś symetrii pasa technicznego powinny wyznaczać słupy linii
15kV.,
− wzdłuż linii niskiego napięcia odległości opisane wyżej powinny wynosić 20 i 25m.
Gazownictwo
Przez północną część gminy przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia. Teren gminy w chwili
obecnej nie posiada sieci gazowej średniego ciśnienia. Gmina Nowe Piekuty ma możliwość
zaopatrzenia w gaz przewodowy. W chwili obecnej mieszkańcy gminy korzystają z gazu
butlowego propan – butan.
Obecnie na terenie gminy Nowe Piekuty prowadzona jest rozbudowa sieci dystrybucyjnej
średniego ciśnienia, zasilanej z gazociągów wysokiego ciśnienia poprzez stacje wysokiego
ciśnienia (stacje redukcyjno-pomiarowe I stopnia) zgodnie z pismem z dnia 24.07.2014r.
znak: OW/ODK/R/MG/36 Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. Oddział w Warszawie.
Od istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia, przebiegającego przez północną część gminy
Nowe Piekuty, ustalą się strefę bezpieczeństwa 30 m (po 15 m po obu stronach osi gazociągu
wysokiego ciśnienia), w której jest zakaz wznoszenia budynków, urządzania stałych składów
i magazynów oraz podejmowania wszelkich działań mogących zagrozić trwałości gazociągu
w czasie eksploatacji.
Tereny znajdujące się w strefie bezpieczeństwa istniejącego gazociągu nie powinny podlegać
przekształceniu na grunty budowlane. Powinny pozostać gruntami rolnymi.
Dla gazociągu wysokiego ciśnienia wykonano obliczenia określające procentowe
zredukowanie naprężeń w ściance gazociągów, których wielkości pozwoliły zachować
podstawowe zmniejszone odległości zabudowy o następujących wartościach:
a) 15,0 m dla budynków mieszkalnych,
str. 87
b)
c)
d)
e)
15,0 m dla budynków wolnostojących niemieszkalnych,
15,0 m dla budynków użyteczności publicznej,
15,0 m dla parkingów samochodowych (od granicy terenu),
15,0 m dla przewodów kanalizacyjnych, kanalizacji kablowej, wodociągów, kabli
elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych mających bezpośrednie połączenie
z pomieszczeniami dla ludzi i zwierząt (od skrajni rury, kabla, kanału lub studni)
f) 5,0m dla przewodów kanalizacyjnych, kanalizacji kablowej, wodociągów, kabli
elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych nie mających bezpośredniego
połączenia z pomieszczeniami dla ludzi i zwierząt (od skrajni rury, kabla, kanału lub
studni),
Pas terenu o szerokości 4m wzdłuż gazociągu wysokiego ciśnienia (po 2m na każdą stronę od
osi gazociągu) pozostawić wolny od roślinności wysokiej (drzewa, wysokie krzewy itp.)
Roboty ziemne w pasie eksploatacyjnym gazociągu wysokiego ciśnienia o szerokości 6m (po
3m na każda stronę od jego osi) należy uzgodnić z Zakładem Gazowniczym.
Należy przewidzieć miejsca w pasie drogowym – w chodniku lub pasie zieleni – na
lokalizację sieci gazowej średniego ciśnienia z perspektywą rozwoju gazyfikacji tego obszaru.
Należy zapewnić dla każdej z działek budowlanych możliwość przyłączenia do sieci gazowej
średniego ciśnienia.
W przyszłych pracach planistycznych w przypadku budowy ulic należy rozważyć (tam gdzie
to jest możliwe i konieczne) umieszczenie sieci gazowej średniego ciśnienia w tzw. kanałach
technologicznych.
W liniach rozgraniczających dróg publicznych i niepublicznych stanowiących dostęp
z terenów z zabudową mieszkaniową do dróg publicznych, należy rezerwować trasy dla sieci
gazowej.
Linia ogrodzeń powinna przebiegać min. 0,5m od gazociągu średniego ciśnienia.
Dla urządzeń liniowych uzbrojenia przebiegającego przez tereny działek ustala się
konieczność zapewnienia dostępu w celu wykonywania bieżących konserwacji i napraw,
Dla budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego szafki gazowe winny być lokalizowane
w linii ogrodzeń /otwierane na zewnątrz ogrodzenia/ w pozostałych przypadkach w miejscu
uzgodnionym z zarządzającym siecią gazową.
Ciepłownictwo
Na terenie Gminy Nowe Piekuty funkcjonuje szereg indywidualnych źródeł ciepła – kotłowni
lokalnych nadal zasilanych głównie węglem, emitujących znaczne ilości zanieczyszczeń
pyłowych i gazowych do atmosfery. Pozytywnym jest fakt, że stopniowo dokonuje się
wymiana instalacji grzewczych z tradycyjnych węglowych na bardziej ekologiczne – kotły
opalane Ekogroszkiem o wyższej wartości energetycznej niż węgiel i niskiej zawartości siarki
oraz kotły opalane drewnem i pelletem.
Należy dążyć do zaopatrzenia w ciepło poprzez:
− wprowadzenie mechanizmów służących oszczędzaniu ciepła np. poprzez: stopniową
poprawę charakterystyki cieplnej budynków, pozyskiwanie energii ze źródeł
odnawialnych, wykorzystanie do celów grzewczych proekologicznych źródeł
energii(gaz, olej opałowy, drewno, biomasa itp.),
− kontrole i restrykcje w stosunku do emitorów ponadnormatywnych zanieczyszczeń
powietrza,
− stosowanie różnego typu preferencji przy zmianie tradycyjnego ogrzewania
węglowego na proekologiczne.
W gospodarce cieplnej gminy należy eliminować nisko sprane instalacje na paliwa węglowe.
Należy to łączyć z wymianą, techniczną istniejących źródeł ciepła w celu ograniczenia emisji
zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego i obniżki kosztów eksploatacji źródeł ciepła.
str. 88
Gazyfikacja gminy sprzyjać będzie również ograniczeniu wykorzystywania surowców
kopalnych.
Telekomunikacja i sieci szerokopasmowe
Zachowuje się istniejące sieci telekomunikacyjne, w miarę potrzeb ustala się budowę lub
przebudowę w celu dostosowania do projektowanego zagospodarowania przestrzennego
terenów. Linie telekomunikacyjne należy planować jako podziemne z rozprowadzeniem
w terenach przeznaczonych pod ciągi komunikacyjne. Dopuszcza się lokalizację sieci
i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej na terenach przeznaczonych pod zabudowę.
Ustalano rozbudowę systemów telefonii komórkowej wg zapotrzebowania na ten rodzaj usług
z zachowaniem przepisów szczególnych w tym zakresie.
Na terenie gminy planowana jest budowa ”Szerokopasmowej Sieci Polski Wschodniej
Województwa Podlaskiego, obszar Wysokie Mazowieckie.”
Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej,
współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (w 85%), środków
krajowych budżetu państwa (w 10%) i budżetu województwa (w 5%).Oś priorytetowa II Infrastruktura Społeczeństwa Informacyjnego. Działanie II.1. Sieć szerokopasmowa Polski
Wschodniej Okres realizacji: 2008r. - 2015r.
Przedmiotem projektu jest budowa ponadregionalnej sieci szerokopasmowej, składającej się
z pięciu regionalnych sieci szkieletowych obejmujących województwa: podkarpackie,
podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie. Sieć szerokopasmowa Polski
Wschodniej to inwestycja o wartości 300 mln euro, której celem jest zwiększenie dostępu do
Internetu instytucji publicznych, przedsiębiorstw i mieszkańców obszarów peryferyjnych
zagrożonych „wykluczeniem cyfrowym”.
Odnawialne źródła energii (w tym: ogniwa fotowoltaiczne i inne)
W myśl przepisów ustawy Prawo energetyczne za odnawialne źródło energii uważa się źródło
wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru promieniowania słonecznego,
geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną
z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania
lub oczyszczania ścieków oraz rozkładów składowanych szczątków roślinnych i zwierzęcych.
Na terenie gminy Nowe Piekuty w Krasowie Cząstki na działkach nr: 594/1
i 598, wskazuje się lokalizację biogazowni rolniczej wraz z urządzeniami do skojarzonej
produkcji energii elektrycznej i cieplnej o mocy 1,2MW – teren oznaczony graficznie
i symbolem P2 na rysunku projektu zmiany Studium. W projekcie zmiany Studium rezerwuje
się teren na ewentualną jej rozbudowę ze strefą ochronną związaną z ograniczeniem
zabudowy oraz zagospodarowania i użytkowania terenu.
Dopuszcza się lokalizację nieuciążliwych dla środowiska i otoczenia biogazowni na innych
terenach predysponowanych do przyjęcia tej funkcji.
Ze względu na duży potencjał rolniczy istnieje możliwość wykorzystania biomasy w celach
energetycznych, a także realizację inwestycji związanych z energią słoneczną.
Pozyskiwania energii elektrycznej ze światła słonecznego odbywa się za pomocą paneli
fotowoltaicznych. Panele zamieniają światło słoneczne w prąd elektryczny, który może być
wykorzystany do zasilania budynku na którym zainstalowane są panele, lub który można
sprzedać zakładowi energetycznemu. Możliwe jest także wykorzystanie energii dla własnych
potrzeb z jednoczesnym odsprzedaniem nadwyżek energii do sieci energetycznej.
Przewiduje się lokalizację nowoczesnych systemów fotowoltaicznych wraz ze strefami
ochronnymi związanymi z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu terenu
w miejscowości Stokowisko – teren oznaczony symbolem P1 na rysunku Studium.
Wykaz inwestycji planowanych do realizacji na terenie Gminy Nowe Piekuty:
str. 89
−
−
−
−
budowa biogazowni - 2015-2027;
termomodernizacja budynków szkolnych i budynku Urzędu Gminy - 2015-2027;
budowa małych farm wiatrowych o mocy do 100kW i wysokości 30 m - 2015-2027;
wymiana instalacji c.o. w szkołach, Domu Nauczyciela i Ośrodkach Zdrowia
z węglowych na ekologiczne - 2015-2027
Na pozostałym obszarze gminy Nowe Piekuty poza biogazownią w obrębie Krasowo Częstki
i farmy fotowoltaicznej w obrębie Stokowisko nie przewiduje się obszarów, na których
rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy
przekraczającej 100 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w
zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium nie ustala się ich
rozmieszczenia.
8.9.Ryzyko wystąpienia poważnej awarii
Proponowane zagospodarowanie terenu gminy Nowe Piekuty nie stwarza zagrożenia
wystąpienia poważnej awarii przemysłowej w rozumieniu art. 248 ustawy Prawo ochrony
środowiska. Na terenie gminy nie występują zakłady o zwiększonym ryzyku lub o dużym
ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej. O zakwalifikowaniu inwestycji do zakładów
o zwiększonym ryzyku lub o dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej decyduje
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości
substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do
zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii
przemysłowej.
Przy skali inwestycji, jaką dopuszcza projekt zmiany Studium, ilość substancji łatwopalnych
osiąga wartości poniżej wyznaczonych progów dla zakładów zwiększonego i dużego ryzyka.
Ostateczne jednak zakwalifikowanie realizowanych inwestycji zaproponowanych w studium
na obszarze gminy do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku
wystąpienia poważnej awarii przemysłowej możliwe będzie w sytuacji znanych parametrów
planowanej inwestycji na etapie uzyskiwania decyzji środowiskowej. Kwalifikacja może
powodować, wymagana będzie konieczność spełnienia przez prowadzącego zakład – zgodnie
z art. 249 – 271 b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska – określonych
warunków, tj. rygorów, nakazów, zabezpieczeń i środków zapobiegawczych oraz środków
ochronnych.
Nadzwyczajne zagrożenia środowiska przyrodniczego związane są z wykorzystywaniem,
składowaniem oraz transportem substancji niebezpiecznych. Skażenia związane są z awariami
w zakładach produkcyjnych oraz z wypadkami komunikacyjnymi, mającymi charakter
losowy w tym sensie, że mogą one wystąpić bez względu na stosowane zabezpieczenia.
Przeciwdziałanie im zmierza zatem do ograniczenia ich prawdopodobieństwa, a także
rozmiaru oraz czasu trwania negatywnych skutków.
Zagrożenia ze strony przemysłu stwarzane są przez zakłady stosujące w procesach
technologicznych i składujące niebezpieczne substancje chemiczne (NSCh). Na terenie gminy
Nowe Piekuty nie ma zakładów, w których znajdowałyby się substancje, których rodzaje,
kategorie i ilości mogą stanowić zagrożenie wystąpienia poważnej awarii.
Największe zagrożenie skażeniem środowiska, związane z transportem samochodowym,
występuje wzdłuż szlaków komunikacyjnych o największej frekwencji przewozów
materiałów niebezpiecznych.
Ocenia się, że w przypadku katastrofy komunikacyjnej, prowadzącej do uwolnienia
niebezpiecznych substancji chemicznych i przeniknięcia ich do środowiska, może nastąpić
masowe zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz długotrwała lub tymczasowa degradacja walorów
środowiska przyrodniczego. Zasięg strefy zagrożeń tego rodzaju mieści się w szerokim
str. 90
przedziale od kilkunastu metrów do kilku kilometrów w zależności od rodzaju substancji, jej
ilości, warunków terenowych i meteorologicznych, szybkości przeciwdziałania przez
wyspecjalizowane służby oraz od ich technicznego wyposażenia.
Bardzo istotnym elementem zapobiegania zagrożeniom zdrowia ludzi jest wyprowadzenie
ruchu tranzytowego z miejscowości, oznakowanie tras przewozów drogowych materiałów
niebezpiecznych oraz stworzenie odpowiednich parkingów dla pojazdów przewożących tego
typu substancje. W projekcie zmiany Studium zapewniono dostateczną ilość miejsc
parkingowych.
8.10. Ocena projektu studium w aspekcie wpływu na zdrowie ludzi
Nie prognozuje się wpływu na zdrowie ludzi z tytułu wdrożenia dokumentu planistycznego,
jakim jest projekt zmiany Studium. Ustalenia projektu zmiany Studium wpłyną pozytywnie
na estetykę i wartości kulturowe (ochrona i wyeksponowanie zabytków), przyczynią się do
poprawy estetyki obszaru i jakości przestrzeni publicznej. Powstaną nowe miejsca
zamieszkania, pracy i wypoczynku.
Regulacja gospodarki ściekowej oraz odpadowej zaproponowanej w projekcie zmiany
Studium zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do gleb i wód, w tym głębiej
położonych wód podziemnych, z których czerpią ujęcia gminne oraz indywidualne
gospodarstwa.
Docelowy nakaz zaopatrzenia w wodę z instalacji gminnej w obrębie zwartej zabudowy
gwarantuje zaopatrzenie ludności w wodę dobrej jakości.
Realizacja ustaleń zawartych w projekcie zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego spowoduje tylko pewne zmiany poszczególnych
komponentów środowiska przyrodniczego.
W celu minimalizacji i ograniczenia negatywnych oddziaływań, winny być przewidziane
stosowne rozwiązania techniczne, technologiczne i organizacyjne. Rozwiązania te powinny
równoważyć negatywne oddziaływania o korzyści ekonomiczne.
W związku z realizacją ustaleń zawartych w projekcie zmiany studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego prognozuje się następujące zmiany
w środowisku przyrodniczym:
− nastąpi zmiana sposobu użytkowania gruntów, z rolniczego na cele nierolnicze,
w miejscach wskazanych pod zainwestowanie,
− na terenach objętych zmianami studium ulegnie zniszczeniu i przemieszczeniu warstwa
gleby wraz z wykształconą biocenozą,
− nastąpi zmiana charakteru krajobrazu poprzez eksploatację złóż kruszywa naturalnego.
Projektowane zapisy zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowanie
przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie spowodują ujawnienia się negatywnych oddziaływań
na ludzi.
W wyniku pracy biogazowni powstaje energia elektryczna i cieplna poprzez spalania biogazu.
Biogaz powstaje w wyniku fermentacji substratów pochodzenia rolniczego. Poprzez spalanie
biogazu następuje emisja zanieczyszczeń głównie dwutlenku azotu, dwutlenku siarki tlenku
węgla, węglowodorów. Emisja tych związków jest znacznie niższa ze spalania biogazu niż
np. ze spalania węgla kamiennego. Uciążliwość może stanowić emisja odoru. Wystąpienie
nieprzyjemnych odorów możliwe jest podczas przewozu oraz rozładunku surowca. Obecnie
standardy budowy biogazowni narzucają ograniczenie tego zjawiska.
Wpływ budowy biogazowni na zdrowie i jakość życia ludzi winien być zbadany na etapie
sporządzenia raportu dla planowanej inwestycji.
Obecnie na etapie sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko zmiany studium nie
prognozuje się znacznych negatywnych oddziaływań na zdrowie i jakość życia ludzi.
str. 91
W pobliżu planowanej eksploatacji kruszywa naturalnego nie są zlokalizowane zabudowania.
Zmiana krajobrazu oraz zwiększony hałas poprzez budowę nowych budynków, montaż paneli
fotowoltaicznych, budowa biogazowni, możliwość wystąpienia nieprzyjemnych odorów,
będzie to oddziaływanie na środowisko długotrwałe, stałe.
Wpływ ustaleń projektu Studium na zdrowie ludzi z tytułu wdrożenia przedmiotowego
dokumentu planistycznego
W związku z realizacją ustaleń projektu zmiany Studium powstaną nowe miejsca pracy w
usługach
i rzemiośle. Oznacza to poprawę sytuacji materialnej. W związku z widoczną presją
inwestycyjną, szczególnie w miejscowości Nowe Piekuty planowany rozwój funkcji
mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej małogabarytowej oraz usług i rzemiosła
można uznać za odpowiedź na potrzeby społeczeństwa.
Rozwój i intensyfikacja zagospodarowania są nieuniknione, w projekcie zmiany Studium, a
następnie w miejscowym planie zagospodarowania poprzez odpowiednie zasady
kształtowania zabudowy zadbano o wysoką jakość nowych obiektów i przestrzeni. Projekt
zmiany Studium zabezpiecza ochronę i wyeksponowanie walorów kulturowych, co powinno
mieć pozytywny wpływ na jakość przestrzeni publicznej i urodę krajobrazu, a co za tym idzie
możliwości rekreacji i poprawy kontaktów społecznych.
Dodać należy, że ustalenia projektu zmiany Studium przyczynią się do uporządkowanego
rozwoju funkcji mieszkalnych i usługowych. Nastąpi wzrost zatrudnienia – stały w nowych
obiektach usługowych, okresowy w trakcie realizacji poszczególnych inwestycji.
Wdrożenie ustaleń projektu zmiany Studium do nowych miejscowych planów ułatwi i skróci
proces inwestycyjny.
Ustalenia projektu zmiany Studium zapobiegają realizacji na terenie gminy urządzeń i
obiektów stanowiących źródło ponadnormatywnych zanieczyszczeń powietrza, hałasu i drgań
(dopuszczono mało uciążliwe dla środowiska funkcje terenu) i nie planuje się nowych
obszarów zabudowy narażonych na takie oddziaływania.
Warunki życia ludzi powinny ulec poprawie w związku z realizacją projektu zmiany Studium.
Realizacja nowych terenów osiedleńczych oraz utworzenia nowych miejsc pracy na terenach
dobrej lokalizacji przestrzennej, dobrych warunkach gruntowo – wodnych oraz
klimatycznych wpłynie pozytywnie na jakość warunków zamieszkiwania. Tereny
przeznaczone pod działalność gospodarczą mogą wpłynąć pozytywnie na lokalny rynek
pracy, a dzięki dobremu połączeniu komunikacyjnemu pozwoli na otwarcie rynku pracy dla
okolicznych miejscowości.
Zatem nie przewiduje się negatywnego oddziaływania rozwiązań zaproponowanych
w projekcie zmiany Studium na ludzi na terenie gminy Nowe Piekuty i w jej sąsiedztwie.
Należy przewidywać, iż rozwój różnych form zabudowy będzie miał pozytywny wpływ na
zdrowie ludzi tu przebywających, jednocześnie nie przyczyni się do pogorszenia warunków
życia mieszkańców gminy.
8.11. Szanse ochrony bioróżnorodności w świetle ustaleń projektu studium
Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody pod pojęciem
bioróżnorodności biologicznej rozumie się: „zróżnicowania żywych organizmów
występujących w ekosystemach, w obrębie gatunku i między gatunkami oraz zróżnicowanie
ekosystemów”.
Opierając się także na innych funkcjonujących w dostępnej literaturze definicjach (nieco
szerzej traktujących poziom ponadgatunkowy) przyjmuje się, że różnorodność biologiczna
oznacza „zmienność wewnątrzgatunkową (bogactwo puli genowej) wszystkich żyjących
str. 92
populacji, międzygatunkową (skład gatunków) oraz ponadgatunkową (różnorodność
ekosystemów i krajobrazów)”.
Celem ochrony przyrody w Polsce w zakresie różnorodności biologicznej jest m.in.
utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, zachowanie różnorodności
biologicznej, zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich
siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony.
Do głównych negatywnych czynników, które wpływają na różnorodność biologiczną
zaliczamy: zanieczyszczenie środowiska, zmiany stosunków wodnych w tym niewłaściwą
zabudowę hydrotechniczną i melioracje, rozwój infrastruktury przemysłowej, transportowej
i turystycznej oraz urbanizację terenów wiejskich, zmiany sposobu użytkowania gruntów,
nadmierne wykorzystanie zasobów przyrodniczych oraz globalne ocieplanie się klimatu.
Do zmian ilościowych i jakościowych flory i fauny przyczyniają się szczególnie działania
człowieka, w tym rozwój gminy Nowe Piekuty. Nie wyklucza się pozytywnych form
oddziaływania ludzi na zwierzęta np. przez rezerwowanie miejsca dla zieleni towarzyszącej
zabudowie, stanowiącej bazę pokarmową ptaków. Działalność inwestycyjna oznacza często
niszczenie roślinności, przecinanie barierami naturalnych tras migracji zwierząt. Szczególne
znaczenie ma realizacja inwestycji w obszarach dotychczas niezabudowanych. Wówczas
dojść może do osłabienia funkcjonowania środowiska, w tym ograniczenia siedlisk
występowania zwierząt. Dotyczy to zwłaszcza ptaków i gryzoni. Na niektórych terenach
roślinność rozwija się spontanicznie, co tworzy obraz zaniedbania. Często porośnięte działki
są miejscem gniazdowania ptaków lub służy jako baza pokarmowa.
Projekt zmiany Studium nie narusza obszarów ważnych dla zachowania różnorodności
biologicznej, rozumianej, jako zróżnicowanie żywych organizmów występujących w
ekosystemach,
w obrębie gatunku i między gatunkami oraz zróżnicowanie ekosystemów, w rejonie gminy.
W projekcie zmiany Studium wskazano tereny z ograniczeniami zabudowy.
Projekt zmiany Studium ustala, aby zasięgi stref ochronnych od planowanych inwestycji były
określone i uszczegółowione na etapie zmiany mpzp w oparciu o monitoringi i analizy
wykonywane w związku z procedurami środowiskowymi.
Przekształcenie gruntów rolnych związane z realizacją inwestycji może wiązać się z utratą
lęgowisk lub żerowisk ptaków, jednak dominacja użytków rolnych stwarza dużą dostępność
tego typu siedlisk. Zatem utrata ich niewielkiej części nie powinna wywołać znaczących
konsekwencji dla stabilności populacji ptaków krajobrazu rolniczego.
Wdrożenie ustaleń projektu zmiany Studium może oznaczać niekorzystne zmiany, włącznie z
lokalną degradacją flory. Jako zieleń towarzysząca zabudowie wprowadzane są gatunki nie
zawsze zgodne z siedliskiem. Do niszczenia szaty roślinnej dojdzie już w fazie realizacji
inwestycji. Prowadzone roboty budowlane na poszczególnych działkach mogą być przyczyną
degradacji flory, w tym drzew, również na terenach do nich przyległych. Uszkadzane mogą
zostać systemy korzeniowe, kora. Niejednokrotnie może dojść do wycinki ze względu na
trudności związane z realizacją robót. Z uwagi na fakt, iż takie zmiany będą miały charakter
punktowy
i dotyczą niewielkich przestrzeni, nie prognozuje się radykalnych przekształceń fauny i flory.
Planuje się odpowiednie urządzanie zieleni, m.in. poprzez lokalne zwiększenie
bioróżnorodności i bazy pokarmowej. Nasiona i owoce wielu krzewów sadzonych
w przydomowych ogrodach będą doskonałym pożywieniem dla ptaków, gryzoni i owadów.
Szansą na niwelację negatywnych skutków wdrożenia ustaleń związanych z nową zabudową,
jest wyznaczenie w projekcie zmiany Studium „minimalnego wskaźnika powierzchni
biologicznie czynnej".
W wyniku wdrożenia ustaleń projektu zmiany Studium do miejscowego planu oraz na etapie
realizacji inwestycji może zmniejszyć się nieznacznie udział zieleni wysokiej. Mogą też
str. 93
zniknąć nieuporządkowane tereny zieleni, tzw. dzikie enklawy stanowiące miejsca
gniazdowania i kryjówek. Może też dojść do bezpośredniego niszczenia pokrywy roślinnej
w trakcie realizacji poszczególnych inwestycji. Zmiany te jednak będą miały charakter
punktowy i zasięg lokalny. Pozostaną praktycznie bez istotnego wpływu na ekosystemy
sąsiednie.
Na skutek urządzania zieleni towarzyszącej zabudowie na każdej działce budowlanej
możliwy będzie wzrost bioróżnorodności. Mogą powstać nowe bazy pokarmowe dla ptaków
na skutek wprowadzania różnych gatunków roślin.
Nie prognozuje się istotnych zmian bioróżnorodności, zakłada się zwiększenie
bioróżnorodności na skutek nasadzeń zieleni przy budynkach na każdej zagospodarowanej
działce.
Projektowane zapisy zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie doprowadzą do ograniczenia bioróżnorodności.
Usunięcie bioróżnorodności na terenie powierzchniowej eksploatacji kruszywa naturalnego
oraz w miejscach powstania nowej zabudowy, będzie to oddziaływanie bezpośrednie,
długoterminowe.
8.12. Ocena projektu studium w aspekcie prawidłowości gospodarowania zasobami
przyrody
Zasoby naturalne to elementy środowiska geograficznego, które są uznawane przez człowieka
za użyteczne w warunkach: społecznych, ekonomicznych i technicznych, czasie i miejscu.
Zalicza się do nich, m.in. wody, roślinność naturalną, gleby, formy terenu, klimat, świat
zwierzęcy, minerały, źródła energii, krajobraz, przestrzeń i jej położenie geograficzne.
Powstały one w procesach przyrodniczych.
Projekt zmiany niniejszego Studium nie narusza zgodnych z zasadami zrównoważonego
rozwoju reguł w gospodarowaniu zasobami przyrody. Zgodnie z przepisami „równoważony
rozwój” oznacza rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania
działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej
oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości
zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno
współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.
W przypadku zasobów niewyczerpywalnych, ale zmienialnych, takich jak: woda i powietrze,
projekt zmiany Studium zapewnia ich odnawialność. Jest to bardzo istotne w przypadku
takiego zasobu jak woda. Wprowadzane w projekcie zmiany Studium inwestycje nie stanowią
inwestycji wodochłonnych. Ustalenia w zakresie ochrony wód i rozwoju gospodarki wodnościekowej zawarte w projekcie zmiany Studium w wystarczający sposób zabezpieczają jej
zasoby przed degradacją ilościową i jakościową.
Projekt zmiany Studium przyczyni się do poprawy jakości powietrza, gdyż instalacje służące
ochronie środowiska zapewnia jego ochronę.
W przypadku zasobów wyczerpywalnych i nieodnawialnych, takich jak: zasoby surowców
mineralnych, projekt zmiany Studium zapewnia również ich ochronę. Ustalenia w zakresie
ochrony surowców mineralnych zabezpieczają ich zasoby przed zagospodarowaniem, które
w przyszłości mogłoby utrudnić lub uniemożliwić podjęcie ich eksploatacji. Ustalono zakaz
zabudowy na terenach udokumentowanych złóż kruszywa.
W przypadku zasobów wyczerpywalnych, ale dość łatwo odnawialnych, takich jak: zasoby
przyrody ożywionej, to projekt zmiany Studium w sposób maksymalny ogranicza
oddziaływanie inwestycji na szatę roślinną i świat zwierzęcy. Umożliwia odnawianie tych
zasobów. Pod planowane inwestycje przeznaczane są tereny rolne, które są najmniej cenne
przyrodniczo.
str. 94
W przypadku zasobów wyczerpywalnych, ale trudno odnawialnych, np. gleb to projekt
Studium ogranicza do minimum przeznaczanie gruntów na cele nierolnicze zgodnie
z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Projekt zmiany Studium nakazuje, aby przy podejmowaniu decyzji o lokalizacji inwestycji
kierować się zasadą oszczędności terenu, tzn. przeznaczać na cele budowlane tereny o jak
najmniejszej powierzchni, umożliwiając realizację i funkcjonowanie planowanej inwestycji
oraz zachowanie dotychczasowej funkcji terenu pozwalającej na jego rolnicze wykorzystanie.
Fauna i flora
Zgodnie z art. 127 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska
„Ochrona zwierząt oraz roślin polega na:
1. zachowaniu cennych ekosystemów, różnorodności biologicznej i utrzymaniu
równowagi przyrodniczej,
2. tworzeniu warunków prawidłowego rozwoju i optymalnego spełnienia przez zwierzęta
i roślinność funkcji biologicznej w środowisku,
3. zapobieganiu lub ograniczaniu negatywnych oddziaływań na środowisko, które
mogłyby niekorzystnie wpłynąć na zasoby oraz stan zwierząt i roślin,
4. zapobieganiu zagrożeniom naturalnych kompleksów i tworów przyrody.”
Stan fauny i flory jest na danym terenie wyrazem funkcjonowania środowiska
przyrodniczego.
Przewiduje się, iż zmianie ulegnie powierzchnia biologicznie czynna terenów nie
zainwestowanych i przeznaczonych pod zabudowę.
Usuniecie fauny glebowej, roboty górnicze wykonywane podczas eksploatacji złoża oraz
posadowienia nowych budynków, wiatraków i montaż paneli słonecznych doprowadzą do
likwidacji pierwotnie istniejących zespołów roślinnych, będzie to oddziaływanie
długoterminowe, bezpośrednie, stałe.
Woda
Zgodnie z art. 97 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska
„ochrona wód polega na zapewnieniu ich jak najlepszej jakości, w tym utrzymaniu ilości
wody na poziomie zapewniającym ochronę równowagi biologicznej, w szczególności przez:
1. utrzymanie jakości wód powyżej albo co najmniej na poziomie wymaganym
w przepisach,
2. doprowadzenie jakości wód co najmniej do wymaganego przepisami poziomu, gdy nie
jest on osiągnięty”.
Zgodnie z art. 98 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska
„wody podziemne i obszary ich zasilania podlegają ochronie polegającej w szczególności na:
1. zmniejszeniu ryzyka zanieczyszczenia tych wód poprzez ograniczenie oddziaływania
na obszary ich zasilania,
2. utrzymaniu równowagi zasobów tych wód.”
Najpoważniejszym źródłem potencjalnych skażeń mogą być pojazdy mechaniczne.
Podobnie jak w przypadku powierzchni terenu i gleby oraz wód powierzchniowych, tak
i w przypadku wód podziemnych istotnym zagrożeniem mogą być substancje ropopochodne
w wyniku zaistnienia nieprzewidywalnych awarii.
W zależności od głębokości eksploatacji surowca oraz sposobu jego wydobywania istnieje
możliwość zarówno zakłócenia układu funkcjonowania wód wgłębnych jak i ich
chemicznego zanieczyszczenia, będzie to oddziaływanie długoterminowe, bezpośrednie.
str. 95
Powietrze
Zgodnie z art. 85 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska
„Ochrona powietrza polega na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności
poprzez:
1. utrzymywanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich
poziomów co najmniej na tych poziomach,
2. zmniejszenie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych gdy
nie są one dotrzymane.”
Podstawową przyczyną zanieczyszczenia powietrza jest emisja różnych substancji
powstających w procesach spalania paliw. Największą rolę w zanieczyszczeniu powietrza
odgrywają: dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek i dwutlenek węgla, pyły i węglowodory
oraz tzw. pylenie wtórne powodowane przez wiatry, unoszące pył z powierzchni ziemi
w okresach suchych.
Na poziomie lokalnym, czyli na poziomie tworzenia nowego ładu przestrzennego
przedmiotowego terenu, realizacja ochrony powietrza polega na ograniczeniu powstania
nowych zanieczyszczeń, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, przy uwzględnieniu
lokalnych walorów i wrażliwości środowiska.
Art. 72, ust. 1 Ustawy – Prawo ochrony środowiska, tworzy obowiązek uwzględniania
potrzeb w zakresie ochrony powietrza w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego.
Nie przewiduje się przekroczenia wartości zawartych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska
z dnia 24 sierpnia 2012 roku w sprawie poziomów niektórych substancji
w powietrzu (Dz. U. 2012, poz. 1031).
W wyniku ruchu pojazdów, emisji spalin z samochodów i sprzętu wydobywczego, budowa
i użytkowanie nowych budynków, montaż farm fotowoltaicznych oraz możliwość
wystąpienia nieprzyjemnych zapachów z pracy biogazowni nastąpi lokalne nie wielkie
zanieczyszczenie powietrza, będzie to oddziaływanie bezpośrednie, długoterminowe.
Zmiany w poszczególnych elementach środowiska, funkcjonowaniu środowiska i jego jakości
rzutują na zdrowie ludzi. Istotne znacznie ma wielkość emisji hałasu i zanieczyszczeń do
środowiska, jaka może być skutkiem realizacji projektowanego dokumentu, jak również
relacje przestrzenne terenów o różnych funkcjach, zwłaszcza terenów osiedleńczych do
potencjalnych ognisk zanieczyszczeń i źródeł hałasu.
Mając na uwadze pierwszy aspekt zmiany Studium, należy stwierdzić, że skala
spodziewanych emisji zanieczyszczeń nie będzie zagrażać zdrowiu ludzi, zarówno okresowo
przebywających na terenie inwestycji, jak i tym bardziej zamieszkujących pobliskie osiedla.
Oznacza to, że dopuszczalne normy zanieczyszczeń nie będą przekraczane. Uciążliwości
hałasowe, związane z fazą realizacji (zabudową i zagospodarowaniem nowych terenów czy
stworzeniem niezbędnej do ich funkcjonowania infrastruktury) będą miały charakter
bezpośredni, ale jedynie chwilowy lub krótkoterminowy i lokalny.
Pojawiające się uciążliwości akustyczne, których źródłem będzie planowana zabudowa będą
występowały w obszarze samej inwestycji i nie będą zakłócać klimatu akustycznego terenów
sąsiednich.
Uciążliwości hałasowe z ruchu drogowego związanego z transportem materiałów
budowlanych będą chwilowe, w związku z czym można je uznać za akceptowalne.
W projekcie nie przewiduje się usług uciążliwych dla całego obszaru. Ustalono ograniczenie
uciążliwości akustycznych pochodzących ze źródeł hałasu o natężeniu ponadnormatywnym,
poprzez zabezpieczenia techniczne lub zmianę technologii i urządzeń oraz hałas i wibracje
przekraczające dopuszczalne poziomy nie mogą sięgać poza obręb działki, na której są
wytwarzane. Dlatego nie prognozuje się wzrostu oddziaływania hałasu pochodzącego
str. 96
z terenów dróg lub innych, na skutek wdrożenia zapisów projektu zmiany Studium. Warunki
akustyczne powinny wręcz ulec poprawie.
Ustalenia projektu zmiany Studium nie generują powstania nowych obszarów, gdzie na stałe
przebywają
ludzie,
narażonych
na
niedotrzymanie
norm
promieniowania
elektromagnetycznego w środowisku.
Projekt zmiany Studium nie generuje powstania obszarów zagrożonych poważnymi awariami.
Warunki życia nie powinny ulec pogorszeniu, chociaż mogą być odczuwalne pewne zmiany
krajobrazu lub zwiększenie natężenia ruchu komunikacyjnego.
Powierzchnia ziemi
Gleba jest bardzo istotnym elementem środowiska przyrodniczego, pełni szereg kluczowych
funkcji środowiskowych, społecznych i ekonomicznych istotnych dla życia.
Z gleby rolnictwo i leśnictwo czerpie wodę i składniki pokarmowe. Gleba jest jednocześnie
najważniejszym elementem rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Aby gleba mogła spełniać
swoje funkcje konieczne jest utrzymanie jej w dobrym stanie.
W Ustawie z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych określono zasady
ochrony gleb, m. in. ograniczanie przeznaczenia ich na cele nierolnicze i nieleśne,
zapobieganie procesom degradacji i dewastacji oraz rekultywację gruntów.
Zgodnie z art. 126.2. Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska
„podejmując eksploatację złoża kopaliny lub prowadzący tę eksploatację jest obowiązany
przedsiębrać środki niezbędne do ochrony zasobów złoża, jak również do ochrony
powierzchni ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych, sukcesywnie prowadzić
rekultywację terenów poeksploatacyjnych oraz przywracać do właściwego stanu inne
elementy przyrodnicze.
Projektowane ustalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego przyczynią się do przekształcenia gruntów.
Eksploatacja złóż oraz powstanie nowej zabudowy doprowadzi do zmiany dotychczasowego
ukształtowania powierzchni terenów w miejscach inwestycji.
Prowadzenie eksploatacji złoża kruszywa naturalnego oraz posadowienie nowej zabudowy,
farm fotowoltaicznych spowoduje trwałe przekształcenie terenu, pierwotna rzeźba ulegnie
całkowitemu przekształceniu, będzie to oddziaływanie bezpośrednie, długoterminowe, stałe,
negatywne.
Klimat
Klimat określony jest w literaturze jako stan atmosfery, wyrażony w wartościach średnich
poszczególnych elementów meteorologicznych na okres wieloletni. W skali lokalnej na
warunki klimatyczne decydujący wpływ ma: rzeźba terenu, pokrycie i użytkowanie terenu,
obecność zbiorników wodnych, terenów podmokłych i zabagnionych. Klimat jest elementem
środowiska, który sam w sobie nie stanowi zagrożeń dla środowiska przyrodniczego, za
wyjątkiem niektórych zjawisk określanych jako katastrofy.
Planowane ustalenia przedmiotowego projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie spowodują zmian mikroklimatu
na terenie gminy oraz terenów gmin sąsiednich.
Zasoby naturalne
Surowce, które człowiek czerpie ze środowiska przyrodniczego dla swoich potrzeb,
nazywamy zasobami naturalnymi Ziemi, których głównym źródłem są: litosfera, hydrosfera,
biosfera i atmosfera.
str. 97
Ze względu na warunki powstawania surowce naturalne dzielimy na nieorganiczne: powietrze
atmosferyczne, surowce mineralne, gleby i wody (z mineralnymi), oraz organiczne: rośliny
i zwierzęta lądowe, wód śródlądowych i morskich.
Na terenie Gminy Nowe Piekuty występują zasoby kruszywa naturalnego, które będą
eksploatowane z udokumentowanego złoża oraz tereny perspektywicznego przeznaczenia pod
żwirownie.
Eksploatacja złóż wpłynie bezpośrednio na stan środowiska, będzie to działanie długotrwałe,
stałe do chwili wyczerpania się zasobów kruszywa naturalnego.
Planowane ustalenia przedmiotowego projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie wpłynie negatywnie na zasoby
naturalne tych terenów.
8.13. Ocena projektu studium w aspekcie przewidywanych zmian w krajobrazie
Przewidywane w projekcie zmiany Studium zmiany krajobrazu gminy Nowe Piekuty należy
rozpatrywać w aspekcie relacji planowanego zainwestowania do terenów już
zainwestowanych i terenów otwartych oraz skali planowanego przyszłego zainwestowania.
Pierwszy z aspektów odnosi się do oceny tendencji w rozwoju przestrzennym gminy
w zakresie zabudowy, tzn. przeanalizowania, czy rozwój ten prowadzi do rozproszenia
zabudowy w terenach otwartych i czy jest przejawem dążności do jej koncentracji. Aspekt ten
jest bardzo istotny i ma związek z gospodarowaniem przestrzenią krajobrazową.
W długoterminowej prognozie ustalenia projektu zmiany Studium prowadzą do koncentracji
zabudowy (zainwestowania) z dużą korzyścią dla otwartości krajobrazu. Ustalenia projektu
projektowane zmiany Studium przyczynią się do poprawy jakości przestrzeni i ładu
przestrzennego gminy Nowe Piekuty.
Natomiast w odniesieniu do drugiego aspektu oceny projektu Studium pod względem zmian
w krajobrazie, który sprowadza się do oceny stopnia harmonizacji z otoczeniem nowych
obiektów w krajobrazie, to stwierdzić należy, że obiekty w zależności od ostatecznych form
kubaturowych, stanowić będą trwały i znaczący akcent architektoniczny. Obiekty te
niejednokrotnie widoczne będą ze znacznej odległości, co też niewątpliwie może być
bezpośrednią, negatywną ingerencją w krajobraz. Teren gminy Nowe Piekuty nie jest
zaliczany do obszarów o wysokich walorach krajobrazowych.
Projektowany dokument wprowadza elementy harmonizujące planowaną zabudowę
z otaczającym krajobrazem, poprzez wprowadzenie, m.in. nasadzeń zieleni wokół tych
inwestycji, harmonizowanie zabudowy. Projekt zmiany Studium ustala standardy zabudowy i
zasady zagospodarowania terenów, które zostaną wprowadzone do planów miejscowych, a
następnie do Projektów budowlanych. Zasada zachowania ładu przestrzennego będzie
spełniona.
Realizacja inwestycji na terenie wskazanym zmianą studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty wpłynie lokalnie na walory
krajobrazowe terenu. Eksploatacja złóż kruszywa naturalnego wpłynie na zmianę
ukształtowania terenu, powstanie nowej zabudowy, paneli fotowoltaicznych wpłynie na
walory krajobrazowe terenów przeznaczonych pod inwestycje.
Przeznaczenie gruntów rolnych pod powierzchniową eksploatacje kruszywa naturalnego,
powstanie nowej zabudowy, farmy fotowoltaicznej, będzie to oddziaływanie bezpośrednie,
długoterminowe.
str. 98
8.14. Ocena projektu studium w aspekcie wpływu na zabytki i dobra kultury
Zabytki
Według otrzymanego pisma od wojewódzkiego konserwatora zabytków na terenie gminy
zlokalizowane są stanowiska archeologiczne oraz obiekty zabytkowe. Wydobywanie
kruszywa naturalnego w strefie konserwatorskiej należy uzgodnić z organem ochrony
zabytków zakres robót budowlanych oraz ewentualnych wymogów prowadzenia robót
ziemnych pod nadzorem archeologiczno – konserwatorskim lub przeprowadzenia
archeologicznych badań ratunkowych przed przystąpieniem do inwestycji na zasadach
określonych w przepisach odrębnych.
Na obszarze gminy występują budynki zabytkowe oraz zabytkowe cmentarze z okresu I i II
wojny światowej. Zapisy projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego nie wpłyną negatywnie na istniejące zabytki w gminie.
Prowadzona eksploatacja kruszywa naturalnego na terenach stanowisk archeologicznych
będzie oddziaływaniem długoterminowym, bezpośrednim.
Dobra materialne
W związku ze zmianą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
nie prognozuje się negatywnego wpływu na dobra materialne terenów objętych zmianą oraz
sąsiednich.
Ustalenia projektu zmiany Studium zapewniają ochronę zabytków i zasobów dziedzictwa
kulturowego, zlokalizowanych na terenie gminy Nowe Piekuty. Zapisy projektu zmiany
Studium są zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad
zabytkami.
Jednym z obowiązków nałożonych na gminę jest „uwzględnienie zadań ochronnych
w planowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska”. Realizacji tego zadania
ma służyć gminna ewidencja zabytków, o której jest mowa w przepisach ustawy o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami.
Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Wójt Gminy
powinien opracować program opieki nad zabytkami i uwzględnić ustalenia tego programu
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Gmina Nowe Piekuty nie
sporządziła gminnego programu opieki nad zabytkami.
9. PRZEWIDYWANE ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU STUDIUM
9.1. Przewidywane znaczące oddziaływania na środowisko
Na terenie wskazanym opracowaniem zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9
listopada 2010r. i późn. zm. (Dz. U. Nr 213 poz. 1397) w sprawie określenia rodzajów
przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, przewiduje się przedsięwzięcia
mogące znacząco oddziaływać na środowisko:
− §3 ust. 1 w pkt. 40 „wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż
wymienione w §2 ust.1 pkt. 27 lit. a,
a) bez względu na powierzchnię obszaru górniczego:
- na terenie gruntów leśnych lub odległości nie większej niż 100m od nich,
b) z obszaru górniczego o powierzchni większej niż 2ha lub o wydobyciu większym niż
20000m3 na rok, inne niż wymienione w lit. a.”
Tereny przeznaczone do wydobycia metodą odkrywkową złóż kruszywa naturalnego
zlokalizowane są w znacznych odległościach od terenów zabudowanych, część obszarów tuż
str. 99
przy terenach leśnych. Są to tereny porośnięte niską roślinnością trawiastą, użytkowane
rolniczo.
− §3 ust. 1 pkt 53 zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą
b) Nieobjęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż - 2ha na
obszarach innych niż wymienione w tiret pierwszej.
Tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zlokalizowane
w zwartej zabudowie wsi, porośnięte niską roślinnością trawiastą oraz część stanowią grunty
orne.
− §3 ust. 1 pkt 45 instalacje do produkcji paliw z produktów roślinnych,
z wyłączeniem instalacji do wytworzenia biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy z dnia
10 kwietnia 1997 r. – prawo energetyczne (Dz.U. z 2006r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.)
o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5MW lub wytwarzających
ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja
energii elektrycznej.
Planowana biogazownia o mocy 1,2MW, na terenie użytkowanym rolniczo tuż przy wieży
telefonii komórkowej.
− §3 ust. 1 pkt 52 zabudowa przemysłowa, w tym zabudowa systemami fotowoltaicznymi, lub
magazynowa, wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, o powierzchni zabudowy nie
mniejszej niż:
b)1ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a.
Obszar przeznaczony pod panele fotowoltaiczne wynosi ok. 2ha. Teren użytkowany rolniczo,
porośnięty niską roślinnością trawiastą.
− §3 ust. 1 pkt 6 instalacje wykorzystujące do wytworzenia energii elektrycznej energię
wiatru inne niż wymienione w §2 ust. 1 pkt 5:
b)o całkowitej wysokości nie niższej niż 30m.
Na terenie gminy przewiduje się pojedyncze „elektrownie wiatrowe” do wysokości 30m,
dlatego nie przewiduje się potencjalnych i znaczących oddziaływań na środowisko
przyrodnicze.
Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe
Piekuty dopuszcza możliwość budowę przydomowych elektrowni wiatrowych przy zabudowie
na własne potrzeby gospodarstwa.
9.2.Definicje i kryteria oddziaływań
W zależności od przeznaczenia terenu, jego zagospodarowanie może generować pozytywne korzystne, jak i negatywne – niekorzystne oddziaływania na środowisko.
Istotne jest przewidywanie negatywnych – niekorzystnych oddziaływań, ze względu na fakt,
że najczęściej powstają one w wyniku zmian w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu. Aby
im zapobiegać, bądź je minimalizować, istnieje konieczność identyfikacji tego rodzaju
oddziaływań. W obowiązującym obecnie prawie brak jest definicji „negatywnych
oddziaływań na środowisko”. Zatem dla potrzeb projektu zmiany Studium przyjęto, że
jakkolwiek prowadzą one do pogorszenia stanu środowiska, bądź zmiany charakterystyki jego
konstytutywnych cech, to spodziewana skala zmian nie uprawdopodabnia naruszenia
określonych prawem standardów jakości środowiska.
Również „termin znaczące oddziaływania na środowisko” nie jest zdefiniowany
w obowiązujących ustawach i rozporządzeniach.
Zatem przyjęto, że o znaczącym oddziaływaniu na środowisko można mówić w sytuacji
dużego prawdopodobieństwa naruszenia standardów jakości środowiska, bądź degradacji
str. 100
z nieodwracalną (włącznie) szczególnie cennych walorów przyrodniczych lub krajobrazu.
Znaczące oddziaływania prowadzą też do deregulacji środowiska,
przejawiającej się okresowym lub trwałym zakłóceniem procesów naturalnych, np.
− hydrologicznych jak: podtopienia, przesuszenia;
− glebotwórczych: jałowienie gleby;
− rzeźbotwórczych: aktywizacja erozji;
− ekologicznych: fragmentacja środowiska),itp.
Gradację negatywnych oddziaływań uzupełniono o: oddziaływania słabe - pomijalne
i oddziaływania umiarkowane.
W analizie oddziaływań znaczenie mają tylko oddziaływania umiarkowane – dlatego, że
trwające w dłuższym okresie czasu mogą przeradzać się (w skutkach) w oddziaływania
znaczące oraz oddziaływania znaczące – dlatego, że nie ograniczane już we wczesnej fazie
funkcjonowania nowego zagospodarowania terenu mogą prowadzić do nieodwracalnych
negatywnych zmian w środowisku, względnie do zmian odwracalnych, ale bardzo dużym
kosztem. Oddziaływania umiarkowane wymagają działań minimalizujących negatywne
skutki, a oddziaływania znaczące – działań mitygujących (realnie do poziomu
umiarkowanego), bądź rozwiązań alternatywnych.
Spośród rodzajów oddziaływań najwięcej trudności w ich identyfikacji nastręczają
oddziaływania skumulowane, rozumiane jako te, które wynikają z złącznego działania
skutków realizacji analizowanego przedsięwzięcia (planu, programu, strategii itp.), a także
skutków spowodowanych przez inne działania, obecnie występujące, dokonane w przeszłości,
bądź przewidywane. Trudności te wynikają głównie z braku danych dotyczących możliwych
przyszłych działań (oddziaływań), ale również niewystarczających informacji
o zrealizowanych (i będących źródłem oddziaływań) przedsięwzięć. Wspomniane trudności
są szczególnie trudne do przezwyciężenia w przypadku prognozy oddziaływań takiego
dokumentu, jak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego,
sporządzonego na dużym poziomie ogólności.
9.3. Prognoza oddziaływań
W projekcie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy Nowe Piekuty wyznacza się na terenach dotychczas niezainwestowanych nowe
funkcje o różnym przeznaczeniu.
Przekształcenie części terenów otwartych w tereny zainwestowane będzie następować
etapami poprzez realizację ustaleń zawartych w kolejno sporządzanych miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego dla poszczególnych terenów. Miejscowe plany nie mogą
być sprzeczne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy Nowe Piekuty. Zadaniem projektu studium, w kontekście niniejszej prognozy, jest
wyznaczanie ogólnych zasad i kierunków zagospodarowania terenów gminy
z uwzględnieniem wzajemnego powiązania funkcji względem siebie oraz wprowadzenie
zapisów minimalizujących potencjalne konflikty przestrzenne oraz możliwe negatywne
oddziaływania na środowisko przyrodnicze. Celem prognozy jest zbadanie oraz wstępna
ocena skutków ustaleń zapisów zawartych w projekcie zmiany studium pod kątem wpływu na
środowisko.
Zakłada się, że dotychczasowe oddziaływanie na środowisko i krajobraz zostaną utrzymane
na zróżnicowanym, ale ogólnie zadowalającym poziomie.
Ze wzrostem urbanizacji nieunikniony będzie wzrost presji na środowisko przyrodnicze
i krajobraz gminy jak również na tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie.
Nowe zainwestowanie nieznacznie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko
przyrodnicze, będzie również generować pozytywne zjawiska np. zwiększenie zasobów
str. 101
mieszkalnych, zwiększenie ilości miejsc pracy, podniesienie komfortu obsługi
komunikacyjnej, miejsc koncentracji np. usługowo - mieszkaniowych, przez co poprawią się
warunki życia ludności lokalnej.
Ograniczenie negatywnych oddziaływań można osiągnąć poprzez zastosowanie różnych
metod bezpośrednich lub pośrednich ochrony, wprowadzanie działań minimalizujących
represję na środowisko lub wdrażanie kompensacji przyrodniczej.
W zagospodarowaniu przestrzennym ważna jest świadomość pojawiania się nieuniknionych
presji, w związku z powstającymi inwestycjami oraz odpowiedzialność za ich wprowadzanie
do środowiska, wraz z wdrażaniem odpowiednich środków ochrony.
Ze względu na formę zmiany studium oraz rozległy teren opracowania, dotychczasowe
zagospodarowanie trudno jest określić wielkość i charakter oddziaływań jakie powstaną
w związku z realizacją planowanych inwestycji.
9.4. Przewidywane oddziaływania na obszary Natura 2000
Na terenie gminy nie ma obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie
chronionych. Najbliżej położone Obszary Natura 2000 to:
− Specjalne Obszary Ochrony Ostoja w Dolinie Górnej Narwi (PLH200010), oddalona
o ok. 12 km od miejscowości Nowe Piekuty;
− Obszary Specjalnej Ochrony Dolina Górnej Narwi (PLC200002), oddalona o ok. 12 km
od miejscowości Nowe Piekuty;
− Obszary Specjalnej Ochrony Bagienna Dolina Narwi (PLB200001), oddalona o ok. 17
km od miejscowości Nowe Piekuty.
Zakłada się, że dotychczasowe i planowane zagospodarowanie terenu nie będzie negatywnie
oddziaływać na obszary Natura 2000 położone w sąsiedztwie gminy Nowe Piekuty.
9.5. Definicje
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko narzuca obowiązek analizy oddziaływań na obszary Natura 2000 dokumentów
związanych z planowaniem przestrzennym.
Zgodnie z Dyrektywą Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1995 r. wykonanie prac
budowlanych lub innych instalacji lub systemów oraz inne ingerencje w otoczenie naturalne
i krajobraz, wiąże się włącznie z wydobywaniem surowców mineralnych.
W odniesieniu do obszarów Natura 2000 pojęcie znaczącego negatywnego oddziaływania,
jest zdefiniowane w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko jako oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000,
w tym w szczególności działania mogące: pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk
gatunków roślin i zwierząt, dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000
lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura
2000 lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi
obszarami.
9.6. Prognoza oddziaływań
Jednym z najważniejszych celów ochrony przyrody stojących przed krajami Unii
Europejskiej jest ochrona różnorodności biologicznej, poprzez zachowanie naturalnych
str. 102
siedlisk oraz dzikich gatunków flory i fauny. W celu osiągnięcia tego celu utworzono spójną
Europejską Sieć Ekologiczną, tzw. Natura 2000.
Dotyczy ona zrównoważonego gospodarowania zasobami przyrodniczymi oraz ich stałym
monitoringiem.
Podstawę prawną ochrony europejskiej flory i fauny stanowią:
− Dyrektywa Rady 79/409/EEC z 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków - dyrektywa
ptasia;
− Dyrektywa Rady 92/43/EEC z 1992 roku w sprawie ochrony naturalnych siedlisk i dzikiej
flory i fauny – dyrektywa siedliskowa.
Mając na względzie zakres projektu zmiany Studium oraz stan ochrony i integralności
obszarów Natura 2000, można stwierdzić, że wykonanie projektu zmiany Studium nie będzie
generować negatywnych oddziaływania na obszary Natura 2000, położone poza terenem
gminy Nowe Piekuty.
Warunki ograniczenia użytkowania terenów oraz sposobu ich zagospodarowania wynikają
z objęcia szczególną ochroną, wynikającą bądź z przepisów ogólnie obowiązujących lub
powinny być określone w trybie odpowiednich procedur.
Nie przewiduje się negatywnego znaczącego oddziaływania zmiany Studium na faunę
obszaru Natura 2000.
Ustalenia projektu zmiany Studium w zakresie gabarytów budynków ich form
architektonicznych oraz proporcji zagospodarowania poszczególnych działek, zapewnią
zachowanie względnego ładu przestrzennego.
10. OCENA
ROZWIĄZAŃ
FUNKCJONALNO
W ASPEKTACH ŚRODOWISKOWYCH
–
PRZESTRZENNYCH
10.1. Ocena zgodności projektu studium z uwarunkowaniami ekofizjograficznym
Ustalenia projektu zmiany Studium uwzględniają podstawowe uwarunkowania
ekofizjograficzne, w tym przydatność terenów dla zagospodarowania przestrzennego.
Dopuszczają one lokalizację inwestycji w terenach najbardziej przydatnych pod
budownictwo.
10.2. Ocena ustaleń projektu studium w aspekcie zgodności z przepisami prawa
z zakresu ochrony środowiska
Ustalenia projektu zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie są sprzeczne z przepisami ogólnymi
skodyfikowanymi
w prawodawstwie ekologicznym.
Uwzględniają one podstawowe zasady ochrony środowiska polegające, w szczególności na
racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska, zgodnie
z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom.
na obszarach chronionych na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie
przyrody.
10.3. Ocena projektu studium w aspekcie jego wpływu na obszary objęte ochroną
prawną na podstawie ustawy o ochronie przyrody
Ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, polega na zachowaniu,
równoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody.
str. 103
Projekt zmiany Studium wyklucza z lokalizacji inwestycji obszary objęte ochroną prawną
oraz planowane do objęcia ochroną prawną na podstawie przepisów ustawy, które
zlokalizowane są w granicach gminy Nowe Piekuty. Projektowany dokument nie będzie
stanowił zagrożenia dla obszarów objętych ochroną prawną oraz dla celów ochrony przyrody.
10.4. Ocena projektu studium w aspekcie jego wpływu na obszary objęte ochroną
prawną na podstawie ustawy Prawo wodne
Ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy Prawo wodne, polega na zachowaniu,
równoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody.
Projekt zmiany Studium wyklucza z lokalizacji inwestycji obszary objęte ochroną prawną
oraz planowanych do objęcia ochroną prawną na podstawie przepisów ustawy, które
zlokalizowane są w granicach gminy Nowe Piekuty. Projektowany dokument nie będzie
stanowił zagrożenia dla obszarów objętych ochroną prawną oraz dla celów ochrony wód.
11. PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ MAJĄCYCH NA CELU ZAPOBIEGANIE,
OGRANICZANIE LUB KOMPENSACJĘ PRZYRODNICZĄ NEGATYWNYCH
ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO MOGĄCYCH BYĆ REZULTATEM
REALIZACJI PROJEKTU STUDIUM
11.1. Działania mające na celu zapobieganie negatywnym oddziaływaniom
Jako narzędzia oraz działania zapobiegające powstawaniu negatywnych oddziaływań na
środowisko i sąsiednie obszary Natura 2000 (położone poza terenem gminy Nowe Piekuty)
projekt zmiany przedmiotowego Studium wskazuje Raporty oddziaływania na środowisko
oraz procedurę uzyskiwania decyzji środowiskowej, od wyników których uzależniona jest
możliwość realizacji poszczególnych przedsięwzięć.
Istotne są również zapisy projektu wykluczające ewentualne uciążliwości nowych funkcji
poza granicami terenu wyznaczonego na ten cel. Zapisy te obejmują, m. in. takie ustalenia
jak:
− zagospodarowanie terenów powinno następować, w jak najwyższych standardach
architektonicznych, z poszanowaniem podstawowych zasad ładu przestrzennego
i zrównoważonego rozwoju, a w szczególności ochrony krajobrazu oraz ochrony
środowiska;
− nowe funkcje oraz zmiany funkcji terenów określone w projekcie zmiany Studium nie
mogą powodować przekroczeń standardów jakości środowiska;
− inwestycje mogą być lokalizowane pod warunkiem, że planowane przedsięwzięcie nie
będzie sprzeczne z ustaleniami przyjętymi dla danej strefy lub formy ochrony prawnej
lub planistycznej na danym obszarze oraz nie będzie powodować uciążliwości na
położonych w sąsiedztwie terenach zabudowy mieszkaniowej,
− lokalizację urządzeń i sieci infrastruktury technicznej dopuszczono w miejscach
wyznaczonych na rysunku zmiany studium oraz nie wyznaczonych rysunkiem zmiany
studium na wszystkich terenach pod warunkiem, że nie naruszy to podstawowej funkcji
terenu oraz warunków krajobrazu naturalnego i ustaleń obszarów ochrony prawnej
i planistycznej.
Utrzymanie dobrej jakości powietrza można uzyskać przez ograniczenie stosowania
szkodliwych dla środowiska technologii, zmniejszenie oddziaływania obszarów niskiej emisji
(paleniska domowe, osiedlowe kotłownie), stworzenie warunków rozwoju dla gazyfikacji
całej gminy (budowy sieci gazowej wysokiego ciśnienia i stacji redukcyjnych, doprowadzenie
sieci do miejscowości o zwartej zabudowie), likwidację lub modernizację kotłowni
str. 104
tradycyjnych (zmiana nośnika energii z węgla, np. na gaz lub paliwa ekologiczne), poprawę
nawierzchni dróg, budowę obejść drogowych miejscowości obciążonych ruchem
samochodowym, a przede wszystkim poprzez zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł
odnawialnych.
Zgodnie z art. 10 ust. 2a ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy dla urządzenia wytwarzającego energię z odnawialnych źródeł energii o mocy
przekraczającej 100kW, obowiązkowo ustala się obszary ich rozmieszczenia wraz ze strefami
ochronnymi związanymi z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu
terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy Prawo Energetyczne „odnawialne źródło energii” to źródło
wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego,
energię geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną
z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania
lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątek roślinnych i zwierzęcych. Rozwój bardziej
przyjaznych środowisku alternatywnych źródeł energii jest jednym z najbardziej skutecznych
sposobów zapobiegania degradacji środowiska. Wykorzystywanie odnawialnych źródeł
energii pozwala uniknąć lub zmniejszyć emisję zanieczyszczeń atmosfery, zużycie wody,
zanieczyszczenia cieplne, odpady, hałas oraz ujemne skutki wynikające z przemysłowego
zagospodarowania terenu.
Jednocześnie w obiektach nowo wznoszonych należy stosować nowoczesne rozwiązania
techniczne o wysokiej sprawności użytkowej tj.:
− nowoczesne rozwiązania źródeł ciepła opartych o kotły grzewcze o wysokiej sprawności
opalanych paliwem ciekłym lub gazowym,
− instalacje grzewcze wyposażone w urządzenia regulacyjne pozwalające na oszczędną ich
eksploatację,
− instalacje grzewcze i ciepłej wody użytkowej wyposażone w urządzenia pomiarowe,
umożliwiające indywidualne rozliczanie, co skłania użytkowników do działań
zmierzających do oszczędzania energii,
− właściwą izolację termiczną instalacji, co zminimalizuje niepożądane straty ciepła,
− budynki o przegrodach charakteryzujących się małym współczynnikiem przenikania
ciepła, co najmniej nie przekraczającym obowiązujących normatywów.
Wykaz inwestycji planowanych do realizacji na terenie Gminy Nowe Piekuty
− budowa biogazowni - 2015-2027;
− termomodernizacja budynków szkolnych i budynku Urzędu Gminy - 2015-2027;
− wymiana instalacji c.o. w szkołach, Domu Nauczyciela i Ośrodkach Zdrowia
i innych obiektach użyteczności publicznej z węglowych na ekologiczne - 2015-2027.
W chwili obecnej na terenie gminy nie funkcjonują farmy wiatrowe.
Mała elektrownia wiatrowa to elektrownia wiatrowa o niewielkiej mocy mająca zastosowanie
w zasilaniu dedykowanych odbiorników małej mocy. Często Małe Elektrownie Wiatrowe
(MEW) zwane są Przydomowymi Elektrowniami Wiatrowymi. Określenie czy dana
elektrownia zalicza się do grupy małych zależy od wielkości jej łopat. Jeżeli średnica wirnika
nie przekracza 2 m to przyjmuje się, że są to małe elektrownie wiatrowe.
Małe elektrownie wiatrowe wykorzystywane są najczęściej do zasilania budynków
mieszkalnych, rolnych oraz letniskowych. W zależności od zużycia energii oraz dostępnych
lokalnie zasobów wiatru.
Precyzyjną definicję małej elektrowni wiatrowej określa norma IEC 61400-02.
W praktyce dla gospodarstw rolnych oraz mniejszych zakładów przemysłowych potrzebne
mogą być elektrownie wiatrowe o mocy między10 kW i 60 kW.
str. 105
Na terenie Gminy Nowe Piekuty należy wziąć pod uwagę rozwój małych turbin wiatrowych
(MTW), wykorzystywanych na potrzeby własne właściciela, m.in. do oświetlenia domów,
pomieszczeń gospodarczych, ogrzewania. MTW mają liczne zalety, do których zaliczyć
można:
− odporność na silne wiatry, cyklony, nawałnice;
− łatwiejszą instalację w porównaniu z dużymi turbinami;
− brak linii przesyłowych, co powoduje, że nie występują straty przesyłu i koszty
eksploatacyjne, inwestycyjne oraz konserwacyjne z tym związane;
− potencjalnie małe oddziaływanie na środowisko;
− brak wywierania istotnego wpływu na krajobraz, gdyż można je wkomponować
w otocznie, a nawet traktować jako elementy dekoracyjne.
Zaletą wykorzystania energii słonecznej jest brak jej negatywnego oddziaływania na
środowisko.
W Gminie Nowe Piekuty energia słoneczna powinna stanowić jedno z głównych
alternatywnych źródeł energii. Szczególnie latem może być wykorzystywana do
podgrzewania wody użytkowej, suszenia płodów rolnych, w tym np. biomasy
wykorzystywanej do spalania. Preferowanym kierunkiem rozwoju energetyki słonecznej jest
instalowanie indywidualnych kolektorów na domach mieszkalnych i budynkach użyteczności
publicznej w Gminie.
Energia słoneczna na terenie Gminy może być również wykorzystywana jako energia
elektryczna przetworzona poprzez ogniwa fotowoltaiczne. Ogniwa fotowoltaiczne podobnie
jak termiczne kolektory słoneczne, są obecnie najczystszymi urządzeniami do produkcji
energii. W przypadku kolektorów jest to energia cieplna, natomiast w przypadku ogniw
energia elektryczna.
Gmina Nowe Piekuty położona jest poza obszarami występowania złóż wód geotermalnych.
W związku z czym gmina Nowe Piekuty nie posiada możliwości technicznych wykorzystania
na potrzeby cieplne niniejszego źródła energii odnawialnej.
Gmina dysponuje dużym potencjałem biogazu, który zostanie wykorzystany w projektowanej
obecnie biogazowni, wg wykonanych obliczeń wynosi on 5 320 042,6 m3/rok. Tak duża
wielkość wynika z dużego pogłowia zwierząt i dużego areału użytków rolnych.
W tym miejscu warto podkreślić, że rozwój biogazowni jest jednym z celów wyznaczonych
w dokumencie „Polityka energetyczna Polski do 2030”. Głównym założeniem „Kierunków
rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce w latach 2010-2020” jest budowa do 2020r.
biogazowni wykorzystujących biomasę pochodzenia rolniczego w każdej gminie, która
posiada warunki do uruchomienia takiego przedsięwzięcia.
Biogazownia jest pewnym i stabilnym źródłem energii cieplnej i elektrycznej oraz
charakteryzuje się znikomym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze. Ponadto
biogazownia może pełnić rolę lokalnego, ekologicznego źródła prądu i ciepła, które
w znacznym stopniu może uniezależnić odbiorców od stale rosnących cen nośników energii.
Jej produktami będą energia cieplna i elektryczna na potrzeby własne technologiczne
biogazowni oraz do ogrzewania pobliskich domostw lub podmiotów gospodarczych.
Budowa lokalnej biogazowni oprócz możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii
na potrzeby energetyczne gminy, pozwoli również na długofalową aktywizację lokalnego
sektora rolniczego. Powstanie biogazowni wpłynie na wzrost zagospodarowania nieużytków,
bądź na wykorzystanie nadwyżek produkcji rolnej. Dzięki temu, że dostawy substratów są
kontraktowane długoterminowo, jest to bezpieczna i perspektywiczna forma współpracy dla
rolników, która zapewnia stałe, gwarantowane dochody. Szacuje się, że około 70% kosztów
operacyjnych biogazowni w ciągu roku stanowi zakup substratów, co przy instalacji o mocy 1
MW przekłada się na kwotę w przedziale od 1 mln od 1,5 mln złotych.
str. 106
Lokalni dostawcy będą mieli zapewnioną możliwość znacznego zwiększenia swoich
przychodów. Ilość sztuk bydła na terenie gminy – 13 593, co pozwala oszacować potencjał
produkcji biogazu na poziomie 5 089 762,92 m3/rok.
Na terenie Gminy Nowe Piekuty nie funkcjonują obecnie przedsiębiorstwa ciepłownicze, brak
również planów i prognoz dotyczących powstania takich przedsiębiorstw w przyszłości. Ze
względu na rolniczy charakter obszaru gminy oraz znaczne rozproszenie zabudowy,
stosunkowo niewielkie zapotrzebowanie na ciepło, realizacja przedsięwzięcia związanego
z uruchomieniem przedsiębiorstwa ciepłowniczego obsługującego mieszkańców gminy,
byłoby bardzo kosztowne i najprawdopodobniej ekonomicznie nieuzasadniona.
W obrębie Gminy Nowe Piekuty nie znajduje się żadna stacja 110/15 kV (GPZ). Teren
Gminy Nowe Piekuty zasilany jest liniami SN-15 kV Ruś i Dzikowiny, wyprowadzonymi ze
stacji 110/15 kV Wysokie Mazowieckie. Energia elektryczna rozprowadzana jest systemami
sieci średniego (15 kV) i niskiego (0,4 kV) napięcia za pomocą napowietrznych i kablowych
linii elektroenergetycznych.
Na terenie gminy Nowe Piekuty do pozyskania jest energia wód, słońca, wiatru, ciepła ziemi
oraz energia z biomasy.
Na terenie gminy do produkcji energii można wykorzystywać biomasę, w postaci drewna
pochodzącego z lasów państwowych i prywatnych oraz ze słomy zbóż, ale w umiarkowanych
ilościach.
Jednym z istotnych komponentów zrównoważonego rozwoju przynoszących efekty
ekologiczno – energetyczne jest racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych.
Odnawialne źródła energii tj.: energia wiatru, biomasa, energia wodna, energia geotermalna,
energia promieniowania słonecznego, itp. mogą stanowić istotny udział w bilansie
energetycznym gminy. W „strategii rozwoju energetyki odnawialnej” przyjętej przez Rząd
Polski udział energii odnawialnej w zużyciu energii pierwotnej stanowi 2,5%.
Na pozostałym obszarze gminy Nowe Piekuty poza biogazownią w obrębie Krasowo Częstki
i farmą fotowoltaiczną w obrębie Stokowisko nie wyznacza się obszarów, na których
rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy
przekraczającej 100 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami
w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w przypadku zaistnienia takiej
konieczności należy dokonać zmiany Studium. Budowa elektrowni wiatrowych o mniejszej
mocy winna być realizowana w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i
wymagać będzie zmiany ustaleń Studium.
Przed podjęciem prac nad zmianą lub planem należy przeanalizować przede wszystkim:
− położenie w obszarach o korzystnych zasobach energetycznych wiatru;
− możliwość realizacji inwestycji tylko z zastosowaniem nowych technologii
i najnowocześniejszych rozwiązań technicznych i z zachowaniem zaostrzonej strefy
bezpieczeństwa od zabudowy mieszkaniowej;
− dostępność do terenów o najniższych ograniczeniach prawnych,
− wpływ inwestycji na chronione grunty rolne;
− dostępność do sieci elektroenergetycznej.
Ze względu na mały stopień stosowania alternatywnych źródeł energii odnawialnej na terenie
gminy Nowe Piekuty należy promować rozwój wszystkich rodzajów w stopniu właściwym do
zasobów i warunków lokalnych.
W projekcie zmiany Studium wskazano, m. in.:
– rozwój małej energetyki i wodnej – z wykorzystaniem przede wszystkim istniejących
i projektowanych zbiorników wodnych;
– rozwój pomp ciepła – na potrzeby grzewcze budownictwa jednorodzinnego, do
ogrzewania dużych obiektów, do klimatyzacji i chłodzenia oraz w rolnictwie;
str. 107
–
rozwój energetyki wykorzystującej biomasę – wykorzystanie masy pochodzącej
z rolnictwa;
– rozwój energetyki słonecznej – wykorzystanie energii słonecznej w sezonie letnim do
podgrzewania wody użytkowej oraz w suszarnictwie i systemach grzewczych;
– budowa biogazowni;
– promocja ogniw fotowoltaicznych (PV).
Zaproponowano następujące kierunki rozwoju:
– wykorzystanie istniejących odpadów przemysłu drzewnego i leśnego;
– wymiana kotłów starszego typu na nowoczesne kotły spalające drewno z jego
zgazowaniem;
– rozwój nowych kierunków w rolnictwie – uprawa roślin energetycznych; zwiększenie
powierzchni upraw roślin rzepakowych;
– zagospodarowanie gruntów odłogowanych i ugorów na produkcję, tzw. zielonej energii;
– zagospodarowanie na cele energetyczne nadwyżek rzepaku, słomy zbóż, kukurydzy;
– budowa kotłowni opalanych słomą;
– rozwój lokalnych agrorafinerii;
– wspieranie rozwoju elektrowni biogazowych;
– pozyskiwanie biogazu z fermentacji osadów z oczyszczalni, w których przewiduje to
technologia obiektu;
– pozyskiwanie biogazu wysypiskowego
oraz inne.
Stosowanie biomasy w celach energetycznych jest najbardziej rozpowszechnioną metodą
produkcji czystej energii, zaś metodą pozyskiwania dużych ilości biomasy jest uprawa roślin
energetycznych na gruntach rolniczych.
Zasoby energetyczne biomasy stanowi m.n. rzepak, kukurydza oraz szybko rosnące drzewa,
krzewy i trawy. Surowiec energetyczny uzyskany z wierzby ma tę właściwość, że jest
niewyczerpywalny i samo odtwarzającym się źródłem.
Cechami charakterystycznymi sadzonek wierzby jest łatwe ukorzenianie się, odporność na
zmienne warunki klimatyczne, umiejętność szybkiej regeneracji po zbiorze, odporność na
choroby i szkodniki i wysokie plony biomasy o dobrej jakości.
Innym surowcem energetycznym wykorzystywanym w celach energetycznych jest słoma,
która posiada następujące właściwości: wilgotność, gęstość, wartość opałowa, stopień
rozdrobnienia, temperatura zapłonu, temperatura spalania. Wartość opałowa słomy jest
zależna od wilgotności i rodzaju zboża.
Słoma, w porównaniu do paliw konwencjonalnych (np. węgiel, koks) charakteryzuje się
niższą wartością opałową, niższą gęstością i większym udziałem lotnych składników spalania.
Zaletą słomy jako surowca energetycznego – w porównaniu z węglem - jest znaczne
ograniczenie emisji CO2 do atmosfery, przy czym wydzielanie CO2 podczas spalania słomy
nie przekracza ilości pobranej przez zboże podczas jego wzrostu.
Spalaniu słomy towarzyszy także znaczne ograniczenie emisji związków siarki, których jest
mniej niż np. podczas spalania oleju opałowego.
Ponadto w projekcie zmiany Studium wskazano teren lokalizacji lądowiska helikoptera w
miejscowości Kostry – Noski na terenie byłej szkoły. Miejsce to będzie wykorzystywane
okresowo. Jego lokalizacja i użytkowanie nie będzie miało negatywnego wpływu na
środowisko.
Rolnicza i leśna przestrzeń produkcyjna
Ochrona i poprawa jakości rolniczej
w szczególności:
przestrzeni
produkcyjnej
wymagać
będzie
str. 108
−
kontynuacji regulacji stosunków wodnych na użytkach zielonych i gruntach ornych,
przeznaczonych w projekcie zmiany studium do celów produkcji rolniczej,
wymagających tych zabiegów, ochrony systemów drenażowych i melioracyjnych przed
zniszczeniem lub dewastacją w trakcie ewentualnych działań inwestycyjnych,
− ochrony kompleksów wartościowych gruntów przed przeznaczeniem na cele nierolnicze,
− ekologizację produkcji rolniczej, zwłaszcza poprzez zwiększenie udziału nawożenia
organicznego,
− eliminacji zanieczyszczeń gleby, wody i powietrza,
− przechowywanie nawozów naturalnych i ich stosowanie zgodnie z: wymogami „Zwykłej
Dobrej Praktyki Rolniczej”, ustawą z dnia 10 lipca 2007r. o nawozach i nawożeniu (Dz.
U. z 2007r. Nr 147, poz. 1033) i rozporządzeniem Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 18
czerwca 2008r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach
i nawożeniu (Dz. U. z 2008r.119.765),
− dokonywanie zalesień gruntów marginalnych dla produkcji rolniczej,
Poprawa struktury własnościowej obszarów rolnych następować będzie poprzez:
− scalanie i wymiana gruntów,
− tworzenie warunków do zwiększania zatrudnienia pozarolniczego w gminie.
Podnoszenie poziomu technologii produkcji rolniczej i warunków zamieszkiwania poprzez:
− poprawę warunków życia ludności poprzez rozbudowę infrastruktury technicznej;
− utrzymanie istniejących urządzeń obsługi ludności i podnoszenie ich standardu w celu
podniesienia jakości świadczonych usług w zakresie edukacji, ochrony zdrowia, kultury,
sportu, bezpieczeństwa przeciwpożarowego,
− tworzenie warunków do powstawania nowych usług.
Przestrzegać zakazów i nakazów zawartych w planie uproszczonego urządzania lasu na okres
od 01.01.2012r. do 31.12.2021r.
Preferować zalesienie lub zadrzewienie wszystkich terenów nieprzydatnych dla rolnictwa,
zwłaszcza gruntów rolnych gleb pochodzenia mineralnego o słabej przydatności rolniczej (VI
lub V klasa bonitacyjna), położonych na stoku o nachyleniu powyżej 15%, okresowo
zalewanych lub zdegradowanych w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995r.
z późn. zm. o ochronie gruntów rolnych /Dz. U. z 25 kwietnia 2013r. poz. 503/. Grunty
o słabej przydatności rolniczej zlokalizowane są głównie w obrębie terenów następujących
wsi: Jośki, Markowo Wólka, Krasowo Częstki, Nowe Rzepki, Nowe Żochy. Zasady
przeznaczania gruntów rolnych do zalesienia reguluje ustawa z dnia 8 czerwca 2001r.
o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia /Dz.U. Nr 73, poz. 764, zm. 14 lutego 2003r./.
Należy dążyć do:
- zachowania trwałości lasów poprzez dbałość o ich stan zdrowotny,
- kształtowania struktury gatunkowej i przestrzennej lasu zgodnie z warunkami
siedliskowymi, w kierunku powiększania różnorodności biologicznej i zwiększania
odporności lasu na czynniki destrukcyjne,
- ograniczania stosowania zrębów zupełnych do najsłabszych siedlisk leśnych oraz
prowadzenia ścinki drzew, zrywki i wywozu drewna w sposób zapewniający
w maksymalnym stopniu ochronę gleby i roślinności leśnej,
- stosowania indywidualnych sposobów zagospodarowania i ochrony poszczególnych
drzewostanów,
- ochrony zasobów wodnych w lasach.
11.2. Działania mające na celu ograniczenie negatywnych oddziaływań
Najbardziej istotnymi oddziaływaniami, jakie mogą powstać na skutek realizacji
poszczególnych inwestycji zaproponowanych w projekcie zmiany Studium i które będą
str. 109
występować, mimo zastosowania działań zapobiegawczych, będzie: wpływ na krajobraz,
wpływ na ornito-i hałas i ruch samochodowy.
Ze względu na zakres planowanych inwestycji nie stwierdza się ich negatywnego wpływu na
stan i utrzymanie przyrody na obszarze objętym projektem zmiany studium i w jego
otoczeniu.
W celu obniżenia wpływu inwestycji, zaleca się:
− minimalizację uciążliwości robót budowlanych poprzez stosowanie odpowiednich
nowoczesnych technologii;
− eliminację urządzeń uciążliwych dla otoczenia (np. emitujących ponadnormatywny hałas,
spaliny, itp.);
− kontrolę oddziaływania inwestycji na środowiska poprzez m.in. przestrzeganie wszelkich
norm dotyczących jej funkcjonowania i dbałość o jej dobry stan techniczny i urządzeń jej
towarzyszących;
− dbałość o systematyczne porządkowanie terenów i wywóz odpadów;
− rygorystyczne przestrzeganie usuwania i utylizacji odpadów;
− kontrolę stanu technicznego infrastruktury terenu;
− dbałość o rozwój szaty roślinnej poprzez pielęgnację istniejących roślin oraz
wprowadzanie nowych;
− zmiana przeznaczenia terenów rolnych i leśnych na inne cele musi być zgodna
z rzeczywistym potencjałem danego gruntu i wynikać z potrzeby zagospodarowania
przestrzennego;
− stosowanie proekologicznych rozwiązań w kwestii ogrzewania obiektów oraz
oczyszczania ścieków;
− promocję w kontekście polityki funkcji rekreacyjnej terenów objętych projektem zmiany
studium, w celu poprawy jakości życia ludzkiego i zdrowia oraz inne.
Ponadto w projekcie zmiany Studium wskazuje się podejmowanie działań na rzecz poprawy
stanu sanitarnego wód i powierzchni ziemi poprzez rozwój systemów kanalizacji sanitarnej,
budowę przydomowych oczyszczalni ścieków, gazyfikację, modernizację lokalnych kotłowni
i stosowanie odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza z wykorzystaniem biomasy, likwidację
dzikich wysypisk, stosowanie pasów zieleni izolacyjnej przy drogach obciążonych dużym
ruchem samochodowym, ograniczenie zasięgu rolniczych zanieczyszczeń obszarowych,
ochronę otulin biologicznych cieków, zwłaszcza tych, które są pozbawione naturalnego
buforu biologicznego, zachowanie w dolinach mokradeł pozostających w związkach
hydrodynamicznych z rzeką.
Przeciwdziałanie zagrożeniom ekosystemów leśnych ze strony rekreacji powinno polegać na
budowie bazy turystycznej, a w szczególności realizacji: ścieżek dydaktycznych, rowerowych
i konnych, schronów turystycznych, parkingów leśnych i miejsc biwakowania, które ochronią
najcenniejsze fragmenty ekosystemów przed niepożądaną penetracją.
11.3.Możliwości kompensacji przyrodniczej
Poprzez „kompensację przyrodniczą” należy rozumieć zespół działań obejmujących,
w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gruntu, zalesienia,
zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności prowadzących do przywrócenia równowagi
przyrodniczej lub tworzenie skupień roślinności prowadzących do przywrócenia równowagi
przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez
realizacji przedsięwzięć i zachowanie walorów krajobrazowych.
Stosownie do art. 75 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska kompensacja przyrodnicza jest
głównym narzędziem działań, których celem jest naprawianie wyrządzonych szkód
str. 110
w środowisku i które podejmuje się wtedy, gdy ochrona elementów przyrodniczych nie jest
możliwa.
Projektowane rozwiązania w projekcie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie spowodują szkód w środowisku,
o których jest mowa w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom
w środowisku i ich naprawie, tj. jako negatywnej, mierzalnej zmiany stanu lub funkcji
elementów przyrodniczych, ocenionej w stosunku do stanu początkowego, która została
spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot
korzystający ze środowiska:
− w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych (znaczący
negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych
gatunków lub siedlisk przyrodniczych);
− w wodach (znaczący negatywny wpływ na stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy
wód);
− w powierzchni ziemi (zanieczyszczenie gleby lub ziemi), w tym w szczególności
zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi.
W związku z realizacją projektowanego dokumentu oraz w odniesieniu do powyższego stanu
prawnego i faktycznego nie zajdą okoliczności wymagające zastosowania działań
kompensacyjnych, o których mowa wyżej.
12. ROZWIĄZANIA ALTERNATYWNE
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wskazuje, że zakres
Prognozy oddziaływania na środowisko powinien przedstawiać rozwiązania alternatywne do
rozwiązań przyjętych w projekcie zmiany Studium, a w szczególności w odniesieniu do
obszarów Natura 2000.
W przypadku projektu zmiany Studium lokalizacja projektowanych funkcji, wynika z
uwzględnienia aktualnego stanu prawnego, tzn. miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego – nieobowiązującego, obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty, Planu Zagospodarowania
Przestrzennego Województwa Podlaskiego raz konkretnych propozycji samorządu gminnego,
inwestorów
i właścicieli nieruchomości, którzy złożyli wnioski o przeznaczenie nieruchomości pod
wskazane zainwestowanie lub zagospodarowanie terenu. Dlatego też przedstawienie
alternatywnych rozwiązań lokalizacyjnych obszarów przewidzianych do przyszłego
zainwestowania jest często utrudnione.
Przy rozmieszczaniu nowych obszarów uwzględniono istniejące obszary zainwestowania
urbanistycznego i uwarunkowań ekofizjograficznych oraz ochrony prawnej.
Wpływ na konkretne lokalizacje mają również ograniczenia wynikające m. in.
z uwarunkowań przyrodniczych – istniejące i projektowane formy ochrony prawnej, czy też
elementy systemu przyrodniczego: tereny lasów, wód i gruntów, ekologicznego – korytarz
ekologiczny.
Uwzględniając powyższe uwarunkowania faktyczne i prawne, wyznaczone obszary nowego
zainwestowania zlokalizowane są na terenach o najmniejszej kolizyjności, najczęściej
stanowią przedłużenie istniejących już ciągów zabudowy.
Na analizowanym terenie nie proponuje się alternatywnych rozwiązań. Wynika to z faktu, że
założenia przyjęte w projekcie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Nowe Piekuty są zgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi
str. 111
i w pełni wyczerpują możliwości techniczne i zaspokoją potrzeby wynikające z charakteru
danej inwestycji.
Podstawowym instrumentem ustalającym regulacje prawne oraz standardy zapewniające
niekolizyjność funkcji i jakość przestrzeni gminy w poszczególnych strefach są miejscowe
plany zagospodarowania przestrzennego.
Gmina Nowe Piekuty nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania
przestrzennego.
W projekcie zmiany Studium wskazano tereny dla których gmina zamierza sporządzić
miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, obejmujące określone w rozdziale 2
kierunki zagospodarowania terenu jako główne kategorie, oznaczone na rysunku Studium:
− obszar wskazany pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną, usługową i zabudowę
zagrodową, przylegający do wsi Jabłoń Jankowce, oznaczony na rysunku Studium
symbolem MN/U,
− obszar wskazany pod zabudowę mieszkaniowo-usługową we wsi Nowe Piekuty przy
drodze wojewódzkiej nr 659 i gminnej, oznaczony, oznaczony na rysunku Studium
symbolem MN/U,
− obszar wskazany pod zabudowę mieszkalno-usługową we wsi Nowe Piekuty, przy
drodze powiatowej nr P2062B, oznaczony na rysunku Studium symbolem MN/U,
− obszar wskazany pod zabudowę produkcyjną ze strefą ochronną związaną
z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu – ogniwa
fotowoltaiczne (system ogniw) we wsi Stokowisko, położony za terenem szkolnym,
oznaczony symbolem P2 na rysunku Studium,
− obszar ewentualnej rozbudowy biogazowni w Krasowo Częstki, ze strefą ochronną
z ograniczeniem w zabudowie i zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, oznaczony na
rysunku Studium symbolem P2.
− obszar wskazany pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną, usługową i zabudowę
zagrodową w miejscowości Hodyszewo.
− obszar projektowanej farmy elektrowni wiatrowej oznaczony symbolem P3
z wyznaczoną graficznie strefą z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu
i użytkowaniu terenu odległości 1,5km od istniejącej zabudowy.
Stosownie do przepisów art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
za wiążące organy gminy ustalenia studium dotyczące obszarów, dla których gmina zamierza
sporządzić miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (w tym obszarów do objęcia
zmianą przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne), w związku
z determinacją, o której mowa w punkcie 9.1., uważa się następujące postępowanie:
− Obszary uzupełnień zabudowy mieszkaniowej i usługowej przylegające do zwartej
zabudowy miejscowości oraz przekształcenia zwartej zabudowy na cele funkcji
mieszkaniowej i usługowej oraz działalności gospodarczych rolniczych i nierolniczych
stanowią tereny: (obszar MN/U) obszar, jeśli do ustalenia warunków zabudowy
wnioskowanych inwestycji na tych terenach nie można zastosować trybu decyzji
o warunkach zabudowy na podstawie przepisów art. 61 ust.1 ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym),
− Działalność gospodarcza rolnicza oraz zalesienia stanowią tereny, dla których
w lokalizacji inwestycji mają zastosowanie w trybie decyzji o warunkach zabudowy
przepisy art. 61 ust.1 wraz z art. 61 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym. Dla przeznaczenia na w/w terenach gruntów rolnych na cele zalesień
również ma zastosowanie tryb decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
w związku z przepisami o lasach. W granicach w/w terenów gmina nie zamierza
sporządzić miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
str. 112
−
Oznaczone na rysunku zmiany Studium, obszary „złóż surowców mineralnych nie
objętych koncesją” stanowią tereny, dla których gmina może sporządzić miejscowe plany
zagospodarowania przestrzennego w związku z przepisami prawa geologicznego
i górniczego.
W planach miejscowych należy zapewnić możliwości rozwoju sieci oraz ich eksploatację.
Sieci powinny być prowadzone w miarę możliwości na terenach ogólnodostępnych, a
w przypadku takich możliwości dopuszcza się prowadzenie na terenach prywatnych działek.
Politykę przestrzenną realizować przede wszystkim w oparciu o miejscowe plany
zagospodarowania przestrzennego. Plany sporządzać dla wybranych fragmentów zgodnie
z potrzebami.
Prognoza oddziaływania na środowisko sporządzana była równolegle z opracowywanym
projektem zmiany Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Gminy Nowe Piekuty. Zespoły autorskie przygotowujące oba te dokumenty ściśle ze sobą
współpracowały przy wyborze konkretnych rozwiązań projektowych. Zastosowanie takiej
metody dla opracowania pozwoliło na przyjęcie rozwiązań przestrzennych, które w dużym
stopniu pozwoliły na uniknięcie znaczących kolizji i konfliktów przestrzennych,
doprowadzając do wyboru najbardziej pożądanych i optymalnych kierunków działań. Z tych
względów przygotowanie oddzielnej propozycji planistycznych rozwiązań alternatywnych
uznano za zbędne i nie wnoszące nic nowego do projektu zmiany studium. Dla zmiany
studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wykonywanego w
skali całej gminy trudno zdefiniować trudności w jego przygotowaniu, które miałyby wynikać
z niedostatków techniki lub braków współczesnej wiedzy. Będzie to możliwe dopiero dla
opracowań szczegółowych wykonanych w innej skali, dotyczących zwłaszcza lokalizacji
poszczególnych przedsięwzięć. Eksploatacja wszelkich inwestycji, jest ściśle związana z
wdrażaniem nowoczesnych z punktu widzenia współczesnej wiedzy oraz bezpiecznych dla
środowiska i zdrowia ludzi rozwiązań technologicznych. Jak nowoczesne i bezpieczne dla
środowiska są to rozwiązania technologiczne rozstrzygną dopiero „raporty” wykonywane na
poziomie realizacji inwestycji.
Prognoza jest opracowaniem opartym głównie na bazie posiadanych materiałów
zgromadzonych do zmiany „Studium”.
13. WSKAZANIE TRUDNOŚCI PRZY OPRACOWANIU PROGNOZY
WYNIKAJĄCYCH Z CHARAKTERU DOKUMENTU
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest
dokumentem otwartym i co nie pozwala na konkretyzację działań i przedsięwzięć w ramach
podstawowego i dopuszczalnego przeznaczenia terenu.
Jest to uzasadnione praktyką, ponieważ w studium nie zawsze można przewidzieć charakter
inwestycji, z drugiej jednak strony brak szczegółowych informacji jest – dla prognoz
– najbardziej odczuwalny, ponieważ nie sposób określić oddziaływania.
Dla oceny skutków wpływu na środowisko działalności wynikającej z funkcji terenu wiedza
ta może zrekompensować choć w części niedobór informacji o charakterze tej działalności.
Duże znaczenie ma wiedza o wrażliwości na antropopresję i uwarunkowaniach ochronnych
obszarów, dla których ustalana jest funkcja, jak również obszarów otaczających, które
oddziaływaniom nowej funkcji mogą podlegać.
Problemem przy sporządzaniu niniejszej Prognozy był brak publikowanych kompleksowych
opracowań faunistycznych dla terenu gminy i terenów położonych w jej sąsiedztwie.
Prognozy oddziaływania na środowisko są na ogół wykonywane na potrzeby ogólne
gospodarki przestrzennej gminy. Wykonanie szczegółowej inwentaryzacji przyrodniczej, czy
też wykonanie monitoringu ornitologicznego lub chiropterologicznego dla terenu całej gminy
str. 113
byłoby w wielu przypadkach nieuzasadnionym i nadmiernym obciążeniem finansowym
gminy.
W opracowaniu Prognozy wykorzystano archiwalne materiały kartograficzne, planistyczne,
inwentaryzacyjne i studialne, a także literaturę przedmiotu.
W ocenie wpływu projektowanych zmian posłużono się, w szczególności:
− Opracowaniem ekofizjograficznym podstawowym dla gminy Nowe Piekuty
sporządzonym w 2014 roku;
− Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe
Piekuty – uchwała …….. Rady Gminy Nowe Piekuty z dnia ……. roku;
14. METODY
REALIZACJI
DOKUMENTU
POSTANOWIEŃ
PROJEKTOWANEGO
Zgodnie z przepisem art. 25 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska,
wpływ przedmiotowego projektu zmiany Studium przyrodnicze, w zakresie:
− jakości poszczególnych elementów przyrodniczych;
− dotrzymaniu standardów jakości środowiska;
− występujących zmian jakości elementów przyrodniczych i przyczynach tych zmian
kontrolowany będzie poprzez monitoring, polegający na ocenie aktualności studium i planów
miejscowych. Wójt Gminy Nowe Piekuty dokona analizy zmian w zagospodarowaniu
przestrzennym gminy, oceni postępy w realizacji kierunków i pozwoli na kontrolę wpływu
istniejących już inwestycji na środowisko przyrodnicze i krajobraz kulturowy i wyniki tych
analiz przekaże radzie gminy.
15. TRANSGRANICZNE ODDZIAŁYWANIE NA ŚRODOWISKO
Na terenie gminy Nowe Piekuty nie są zlokalizowane obszary włączone do sieci obszarów
„Natura 2000”.
Najbliższe obszary Sieci Ekologicznej Natura 2000 to:
− Dolina Górnej Narwi PLB 200007,
− Ostoja w Dolinie Górnej Narwi PLH 200010,
− Bagienna Dolina Narwi PLB200001
− Narwiańskie Bagna PLH200002,
− Bagno Wizna PLB200005,
− Przełomowa Dolina Narwi PLC200003.
W związku ze znacznymi odległościami obszarów Natura 2000 od terenów objętych zmianą
studium nie prognozuje się wpływu na tereny cenne przyrodniczo.
Wpływ zmiany studium na obszary Natura 2000 wymaga analizy w kierunku zachowania
spójności przedmiotowych obszarów. W związku z tym kluczowe jest tu znaczenie danego
obszaru dla całej sieci Natura 2000. Realizacja omawianego dokumentu planistycznego, co
jest związane w ingerencje środowiska przyrodniczego nie powinno wpłynąć negatywnie na
spójność sieci „Natura 2000”. Niewielkie zmiany w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego oraz położenie tych obszarów, nie wpłyną negatywnie na
populację zwierząt (w tym ptaków i nietoperzy).
Nie przewiduje się możliwości wystąpienia transgranicznych oddziaływań na środowisko, ze
względu na znaczną odległość granic państwa od terenu gminy objętej zmianą studium.
Wszechstronna analiza ustaleń projektu zmiany Studium nie wykazała dalekosiężnych,
wykraczających poza granice Polski oddziaływań na środowisko, w związku z tym nie
zachodzi konieczność przeprowadzenia transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko
projektowanego dokumentu.
str. 114
Teren objęty projektem zmiany studium nie sąsiaduje bezpośrednio z obszarem innego
państwa. Także w kwestii migracji wód podziemnych nie przewiduje się zmiany
oddziaływania transgranicznego.
16. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
Zmiany w zagospodarowaniu przestrzeni odbywają się kosztem środowiska. Powstające
dokumenty planistyczne, tj. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego oraz plany zagospodarowania przestrzennego muszą spełniać wymagania
dotyczące ochrony środowiska, a z drugiej zaś strony realizować potrzeby społeczno gospodarcze gminy. Stąd też wynika konieczność wdrażania koncepcji zrównoważonego
rozwoju, trwale wpisanej w politykę planistyczną i gospodarczą państwa. Zachowanie
przedmiotowej zasady stanowi gwarancję ochrony wybitnych walorów i cennych zasobów
przyrodniczych, tworzących struktury o zasięgu ponadkrajowym, krajowym i regionalnym.
Zagwarantowanie dobrego stanu środowiska i jego bezkolizyjnego funkcjonowania powinno
być dominującym kierunkiem w opracowywanych programach, strategiach, planach i innych
dokumentach sporządzanych na wszystkich szczeblach struktur administracyjnych, w tym
międzynarodowych.
Analizowany obszar obejmuje gminę Nowe Piekuty zlokalizowana w powiecie
Wysokomazowieckim, województwo Podlaskie. Gmina położona poza Obszarami
Chronionego Krajobrazu oraz poza obszarami specjalnej ochrony ptaków i siedlisk Natura
2000.
Projekt zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
Nowe Piekuty ma na celu wskazanie kierunków rozwoju. Wyznaczenie terenów pod
odnawialne źródła energii, wskazanie stref w ograniczeniu w zabudowie, wyznaczanie
terenów do opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz
obszarów pod perspektywistyczne wydobycie kruszywa naturalnego.
Tereny które wyznaczają kierunki rozwoju gminy obecnie są niezainwestowane.
W czasie eksploatacji złóż kruszywa naturalnego, posadowienia nowej zabudowy, paneli
słonecznych oraz małych wiatraków przy zabudowie do 30m użytkowanych na własne
potrzeby, nastąpi zmiana ukształtowania powierzchni terenu, a co za tym idzie wpłynie na
zmianę walorów krajobrazowych tego obszaru.
Na terenie gminy zlokalizowane są stanowiska archeologiczne. W strefie ochrony
konserwatorskiej zgodnie z ustawą o ochronie i opiece nad zabytkami należy uzgodnić
z organem ochrony zabytków zakres robót budowlanych oraz ewentualny wymóg
prowadzenia robót ziemnych pod nadzorem archeologiczno-konserwatorskim lub
przeprowadzenia badań ratunkowych przed przystąpieniem do inwestycji.
Najpoważniejszym źródłem potencjalnych skażeń mogą być pojazdy mechaniczne.
Zagrożeniem mogą być substancje ropopochodne w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych
awarii, substancje te mogą być zagrożeniem dla powierzchni terenu, gleby oraz wód
powierzchniowych i podziemnych.
Planowane ustalenia przedmiotowego projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe Piekuty nie spowoduje zmian mikroklimatu
dla terenu gminy i gmin sąsiednich.
Zmiana przeznaczenia terenów objętych w zmianie studium nie wpłynie negatywnie na dobra
materialne osób trzecich.
Realizacja projektowanego dokumentu na terenie objętym na cele powierzchniowej
eksploatacji kruszywa, przyniesie korzyści rynkowi lokalnemu, gdyż na tym rynku występuje
deficyt tego surowca, a potrzeby rynku są znaczne i wynikają z potrzeby budowy nowych
dróg i modernizacji istniejących oraz zapotrzebowania na budownictwo mieszkaniowe.
str. 115
Na podstawie analizy uwarunkowań stanu istniejącego i zasad funkcjonowania środowiska
oraz obecnego stanu zagospodarowania terenu gminy Nowe Piekuty obejmującego zmianę
studium można sformułować dwa wnioski.
Obecny stan zagospodarowania terenu nie wpływa negatywnie na funkcjonowanie
podstawowych elementów środowiska przyrodniczego obszaru.
W przypadku rozwoju wielofunkcyjnych terenów osiedleńczych, usługowo - produkcyjnych
na terenie gminy Nowe Piekuty należy przede wszystkim:
1) zachować istniejące zespoły zadrzewień oraz prowadzić ich pielęgnację oraz ewentualną
rewitalizację i uzupełnianie nasadzeń, dążyć do wypełniania powierzchni
niezabudowanych powierzchniami biologicznie czynnymi, nasadzeniami drzew
i krzewów, stosowania zieleni izolacyjnej;
2) dopuścić do rozwoju wielofunkcyjnych terenów osiedleńczych po opracowaniu systemów
infrastruktury technicznej, m.in. poprzez:
− prowadzenie gospodarki wodno – ściekowej w celu niedopuszczenia do pogorszenia
jakości gleb oraz wód podziemnych i powierzchniowych;
− budowę systemu kanalizacji deszczowej;
− prowadzenie gospodarki odpadami oraz niedopuszczenie do powstawania nielegalnych
miejsc składowania odpadów;
− budowę systemów ciepłowniczych opartych na instalacjach grzewczych zasilanych
„paliwami ekologicznymi”;
− ograniczenie negatywnego oddziaływania hałasu oraz zanieczyszczeń komunikacyjnych
poprzez właściwe kształtowanie linii zabudowy i rozwiązań komunikacyjnych dla
nowopowstających budynków mieszkalnych i usługowych.
Po dokonanej analizie warunków fizjograficznych, walorów przyrodniczych oraz stanu
sanitarnego środowiska można stwierdzić, że teren gminy Nowe Piekuty w dużej części
charakteryzuje się dość istotnymi przeobrażeniem warunków naturalnych, nie powodującymi
jednak trwałych uszkodzeń środowiska.
Realizacja ustaleń projektu zmiany Studium przyczyni się do dalszych zmian
antropogenicznych, prowadzących do uzupełniania zabudowy wśród istniejących
przeznaczonych na funkcję osiedleńczą terenów. Przeobrażenia te mają na celu poprawę
warunków zamieszkania, prowadzenia działalności gospodarczej i funkcjonalności terenu,
jednak ich negatywny wpływ na środowisko może być w zauważalny. Najbardziej negatywny
wpływ na stan środowiska będą wywierać tereny emitujące do środowiska ścieki, odpady,
emitujące hałas i inne uciążliwości. Ważne jest usprawnienie systemów infrastruktury
technicznej oraz wprowadzanie zieleni wśród zabudowy na terenach nieutwardzonych
i wzdłuż terenów komunikacji.
W przypadku uwzględnienia postulatów prognozy nie przewiduje się powstawania istotnych
oddziaływań na środowisko, a wszystkie oddziaływania i przekształcenia będą miały
charakter zmian niezbędnych w procesie rozwoju przestrzennego gminy.
Reasumując stwierdzić należy, że warunki ekofizjograficzne gminy Nowe Piekuty są
korzystne dla rozwoju rolnictwa, osadnictwa, leśnictwa i turystyki.
Jakość środowiska, z wyjątkiem wód powierzchniowych, nie wywołuje konieczności
stosowania szeroko rozumianych działań naprawczych. Realizacja przedsięwzięć służących
poprawie stanu czystości rzek, jest uzależniona od sanitacji.
Ze względu na postępującą degradację gleb marginalnych, odłogujących i ugorujących
w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego tereny te przeznaczać pod
zalesienia. Niezbędne jest też kształtowanie pasów zieleni ochronnej w formie: zadarnień,
zakrzaczeń oraz w strefach dolin rzecznych.
Ograniczenie, bądź szczególne warunki w zagospodarowaniu odniesione do konkretnych
uwarunkowań w gminie, wynikają przede wszystkim z przepisów prawnych.
str. 116
Wskazuje się, aby do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wprowadzić
zakaz zabudowy w obrębie otulin biologicznych rzek. Konieczne są ustalenia planistyczne
które skutecznie hamowałyby proces rozpraszania zabudowy.
Ważne jest ukierunkowanie dalszego rozwoju gminy Nowe Piekuty, w taki sposób, aby
sprzyjał on harmonizacji zagospodarowania ze środowiskiem.
Ograniczenia w zainwestowaniu należy traktować jako ochronę interesu publicznego,
polegającego na zapewnieniu wszystkim użytkownikom przestrzeni warunków do życia
w trwale zrównoważonym i o wysokich walorach estetycznych środowisku.
Tereny wskazane w projekcie zmiany studium pod inwestycje, stanowią obszary o średnich
walorach krajobrazowych, charakteryzujące się słabą różnorodnością siedlisk przyrodniczych.
Przedsięwzięcia jak zostało wykazane w powyższym opracowaniu nie wpłyną negatywnie na
jakikolwiek aspekt środowiska przyrodniczego i ludzi w sposób istotny. Wskazane
oddziaływania na środowisko długotrwałe, stałe jest oddziaływaniem lokalnym.
Realizacja projektowanego dokumentu, dotyczącego powierzchniowej eksploatacji kruszywa,
na terenach udokumentowanych i perspektywicznego występowania kruszywa naturalnego,
przyniesie korzyści na rynku lokalnym. Obecnie występuje duże zapotrzebowanie na surowce
naturalne. Zapotrzebowanie na ten surowiec, wynika z potrzeby budowy nowych dróg
i modernizacji istniejących oraz prężnie rozwijający się rynek budownictwa mieszkaniowego.
Eksploatacja kruszywa w znaczny sposób przyczyni się do poprawy jakości warunków
zamieszkania wielu rodzin na wsi.
Wyznaczenie nowych terenów pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną, zagrodową oraz
usługową daje właścicielom gruntów możliwość inwestycji.
W fazie użytkowania montaż farmy fotowoltaicznej oraz małych przydomowych elektrowni
wiatrowych do 30m wysokości wiąże się z uzyskaniem energii elektrycznej z odnawialnych
źródeł. Farmy fotowoltaiczne oraz wiatraki nie emitują gazów i pyłów aby uzyskać energie
elektryczną w przeciwieństwie do kopalnych źródeł energii np. węgiel kamienny.
17. BIBIOGRAFIA
1) Ocena aktualności miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego
Gminy Nowe Piekuty, Łomża, maj 1992r. – Wojewódzkie Biuro Planowania
Przestrzennego w Łomży, Pomocniczy Zespół Projektowo – Inwestycyjny Gospodarstwo
Pomocnicze WBPP.
2) Program Ochrony Środowiska Powiatu Wysokomazowieckiego o roku 2015
z perspektywą 2016-2019 - Uchwała Nr XXVII/197/2013 Rady Powiatu
Wysokomazowieckiego z dnia 29 października 2013 roku,
3) Uproszczony Plan Urządzenia Lasu na lata 01.01.2012r. do 31.12.2021r.,
4) Strategia rozwoju województwa podlaskiego – Zarząd Województwa Podlaskiego, 2000r.
5) Mapa topograficzna obejmująca obszar gminy Nowe Piekuty w skali 1 : 10 000,
6) Centralny Urząd Planowania BPReg. W Białymstoku – „Strategiczne problemy rozwoju i
zagospodarowania przestrzennego Makroregionu Północno-Wschodniego” – Białystok
1996 r.,
7) Rada Programowo-Naukowa Porozumienia ZPP-Założenia polityki regionalnej Obszaru
Funkcjonalnego „Zielone Płuca Polski” – czerwiec 1991 r.,
8) Projekt stref ochronnych ujęcia wód podziemnych dla potrzeb wodociągu wiejskiego
w Nowych Piekutach, Białystok, marzec 1996r.,
9) Projekt stref ochronnych ujęcia wód podziemnych dla potrzeb wiejskiego wodociągu
grupowego w Wierzbowiźnie, Białystok, październik 1997r.,
10) Ekspertyza fizjograficzna do planu zagospodarowania przestrzennego gminy Nowe
Piekuty, sporządzona w 1980 r. przez Geoprojekt Warszawa.,
str. 117
11) Założenia rewaloryzacji województwa łomżyńskiego – gmina Nowe Piekuty (Pracownia
Konserwacji Zabytków, Warszawa 1988 r.),
12) Mapy ewidencyjne wsi w skali 1:5000,
13) Podstawowe dane o województwie podlaskim, Urząd Marszałkowski Województwa
Podlaskiego, Białystok,
14) Rocznik Statystyczny Województwa Podlaskiego, Urząd Statystyczny w Białymstoku,
Białystok,
15) Informacje uzyskane z Urzędu Marszałkowskiego w Białymstoku,
16) Informacje Urzędu Gminy Nowe Piekuty w zakresie ludności, usług publicznych,
podmiotów działalności gospodarczej, wydanych decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu,
17) Strategia Powiatu Wysokomazowieckiego – 2001r.
str. 118
Spis treści
1. WPROWADZENIE
str. 2
1.1. Podstawa prawna opracowania
str. 2
1.2. Cel i zakres opracowania
str. 3
1.3. Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy
str. 5
1.4. Podstawowe informacje i objaśnienia dotyczące Prognozy
str. 6
1.5. Podstawowe informacje
str. 6
1.6. Objaśnienia dotyczące Prognozy
str. 6
2. UWARUNKOWANIA PLANISTYCZNE TWORZENIA PROJEKTU STUDIUM
str. 8
WRAZ Z JEGO CHARAKTERYSTYKĄ
2.1. Przedmiot prognozy
str. 8
2.2. Sytuacja planistyczna sporządzania prognozy
str. 9
2.2.1. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
str. 9
2.2.2. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy
str. 11
2.3. Powiązania projektowanego dokumentu z innymi dokumentami
str. 11
2.4. Dokumenty krajowe
str. 11
2.5. Dokumenty regionalne
str. 15
2.6. Dokumenty lokalne
str. 26
3. UWARUNKOWANIA
ŚRODOWISKA
PRZYRODNICZEGO
I
KULTUROWEGO GMINY
str. 28
3.1. Położenie geograficzne
str. 28
3.2. Położenie gminy w ponadlokalnych systemach ochrony przyrody i krajobrazu
str. 29
3.2.1. Położenie gminy w europejskim systemie przyrodniczym
str. 29
str. 29
3.2.2. Położenie gminy w krajowym systemie obszarów chronionych
3.2.3. Położenie gminy w sieci obszarów chronionych
str. 29
3.2.4. Położenie w regionalnym systemie ochrony wód
str. 29
3.3. Główne cechy środowiska i zasoby środowiska
str. 30
3.3.1. Budowa geologiczna i warunki inżyniersko – geologiczne
str. 30
str. 30
3.3.2. Rzeźba terenu
3.3.3. Surowce mineralne i torfy
str. 31
3.3.4. Gleby
str. 31
3.3.5. Zasoby wodne
str. 33
3.3.6. Klimat
str. 34
3.3.7. Szata roślinna
str. 35
3.3.8. Lasy
str. 35
3.3.9. Świat zwierząt
str. 36
3.3.10. Zasoby energii odnawialnej
str. 36
3.4. Walory przyrodniczo – krajobrazowe
str. 36
3.5. Główne cechy funkcjonowania środowiska
str. 38
3.6. Uwarunkowania ochronne
str. 38
3.6.1. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody
str. 38
3.6.2. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów Prawo geologiczne i górnicze
str. 41
3.6.3. Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów Prawo wodne str. 43
3.6.4. Obszary chronione na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz
ustawy o lasach
str. 45
str. 119
3.6.5. Projektowane obszary i obiekty do objęcia ochroną na podstawie przepisów ustawy
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
str. 47
3.6.6. Obszary pomników zagłady i ich stref ochronnych oraz obowiązujące na nich
ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z przepisami ustawy
z dnia 7 maja 1999r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz.
U. Nr 41, poz. 412 oraz z 2002r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271)
str. 54
3.7. Zagrożenia i degradacja środowiska
str. 55
3.8. Jakość środowiska przyrodniczego i odporność na degradację oraz jego zdolność do
regeneracji
str. 57
3.9. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska
str. 63
3.10. Zagospodarowanie terenów
str. 64
3.11.
Potencjalne zmiany istniejącego stanu środowiska w przypadku braku
realizacji projektowanego
str. 67
4. OCENA PRZYDATNOŚCI ŚRODOWISKA DLA RÓŻNYCH RODZAJÓW
UŻYKOWANIA I FORM ZAGOSPODAROWANIA
str. 67
5. PROBLEMY ŚRODOWISKA ORAZ CELE JEGO OCHRONY W ASPEKCIE
PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU
str. 69
5.1. Problemy ochrony środowiska, a w szczególności dotyczące obszarów chronionych
str. 70
5.2. Cele ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego
dokumentu
str. 71
6. SPÓJNOŚĆ PROJEKTU STUDIUM Z POLITYKĄ OCHRONY ŚRODOWISKA
NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM I KRAJOWYM
str. 72
6.1. Spójność projektu Studium z polityką ochrony środowiska na szczeblu
międzynarodowym i Unii Europejskiej
str. 72
6.2. Spójność projektu Studium z polityką ochrony środowiska na poziomie krajowym
str. 75
7. OBSZAR
POZOSTAJĄCY
W
ZASIĘGU
ODDZIAŁYWANIA,
WYNIKAJĄCEGO Z REALIZACJI PROJEKTU STUDIUM
str. 76
8. PROGNOZA WPŁYWU PROJEKTU STUDIUM NA FUNKCJONOWANIE
str. 78
I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA
8.1. Czynniki, które będą oddziaływać na środowisko w wyniku zagospodarowania
terenów zgodnie z ich przeznaczeniem
str. 78
8.2. Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na poszczególne elementy
środowiska, z uwzględnieniem zależności pomiędzy tymi elementami i między
oddziaływaniami na te elementy
str. 78
8.2.1. Zmiany w obrębie poszczególnych elementów środowiska
str. 79
8.3. Zmiany w funkcjonowaniu środowiska
str. 79
8.4. Prognoza wpływu realizacji projektu studium na jakość środowiska
str. 80
8.5. Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na warunki aerosanitarne
str. 81
8.6. Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na warunki hydrosanitarne i stan
sanitarny gleb
str. 81
8.7. Prognoza oddziaływania realizacji projektu studium na klimat akustyczny
str. 82
8.8. Prognoza oddziaływania infrastruktury elektroenergetycznej
str. 82
8.9. Ryzyko wystąpienia poważnej awarii
str. 90
8.10.
Ocena projektu studium w aspekcie wpływu na zdrowie ludzi
str. 91
8.11.
Szanse ochrony bioróżnorodności w świetle ustaleń projektu studium
str. 120
str. 92
8.12.
Ocena projektu studium w aspekcie prawidłowości gospodarowania zasobami
przyrody
str. 94
8.13.
Ocena projektu studium w aspekcie przewidywanych zmian w krajobrazie
str. 98
8.14.
Ocena projektu studium w aspekcie wpływu na zabytki i dobra kultury
str. 98
9. PRZEWIDYWANE ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU STUDIUM str. 99
9.1. Przewidywane znaczące oddziaływania na środowisko
str. 99
9.2. Definicje i kryteria oddziaływań
str. 100
9.3. Prognoza oddziaływań
str. 101
9.4. Przewidywane oddziaływania na obszary Natura 2000
str. 102
9.5. Definicje
str. 102
9.6. Prognoza oddziaływań
str. 102
10. OCENA
ROZWIĄZAŃ
FUNKCJONALNO
–
PRZESTRZENNYCH
W ASPEKTACH ŚRODOWISKOWYCH
str. 103
10.1.
Ocena zgodności projektu studium z uwarunkowaniami ekofizjograficznymi
str. 103
10.2.
Ocena ustaleń projektu studium w aspekcie zgodności z przepisami prawa z
zakresu ochrony środowiska
str. 103
10.3.
Ocena projektu studium w aspekcie jego wpływu na obszary objęte ochroną
str. 103
prawną na podstawie ustawy o ochronie przyrody
10.4.
Ocena projektu studium w aspekcie jego wpływu na obszary objęte ochroną
prawną na podstawie ustawy Prawo wodne
str. 104
11. PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ MAJĄCYCH NA CELU ZAPOBIEGANIE,
OGRANICZANIE LUB KOMPENSACJĘ PRZYRODNICZĄ NEGATYWNYCH
ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO MOGĄCYCH BYĆ REZULTATEM
REALIZACJI PROJEKTU STUDIUM
str. 104
11.1.
Działania mające na celu zapobieganie negatywnym oddziaływaniom
str. 104
11.2.
Działania mające na celu ograniczenie negatywnych oddziaływań
str. 109
11.3.
Możliwości kompensacji przyrodniczej
str. 110
12. ROZWIĄZANIA ALTERNATYWNE
str. 111
13. WSKAZANIE
TRUDNOŚCI
PRZY
OPRACOWANIU
PROGNOZY
str. 113
WYNIKAJĄCYCH Z CHARAKTERU DOKUMENTU
14. METODY
REALIZACJI
POSTANOWIEŃ
PROJEKTOWANEGO
DOKUMENTU
str. 114
15. TRANSGRANICZNE ODDZIAŁYWANIE NA ŚRODOWISKO
str. 114
16. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
str. 115
17. BIBIOGRAFIA
str. 117
str. 121