Program usuwania azbestu i wyrobów zawieraj cych azbest

Transkrypt

Program usuwania azbestu i wyrobów zawieraj cych
azbest stosowanych na terytorium Polski
Przyj ty przez Rad Ministrów Rzeczypospolitej Polski
w dniu 14 maja 2002 roku
SPIS TRE CI
1
WPROWADZENIE ................................................................................................................................................ 3
2
CEL I ZADANIA „PROGRAMU...”..................................................................................................................... 5
3
SZKODLIWO
4
STAN PRAWNY ..................................................................................................................................................... 9
5
STAN REALIZACJI USTAWY Z DNIA 19 CZERWCA 1997 R. O ZAKAZIE STOSOWANIA
WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST ORAZ ROZPORZDZENIA MINISTRA GOSPODARKI
Z DNIA 14 SIERPNIA 1998 W SPRAWIE SPOSOBÓW BEZPIECZNEGO U YTKOWANIA ORAZ
WARUNKÓW USUWANIA WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST ................................................... 9
5.1
5.2
5.3
5.4
AZBESTU DLA ZDROWIA LUDZKIEGO ......................................................................... 6
PRODUKCJA, OBRÓT, STOSOWANIE ........................................................................................................................ 9
BEZPIECZNE UYTKOWANIE I USUWANIE WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST ................................................. 10
STAN REALIZACJI USTAWY Z DNIA 19 CZERWCA 1997 R. I ROZPORZDZENIA MINISTRA GOSPODARKI Z DNIA 14
SIERPNIA 1998 R. ................................................................................................................................................. 11
ZAŁOENIA 30-TO LETNIEGO OKRESU USUWANIA WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST Z TERYTORIUM POLSKI 11
I ROZMIESZCZENIE WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST W BUDOWNICTWIE........ 13
6
ILO
7
IMPORT WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST PO ROKU 1997. ...................................................... 15
7.1
7.2
IMPORT AZBESTU I WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST W 2000 R W PODZIALE NA GRUPY WYROBÓW. ............. 16
UWAGI ORAZ POSTULATY DOTYCZCE IMPORTU AZBESTU I WYROBÓW ZAWIERAJCYCH AZBEST ..................... 16
8
SKŁADOWISKA ODPADÓW – STAN I POTRZEBY .................................................................................... 17
9
POSTULOWANE KIERUNKI WSPARCIA „PROGRAMU...” I SZACUNKI PODSTAWOWYCH
WIELKO CI ....................................................................................................................................................... 19
9.1
9.2
9.3
10
ZAŁOENIA.......................................................................................................................................................... 19
SZACUNEK KOSZTÓW REALIZACJI „PROGRAMU...” ORAZ RÓDŁA FINANSOWANIA W OKRESIE 30-TU LAT .......... 21
SZACUNEK SPODZIEWANYCH DOCHODÓW Z REALIZACJI „PROGRAMU...” W OKRESIE 30-TU LAT ........................ 26
ZAŁO ENIA ORGANIZACJI, KONTROLI I MONITORINGU „PROGRAMU...” ................................. 27
10.1 KONCEPCJA ZARZDZANIA "PROGRAMEM..."...................................................................................................... 27
10.2 SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZADA REALIZOWANYCH NA POSZCZEGÓLNYCH POZIOMACH ....................................... 29
11
UWARUNKOWANIA REALIZACJI „PROGRAMU...” ................................................................................. 34
11.1 W ZAKRESIE NOWELIZACJI PRZEPISÓW PRAWA ................................................................................................... 34
11.2 W ZAKRESIE DZIAŁA ORGANIZACYJNYCH I FINANSOWYCH ............................................................................... 35
12
HARMONOGRAM REALIZACJI „PROGRAMU...” I PRZEWIDYWANE KORZY CI ......................... 36
1
12.1 HARMONOGRAM REALIZACJI „PROGRAMU...” W LATACH 2003 - 2032 ............................................................... 37
12.2 PRZEWIDYWANE KORZY CI Z REALIZACJI „PROGRAMU...” .................................................................................. 40
13
PODSTAWY I ODNIESIENIA ........................................................................................................................... 42
14
ZAŁCZNIKI ....................................................................................................................................................... 44
Załczniki
Załcznik 1. Klasyfikacja wyrobów zawierajcych azbest.........................................................45
Załcznik 2. Oddziaływanie azbestu na zdrowie ludzi................................................................46
Załcznik 3. Akty prawne dotyczce azbestu i usuwania wyrobów zawierajcych azbest ..... 48
Załcznik 4. Informacja w zakresie oceny stanu i moliwoci bezpiecznego uytkowania
wyrobów zawierajcych azbest w obiektach budowlanych...................................55
Załcznik 5. Wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładach pracy zajmujcych si usuwaniem
lub zabezpieczaniem wyrobów zawierajcych azbest...........................................60
Załcznik 6. Wykaz aktów prawnych Unii Europejskiej dotyczcych problemów szkodliwoci
azbestu......................................................................................................................62
Załcznik 7. Okrelenie iloci wyrobów azbestowo-cementowych w układzie wojewódzkim
..................................................................................................................................65
Załcznik 8. Import azbestu i wyrobów zawierajcych azbest w 2000 roku z podziałem na grupy
wyrobów...................................................................................................................70
Załcznik 9. Ilo odpadów zawierajcych azbest wymagajcych składowania oraz iloci
potrzebnych składowisk...........................................................................................71
Załcznik 10. Podstawowe wielkoci oraz kierunki działa dla wsparcia „Programu...”............74
Załcznik 11. Wytyczne dla jednostek samorzdu terytorialnego dotyczce przygotowania
planów gospodarki odpadami w zakresie usuwania wyrobów zawierajcych
azbest......................................................................................................................88
Załcznik 12. Inne korzyci z realizacji „Programu...”.................................................................90
2
1 WPROWADZENIE
„Program usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest stosowanych na terytorium Polski”
powstał w wyniku:
•
przyjcia przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej Rezolucji z dnia 19 czerwca 1997 r. – w sprawie
programu wycofywania azbestu z gospodarki (M.P. Nr 38, poz. 373), w której Rada Ministrów
została wezwana m.in. do opracowania programu zmierzajcego do wycofywania azbestu
i wyrobów zawierajcych azbest stosowanych na terytorium Polski,
•
realizacji ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych
azbest (Dz. U. Nr 101, poz. 628, z 1998 r., Nr 156, poz. 1018, z 2000 r. Nr 88, poz. 986, oraz
z 2001 r Nr 100, poz. 1085 i Nr 154, poz. 1793) oraz odpowiednich przepisów wykonawczych
do tej ustawy,
•
potrzeb oczyszczania kraju z azbestu oraz wyrobów zawierajcych azbest.
Azbest znany jest od kilku tysicy lat. Szerokie jego zastosowanie nastpiło w wyniku rewolucji
przemysłowej w okresie ostatnich 100 lat. Azbest stosowany był w produkcji około 3000 wyrobów
przemysłowych, przede wszystkim do produkcji wyrobów budowlanych, szczególnie płyt
dachowych i elewacyjnych, a take rur. Z uwagi na swoje niewtpliwe zalety, jak odporno na
wysokie temperatury, działanie mrozu, działanie kwasów, substancji rcych a take elastyczno
itp. wykorzystywany był chtnie jako cenny surowiec równie w Polsce.
Na terenie kraju znajduje si ogółem 15.466 tys. ton wyrobów zawierajcych azbest, w tym: 14.866
tys. ton płyt azbestowo-cementowych (1.351.500 tys. m2), 600 tys. ton rur i innych wyrobów
azbestowo-cementowych 1,2).
Zabezpieczenie i usuwanie tak znacznych iloci wyrobów wie si z duymi kosztami, które nawet
w zakładanym okresie (30 lat) usuwania stanowi bd znaczne obcienie finansowe.
Trwało płyt azbestowo-cementowych okrela si na około 30 lat, natomiast okres eksploatacji
innych wyrobów jest z reguły krótszy.
Program ten moe stanowi element krajowego planu gospodarki odpadami, w tym odpadami
niebezpiecznymi oraz programów ochrony rodowiska na szczeblu wojewódzkim, powiatowym
i gminnym. Plany powinny by opracowane zgodnie z ustaw Prawo ochrony rodowiska z dnia 27
kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 627) i ustaw o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001r. (Dz. U. Nr
62, poz. 628). Ponadto zgodnie z ustaw z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo
ochrony rodowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.
3
1085), opracowane zostan programy ochrony
rodowiska,
których czci składow bd
wojewódzkie, powiatowe i gminne plany gospodarki odpadami. Programy te powinny uwzgldnia
gospodark odpadami azbestowymi.
Zakłada si, i w perspektywie długofalowej, realizacja wymienionych wyej programów, a w tym
celów nakrelonych w „Programie...”, odbywa si bdzie równie w ramach w pełni
skoordynowanych przedsiwzi zaplanowanych w Narodowym Planie Rozwoju (NPR), który
stanowi bdzie podstaw finansowego wsparcia z Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójnoci
Unii Europejskiej. Dofinansowanie realizacji niektórych elementów „Programu...” z tych rodków
wymaga bdzie ich uwzgldnienia w programach operacyjnych zgodnych ze redniookresowymi
strategiami strukturalnymi NPR, w tym w szczególnoci z:
-
Narodow Strategi Ochrony
rodowiska, w której dostosowanie do wymaga prawa
wspólnotowego w zakresie gospodarki odpadami (w tym odpadami niebezpiecznymi)
zaliczono do działa o charakterze priorytetowym,
-
Narodow Strategi Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa, w ramach której winny by
rozwizane problemy wysypisk mieci zlokalizowanych na obszarach gmin wiejskich,
-
Narodow Strategi Wzrostu Zatrudnienia i Rozwoju Zasobów Ludzkich w odniesieniu do
obszarów o wysokiej stopie bezrobocia, gdzie realizacja „Programu...” wywoła oywienie w
brany remontowo-budowlanej i przyczyni si do stworzenia nowych miejsc pracy,
oraz Narodow Strategi Rozwoju Regionalnego, która zakłada pełn harmonizacj działa
podejmowanych na rzecz rozwoju regionalnego z zasad ekorozwoju, zawart w II Polityce
Ekologicznej Pastwa i wynikajca z zobowiza midzynarodowych Polski.
Na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego (Dz.U.
Nr 48, poz. 550, z pón. zmianami) Rada Ministrów uchwał Nr 105 z dnia 28 grudnia 2000 r.
przyjła Narodow Strategi Rozwoju Regionalnego (NSRR) na lata 2001-2006, stanowic jedno
z narzdzi tworzonego systemu polityki rozwoju regionalnego w Polsce. Działania zawarte w
NSRR przewidziane zostały w Narodowym Programie Przygotowania do Członkostwa w Unii
Europejskiej (NPPC) – w priorytecie nr 21 Polityka regionalna i koordynacja instrumentów
strukturalnych. W NPPC zaplanowano równie dostosowanie do wymaga Dyrektywy Rady
87/217/REWG w sprawie zapobiegania i zmniejszania zanieczyszczenia rodowiska azbestem
w ramach działa wymienionych w priorytecie nr 22.3 Dostosowanie do wymaga prawa
wspólnotowego w zakresie gospodarki odpadami oraz priorytecie nr 22.4 Dostosowanie do
wymaga prawa wspólnotowego w zakresie jakoci powietrza.
4
Podane w opracowaniu wielkoci opisuj skal problemu odnoszc si do całego kraju. Wyroby
zawierajce azbest klasyfikowane s w dwóch klasach (załcznik 1).
Z uwagi na brak w kraju szczegółowej inwentaryzacji wyrobów zawierajcych azbest, wszystkie
wartoci i wikszo danych ilociowych ujto szacunkowo.
2 CEL I ZADANIA PROGRAMU
Celem programu jest:
•
spowodowanie oczyszczenia terytorium Polski z azbestu oraz usunicie stosowanych od wielu
lat wyrobów zawierajcych azbest,
•
wyeliminowanie negatywnych skutków zdrowotnych u mieszkaców Polski spowodowanych
azbestem oraz ustalenie koniecznych do tego uwarunkowa,
•
spowodowanie sukcesywnej likwidacji oddziaływania azbestu na rodowisko i doprowadzenie,
w okrelonym horyzoncie czasowym, do spełnienia wymogów ochrony rodowiska,
•
stworzenie odpowiednich warunków do wdroenia przepisów prawnych oraz norm
postpowania z wyrobami zawierajcymi azbest stosowanych w Unii Europejskiej.
Zadaniem programu jest okrelenie warunków sukcesywnego usuwania wyrobów zawierajcych
azbest. W programie zawarte zostały:
a) iloci wyrobów oraz ich rozmieszczenie terytorialne w Polsce,
b) obliczenia iloci i wielkoci niezbdnych składowisk odpadów wraz z kosztami inwestycji
i ich eksploatacji,
c) dochody i wydatki budetu pastwa z tytułu prac zwizanych z usuwaniem wyrobów
zawierajcych azbest,
d) szacunki innych dochodów i wydatków,
e) potrzeby kredytowe,
f) propozycje nowych uregulowa i nowelizacji przepisów odnoszcych si do problematyki
azbestu,
g) propozycje załoe organizacyjnych i monitoringu programu w układzie centralnym
i terytorialnym.
5
3 SZKODLIWO
AZBESTU DLA ZDROWIA LUDZKIEGO
Azbest jest nazw handlow grupy minerałów włóknistych, które pod wzgldem chemicznym s
uwodnionymi krzemianami magnezu, elaza, wapnia i sodu. Chorobotwórcze działanie azbestu
powstaje w wyniku wdychania włókien, zawieszonych w powietrzu. Dopóki włókna nie s
uwalniane do powietrza i nie wystpuje ich wdychanie, wyroby z udziałem azbestu nie stanowi
zagroenia dla zdrowia. Na wystpowanie i typ patologii wpływa rodzaj azbestu, wymiary
tworzcych go włókien i ich stenie oraz czas trwania naraenia.
Biologiczna agresywno pyłu azbestowego jest zalena od stopnia penetracji i liczby włókien,
które uległy retencji w płucach, jak równie od fizycznych i aerodynamicznych cech włókien.
rednica
Szczególne znaczenie ma w tym przypadku
włókien. Włókna cienkie, o rednicy
poniej 3 mikrometrów, przenoszone s łatwiej i docieraj do kocowych odcinków dróg
oddechowych, podczas gdy włókna grube, o rednicy powyej 5 mikrometrów, zatrzymuj si w
górnych odcinkach dróg oddechowych. Skrcone włókna chryzotylu o duej rednicy, maj
tendencj do zatrzymywania si wyej, w porównaniu z igłowymi włóknami azbestów
amfibolowych, z łatwoci przenikajcych do obwodowych czci płuc.
Najwiksze zagroenie dla organizmu ludzkiego stanowi włókna respirabilne, to znaczy takie,
które mog
wystpowa w trwałej postaci w powietrzu i przedostawa si z wdychanym
powietrzem do pcherzyków płucnych. S one dłusze od 5 mikrometrów, maj grubo mniejsz
od 3 mikrometrów, a stosunek długoci włókna do jego gruboci nie jest mniejszy ni 3 : 1.
Ze wzgldu na to, e włókna azbestu chryzotylowego s łatwiej zatrzymywane w górnych partiach
układu oddechowego, w porównaniu z włóknami azbestów amfibolowych oraz ze wzgldu na fakt,
e
s take skuteczniej usuwane z płuc, naraenie na kontakt z azbestem amfibolowym niesie ze
sob ryzyko zdrowotne.
Mimo istnienia normatywów higienicznych dla stenia włókien azbestu w powietrzu nie mona
okreli dawki progowej pyłu dla działania rakotwórczego azbestu.
Naraenie zawodowe na pył azbestowy moe by przyczyn nastpujcych chorób układu
oddechowego:
–
pylicy azbestowej (azbestozy),
–
łagodnych zmian opłucowych,
–
raka płuc (najpowszechniejszego nowotworu złoliwego, powodowanego przez azbest),
–
midzybłoniaków opłucnej i otrzewnej, nowotworów o wysokiej złoliwoci.
6
Przy naraeniu komunalnym na pył azbestowy głównym skutkiem zdrowotnym, który naley bra
pod uwag, jest midzybłoniak opłucnej i otrzewnej. W zalenoci od poziomu ekspozycji, moe
by obserwowany wzrost ryzyka raka płuc.
Zakrojone na szerok skal badania przypadków midzybłoniaka oraz trendów zapadalnoci,
wykazały zwikszon ich czsto w rejonach kopal i zakładów przetwórstwa azbestu oraz
w miastach. Nowotwory te wykazuj stopniowy przyrost, rocznie około 10%. Oficjalna statystyka
w Polsce wykazuje około 120 przypadków zgonów rocznie, z powodu midzybłoniaka opłucnej.
W latach 1976-96 rozpoznano w Polsce 1314 przypadków azbestozy płuc.4) Biorc pod uwag fakt,
e
okres latencji rozwoju nowotworów zwizanych z działaniem azbestu moe trwa ponad 30
lat oraz niedostateczn wykrywalno w minionych latach i obecnie chorób zwizanych
z naraeniem na azbest, mona przypuszcza, e czsto rozpozna bdzie w przyszłoci wzrasta.
Na przykład we Francji, gdzie badania prowadzi si na wiksz skal, stwierdzono, e nowotwór
opłucnej atakuje od 400 do 600 osób rocznie.
Dopuszczalne stenie pyłu azbestu w powietrzu atmosferycznym w Polsce wynosi 1000
włókien/m3 powietrza w pomiarach 24-godzinnych.
Przeprowadzone badania kontrolne rodowiskowych ste włókien azbestu w aglomeracjach
wielkomiejskich wykazały najwysze, ponadnormatywne stenia przy wzłach komunikacyjnych
zlokalizowanych w Warszawie, Katowicach i Łodzi.
Efektem naraenia komunalnego na azbest jest wzrost wystpowania zmian opłucnowych,
szczególnie uwapnionych zmian opłucnej oraz zwikszone ryzyko midzbłoniaka opłucnej. Nie ma
w Polsce dokładnych danych dotyczcych liczby osób, w przeszłoci naraonych zawodowo, oraz
w przeszłoci i obecnie naraonych rodowiskowo. Nadal istnieje skaenie rodowiska pyłem
azbestu, pochodzcym z tak zwanych „dzikich wysypisk odpadów” – szczególnie w lasach
i odkrytych wyrobiskach. Nadal ma miejsce pylenie – w coraz wikszym stopniu – z uszkodzonych
powierzchni płyt na dachach i elewacjach budynków.
Tylko w gminie Szczucin – szacuje si – e około 14.000 osób powinno by objte stałym
monitorowaniem stanu zdrowia, z powodu zamieszkiwania w obszarze wielokrotnego zwikszenia
zagroeniem azbestu. W całej Polsce s to iloci znacznie wysze, a co gorsza, stale zwikszajce
si, na skutek nie usunicia przyczyn zachorowalnoci.
Powany niepokój musi budzi fakt,
e
usuwanie obecnie z dachów i elewacji wyrobów
zawierajcych azbest przez przypadkowe i nieprofesjonalne firmy, zwiksza tylko zagroenie
pyłem azbestowym dla mieszkaców kraju.
7
Usunicie tych zagroe bdzie wymagało 3,4):
monitorowania i utworzenia bazy danych o aktualnym naraeniu populacji Polski na azbest
i skutków zdrowotnych tego naraenia,
opracowania osobnego programu dotyczcego tego zagadnienia, poprzez kompetentnych
specjalistów z dziedziny zdrowia rodowiskowego, uwzgldniajcego równie korzyci społeczne
i ekonomiczne z powodu obnienia zachorowalnoci i zgonów, spowodowanych azbestem,
powołania Orodka referencyjnego dla bada i oceny ryzyka zdrowotnego, zwizanego
z konkretnymi projektami usuwania azbestu. Przewidywanie i ocena ryzyka zdrowotnego
naraenia na azbest wymaga wiedzy i umiejtnoci specjalistycznych i nie moe by
pozostawiona bez nadzoru merytorycznego. Błdna ocena ryzyka bdzie miała zarówno skutki
zdrowotne, jak i ekonomiczne. Orodek taki powinien mie równie kompetencje w dziedzinie
medycyny rodowiskowej, aby mógł, w razie potrzeby, obj specjalistycznymi obserwacjami
lekarskimi grupy ludnoci, nadmiernie naraone na pył azbestowy,
opracowania i wdroenia programu szkolenia z zakresu ryzyka zdrowotnego zwizanego
z naraeniem na ekspozycj azbestu, przekazywania informacji o szkodliwoci azbestu
i sposobach przeciwdziałania szkodliwemu wpływowi azbestu na zdrowie. Prace powysze oraz
utworzenie Orodka referencyjnego powinny nastpi w okresie do 2006 roku.
Szczegółowe uzasadnienie dla przedstawionych wyej propozycji ujto w załczniku 2.
Natomiast nie ma dowodów wiadczcych o tym, e azbest spoyty w wodzie jest szkodliwy dla
zdrowia. Zarówno raport WHO jak i stanowisko Pastwowego Zakładu Higieny z dnia 30.06.20007)
s w tej sprawie jednoznaczne. Dlatego zastpowanie rur azbestowo-cementowych w instalacjach
ziemnych wyrobami bezazbestowymi powinno nastpowa sukcesywnie, w miar technicznego
zuycia lub w przypadku woli wymiany na rury bezazbestowe.
8
4 STAN PRAWNY
Regulacje prawne dotyczce m.in. usuwania wyrobów zawierajcych azbest z obiektów
budowlanych, poczwszy od realizacji obowizku dokonania przegldu technicznego tych
wyrobów do zdeponowania wytworzonych odpadów na składowisku, s zamieszczone w 20 aktach
prawnych - 7 ustawach oraz 13 rozporzdzeniach. Wykaz tych aktów, w tym rozporzdzenia
dotyczce dopuszczania wyrobów zawierajcych azbest (o specjalnym przeznaczeniu) do produkcji
lub do wprowadzenia na polski obszar celny zamieszczono w załczniku 3 wraz z krótkim
omówieniem.
5 STAN REALIZACJI USTAWY Z DNIA 19 CZERWCA 1997 R. O ZAKAZIE
STOSOWANIA
WYROBÓW
ZAWIERAJ CYCH
AZBEST
ORAZ
ROZPORZ DZENIA MINISTRA GOSPODARKI Z DNIA 14 SIERPNIA 1998
W SPRAWIE SPOSOBÓW BEZPIECZNEGO U YTKOWANIA ORAZ
WARUNKÓW USUWANIA WYROBÓW ZAWIERAJ CYCH AZBEST
5.1 Produkcja, obrót, stosowanie
Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest (Dz. U. Nr
101, poz. 628 z pón. zm.) zakazuje:
•
wprowadzania na polski obszar celny azbestu oraz wyrobów zawierajcych azbest,
•
produkcji wyrobów zawierajcych azbest,
•
obrotu azbestem i wyrobami azbestowymi,
- z wyjtkiem azbestu i wyrobów azbestowych stosowanych do celów specjalnych (art. 1 ust. 3).
Ustawa, która weszła w ycie od 28 wrzenia 1997 r. przedłuała o 12 miesicy tylko produkcj
płyt falistych cementowo-azbestowych dla budownictwa, zezwalajc na import azbestu dla tej
produkcji oraz obrót tymi płytami.
Zgodnie z terminem ustawowym, produkcja płyt falistych została zakoczona we wszystkich
zakładach (4 zakłady) do 28 wrzenia 1998 r., a od 28 marca 1999 r. nastpił zakaz obrotu tymi
płytami, wyjtek stanowi jedynie azbest włóknisty i wyroby zawierajce azbest nie majce jeszcze
zamienników, wymienione w załczniku 1 do powyszej ustawy. Sporód tych wyrobów, Minister
Gospodarki w porozumieniu z Ministrem rodowiska okrela corocznie, w drodze rozporzdzenia,
na wniosek producenta lub podmiotu wprowadzajcego na polski obszar celny wyroby zawierajce
azbest, wykaz wyrobów dopuszczonych do produkcji lub importu.
9
Stan aktualny odnonie realizacji ustawy przedstawia si nastpujco:
•
wszystkie zakłady, które w przeszłoci produkowały lub przetwarzały wyroby zawierajce
azbest, zaprzestały produkcji,
•
zakoczony został obrót azbestem i wyrobami zawierajcymi azbest,
•
wszedł w ycie formalny zakaz stosowania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest,
•
import oraz obrót azbestem i wyrobami zawierajcymi azbest odbywa si zgodnie z ustaw
(szczegółowy opis zamieszczony jest w rozdziale 7).
5.2 Bezpieczne u ytkowanie i usuwanie wyrobów zawieraj cych azbest
5,6)
Zgodnie z delegacj ustawow Minister Gospodarki wydał rozporzdzenie z dnia 14 sierpnia 1998
roku w sprawie sposobów bezpiecznego uytkowania oraz warunków usuwania wyrobów
zawierajcych azbest (Dz. U. Nr 138, poz. 895).
Po czterech latach obowizywania ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest
oraz trzech latach obowizywania przepisów wykonawczych stwierdza si bardzo nikł ich
znajomo przez włacicieli i administratorów obiektów budowlanych. W zwizku z powyszym
w niewielkim stopniu zostały wykonane oceny stanu obiektu z zabudowanymi wyrobami
zawierajcymi azbest wynikajce z rozporzdzenia. Nie zostały równie wybudowane lokalne lub
regionalne składowiska odpadów zawierajcych azbest, co przyczynia si do eksportu tego rodzaju
odpadów i opłacanie kosztów ich składowania na rzecz innych pastw.
Jednoczenie obserwuje si usuwanie bez
adnego
zabezpieczenia uszkodzonych wyrobów
azbestowo-cementowych na dzikie wysypiska.
Z posiadanych informacji wynika, e organy administracji rzdowej i samorzdowe nie dysponuj
danymi o iloci wyrobów zawierajcych azbest zabudowanych na ich terenie oraz o stanie zuycia
tych wyrobów.
Z uwagi na rang problemu w cigu najbliszych dwóch lat polskie przepisy prawne dotyczce
azbestu powinny by znowelizowane zgodnie z wymaganiami dyrektyw Unii Europejskiej. Zakłada
si równie ratyfikacj przez Polsk Konwencji Midzynarodowej Organizacji Pracy nr 162 z 1986
roku dotyczcej bezpieczestwa w stosowaniu azbestu oraz wdroenie do koca 2002 roku
Dyrektywy Rady 83/477/EWG dotyczcej ochrony pracowników przed zagroeniem zwizanym
z naraeniem na działanie azbestu w pracy, wraz ze zmianami zamieszczonymi w Dyrektywie Rady
91/382/EWG
10)
. Wykaz aktów prawnych Unii Europejskiej regulujcych t problematyk
przedstawiono w załczniku 6.
10
Wdroenie postanowie powyszych dyrektyw zawierajcych wymagania adresowane do
pracodawców prowadzcych działalno zwizan z moliwoci naraenia pracowników na pył
azbestowy
oraz
konieczno
zgłaszania
takiej
działalnoci
odpowiedzialnym
władzom
pastwowym, pozwoli na wyeliminowanie przypadkowych wykonawców prac nieposiadajcych
wymaganej wiedzy o zagroeniach stwarzanych przez azbest.
5.3 Stan realizacji ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. i rozporz dzenia
Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998 r.
Badania w zakresie oceny stanu i moliwoci bezpiecznego u ytkowania wyrobów budowlanych
zawierajcych azbest, przeprowadził Główny Urzd Nadzoru Budowlanego (zał. 4)
Według stanu na koniec III kwartału 2001 r. w całym kraju sporzdzonych zostało około 357 891
ocen, a liczba budynków ogółem wynosi 11,5 mln, w tym szacuje si, e obiekty zawierajce azbest
stanowi 13% tj. 1,5 mln.
Wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładach w latach 1999 i 2000. pod ktem przestrzegania
przepisów obowizujcych przy pracy zwizanej z usuwaniem lub zabezpieczeniem wyrobów
zawierajcych azbest, przez
Pastwow Inspekcj Pracy i Inspekcj Ochrony
rodowiska
przedstawiono w załczniku 5.
5.4 Zało enia 30-to letniego okresu usuwania wyrobów zawieraj cych
azbest z terytorium Polski
Realizacja Rezolucji Sejmu R.P. w sprawie programu wycofywania azbestu z gospodarki, jak
i ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest wraz z aktami wykonawczymi,
z uwagi na skal problemu i jego ogólnokrajowy zasig wymaga opracowania długofalowego
programu usuwania tych wyrobów z terytorium Polski. Jako docelowy przyjto 30-to letni okres
realizacji tego programu.
Wszyscy znani producenci płyt azbestowo-cementowych, stosowanych przede wszystkim
w budownictwie, okrelali czas uytkowania swoich wyrobów na 30 lat. Wynikało to
z kilkudziesicioletnich dowiadcze w uytkowaniu płyt wytwarzanych powszechnie stosowan
tzw. mokr metod produkcji (metod Hatschek’a).
Wan spraw był monta i konserwacja. Postpowanie zgodne z instrukcj producenta miało
istotne znaczenie, gdy na ogół brakowało wyspecjalizowanych wykonawców pokry dachowych
z płyt azbestowo-cementowych, a na terenach wiejskich z reguły zabudowywano je systemem
„gospodarczym”. W zwizku z powyszym przy kryciu dachów wystpowały liczne błdy montau
powodujce pkanie płyt oraz ich odkształcanie, co skutkuje krótszym okresem ich eksploatacji
11
i takie wyroby powinny by usuwane przed upływem 30 lat. Prawidłowo połoone i zamontowane
płyty, pomalowane farb akrylow oraz konserwowane co 5 do 7 lat, praktycznie mog by
uytkowane ponad 30 lat. Takich płyt jest w Polsce bardzo mało i stanowi one ladow ilo w
ogólnej masie pokry dachowych z azbesto-cementu.
Przy wykonywaniu elewacji stosowano płaskie płyty azbestowo-cementowe. Płyty, w wikszoci
pomalowane farb akrylow, montowane były przez wyspecjalizowane przedsibiorstwa. Wyroby
te produkowane tzw. metod such posiadaj gorsze parametry mechaniczne w porównaniu
z płytami wytwarzanymi metod mokr, std nie mona zakłada dłuszego okresu ich eksploatacji
ni przyjte 30 lat.
30-to letni okres uytkowania dla płyt azbestowo-cementowych potwierdzony został w badaniach
laboratoryjnych i polowych, które prowadzone były przez róne jednostki badawcze w krajach
europejskich. Jedn z waniejszych jest ekspertyza nr 2648 z dnia 30.10.1985 r. wykonana przez
Uniwersytet Techniczny w Berlinie. W oparciu o wyniki bada stwierdzono,
e
dla płyt
niemalowanych najwiksza korozja i uwalnianie włókien azbestu ma miejsce w okresie 25 do 35 lat
uytkowania tj. rednio 30 lat. Stopie korozji zaleny jest zarówno od czasu uytkowania, jak
i czynników atmosferycznych, charakterystycznych dla badanego obszaru. W regionach
przemysłowych jest on 4-krotnie wikszy w porównaniu z terenami nie zanieczyszczonymi oraz
2-krotnie wikszy na obszarach wielkomiejskich. Natomiast płyty pomalowane i konserwowane
wykazuj odporno na działanie czynników atmosferycznych. Tak wic wiek płyt niemalowanych
i stopie ich korozji pozostaj w prostej zalenoci. Odnoszc si do warunków polskich mona
okreli,
e
30 lat uytkowania szarej, niemalowanej płyty dachowej oraz malowanej płyty
elewacyjnej stanowi graniczny okres ich bezpiecznego u ytkowania.
Ponadto w Polsce, wyroby zawierajce azbest uytkowane s w okresie od 10 do 50 lat. Przy
załoonym okresie usuwania na lata 2003 - 2032, wiele z tych wyrobów przekroczy wszelkie
normy i granice bezpiecznego uytkowania. Dlatego kolejno usuwania wyrobów zawierajcych
azbest powinna by okrelona w lokalnych programach.
12
6
ILO
I ROZMIESZCZENIE WYROBÓW ZAWIERAJ CYCH AZBEST
W BUDOWNICTWIE
Przy opracowaniu danych wykorzystano materiały i opracowania bdce w posiadaniu
Ministerstwa Gospodarki 1,2) .
W oparciu o wymienione materiały dotyczce produkcji, importu i dystrybucji wyrobów
azbestowo-cementowych oraz przyjte rednie wskaniki ich zuycia opracowany został bilans tych
wyrobów stosowanych w obiektach budowlanych w Polsce (tablica 1, rys.1).
Wyroby zawierajce azbest według stanu na rok 2000
Tablica 1
Nazwa wyrobu
Ilo
1. Płyty azbestowo-cementowe faliste i płaskie – 1 351 500 tys. m2
2. Rury azbestowo – cementowe (wszystkie rodzaje) w budownictwie ziemnym i
mieszkaniowo-gospodarczym oraz inne instalacje przemysłowe
Razem
[tony]
14 866 500
600 000
15 466 500
Ilo zabudowanych wyrobów azbestowo-cementowych w układzie wojewódzkim przedstawiono
w załczniku 7.
13
powy ej 2 mln ton
od 1 - 2 mln ton
od 0,5 - 1 mln ton
poni ej 0,5 mln ton
Rys. 1. Nagromadzenie wyrobów zawierajcych azbest w układzie wojewódzkim
14
7 IMPORT WYROBÓW ZAWIERAJ CYCH AZBEST PO ROKU 1997.
Import materiałów o specjalnym przeznaczeniu zawierajcych azbest dopuszcza ustawa
z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest (Dz. U. Nr 101 poz.
628) oraz kadego roku precyzuje rozporzdzenie Ministra Gospodarki w sprawie dopuszczenia
wyrobów zawierajcych azbest do produkcji lub do wprowadzenia na polski obszar celny
(szczegółowe dane ujto w załczniku 3 pkt 9 i załcznik 8).
Azbest i wyroby zawierajce ten surowiec importowane s do Polski z rónych krajów i w rónej
postaci. Mona przypuszcza, e cz wyrobów zawierajcych azbest jest wwoona na teren
naszego kraju jako wyroby wmontowane na stałe do rónych maszyn i urzdze. Najczciej s to
rónego rodzaju uszczelnienia. Naley podkreli, e zdecydowana wikszo tych wyrobów moe
mie odpowiedniki nie zawierajce azbestu, cho w wielu wypadkach ceny takich odpowiedników
s wysze.
Azbest sprowadzany jest jako surowiec do produkcji diafragm niezbdnych w produkcji chloru.
W tym wypadku substytucja azbestu nie jest jeszcze opanowana i
nie moe by w cigu
najbliszych lat zastpiona innymi materiałami. Taka sytuacja jest równie w wikszoci krajów
europejskich.
Import azbestu w postaci czystego azbestu włóknistego na diafragmy do elektrolizy przeponowej
jest moliwy do dokładnego okrelenia. Nie jest to natomiast moliwe w przypadku wielu innych
wyrobów zawierajcych azbest, gdy czsto stanowi one niewielk cz sprowadzanych maszyn
czy urzdze.
W przypadku wielu wyrobów, dawniej produkowanych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej
z zastosowaniem azbestu, obecnie produkuje si odpowiedniki, w których azbest zastpiono innymi
włóknami.
W stosowanych dawniej na dachach i elewacjach wyrobach azbestowo-cementowych azbest został
całkowicie zastpiony innymi włóknami i tylko takie, wolne od azbestu płyty cementowo-włókniste
s obecnie produkowane w Polsce. Równie producenci uszczelek w duej czci produkcji
wyeliminowali azbest. Tu jednak w dalszym cigu sprowadza si jako półprodukt płyty gumowe
zbrojone azbestem i nastpnie wycina z nich uszczelki. Takie postpowanie czsto nie jest
uzasadnione jako e substytucja azbestu jest tu moliwa i powiodła si w wielu krajach cho
wymagała dodatkowych nakładów, a wyroby bezazbestowe s czsto drosze od tradycyjnych.
Dotyczy to wikszoci uszczelek i materiałów uszczelniajcych stosowanych m.in. w przemyle
chemicznym, spoywczym, samochodowym i w energetyce. Tylko w nielicznych przypadkach,
15
materiałów pracujcych w ekstremalnie trudnych warunkach, substytucja azbestu jest i trudna
i szczególnie kosztowna.
7.1 Import azbestu i wyrobów zawieraj cych azbest w 2000 r w podziale
na grupy wyrobów.
Zgodnie z rozporzdzeniem Ministra Gospodarki z dnia 14 lutego 2000 roku w sprawie
dopuszczenia w 2000 r. wyrobów zawierajcych azbest do produkcji lub wprowadzenie na polski
obszar celny (Dz. U. Nr 15 poz. 188) w 2000 roku mona było importowa i stosowa tylko azbest
włóknisty (kod PCN 25 25 00 300), płyty azbestowo-kauczukowe (kod PCN 68 12 70 000)
i uszczelki z tych płyt (kod PCN 68 12 90 000).
Dane zebrane w załczniku 8 wskazuj, e miał miejsce równie import materiałów zawierajcych
azbest wykraczajcy poza delegacj ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest
i poza rozporzdzeniem Ministra Gospodarki.
Program ma m.in. na celu wyeliminowanie wszelkich moliwoci niekontrolowanego wwozu do
Polski wyrobów zawierajcych azbest i ucilenie warunków niezbdnego importu.
Import 106 ton materiałów zawierajcych azbest budzi zaniepokojenie, zwłaszcza, e w wikszoci
istniej moliwoci substytucji azbestu.
7.2 Uwagi oraz postulaty dotycz ce importu azbestu i wyrobów
zawieraj cych azbest
a) Import azbestu na diafragmy do przeponowej elektrolizy jest obecnie uzasadniony
wobec braku dostpnych i sprawdzonych technicznie substytutów azbestu w tym zakresie.
b) Import płyt kauczukowo-azbestowych i uszczelek z tych płyt w wielu wypadkach nie jest
uzasadniony, bowiem istnieje krajowa produkcja uszczelek, w których azbest został skutecznie
wyeliminowany.
c) Pozycje wykazu 2, 3, 4, 5, 6 wg załcznika 8, a obejmujce m.in. „Odzie, dodatki, obuwie
i nakrycia głowy z mieszanin na bazie azbestu lub azbestu i wglanu magnezu”, kod PCN
681250000 oraz „Papier, płyty pilniowe i filc z mieszanin azbestu i wglanu magnezu” kod
681260000 importowane były poza rozporzdzeniem Ministra Gospodarki.
d) Zastpienie azbestu innymi materiałami włóknistymi jest w wielu przypadkach drosze
i unikanie zwikszonych kosztów jest najczciej przyczyn jego dalszego stosowania.
16
Biorc pod uwag powysze, ustawa o zakazie stosowania azbestu wymaga nowelizacji (art. 1 ust.
3) w zakresie dopuszczania do produkcji lub do wprowadzania na polski obszar celny wyrobów
zawierajcych azbest, celem ograniczenia i zlikwidowania niekontrolowanego importu oraz
stosowania.
8 SKŁADOWISKA ODPADÓW – STAN I POTRZEBY
Przy opracowaniu niniejszych danych wykorzystano materiały i opracowania Ministerstwa
Gospodarki 1,2) .
Z usuwaniem wyrobów zawierajcych azbest nierozerwalnie zwizany jest proces powstawania
odpadów. Jedyn metod unieszkodliwiania odpadu z azbestem jest ich składowanie. Dla
orientacyjnego okrelenia potrzeb w zakresie przygotowania miejsc (składowisk) do ich
składowania nale y załoy ilo wyrobów z azbestem usuwanych w ustalonych przedziałach
czasowych, a tym samym ilo powstajcych odpadów, w które przekształcaj si demontowane
wyroby.
Problem unieszkodliwiania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest składowanych na istniejcych
i nowych składowiskach, zostanie rozwizany w ramach wdroenia Dyrektywy Rady 1999/31/WE
w sprawie składowania odpadów. Wynikiem tymczasowo zamknitych negocjacji akcesyjnych
w obszarze „ rodowisko” jest midzy innymi, wynegocjowany 3-letni okres przejciowy dotyczcy
art. 14 c (par. 2,3,4,6) ww. dyrektywy, który stwarza moliwo osignicia zgodnoci parametrów
technicznych istniejcych składowisk odpadów z wymaganiami dyrektywy do 1 lipca 2012 r.
Oznacza to, i istniejce wysypiska niespełniajce wymaga dyrektywy zostan zmodernizowane
najpóniej do 1 lipca 2012 r. Nowe składowiska odpadów azbestowych spełnia winny wymagania
konstrukcyjne dyrektywy z chwil ich zakładania. Do koca wrzenia 2002 roku powinien by
w zwizku z tym, przedstawiony szczegółowy plan implementacyjny dyrektywy 99/31WE
w sprawie składowania odpadów. Dostosowanie do wymaga prawa wspólnotowego w zakresie
gospodarki odpadami, w tym niebezpiecznymi (w tym azbest) zaliczone zostało do priorytetów
NPPC w obszarze rodowiska (rozdział 22.3 pkt. Dostosowanie do wymaga prawa wspólnoty
w zakresie gospodarki odpadami).
Przy załoeniu usuwania wyrobów zawierajcych azbest do koca 2032 r. za wystarczajce dla
potrzeb programu uznano podzielenie tego 30 letniego okresu na 3 podokresy.
17
Prognozowanie iloci powstajcych odpadów dla trzech przyjtych przedziałów czasowych
w układzie wojewódzkim przedstawiono w tablicy 2.
Stanowi one dane wyjciowe do obliczenia pojemnoci i iloci potrzebnych składowisk w układzie
wojewódzkim w latach 2003-2032 dla trzech przedziałów czasowych. Naley podkreli, e około
90 % tych odpadów stanowi wyroby azbestowo-cementowe.
Przewidywana ilo odpadów zawierajcych azbest powstajcych w wyniku usuwania
wyrobów z azbestem w układzie województw, w perspektywie lat 2003-2032.
Tablica 2
Województwo
Dolnolskie
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
l skie
witokrzyskie
Warmisko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
Polska
Lata
2003-2012 2013-2022
2023-2032
Ilo powstajcych odpadów z azbestem
(usuwanych wyrobów zawierajcych azbest) [Mg]
201 810
230 640
144 150
277 074
316 656
197 910
773 426
883 916
552 447
83 422
95 340
59 587
406 136
464 156
290 098
329 255
376 292
235 183
1 036 395
1 184 452
740 283
113 998
130 284
81 428
232 767
266 020
166 263
386 144
441 308
275 818
204 008
233 152
145 720
296 057
311 712
171 511
303 093
334 964
199 353
229 411
262 184
163 865
355 245
444 056
310 839
185 034
211 468
132 168
5 413 275
6 186 600
3 866 623
18
6,18
7
5,41
6
5
Ilo odpadów (Mg
x 106)
3,87
4
3
2
1
0
2003-2012
Rys. 2. Ilo
2013-2022
2023-2032
odpadów zawierajcych azbest do składowania w okresie 30 lat
Szczegółowe dane dotyczce składowania odpadów zawierajcych azbest oraz niezbdnej do tego
celu iloci składowisk zamieszczone s w załczniku 9.
9 POSTULOWANE KIERUNKI WSPARCIA „PROGRAMU...” I SZACUNKI
PODSTAWOWYCH WIELKO CI
9.1 Zało enia
Usuwanie i wymiana wyrobów zawierajcych azbest jest zadaniem długotrwałym ze wzgldu na
ich du ilo, a take wysoko potrzebnych
rodków
finansowych. Szacuje si,
e
do
przeprowadzenia tego procesu niezbdny bdzie okres – około 30-tu lat. Tak ogromne i długotrwałe
zadanie wymaga okrelonej strategii postpowania.
W realizacji „Programu...” zwraca si bdzie uwag na obszary, w których azbest musi by
usuwany lub unieszkodliwiany. Obszary te dotycz:
-
stopniowej eliminacji dopuszczonych do produkcji i stosowania wyrobów zawierajcych azbest
na podstawie delegacji zawartej w ustawie z dnia 19 czerwca 1997 roku o zakazie stosowania
wyrobów zawierajcych azbest,
19
-
ograniczania uciliwoci wyrobów uytkowanych od dawna,
-
unieszkodliwiania wyrobów zawierajcych azbest, których stan techniczny nie pozwala na
dalsze uytkowanie,
-
budowy składowisk odpadów azbestowych oraz ich zabezpieczaniu przed powtórnym
skaeniem rodowiska azbestem,
-
unieszkodliwiania odpadów azbestowych znajdujcych si na drogach i placach nalecych do
podmiotów gospodarczych i innych jednostek, w tym jednostek samorzdu terytorialnego.
Przyjto nastpujce załoenia:
–
w Polsce około 85% azbestu znajduje si w wyrobach budowlanych (według dostpnych
danych statystycznych),
–
usuwanie i wymiana wyrobów zawierajcych azbest jest działalnoci remontowo-budowlan
i przynie powinna znaczne oywienie gospodarcze w dziedzinie budownictwa i produkcji
materiałów budowlanych,
–
dla podniesienia rangi „Programu...” oraz jego właciwego przedstawiania w mediach
publicznych, due znaczenie – równie inspirujce – mie bdzie finansowanie z budetu
pastwa,
–
powinien powsta rynek usług kredytowo-bankowych dla obsługi nowych klientów
z atrakcyjnymi ofertami dla mniej zamonych włacicieli obiektów budowlanych,
–
powstan znaczne dochody z podatków i opłat z tytułu usuwania wyrobów zawierajcych
azbest, a take składowania ich jako odpadów. Do oblicze przyjto istniejce stawki podatku
VAT i stawki podatku dochodowego, oraz przewidywania kształtowania si wysokoci podatku
dochodowego w latach przyszłych – na podstawie pisma Departamentu Podatków
Bezporednich Ministerstwa Finansów z dnia 5 czerwca 2000 r znak PB-8W75-/032-3/1705/00
–
dla lat 2001 – 2002
- 28%
dla roku 2003
- 24%
dla roku 2004 i nastpnych
- 22%
ze wzgldu na planowany wzrost miejsc pracy uzasadnionym staje si postulowanie wsparcia
ze rodków Funduszu Pracy np. w formie dofinansowania szkole, refundacji opłat na rzecz
ZUS i inne,
–
konieczno ratyfikacji przez Polsk Konwencji Midzynarodowej Organizacji Pracy (MOP)
Nr 162 z 1986r. oraz dostosowania si do wymaga dyrektyw dotyczcych azbestu, których
stosowanie stanowi bdzie obowizek po wejciu Polski do Unii Europejskiej. Zasadnym jest
20
zatem podejmowanie działa w celu uzyskania wsparcia z funduszy Unii Europejskiej oraz
innych funduszy zagranicznych 10,11) ,
–
nadrzdne znaczenie ma ograniczenie wzrastajcej iloci zachorowa i zgonów w Polsce
(analogicznie, jak w Europie), wywoływanych szkodliwoci azbestu4). Potrzeba ochrony
zdrowia i ycia ludnoci zasadnym czyni skierowanie rodków z funduszy ekologicznych na
wsparcie „Programu...”, według zasad obowizujcych aktualnie, a take tworzonych
w przyszłoci.
W dokonanych szacunkach pominito usuwanie drobnych wyrobów zawierajcych azbest,
znajdujcych si poza budownictwem , ze wzgldu na:
-
niewielk ilo takich wyrobów, w stosunku do ogólnej masy wyrobów do usunicia,
-
obligatoryjne zobowizania włacicieli przedmiotów zawierajcych azbest, a take firm
zajmujcych si wymian i usuwaniem zuytych wyrobów do podporzdkowania si
ogólnym przepisom w tym zakresie,
-
przyjcie załoenia, e usunicie zuytych, drobnych wyrobów zawierajcych azbest,
w kadym przypadku dokonywane jest na koszt właciciela, nie wymaga wic ani
dodatkowych kosztów, ani sposobów finansowania.
9.2 Szacunek kosztów realizacji „Programu...” oraz ródła finansowania
w okresie 30-tu lat.
Tablica 3
L.p.
1.
Wyszczególnienie
Koszty
ródła finansowania
[w mln zł]
[w mln. zł]
Utworzenie bazy danych o lokalizacji, iloci i
Baza
stanie istniejcych wyrobów zawierajcych
zawierajcych
azbest, przewidywanych do usunicia jako
finansowania
odpady niebezpieczne -
uzasadnieniu
powiatów,
utworzenie
województw
bazy
w skali gmin,
i
danych
1
kraju
oraz
ochrony
dotyczcej
danych
wyrobów
azbest
–
okrelono
do
ustawy
ródła
w
Prawo
rodowiska ( Tytuł 3
Przeciwdziałanie
Baza danych dot. wyrobów zawierajcych azbest wynika z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.Prawo ochrony
rodowiska (Dz. U. Nr 62,poz. 627), a baza danych o gospodarowaniu odpadami z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.
1
o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628).
21
gospodarowania odpadami.
zanieczyszczeniom). Baza danych o
gospodarowaniu odpadami – ródła
Dodatkowo czynnoci wspierajce:
finansowania zawarte s w planie
implementacji
Dyrektywy
Nr
75/442/EWG – opracowanym przez
Ministerstwo rodowiska.
-
opracowanie
wojewódzkich,
3,50
80 % tj. 2,80 mln zł budet pastwa i
samorzdu
powiatowych i gminnych planów ochrony
budety
przed szkodliwoci azbestu i programów
terytorialnego
usuwania wyrobów zawierajcych azbest
20 % tj. 0,70 mln zł fundusze:
jednostek
- Fundusz PHARE – 2003,
- Europejski Fundusz Rozwoju
Regionalnego,
- Fundusz Spójnoci
-szkolenie
pracowników
publicznej
w
zakresie
administracji
1,50
budety
szczegółowych
przepisów i procedur dotyczcych azbestu
90 % tj. 1,35 mln zł budet pastwa i
2
jednostek
samorzdu
terytorialnego
10 % tj. 0,15 mln zł fundusze:
- Fundusz PHARE – 2003,
- Europejski Fundusz Rozwoju
Regionalnego,
- Fundusz Spójnoci
2.
Oczyszczanie miejsc publicznych i wspieranie
580,00
inicjatyw samorzdu terytorialnego, w tym:
80 % tj. 464,00 mln zł fundusze
jednostek samorzdu terytorialnego i
ekologiczne
20 % tj. 116,00 mln zł Fundusz
Spójnoci i Europejski Fundusz
Rozwoju Regionalnego
-
Oczyszczenie
publicznych
terenów
w
gminach
zanieczyszczonych
i
obiektów
400,00
jak wyej
szczególnie
azbestem,
po
potwierdzeniu zagroe wynikami bada
rodowiska oraz ocen rodowiskowego
ryzyka
-
Wspieranie
inicjatyw
samorzdu
100,00
jak wyej
koszty szkole dla pracowników administracji wojewódzkiej, powiatowej i gminnej zostan czciowo sfinansowane
w ramach kosztów zaplanowanych w zwizku z wdroeniem Dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r.
w sprawie odpadów
2
22
terytorialnego,
zmierzajcych
do
konsekwentnego usuwania niebezpiecznych
wyrobów oraz skutków ich szkodliwoci dla
mieszkaców i rodowiska
-
Badania
powietrza,
gleby
i
wody
80,00
jak wyej
zanieczyszczonych miejsc publicznych
3.
Usunicie wyrobów zawierajcych azbest
47 043,00
4.
Zwikszenie zatrudnienia o 47 250 osób.
170,00
100 % właciciele obiektów3
63 % tj. 105,00 mln zł inwestorzy
prywatni,
25 % tj. 45,00 mln zł Fundusz Pracy4
12 % tj. 20,00 mln zł Europejski
Fundusz Socjalny
5.
Budowa składowisk odpadów azbestowych
340,00
140,00 mln zł fundusze ekologiczne,
80,00 mln zł budety jednostek
samorzdu terytorialnego,
50,00 mln zł
rodki własne i
kredyty,
70,00 mln zł Fundusz Spójnoci,
Europejski
Fundusz
Rozwoju
Regionalnego (ok. 20%)
6.
Działalno
mediach
informacyjno-popularyzacyjna w
(telewizja,
bezpiecznego
radio,
postpowania
prasa)
z
60,00
45 % tj. 27,00 mln zł budet pastwa
45 % tj. 27,00 mln zł budety
nt.
jednostek samorzdu terytorialnego,
wyrobami
zawierajcymi azbest oraz sposobów ich
ok. 10% tj 6,00 mln zł Fundusz
usuwania oraz szkodliwoci azbestu
Spójnoci
7.
Monitorowanie realizacji programu
8.
Utworzenie
orodka
oceny
ryzyka
30,00
100 % budet pastwa
4,00
100 % budet pastwa
zdrowotnego i bada
9.
Koszty obsługi programu z wyłczeniem poz. 3
1 189,00
w tym:
10.
-
ze rodków publicznych
821,15
-
ze rodków prywatnych
155,00
-
ze rodków zagranicznych
212,85
Koszty obsługi „Programu...” ogółem łcznie z
w tym budet pastwa 65,15 mln zł
48 232,00
Uczestnicy „Programu...”
32 930,00
Właciciele i banki
poz.3
11.
Potrzeby kredytowe na obsług prac usuwania
wyrobów – ok. 70 % kosztów łcznie z poz. 3
3
4
w tym, prywatni właciciele obiektów z wyrobami zawierajcymi azbest
wspieranie zatrudniania bezrobotnych, szkolenia i refundacje opłat na rzecz ZUS
23
Uwaga dotycz ca pozyskania funduszy z Unii Europejskiej
Pozyskanie rodków z funduszy Unii Europejskiej wie si z odpowiednimi wymogami np.:
-
rodki
z funduszu PHARE – 2003, ich pozyskanie moliwe bdzie tylko dla
beneficjentów przygotowanych do złoenia odpowiednich wniosków w terminach
wynikajcych z procedur PHARE – 2003,
-
rodki
-
rodki
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, ich pozyskanie moliwe
bdzie tylko przez uwzgldnienie w odpowiednich programach operacyjnych,
z Funduszu Spójnoci, ich pozyskanie moliwe bdzie wyłcznie dla duych
projektów inwestycyjnych o wartoci nie niszej ni 10 mln EURO. Moe to
oznacza zbiorcze zadanie dla szeregu podobnych zada w programach
regionalnych.
24
Podział kosztów według ródeł finansowania na podstawie tabeli nr 3
L.p. tabeli
Tablica 4
rodki publiczne
Warto i ródło finansowania
w mln zł
4,15 – budet pastwa
1.
2.
464,00 – fundusze ekologiczne
3.
4.
5.
6.
7.
---45,00 - fundusz pracy
220,00 - fundusz ekologiczny i
budety jednostek
samorzdu
terytorialnego
27,00 - budet pastwa,
27,00 - fundusz ekologiczny
8.
821,15
rodki prywatne
w mln zł
----
----
47 043,00 - kapitał własny i
kredyty
105,00 - kapitał własny
50,00 - kapitał własny i
kredyty
----
rodki zagraniczne (UE)
w mln zł
0,85 - PHARE – 2003,
- Europejski Fundusz
Rozwoju,
Regionalnego
- Fundusz Spójnoci
116,00 - Fundusz Spójnoci i
Europejski Fundusz
Rozwoju
Regionalnego
---20,00 - Europejski Fundusz
Socjalny
70,00 - Fundusz Spójnoci i
Europejski Fundusz
Rozwoju
Regionalnego
6,00 – Fundusz Spójnoci
----
----
----
----
47 198,00
212,85
w tym:
65,15 - budet pastwa
711,00 - budety jednostek
samorzdu
terytorialnego,
- fundusze ekologiczne
45,00 - fundusze pracy
25
Rozliczenie planowanych rodków z bud etu pa stwa w czasie według
harmonogramu zada w mln zł.
Pozycja z
Tablicy 4
1.
6.
7.
8.
Temat
Lata
rednio rocznie w latach
2003 – 2032
2003 – 2006
2007 - 2032
2003 - 2006
2007 - 2032
4,15
4,15
---
1,04
---
27,00
3,60
23,40
0,90
0,90
30,00
4,00
26,00
1,00
1,00
Orodek oceny ryzyka
zdrowotnego i bada
4,00
4,00
---
1,00
---
Razem:
65,15
15,75
49,40
3,94
1,90
Opracowanie planów ochrony
przed szkodliwoci azbestu i
szkolenia
Działalno informacyjnopopularyzacyjna w mediach
Monitoring realizacji
„Programu...” i działalnoci
koordynacyjnej
9.3 Szacunek spodziewanych dochodów z realizacji „Programu...”
w okresie 30-tu lat (zał cznik 10).
• dla budetu pastwa
z tytułu:
- usuwania wyrobów zawierajcych azbest
(VAT i podatek dochodowy)
4 099,07 mln zł
- nowych pokry i wyrobów (VAT i
podatek dochodowy)
5 285,28 mln zł
- eksploatacji składowisk odpadów (VAT i
604,80 mln zł
podatek dochodowy)
ogółem : 9 989,15 mln zł
• dla funduszu ekologicznego i samorzdów terytorialnych
Z tytułu:
- opłat za składowanie odpadów
1 566,00 mln zł
Łcznie 11 555,15 mln zł
Uwaga:
Poziom dochodów bazuje na cenach i podatkach według stanu w roku 2001. Faktyczne
dochody bd znacznie wysze, po spodziewanych zmianach w wysokoci podatku
VAT i innych opłat.
26
Porównanie planowanych nakładów ze
rodków
publicznych na realizacj „Programu...” ze
spodziewanymi dochodami, dla budetu pastwa i budetów samorzdowych wskazuje na wyszy
poziom dochodów. Tym nie mniej główny ciar kosztów bd musieli ponie właciciele
obiektów. Alternatyw dla nich bdzie utrata od 30 do 50 % wartoci budynków, gruntów
i mieszka w rejonach zagroonych emisj azbestu. Nacisk na usuwanie tych wyrobów nasili si
z pewnoci po wejciu do Unii Europejskiej, gdzie takie zachowania s ju powszechne.
Natomiast modernizacja obiektów i usunicie z nich szkodliwego azbestu owocowa bdzie
znacznym przyrostem wartoci budynków, gruntów i mieszka, co wykazano w tablicy 5 poz.12.2.
„Inne korzyci z realizacji Programu” – łcznie na kwot 123 000 mln zł (Załcznik 12).
10 ZAŁO ENIA
ORGANIZACJI,
„PROGRAMU...”
KONTROLI
I
MONITORINGU
10.1 Koncepcja zarz dzania „Programem...”
Interdyscyplinarno „Programu...” powoduje konieczno koordynacji wszystkich jednostek i
instytucji przedmiotowo odpowiedzialnych za realizacj poszczególnych zada lub porednio
biorcych udział w ich realizacji. Dlatego te zadania przewidziane „Programem...” bd
realizowane na trzech poziomach:
- centralnym – Rada Ministrów, minister właciwy do spraw gospodarki i w strukturze ministerstwa
Główny Koordynator „Programu...”
- wojewódzkim – wojewoda, samorzd województwa,
- lokalnym – samorzd powiatowy, samorzd gminny.
Niezbdnym elementem „Programu...” jest powołanie Głównego Koordynatora, jako osoby
odpowiedzialnej za współdziałanie poszczególnych jednostek i instytucji oraz podejmowanie
inicjatyw w jego wdraaniu. Naley zaznaczy, e „Program...” powinien by realizowany przez
istniejce struktury poszczególnych resortów oraz samorzdu terytorialnego i nie powodowa
tworzenia nowych stanowisk w administracji. Nieodzownym elementem wspierajcym załoenia
„Programu...” bdzie take współpraca z organizacjami pozarzdowymi, instytutami naukowymi
oraz mediami.
27
Projekt zarzdzania „Programem...” przedstawia poniszy schemat.
SEJM
Rada Ministrów
Poziom
centralny
Instytuty
Naukowe
Poziom
województwa
Poziom
lokalny
Wła ciciele
obiektów
Minister Gospodarki
Minister rodowiska,
Minister Zdrowia,
Minister Infrastruktury
Główny Koordynator
Rada Programowa
Wojewoda
Samorz d Terytorialny
Organizacje
społeczne,
fundacje
Samorz d województwa,
Samorz d powiatowy,
Samorz d gminy
Media lokalne
Rys. 3 Projekt zarzdzania „Programem...”.
28
Przedsi biorstwa
10.2 Szczegółowy zakres zada realizowanych na poszczególnych
poziomach
W celu realizacji wszystkich zada przewidzianych w „Programie...”, niezbdnym jest
zaangaowanie administracji publicznej i rónych instytucji działajcych na trzech poziomach:
- centralnym,
- wojewódzkim,
- lokalnym.
POZIOM CENTRALNY
Główny Koordynator do spraw „Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych
azbest stosowanych na terytorium Polski”
1. Główny Koordynator do spraw „Programu...” bdzie powoływany i odwoływany przez Ministra
Gospodarki.
2. Do zada Głównego Koordynatora naley m.in.:
•
przeprowadzanie uzgodnie midzyresortowych w zakresie prac przygotowawczych dla
realizacji poszczególnych zada (etapów) „Programu...”,
•
przygotowywanie materiałów budetowych zwizanych z realizacj „Programu...”,
•
coroczna aktualizacja „Programu...” ze wzgldu na jego otwarto i konieczno
uszczegóławiania wielu zada,
•
stała współpraca z organami administracji rzdowej, samorzdu terytorialnego oraz innymi
do kompetencji, których naley realizacja zada w zakresie zbienym z „Programem...”,
•
współpraca z mediami w tematyce azbestu, inspiracja i koordynacja działa ujtych
w „Programie...”,
•
współpraca z ministrem właciwym do spraw finansów publicznych i pełnomocnikiem
rzdu ds. obsługi rodków finansowych pochodzcych z Unii Europejskiej (rozp. RM z dn.
16.06.1998 r, Dz. U. Nr.76, poz. 494) w zakresie przekazywania i dysponowania rodkami
pochodzcymi z funduszy wspólnotowych,
•
współdziałanie z organizacjami pozarzdowymi,
•
współpraca z instytucjami udostpniajcymi rodki finansowe na realizacj „Programu...”
(Bank Ochrony
rodowiska, wojewódzkie fundusze ochrony rodowiska i gospodarki
wodnej, Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej, itp.),
29
•
wspomaganie merytoryczne ministra właciwego do spraw gospodarki w sprawach
zwizanych z azbestem, ministra właciwego do spraw rodowiska w zakresie spraw
zwizanych ze zrównowaonym rozwojem, ministra właciwego do spraw zdrowia
w zakresie problematyki zdrowotnej, ministra właciwego do spraw infrastruktury
w zakresie problematyki okrelonej w „Programie...”,
•
cisła
współpraca z Ministerstwem rodowiska oraz innymi instytucjami w zakresie spraw
dotyczcych krajowego programu ochrony rodowiska oraz krajowego planu gospodarki
odpadami,
•
bieca analiza danych , modyfikacja „Programu...” oraz formułowanie nowych zada,
•
sporzdzanie i przekazywanie stosownych informacji ze stanu realizacji „Programu...” – dla
potrzeb ministra właciwego do spraw gospodarki i Rzdu,
•
cisła
współpraca z Rad Programow.
Rada Programowa
1. Rada Programowa jest ciałem opiniodawczo doradczym powołanym w celu rozpatrywania
kierunków realizacji zada „Programu...” i jego poszczególnych etapów. Członkowie Rady pełni
bd swoje funkcje bez dodatkowego wynagrodzenia.
2. W skład Rady Programowej wchodz:
1) Główny Koordynator jako Przewodniczcy Rady,
2) po jednym przedstawicielu ministrów właciwych do spraw: gospodarki, infrastruktury,
finansów, rodowiska, zdrowia, pracy, rolnictwa i rozwoju wsi, oraz spraw wewntrznych,
3) przedstawiciel Urzdu Komitetu Integracji Europejskiej,
4) po jednym przedstawicielu Głównego Inspektora Pracy, Głównego Urzdu Nadzoru
Budowlanego, Głównego Inspektora Ochrony rodowiska, Narodowego Funduszu Ochrony
rodowiska i Gospodarki Wodnej, Głównego Inspektora Sanitarnego,
5) po jednym przedstawicielu wojewodów,
6) po jednym przedstawicielu samorzdu terytorialnego – z kadego województwa,
7) do trzech przedstawicieli organizacji pozarzdowych,
8) do trzech przedstawicieli nauki.
3. Pracami Rady kieruje Prezydium Rady, w skład której wchodzi Przewodniczcy oraz trzech
członków wybieranych na pierwszym posiedzeniu Rady zwykł wikszoci głosów.
30
4. Do zada Rady Programowej naley:
-
inicjowanie działalnoci zwizanej z realizacj zada „Programu...”,
-
ocenianie stanu prac oraz wyznaczanie ich kierunków na podstawie przedstawianych
materiałów,
-
opracowywanie i inicjowanie waniejszych aktów prawnych zwizanych z zadaniami
„Programu...” oraz innymi, szczególnie majcymi na celu podwyszenie poziomu zdrowia
i bezpieczestwa ludnoci oraz ochrony rodowiska,
POZIOM WOJEWÓDZTWA
1. Na poziomie województwa za realizacj „Programu...” odpowiada wojewoda i zarzd
województwa.
2. Do zada wojewody naley:
•
współpraca z samorzdem terytorialnym w zakresie zada okrelonych w „Programie...”,
•
opiniowanie projektów informacji (sprawozda) o realizacji „Programu...” na terenie
województwa,
•
współpraca z Głównym Koordynatorem w zakresie potrzeb wynikajcych z biecej
realizacji „Programu...”,
•
współpraca z uczelniami i instytucjami naukowymi, organizacjami pozarzdowymi,
ekspertami poszczególnych dziedzin, niezbdnymi przy realizacji „Programu...”.
•
współpraca z lokalnymi mediami w zakresie spraw objtych „Programem...”, a take
zagroe z tego tytułu,
•
opiniowanie
wniosków
jednostek
samorzdu
terytorialnego
na
realizacj
zada
„Programu...”,
•
przekazywanie otrzymanych rodków finansowych do właciwych jednostek samorzdu
terytorialnego na realizacj zatwierdzonych zada z zakresu usuwania zagroe z tytułu
azbestu,
•
przekazywanie wytycznych oraz informacji zwizanych z realizacj „Programu...”,
•
przygotowywanie
i
aktualizacja
wojewódzkich
programów
usuwania
wyrobów
zawierajcych azbest.
3. Do zada samorzdu województwa naley:
•
współpraca z samorzdem powiatowym i samorzdem gminnym,
•
przedkładanie informacji o realizacji „Programu...” na terenie województwa Głównemu
Koordynatorowi do spraw „Programu...”, wojewodzie oraz organom samorzdu
terytorialnego, właciwym w zakresie wojewódzkiego planu gospodarki odpadami,
31
•
współpraca z Głównym Koordynatorem w zakresie potrzeb wynikajcych z biecej
realizacji „Programu...”,
•
współpraca z uczelniami i instytucjami naukowymi, organizacjami pozarzdowymi,
ekspertami poszczególnych dziedzin, niezbdnymi przy realizacji „Programu...”,
•
współpraca z lokalnymi mediami w zakresie spraw objtych „Programem...”, a take
zagroe z tego tytułu,
•
zbieranie wniosków dotyczcych organizacji i finansowania stosownych przedsiwzi
dotyczcych najbardziej zagroonych terenów lub obiektów publicznych,
•
uwzgldnianie usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest w wojewódzkich planach
gospodarki odpadami i programach ochrony rodowiska,
•
opracowanie planu sytuacyjnego rozmieszczenia na terenie województwa wyrobów
zawierajcych azbest na podstawie informacji przekazywanych przez samorzd powiatowy,
POZIOM LOKALNY
Na poziomie lokalnym w realizacj zada „Programu...” zaangaowane s zarówno samorzd
powiatowy jak równie samorzd gminny.
Do zada zarzdu powiatu naley:
•
sporzdzanie rocznych informacji w zakresie realizacji zada „Programu...” na terenie
powiatów oraz ich przekazywanie samorzdowi województwa,
•
inspirowanie właciwej działalnoci w zakresie usuwania wyrobów zawierajcych azbest,
•
współpraca z wojewod, samorzdem województwa
oraz samorzdem
gminnym,
w zakresie zada wynikajcych z „Programu...”,
•
współpraca z lokalnymi mediami, szczególnie dla pobudzenia odpowiednich inicjatyw
społecznych i przedstawiania opinii,
•
współpraca z organizacjami społecznymi wspierajcymi „Program...”,
•
uwzgldnianie usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest w powiatowych planach
gospodarki odpadami,
•
gromadzenie danych liczbowych o iloci i rozmieszczeniu wyrobów stosownie do
przepisów rozporzdzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998r.
•
ustalanie rejonów spodziewanego wzrostu zagroenia pyłem azbestu z uwagi na
koncentracj
wystpowania
uszkodze
zawierajcych azbest,
32
lub
technologicznego
zuycia
wyrobów
Do zada rady powiatu naley:
•
nadzorowanie wykorzystania przyznanych rodków finansowych,
•
prowadzenie lokalnej polityki społecznej w zakresie opłat za składowanie odpadów
zawierajcych azbest, w stosunku do uboszych włacicieli obiektów. Czciowe lub
całkowite zwalnianie z opłat – inicjowanie i organizowanie innych form pomocy dla
mieszkaców, przy usuwaniu wyrobów zawierajcych azbest.
Do zada zarzdu gminy naley:
•
uwzgldnianie usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest w gminnych planach
gospodarki odpadami,
•
współpraca z lokalnymi mediami celem rozpowszechniania informacji dotyczcych
zagroe powodowanych przez azbest oraz wyroby z azbestem,
•
przygotowywanie wykazów obiektów zawierajcych azbest oraz rejonów wystpujcego
naraenia na ekspozycj azbestu,
•
przygotowywanie rocznych sprawozda finansowych z realizacji zada „Programu...”.
Do zada rady gminy naley:
•
przyjmowanie rocznych sprawozda finansowych zarzdu gminy z realizacji zada
„Programu...”.
Uwaga:
Powysze zadania zostały szerzej opisane w załczniku 11.
33
11 UWARUNKOWANIA REALIZACJI „PROGRAMU...”
Realizacja „Programu...” wymaga przestrzegania przepisów zawartych w niej wymienionych
ustawach:
− z dnia 7 lipca 1994 r – Prawo budowlane (tekst ujednolicony) (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z pón.
zm.),
− z dnia 19 czerwca 1997 r o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest (Dz. U. Nr 101,
poz. 628, z pón. zm.),
− z dnia 20 czerwca 1997 r – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz.602 z pón. zm.),
− z dnia 12 maja 2000 r – o zasadach wspierania rozwoju regionalnego (Dz. U. Nr 48, poz. 550,
z pón. zm.)
− z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628),
− z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony rodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627),
− z dnia 27 lipca 2001 r o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony rodowiska, ustawy o odpadach
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz.1085),
11.1 W zakresie nowelizacji przepisów prawa
Nowelizacja ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest z dnia 19 czerwca 1997r.
(Dz. U. Nr 101, poz. 628 z pón. zm.), szczególnie w zakresie:
•
udzielania zezwolenia, lub wprowadzenia innych wymaga kwalifikacyjnych dla firm,
wykonujcych prace polegajce na naprawie, konserwacji lub usuwaniu wyrobów
zawierajcych
azbest
–
w
zakresie
udowodnienia
odpowiedniego
przeszkolenia
pracowników, posiadania wymaganego wyposaenia technicznego oraz stosowania
technologii prac, właciwej dla ochrony pracowników i rodowiska przed szkodliwoci
azbestu,
•
wprowadzenia – dla włacicieli obiektów zawierajcych azbest – odpowiedzialnoci
administracyjnej, za nieprzestrzeganie przepisów prawa, dotyczcych ochrony przed
szkodliwoci azbestu,
•
stopniowej likwidacji nadmiernego i niekontrolowanego importu wyrobów zawierajcych
azbest, a take przestrzegania przy stosowaniu takich wyrobów stosownych procedur
postpowania,
Nowelizacja ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z pón. zm.)
w zakresie wprowadzenia do jego przepisów właciwych wymogów postpowania dla obiektów
budowlanych z wyrobami zawierajcymi azbest.
34
Nowelizacj rozporzdzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998 r. w sprawie
bezpiecznego u ytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierajcych azbest (Dz. U. Nr
138, poz. 895), szczególnie w zakresie zmian wynikajcych z nowelizacji odpowiednich ustaw jak
wyej oraz innych wniosków, zawartych w niniejszym opracowaniu, w tym wdroenie przyjtych
procedur postpowania 12) .
Wydanie rozporzdzenia Ministra Zdrowia – dotyczcego powołania Orodka Referencyjnego do
spraw zdrowotnych w zakresie azbestu i przeprowadzania odpowiednich bada specjalistycznych.
11.2 W zakresie działa organizacyjnych i finansowych
Wprowadzenie postulowanych wyej przepisów prawnych (nowelizacji),
Utworzenie podstawowych struktur organizacji – według załoe „Programu...”,
Opracowanie programu poprawy warunków zdrowotnych ludnoci oraz warunków
ekologicznych rodowiska w Polsce,
Uruchomienie finansowania „Programu...”,
Sukcesywne pozyskiwanie rodków Unii Europejskiej, na wsparcie działa według
„Programu...”.
Spełnienie, wymienionych powyej uwarunkowa, przyczyni si do sprawnej i zgodnej
z załoeniami, realizacji „Programu...”.
35
12 HARMONOGRAM REALIZACJI „PROGRAMU...” I PRZEWIDYWANE
KORZY CI
Załczony harmonogram przedstawia proponowane zadania, przewidywane koszty oraz okrela
odpowiedzialnych za realizacje i nadzór w postulowanym okresie tj. latach 2003 - 2032.
Zestawienie przewidywanych korzyci z realizacji tego „Programu...” przedstawione zostało w
punkcie 12.2. Wykazane w zestawieniu korzyci nie wyczerpuj wszystkich moliwoci, które
powstan w okresie realizacji „Programu...”, gdy na obecnym etapie nie s one moliwe do
całkowitego okrelenia.
36
12.1 Harmonogram realizacji „Programu...” w latach 2003 – 2032
4
5
6
47.043,00
Wła ciciele
obiektów
Nadzór Budowlany i
samorz dy terytorialne
Wła ciciele
składowisk
Wojewodowie i
Starostowie
•
•
powiat
gmina
•
Wojewódzcy
Inspektorzy
Ochrony
rodowiska
Wojewódzcy
Inspektorzy
Sanitarni
340,00
80,00
•
5,00
•
•
•
Minister rodowiska
gmina
powiat
samorz d
województwa
37
Nadzór
d) opracowanie wojewódzkich,
powiatowych i gminnych
programów usuwania wyrobów
i programów ochrony przed
szkodliwo ci azbestu oraz
szkolenia pracowników
2
2
3
Usuwanie wyrobów
15.466 tys. ton
zawieraj cych azbest (płyty +
rury)
Działania przygotowawcze:
a) budowa składowisk odpadów
niebezpiecznych zawieraj cych
84 obiekty
azbest
sukcesywnie
b) realizacja zada wg planu
implementacyjnego Dyrektywy
Rady 75/442/EWG w sprawie
odpadów
c) monitoring powietrza w
szczególnie zagro onych
miejscach publicznych
oraz
w miejscach o du ej koncentracji
mieszka ców
Realizacja
Wielko
1
1
Zadania
Lp.
Tablica 5
Koszt
w mln zł
Minister rodowiska
i Wojewodowie
Wojewodowie
Czas realizacji lata
2003 - 2012
2013-2022
do 2006
do 2012
7
8
9
2023 - 2032
10
Wielko
1
2
e) działalno informacyjno popularyzacyjna w mediach
3
Koszt
w mln zł
4
•
60,00
Nadzór
5
urz dy
centralne
samorz dy
terytorialne
6
f) utworzenie o rodka
referencyjnego dla bada i
oceny ryzyka zdrowotnego
oraz medycyny
rodowiskowej
g) opracowanie „Programu...”
monitorowania i utworzenia
bazy danych o nara eniu
populacji Polski na azbest
oraz skutków zdrowotnych
h) nowelizacja przepisów
prawnych według
„Programu...”
i) tworzenie nowych miejsc
pracy
•
Realizacja
Zadania
Lp.
1,00
Instytuty
Medycyny Pracy
Minister Zdrowia
3,00
Instytuty
Medycyny Pracy
Minister Zdrowia
Ministrowie
Rada Ministrów
Inwestorzy
Urz dy Pracy
współudział
k) monitoring realizacji
„Programu...”
Samorz d
terytorialny i
fundusze
ekologiczne
• wojewoda
• samorz d
terytorialny
500,00
30,00
38
j) oczyszczenie miejsc
publicznych i wspieranie
inicjatyw społecznych
170,00
1 o rodek
Minister rodowiska
2003 - 2012
2013-2022
do 2006
do 2012
7
8
9
2023 - 2032
10
2
Działania wspieraj ce
3
Koszt
w mln zł
4
Nadzór
5
Narodowy
Fundusz Ochrony
rodowiska i
Gospodarki
Wodnej
Główny
Koordynator
Główny
Koordynator
Fundusze Ochrony
rodowiska
6
Realizacja
212,85
a) rodki z Unii Europejskiej
65,15
- w tym monitoring
„Programu...”
c) rodki z funduszu ochrony
rodowiska i inne
samorz dowe
d) rodki pochodz ce z
Funduszu Pracy
30,00
b) rodki z bud etu pa stwa
Minister rodowiska
Minister Gospodarki
Minister Gospodarki
Minister rodowiska,
wojewodowie
Organy samorz du
terytorialnego – Minister Pracy i
urz dy pracy
Polityki Społecznej
711,00
Wielko
1
3
Zadania
Lp.
45,00
Uwaga:
przewidywane finansowanie zada „Programu...” od 2003 roku.
39
2003 - 2012
2013-2022
do 2006
do 2012
7
8
9
2023 - 2032
10
12.2 Przewidywane korzy ci z realizacji „Programu...”
Lp.
Zadania
3
Odpowiedzialny za Nadzoruj cy realizacj
realizacj
Warto
mln zł
Koszt
Dochód
4
5
6
7
4.099,00
Urz dy Skarbowe
Minister Finansów
605,00
1.566,00
Urz dy Skarbowe
Fundusze Ochrony
rodowiska
Inwestorzy
Minister Finansów
Urz d
Marszałkowski
Urz dy Pracy współudział
4.704,00
-
-
47.250 osób
123.000,00
d) inne korzy ci
- oczyszczenie z azbestu terytorium
kraju,
- poprawa stanu zdrowotnego
mieszka ców i obni enie
miertelno ci spowodowanej
szkodliwym działaniem azbestu,
- poprawa stanu technicznego
działów budowlanych, przyrost
warto ci gruntów, obiektów
i mieszka ,
- poprawa wygl du estetycznego
kraju i rodowiska naturalnego
40
1
2
Korzy ci z realizacji
„Programu...”
a) dochody bud etu Pa stwa
podatek dochodowy i VAT 7%
- od usuwania wyrobów
- od składowania odpadów
b) dochody z opłat na rzecz
funduszu ochrony rodowiska
c) wzrost zatrudnienia
Wielko
2003 - 2012
2013-2021
do 2006
do 2012
8
9
10
2023 - 2032
11
Lp.
Zadania
3
Odpowiedzialny za Nadzoruj cy realizacj
realizacj
Warto
mln zł
Koszt
Dochód
4
5
6
7
Urz dy Skarbowe
Minister Finansów
2003 - 2012
2013-2021
do 2006
do 2012
8
9
10
2023 - 2032
64.264,00
5.285,00
1
2
e) o ywienie gospodarcze w
szeregu dziedzinach, szczególnie w
produkcji materiałów budowlanych
i usług,
- modernizacja obiektów
budowlanych – nowe pokrycia
dachowe i elewacyjne,
- dochody bud etu pa stwa (VAT i
podatek dochodowy) od nowych
wyrobów i pokry
Wielko
Uwaga: dochody bud etu pa stwa, a tak e wpływy z opłat za korzystanie ze rodowiska realizowane s na bie co – w miar usuwania wyrobów
41
11
13 PODSTAWY I ODNIESIENIA
1. „Prace zwizane z ocen realizacji ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r.
o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest, w zakresie skali zabudowanych wyrobów
azbestowych w poszczególnych rejonach Polski oraz zlokalizowania bezpiecznych składowisk
odpadów azbestowych”, Ministerstwo Gospodarki, grudzie 1999r.
2. „Opracowanie załoe wieloletniego „Programu...” wycofywania wyrobów zawierajcych
azbest, znajdujcych si na terenie Polski - stosownie do przepisów Unii Europejskiej w zakresie
ochrony rodowiska”, Ministerstwo Gospodarki, grudzie 1998r.
3. „Zapobieganie ryzyku zawodowemu, wynikajcemu z obecnoci azbestu w rodowisku pracy” Centralny Instytut Ochrony Pracy, kwiecie 2000r.
4. „Aspekty zdrowotne zwizane z naraeniem na azbest”, Instytut Medycyny Pracy
i Zdrowia rodowiskowego w Sosnowcu, kwiecie 2000r.
5. Rozporzdzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998r.
w sprawie sposobów
bezpiecznego uytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierajcych azbest (Dz. U. Nr
138, poz.895)
6. „Ocena stanu realizacji Rozporzdzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998r. w sprawie
sposobów bezpiecznego uytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierajcych azbest
wraz
z
wnioskami
formalno-prawnymi
usprawniajcymi
jego
wdroenie”,
Ministerstwo Gospodarki, grudzie 2000r.
7. Pastwowy Zakład Higieny - pismo z dnia 30.06.2000r. L.dz. HK/III-1/2000
8. „Zestawienie informacji otrzymanych od Wojewódzkich Inspektoratów Nadzoru Budowlanego,
dotyczcych ocen stanu i moliwoci bezpiecznego uytkowania wyrobów zawierajcych azbest,
wbudowanych w obiekt budowlany, przeprowadzonych przez włacicieli lub zarzdców
obiektów”, Główny Urzd Nadzoru Budowlanego, 2001 r.
42
9. „Zapobieganie zagroeniom zawodowym, wynikajcym z obecnoci azbestu w rodowisku
pracy”, Pastwowa Inspekcja Pracy, 2000 r i 2001 r.
10. Ekspertyzy dotyczcej nowych regulacji dla jednostek gospodarczych, niezbdnych po
przyjciu przez Polsk Dyrektywy Nr 83/477/EWG z 19 wrzenia 1983r. z póniejszymi
zmianami oraz ratyfikacji Konwencji Nr 162 Midzynarodowej Organizacji Pracy z 24 czerwca
1986r., Ministerstwo Gospodarki, grudzie 2000r.
11. Azbest w Unii Europejskiej - stan prawny i faktyczny dotyczcy stosowania, zabezpieczania
i usuwania wyrobów azbestowych, Ministerstwo Gospodarki, grudzie 1999r.
12. ”Opracowanie zbioru przepisów i procedur dotyczcych bezpiecznego postpowania
z
zawierajcymi
wyrobami
przedsibiorstw
zajmujcych
azbest
si
dla
organów
napraw
lub
administracji
usuwaniem
samorzdowej
tych
oraz
wyrobów”,
Ministerstwo Gospodarki, grudzie 2000 r.
13. Ekspertyzy dotyczce eliminacji azbestu, spełniajce wymagania standardów Unii Europejskiej,
ze szczególnym uwzgldnieniem obszarów, gdzie zaprzestano działalnoci produkcyjnej na
bazie azbestu, Ministerstwo Gospodarki, listopad 2001 r.
14. Oszacowanie korzyci pozabudetowych wynikajcych z realizacji „„Programu...” usuwania
azbestu
i
wyrobów
zawierajcych
azbest
stosowanych
na
terytorium
Polski”,
Ministerstwo Gospodarki, padziernik 2001 r.
15. Przestrzeganie przepisów prawa w zakresie postpowania z odpadami azbestowymi,
Główny Inspektor Ochrony rodowiska, sierpie 2001 r.
43
14 ZAŁ CZNIKI
44
Załcznik 1.
Klasyfikacja wyrobów zawierajcych azbest
Wyroby zawierajce azbest klasyfikowane s w dwóch klasach, przyjmujc jako kryterium
zawarto azbestu, stosowane spoiwo oraz gsto objtociow wyrobu.
Klasa I obejmuje wyroby o gstoci objtociowej mniejszej od 1000 kg/m3 definiowane jako
„mikkie”, zawierajce powyej 20% (do 100%) azbestu. Wyroby te łatwo ulegaj uszkodzeniom
mechanicznym, czemu towarzyszy znaczna emisja włókien azbestu do otoczenia. Najczciej
stosowanymi w tej klasie były wyroby tekstylne z azbestu uywane przez pracowników w celach
ochronnych, koce ganicze, szczeliwa plecione, tektury uszczelkowe m.in. w sprzcie AGD, płytki
podłogowe PCW oraz materiały i wykładziny cierne. Ocena wielkoci produkcji wymienionych
wyrobów oraz iloci aktualnie uytkowanych jest niemoliwa do przeprowadzenia.
Klasa II obejmuje wyroby o gstoci objtociowej powyej 1000 kg/m3 definiowane jako
„twarde”, zawierajce poniej 20% azbestu. W wyrobach tych włókna azbestowe s mocno
zwizane, a w przypadku mechanicznego uszkodzenia (np. pknicia) ma miejsce stosunkowo
niewielka emisja azbestu do otoczenia w porównaniu z wyrobami klasy I.
Natomiast
niebezpieczestwo dla zdrowia ludzi i rodowiska stwarza mechaniczna obróbka tych wyrobów
(cicie, wiercenie otworów) oraz rozbijanie w wyniku zrzucania z wysokoci w trakcie prac
remontowych. Z zaliczanych do tej klasy wyrobów najbardziej w Polsce rozpowszechnione s płyty
azbestowo-cementowe faliste oraz płyty azbestowo-cementowe „karo” stosowane jako pokrycia
dachowe, szczególnie na terenach wiejskich oraz płyty płaskie wykorzystywane jako elewacje
w budownictwie wielokondygnacyjnym na osiedlach miejskich. W znacznie mniejszych ilociach
produkowane i stosowane były inne wyroby azbestowo- cementowe, z których naley wymieni
przede wszystkim rury słuce do wykonywania instalacji wodocigowych i kanalizacyjnych oraz
w budownictwie jako przewody kominowe i zsypy.
45
Załcznik 2.
Oddziaływanie azbestu na zdrowie ludzi.
Zadanie: Program naukowy dotyczcy oceny zagro e zdrowia populacji Polski zwizanych z
azbestem.
UZASADNIENIE
Zagroenia i skutki zdrowotne istniejcego naraania na azbest w skali kraju nie s rozpoznane.
Usuwanie wyrobów zawierajcych azbest, moe stworzy równie nowe zagroenia zdrowotne.
Mog one dotyczy zarówno pracowników zatrudnionych przy usuwaniu i utylizacji materiałów
zawierajcych azbest, jak i wiksze ni do tej pory zagroenia populacji bytujcej w miejscach
prowadzenia prac, szczególnie na obszarach o duym zaludnieniu. Istnieje zatem potrzeba
naukowego okrelenia aktualnej wielkoci i lokalizacji zagroe zdrowia spowodowanych
azbestem oraz wdroenia odpowiednich procedur monitorowania ryzyka zdrowotnego w trakcie
usuwania i składowania azbestu. Wyniki bada posłu do utworzenia bazy danych o aktualnym
naraeniu populacji Polski na azbest i skutkach zdrowotnych tego naraenia. W oparciu o uzyskane
dane bdzie mona okreli priorytety realizacji „Programu...” oraz korzyci społeczne
i ekonomiczne z tytułu obnienia zachorowalnoci i zgonów z powodu azbestu.
Przewiduje si szczegółowe opracowanie takiego programu naukowego w latach 2003 – 2006.
Zadanie: O rodek referencyjny bada i oceny ryzyka zdrowotnego zwizanych z azbestem
Uzasadnienie
Orodek referencyjny bdzie koncentrował si na dwóch podstawowych działaniach:
•
•
Okrelenie priorytetów w realizacji „Programu...” w oparciu o prawidłow ocen zagroe
zdrowia populacji i szacowanie ryzyka zdrowotnego,
Ocena zagroe zdrowotnych zwizanych z technologi usuwania elementów zawierajcych
azbest, dekontaminacj terenów i obiektów „po azbestowych” oraz utylizacj odpadów
azbestowych.
Orodek ten oprócz wyej wymienionych działa podstawowych powinien mie równie
kompetencje w dziedzinie medycyny
rodowiskowej,
aby mógł w razie potrzeby obj
specjalistycznymi badaniami lekarskimi grupy ludzi nadmiernie naraonych na azbest.
46
Zadania Orodka referencyjnego bd obejmowa:
•
•
•
•
•
•
Monitorowanie naraenia populacji Polski na azbest i skutków zdrowotnych tego naraenia
oraz utworzenia bazy danych,
Ocen ryzyka zdrowotnego populacji o nadmiernym naraeniu na azbest,
Okrelenie priorytetów w programie eliminowania azbestu w oparciu o wielko ryzyka
zdrowotnego,
Ocen zagroenia zdrowotnego pracowników usuwajcych, transportujcych i składujcych
azbest oraz ludnoci zamieszkujcej w pobliu prowadzonych prac i składowisk,
Organizowanie i wykonywanie bada lekarskich w grupach o szczególnym naraeniu na
azbest,
Prowadzenie działalnoci informacyjnej i upowszechniajcej wiedz na temat szkodliwoci
azbestu dla zdrowia.
47
Załcznik 3.
Akty prawne dotyczce azbestu i usuwania wyrobów zawierajcych azbest
1. Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawieraj cych azbest
(Dz.U. Nr 101, poz.628 z 1997 r. z pón. zm.). Ustawa weszła w ycie po 28 wrzenia 1997
roku. Zakazuje ona wprowadzania na polski obszar celny wyrobów zawierajcych azbest,
azbestu, produkcji wyrobów zawierajcych azbest oraz obrotu azbestem i wyrobami
zawierajcymi ten surowiec. Ustawa przedłuała o 12 miesicy produkcj płyt falistych
azbestowo-cementowych
dla
budownictwa
w
czterech
zakładach
wymienionych
w załczniku nr 2 do ustawy. Zgodnie z ustaw produkcja płyt została zakoczona we
wszystkich zakładach do 28 wrzenia 1998r., a z dniem 28 marca 1999r. nastpił zakaz
obrotu tymi płytami. Wyjtek stanowi tylko azbest i wyroby zawierajce azbest
dopuszczone do produkcji lub do wprowadzania na polski obszar celny sporód wyrobów
okrelonych w załczniku nr 1 do ustawy. Wykaz tych wyrobów okrela corocznie Minister
Gospodarki w drodze rozporzdzenia. Wymieniona ustawa praktycznie zamknła okres
stosowania wyrobów zawierajcych azbest w Polsce, pozostaje natomiast problem
sukcesywnego usuwania zuytych
wyrobów w sposób nie zagraajcy zdrowiu ludzi
i zanieczyszczaniu rodowiska.
2. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz.628). Ustawa okrela
zasady postpowania z odpadami, w sposób zapewniajcy ochron ycia i zdrowia ludzi
oraz ochron rodowiska zgodnie z zasad zrównowaonego rozwoju, a w szczególnoci
zasady zapobiegania powstawaniu odpadów i ich negatywnego oddziaływania na
rodowisko,
a take odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.
W ustawie okrelone s obowizki wytwórców i posiadaczy odpadów, w tym odpadów
niebezpiecznych.
Ustawa
reguluje
całokształt
spraw
administracyjnych,
zwizanych
z postpowaniem przy zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu, w tym składowaniu
odpadów, a take wymaga technicznych i organizacyjnych dotyczcych składowisk odpadów.
Ustawa wprowadza obowizek opracowania planów gospodarki odpadami na szczeblu
krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym.
Zgodnie z art.31 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony
rodowiska,
ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, krajowy plan gospodarki
odpadami zostanie przyjty nie póniej ni do 31 padziernika 2002 r. Z kolei art.10 ust.4 tej
samej ustawy stanowi, e wojewódzkie, powiatowe i gminne programy ochrony rodowiska,
48
zawierajce plany gospodarki odpadami, maj by uchwalone przez odpowiednie organy w
nastpujcych terminach:
•
programy wojewódzkie - do 30 czerwca 2003 r.- uchwalane przez sejmiki
województw,
•
programy powiatowe
- do 31 grudnia 2003 r. - uchwalane przez rady powiatów,
•
programy gminne
- do 30 czerwca 2004 r.- uchwalane przez rady gmin.
3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z pón. zm.)
zgodnie z art. 30 ust. 3 stanowi: Właciwy organ moe nałoy, w drodze decyzji,
obowizek uzyskania pozwolenia na wykonanie okrelonego obiektu lub robót
budowlanych, objtych obowizkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeeli ich
realizacja moe naruszy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
lub spowodowa:
-
zagroenie bezpieczestwa ludzi lub mienia,
-
pogorszenie stanu rodowiska lub dóbr kultury,
-
pogorszenie warunków zdrowotno - sanitarnych,
-
wprowadzenie, utrwalenie bd zwikszenie ogranicze lub uciliwoci dla terenów
ssiednich.
4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602,
z pón. zm.) okrela warunki przewozu odpadów niebezpiecznych na składowisko. Pojazdy
powinny by zaopatrzone w wiadectwo dopuszczenia pojazdu do przewozu materiałów
niebezpiecznych wydane przez upowanion stacj kontroli pojazdów.
5. Ustawa z dnia 12 maja 2000r. – o zasadach wspierania rozwoju regionalnego (Dz. U. Nr
48, poz. 550, z pón. zm.)
Ustawa okrela zasady i formy wspierania rozwoju regionalnego oraz zasady współdziałania
w tym zakresie Rady Ministrów oraz organów administracji rzdowej z samorzdem
terytorialnym, a w szczególnoci:
1. instytucje wspierajce rozwój regionalny,
2. tryb prowadzenia działa z zakresu wspierania rozwoju regionalnego,
3. zasady zawierania i wykonywania kontraktu wojewódzkiego.
49
6. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony rodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627).
Ustawa okrela zasady ochrony
rodowiska
oraz warunki korzystania z jego zasobów,
z uwzgldnieniem wymaga zrównowaonego rozwoju. Ustawa zawiera szereg
istotnych
i wanych postanowie dotyczcych m. in. :
− pastwowego monitoringu
rodowiska
rodowiska,
jako systemu pomiarów, ocen i prognoz stanu
oraz gromadzenia, przetwarzania i rozpowszechniania informacji o rodowisku,
− opracowania prognoz oddziaływania na rodowisko, w tym gospodarki odpadami, a take
programów wojewódzkich, zmierzajcych do przestrzegania standardów jakoci rodowiska,
− ochrony powietrza przed zanieczyszczeniem, sposobu postpowania z substancjami
stwarzajcymi szczególne zagroenie dla rodowiska,
− kar i odpowiedzialnoci za nieprzestrzeganie zasad
i przepisów dotyczcych ochrony
rodowiska.
7. Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. – o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony rodowiska,
ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085).
Ustawa reguluje tryb postpowania oraz obowizki podmiotów okrelanych ustaw. W art.54
ustawa odnosi si do odpowiednich zapisów ustawy z dnia 19 czerwca 1997 roku o zakazie
stosowania wyrobów zawierajcych azbest, modyfikujc i rozszerzajc jej ustalenia dotyczce
wykonawców prac polegajcych na usuwaniu i transporcie wyrobów zawierajcych azbest
(odpadów niebezpiecznych). Ustawa równoczenie udziela delegacji ministrowi właciwemu
do spraw gospodarki, dla okrelenia w drodze rozporzdzenia i w porozumieniu z ministrem
właciwym do spraw wewntrznych oraz ministrem właciwym do spraw rodowiska –
sposobów i warunków bezpiecznego usuwania wyrobów zawierajcych azbest.
Rozporzdzenia ministrów dotyczce azbestu i usuwania wyrobów zawierajcych azbest
1
Rozporz dzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998 r. w sprawie sposobów
bezpiecznego u ytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawieraj cych azbest (Dz. U.
Nr 138, poz. 895) nakłada na włacicieli lub zarzdców obiektów budowlanych obowizek
dokonania przegldu technicznego wyrobów zawierajcych azbest oraz sporzdzenia „Oceny
stanu i moliwoci uytkowania wyrobów zawierajcych azbest” zgodnie z załcznikiem nr 1
do rozporzdzenia. Jeden egzemplarz „oceny” naleało złoy do terenowego organu nadzoru
budowlanego w terminie do 31 marca 1999 r., co miało na celu dokonanie inwentaryzacji
wyrobów wymagajcych usunicia w danym rejonie w okrelonym przedziale czasowym.
50
Wszystkie wyroby posiadajce gsto objtociow mniejsz ni 1000 kg/m3 oraz zuyte
wyroby o gstoci wikszej ni 1000 kg/m3 (azbestowo-cementowe) powinny by usunite na
koszt właciciela. W rozporzdzeniu okrelono zasady usuwania tych wyrobów , sposób
pakowania i oznakowania powstałych odpadów zawierajcych azbest do przewiezienia na
miejsce
składowania.
Wykonawca
prac
zobowizany
jest
do
wykazania
braku
zanieczyszczenia azbestem miejsc wykonywania robót przez przedstawienie wyników
pomiarów ste pyłów azbestu w przypadku usuwania ponad 500 m2 wyrobów.
2
Rozporz dzenia Ministra Gospodarki w sprawie dopuszczenia wyrobów zawieraj cych azbest
do produkcji lub do wprowadzenia na polski obszar celny (z 1998 r. Dz. U. Nr 44, poz. 268, z
1999 r. Nr 25, poz. 222, z 2000 r. Nr 15, poz. 188, z 2001 r. Nr 10, poz. 77 i z 2002 r Nr 1, poz.
11). Zgodnie z ustaw z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych
azbest (Dz. U. Nr 101, poz. 628, z pón. zm.), Minister Gospodarki w porozumieniu
z Ministrem rodowiska, okrela corocznie, w drodze rozporzdzenia, na wniosek producenta
lub innego podmiotu wprowadzajcego na polski obszar celny wyroby zawierajce azbest,
wykaz wyrobów dopuszczonych do produkcji lub wprowadzenia na polski obszar celny
sporód wyrobów okrelonych w załczniku nr 1 do ustawy. W załczniku tym znajduj si:
-
płyty uszczelniajce azbestowo – kauczukowe,
-
uszczelki z tych płyt,
-
przdza specjalna,
-
szczeliwa azbestowe,
-
azbest włóknisty.
S to wyroby, których ze wzgldów technicznych i technologicznych nie mona jeszcze
w wielu przypadkach zastpi wyrobami bezazbestowymi. Dotyczy to przede wszystkim
wyrobów o specjalnym przeznaczeniu dla potrzeb m.in. przemysłu chemicznego, rafineryjnego
i energetyki.
3
Rozporz dzenie Ministra
rodowiska z dnia 27 wrzenia 2001 r. - w sprawie katalogu
odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) zamieszcza rodzaje odpadów zawierajcych azbest na
licie odpadów niebezpiecznych w wymienionych niej grupach i podgrupach z przypisanym
kodem klasyfikacyjnym:
-
06 07 01* - Odpady azbestowe z elektrolizy,
-
06 13 04* – Odpady z przetwarzania azbestu,
-
10 11 81* - Odpady zawierajce azbest (z hutnictwa szkła),
51
-
10 13 09* - Odpady zawierajce azbest z produkcji elementów cementowo –azbestowych,
-
15 01 11* - Opakowania z metali zawierajce niebezpieczne, porowate elementy wzmocnienia
konstrukcyjnego (np. azbest) włcznie z pustymi pojemnikami cinieniowymi,
4
-
16 01 11* - Okładziny hamulcowe zawierajce azbest,
-
16 02 12* - Zuyte urzdzenia zawierajce azbest,
-
17 06 01* - Materiały izolacyjne zawierajce azbest.
-
17 06 05* – Materiały konstrukcyjne zawierajce azbest
Rozporz dzenie Ministra Ochrony rodowiska, Zasobów Naturalnych i Lenictwa z dnia 28
kwietnia 1998 r. w sprawie dopuszczalnych wartoci st e substancji zanieczyszczaj cych
w powietrzu (Dz. U. Nr 55, poz. 355) okrela dopuszczaln warto stenia azbestu
w powietrzu na 1000 włókien / m3 w odniesieniu do okresu 24 godz.
5
Rozporz dzenie
Ministra
rodowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów
dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz. U. Nr 152, poz.1736) okrela
wzory dokumentów stosowanych do prowadzenia ilociowej i jakociowej ewidencji odpadów
celem zapewnienia kontroli ich przemieszczania. Do prowadzenia ewidencji odpadów
obowizani s posiadacze odpadów, w tym take wytwórcy odpadów. Ewidencj odpadów
prowadzi si za pomoc dwóch dokumentów: karty ewidencji odpadów oraz karty przekazania
odpadów. Karta przekazania odpadu wypełniana jest w dwóch egzemplarzach przez posiadacza
przekazujcego odpady (np. wytwórc odpadu w postaci azbestu) na rzecz innego posiadacza
odpadów. Posiadacz odpadów, który odpady przejmuje (np. zarzdzajcy składowiskiem
odpadów) zobowizany jest do potwierdzenia na karcie przekazania odpadu fakt przyjcia
odpadu. Karty informacyjne słu do naliczania opłat za umieszczenie w danym roku odpadów
na składowisku, wnoszonych na rachunek dystrybucyjny urzdu marszałkowskiego
właciwego ze wzgldu na miejsce składowania odpadów.
6
Zarz dzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 marca 1996r. w sprawie
dopuszczalnych st e i nat e czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez
materiały budowlane, urz dzenia i elementy wyposa enia w pomieszczeniach przeznaczonych
na pobyt ludzi (M.P. Nr 19, poz. 231) okrela jako niedopuszczalny dodatek azbestu
w materiałach budowlanych, z terminem obowizywania od dnia 1 stycznia 1997r.
52
7
Rozporz dzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 wrzenia 1996r. w sprawie
czynników rakotwórczych w rodowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników
zawodowo nara onych na te czynniki (Dz. U. Nr 121, poz. 571) okrela azbest (aktynolit,
amozyt, antofilit, chryzotyl, krokidolit, tremolit) o numerze CAS 1332-21-4 jako czynnik
rakotwórczy dla ludzi. Szczegółowo okrelono równie obowizki pracodawcy w zakresie
rejestru czynników rakotwórczych, stosowania
rodków
zapobiegawczych, informowania
pracowników o zagroeniach dla zdrowia, przeszkolenia pracowników oraz obowizki lekarza
sprawujcego profilaktyczn opiek zdrowotn nad pracownikiem.
8
Rozporz dzenie Ministra Zdrowia z dania 3 listopada 1999r. w sprawie wzoru ksi eczek
bada profilaktycznych dla osoby, która była lub jest zatrudniona w warunkach nara enia
zawodowego w zakładach stosuj cych azbest w procesach technologicznych oraz sposobu jej
wypełniania i aktualizacji (Dz. U. 92, poz. 1061) ustala wzór ksieczek bada
profilaktycznych.
9
Rozporz dzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie zasad
bezpieczestwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawieraj cych azbest
oraz programu szkolenia w zakresie bezpiecznego u ytkowania takich wyrobów (Dz. U. Nr 45,
poz. 280) okrela obowizki pracodawcy zatrudniajcego pracowników przy usuwaniu
wyrobów zawierajcych azbest.
Pracodawca obowizany jest stosowa
rodki
ochrony
pracowników przed szkodliwym działaniem pyłu zawierajcego azbest, a przed przystpieniem
do prac sporzdzi ich szczegółowy plan. Pracownicy zatrudnieni przy pracach w kontakcie
z azbestem, pracodawcy i osoby kierujce takimi pracami powinni by przeszkoleni w zakresie
bezpieczestwa i higieny pracy zgodnie z programem okrelonym w załczniku nr 2 do
rozporzdzenia.
10 Rozporz dzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie
najwy szych dopuszczalnych st e i nat e czynników szkodliwych dla zdrowia w rodowisku
pracy (Dz. U. Nr 79, poz. 513) okrela najwysze dopuszczalne stenia w rodowisku pracy
pyłów zawierajcych azbest.
11 Rozporz dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 15 czerwca 1999 w sprawie
przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 57, poz. 608). Zgodnie z tym
rozporzdzeniem przy przewozach materiałów niebezpiecznych w kraju obowizuj przepisy
53
zawarte w załcznikach A i B do Umowy europejskiej dotyczcej midzynarodowego
przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) - Jednolity tekst Umowy ADR (Dz. U.
Nr 30, poz. 287 z 1999 r.). Odpady zawierajce azbest pochodzce z budowy, remontu
i demontau obiektów budowlanych oraz odpady izolacyjne zawierajce azbest, zgodnie
z ADR zaliczone zostały do klasy 9 – róne przedmioty i materiały niebezpieczne, z czego
wynikaj okrelone wymagania przy ich transporcie. Odbiorca lub przewonik odpadów
zawierajcych azbest obowizany jest do uzyskania zezwolenia na usuwanie tych odpadów,
w tym transport do miejsca unieszkodliwiania (składowania). Zgodnie z ustaw o odpadach
zezwolenie wydaje, w drodze decyzji, starosta właciwy ze wzgldu na miejsce składowania
odpadów. Odbiorca (przewonik) odpadów obowizany jest do posiadania karty ewidencji
odpadu, dokumentu obrotu odpadami niebezpiecznymi i dokumentu przewozowego materiałów
niebezpiecznych według wymaga ADR.
12 Rozporz dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 15 czerwca 1999 r.
w
sprawie
kursów
dokształcaj cych
kierowców
pojazdów
przewo cych
materiały
niebezpieczne (Dz. U. Nr 57, poz. 609). Zgodnie z rozporzdzeniem kierowca wyznaczony do
przewozu odpadów zawierajcych azbest obowizany jest posiada – poza prawem jazdywiadectwo
ukoczenia kursu dokształcajcego kierowców pojazdów przewocych materiały
niebezpieczne, wydane przez jednostk upowanion przez marszałka województwa
13 Rozporz dzenie Rady Ministrów z dnia 9 pa dziernika 2001 r. - w sprawie opłat za korzystanie
ze rodowiska (Dz. U. Nr 130, poz. 1453). Rozporzdzenie okrela jednostkowe stawki opłat za
umieszczanie odpadów na składowisku i tak:
- 06 07 01* - odpady azbestu z elektrolizy
106,70 zł/t
- 06 13 04* - odpady z przetwarzania azbestu
40,70 zł/t
- 10 13 09* - odpady zawierajce azbest z produkcji elementów
- 10 11 81* - odpady zawierajce azbest (z hutnictwa szkła)
106,70 zł/t
106,70 zł/t
- 15 01 11* - opakowania z metali zawierajce niebezpieczne, porowate 44,30 zł/t
elementy wzmocnienia konstrukcyjnego (np. azbest) włcznie z
pustymi pojemnikami cinieniowymi
*
- 16 01 11 - okładziny hamulcowe zawierajce azbest
106,70 zł/t
- 16 02 12* - zuyte urzdzenia zawierajce azbest
106,70 zł/t
- 17 06 01* - materiały izolacyjne zawierajce azbest
106,70 zł/t
- 17 06 05* - materiały konstrukcyjne zawierajce azbest (odpady
azbestowo-cementowe
106,70 zł/t
54
Załcznik 4.
Informacja w zakresie oceny sytuacji i moliwoci
zawierajcych azbest w obiektach budowlanych
bezpiecznego uytkowania wyrobów
Główny Urzd Nadzoru Budowlanego opierajc si na opinii zainteresowanych
informuje,
e
rodowisk
realizacja wymienionego wyej rozporzdzenia Ministra Gospodarki z dnia 14
sierpnia 1998 r jest trudna z uwagi m.in. na :
•
brak zainteresowania usuwaniem wyrobów zawierajcych azbest z obiektów budowlanych
przez
włacicieli
i
uytkowników
budynków
indywidualnego
budownictwa
jednorodzinnego, zagrodowego i letniskowego oraz obiektów budowlanych wymienionych
w art. 29 ust 1 ustawy-Prawo budowlane,
•
nie przejawianie zainteresowania problemem wystpowania wyrobów zawierajcych azbest
w wyej wymienionych obiektach przez organy zarzdzajce i organy samorzdu
terytorialnego,
•
niezadowalajcy stopie przestrzegania przepisów okrelonych w ustawie o odpadach
w zakresie przestrzegania zasad postpowania z odpadami zawierajcymi azbest,
•
ograniczon liczb składowisk przystosowanych do przyjmowania odpadów azbestowych.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił si do wojewodów z prob o spowodowanie
podjcia w moliwie krótkim terminie stosownych działa, w tym informacyjnych, majcych na
celu zwrócenie uwagi włacicieli i zarzdców obiektów budowlanych na nałoone rozporzdzeniem
Ministra Gospodarki obowizki oraz terminy ich realizacji. Widocznym wynikiem działa
wojewodów jest narastajca liczba obiektów budowlanych, w których dokonano przegldu
technicznego, zgodnie z powyszym rozporzdzeniem Ministra Gospodarki.
Stan na koniec 3-go kwartału 2001 r przedstawia załczona Tabela 6. Wynika z niej, e ogólna ilo
zinwentaryzowanych obiektów budowlanych z wyrobami zawierajcymi azbest wynosiła na dzie
30 wrzenia 2001 roku 357 891 obiektów.
W stosunku do ogólnej iloci obiektów budowlanych z wyrobami zawierajcymi azbest tj. 1,5 mln
obiektów stanowi to ok. 24,0 %.
Pomimo, e jest widoczny postp w inwentaryzowaniu, to jednak nadal wikszo obiektów
zawierajcych azbest pozostaje niezinwentaryzowana według zasad okrelonych w rozporzdzeniu
55
Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998 roku. Głównym powodem tego stanu rzeczy jest brak
zaangaowania samorzdów lokalnych, a głównie gmin w sprawne i zgodne z przepisami
przeprowadzenie inwentaryzacji i oceny tych obiektów.
56
INFORMACJA ZBIORCZA W ZAKRESIE OCENY STANU I MO LIWO CI
BEZPIECZNEGO U YTKOWANIA WYROBÓW BUDOWLANYCH Z AZBESTEM
ORAZ STOPNIA REALIZACJI WYMIANY LUB NAPRAWY TYCH WYROBÓW W OBIEKTACH BUDOWLANYCH.
Okres sprawozdawczy od 31 marca 1999 r. do 30 wrze nia 2001 r.
TABELA 6
W 2000 ROKU ORAZ W I - III KWARTALE 2001 ROKU
3
I
II
4
107
1 ZACH191
POMOR.
0
III 100
5
31
109
0
13
I
19
uj to
2 POMOR- II 207 w kol.
SKIE
0 od 6-18
III 74
szt.
szt.
szt.
szt.
szt.
szt.
szt.
szt.
6
1
4
0
12
7
11
17
0
53
8
0
51
8
4
9
10
54
6
5
10
248
276
18
23
11
232
131
22
25
12
1
28
10
0
13
503
561
64
122
14
13
76
0
0
125
502
0
8
1
7
0
0
119
160
3
17
122
221
0
8
62
152
0
1
0
1
0
0
442
1119
3
34
57
5
0
2
0
Ilo usuni tych lub naprawionych
wyrobów zawier. azbest (zgłoszenia
lub pozw. na bud.)
Razem obiekty
inne nie wyszczeg,
obiekty in . wodnej
Obiekty in .. l dowej
pozw. na bud.
pozw. na bud.
szt.
zgłoszenia
"Oceny dokonane poraz pierwszy
"Oceny" ponowne - II stopie pilno ci
2
Razem sieci
c.o.,
kanal., wodoc.
zgłoszenia
"Oceny" dokonane poraz pierwszy.
Oceny ponowne - II stopie pilno ci
1
Ilo usuni tych lub naprawionych
wyrobów zawier. azbest (zgłoszenia
lub pozw. na bud.)
RAZEM
B U D O W L E
letniskowe
Inne bud. gospodarcze
przemysłowe, prod., i magazynowe
u yteczno ci publicznej
zamieszkania zbiorowego
wielorodzinne
jednorodzinne
DANE ZBIORCZE OTRZYMANE
ZA I i II kw. 2000 r.
W 1999 ROKU
Stopnie pilno ci
WOJEWÓDZTWA
L.p.
B U D Y N K I
szt.
15
14
2
4
0
szt.
16
0
0
0
0
szt.
17
0
4
16
1
szt.
18
14
6
20
1
mb.
19
0
0
0
0
kpl.
20
7
3
2
14
0
0
0
0
0
0
0
0
2
3
0
3
2
3
0
3
0
0
0
0
1
0
0
3
szt.
21
0
0
0
0
1
2
4
29
66
0
13
5
7
10
0
24
6
6213
9952
8
120158
7
524
1405
43
439
8
199
290
1
16
9
131
1289
32
425
I 115
4 WIELKO- II 325
POLSKI
0
E
III 338
22
90
25
134
116
131
0
0
23
39
44
148
216
284
19
46
443
782
0
0
0
0
0
1
2
0
3
8
25
90
0
15
83
154
14
I
6
5 WI TO- II 151
KRZYSK
0
IE
III 102
75
10
28
87
0
289
8
14
7
73
21
129
57
134
0
0
0
4
85
0
73
131
2
2
30
8
0
15
26
64
324
0
0
0
5
0
2
51
271
52
4
0
6
0
11
2
26
7
1
65
116
24
21
15
244
30
316
40
48
25
1
4
43
0
3 MAZOWIECKIE
3
I
II
III
DOLNO6 L SKIE
I
II
III
8
29
0
15
I 177 uj to
7 WARM.- II 314 w kol.
MAZURS
0 od 6-18
.
III 426
PODLAS
9
KIE
13
11082
27703
146
230450
14
15
0
0
0
0
16
0
1
0
0
17
2
25
0
109
18
2
26
0
109
19
11750
10764
0
9670
20
0
0
0
0
8
0
10
0
0
0
0
0
10
104804
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
381
0
0
0
0
58505
0
121
726
2
0
4
0
0
0
2
0
6
1100
0
0
0
0
0
295
0
0
0
19
19
0
0
0
36
0
115
0
1
0
1
31763
0
54
117
48
4
0
15
0
0
172
556
131
43
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
9
0
4
0
9
0
0
0
0
2
18
0
58
195
391
92
467
42
42
439
1509
3
0
4
0
0
34
11
34
15
0
12972
11
2
0
13
36
18
0
2
0
0
0
0
0
3
0
0
0
18
18
1012
0
0
28
0
0
0
0
0
0
0
0
8
21
0
3
0
8
49
0
3
0
0
0
0
0
186
0
6
2
1
0
1
0
8
9
1000
0
0
0
1
0
0
6
0
6
1
0
0
3
0
0
2
0
2
4
0
2
15
19
12
11
21
0
0
3
0
11
425
1
47
109
49
0
12
uj to
80 w kol.
0 od 6-18
III 37
I 138 uj to
0
9
0
40
16
0
1
0
2
210
0
0
0
0
2
7
0
0
3
31
56
83
0
16
8
18
11
0
13
107
0
0
0
0
11
114
642
81
104
0
74
385
II
68
1802
6
72
122
178
108
2356
22
4
954
1785
0
0
69
66
2
39
238
66
0
5
1285
1965
0
33
0
31
41
53
46
204
38
512
6
84
71
105
151
967
26
27
2
40
69
0
19
2
14
0
164
707
0
13
30
48
85
83
29
33
0
47
322
931
9
0
4
0
0
4
1
4
5
2880
1440
0
3
0
I
II
8 OPOLSKIE
10
11
12
1913 2102
0
4041 10444 282
39
23
0
8144 96355 4913
694
w kol.
0 od 6-18
III 575
I 156 uj to
1
KUJAW.- II 492 w kol.
0
POMOR.
0 od 6-18
III 159
58
1
4
2
28
0
1
1
1
MAŁO1
POLSKI
E
4
0
5
uj to
6
4
7
17
8
2
9
27
10
11
11
11
12
0
13
72
14
15
0
16
0
17
2
18
2
19
0
20
0
21
II
0
w kol.
89
687
23
70
265
186
4
1324
14
18
4
28
50
110050
7
0
0
od 6-18
0
0
0
35
1
0
90
2
0
128
0
0
0
0
0
0
543
391
61
25
18
362
26
1426
8
0
2
10
24000
0
uj to
22
6
0
0
13
14
0
55
0
0
0
0
0
0
w kol.
84
499
3
30
71
134
0
821
5
1
0
0
1
0
0
0
0 od 6-18
435
12
26
616
276
0
2
6
11
23
42
24
61
0
0
681
418
5
0
0
0
0
0
0
0
0
0
11915
0
0
0
19
uj to
1
232
0
6
31
9
0
279
1
0
0
1
0
2
858
w kol.
2
1727
1
42
78
3
0
1853
22
2
0
32
34
0
4
9
0
0
978
701
113
64
26
4
51
9
9
2
0
0
1177
780
6
2
0
12
0
0
3
14
3
0
0
0
0
0
0
0
0
0
13800
0
III
0
I
1 PODKAR
II
2
PACKIE
III
58
360
I
1
L SKIE II
3
3
I
2
1
1 ŁÓDZKI
5
E
1
LUBUS6
KIE
20
uj to
1806
584
11
82
169
3463
0
6115
II
76
w kol.
5777
528
25
645
257
17096
25
24353
27
0
0
176
176
6350
4
7
0
72
od 6-18
0
7745
34
425
0
7
17
209
15
227
18
16790
0
20
84
25423
32
0
7
1
0
2
8
3
15
0
359617
0
4
1
III
0
uj to
0
0
0
8
51
10
1
70
0
0
1
1
23400
0
15
w kol.
3
119
0
17
48
20
7
214
0
0
0
22
22
48900
0
0
0
0
od 6-18
0
0
0
34
0
0
0
2
0
7
0
0
0
0
0
43
0
0
0
0
0
0
6
0
6
0
89346
0
0
0
III
I
45
uj to
1
3
9
16
30
26
0
85
0
0
0
0
3550
0
II
48
w kol.
5
4
0
11
61
65
0
146
37
0
0
0
0
0
0
0
0
0
od 6-18
0
0
0
12
0
0
0
4
2
13
2
15
0
0
4
44
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
0
III
6526
120
20548
17
0
51
68
158590
25
709
65094
207
97
7
376
480
190036
63
4437
88
6
0
47
35
2880
10
20
1
163
184
587268
84
I
II
909
390
6
0
302
III
2
783
Ł CZNIE
7
0
I
199
8145
1942
272
525
3018
II
543
16577
8810
480
2613
6378 29527
0
64
3004
123
282
517
47
128596
5360
179
789
153318
16112
931
0
64
3004
123
437
10
11396
897 8868
5025
6
15001
4035 18264
5854
9
282
517
437
10
OGÓŁEM
I
1
LUBEL4
SKIE
III
0 od 6-18
676
262891
348533
207
134
8
590
732
935894
172
4437
88
6
0
47
35
2880
10
1) W kol. 18 jednostka "kpl." okre la komplet przył czy i sieci zwi zanych z budowl .
Opracowano w GUNB.
59
22
2
22
2
Załcznik 5.
Wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładach pracy zajmujcych si
zabezpieczaniem wyrobów zawierajcych azbest
usuwaniem lub
Przestrzeganie przepisów obowizujcych przy prowadzeniu prac zwizanych z usuwaniem lub
zabezpieczaniem wyrobów zawierajcych azbest były w 1999 r oraz w 2000 r przedmiotem kontroli
Pastwowej Inspekcji Pracy
9)
w kilkudziesiciu zakładach. Równie Inspekcja Ochrony
rodowiska przeprowadziła liczne kontrole prawidłowoci usuwania i składowania odpadów
zawierajcych azbest.15) Obie kontrole stwierdziły w ponad połowie zakładów prowadzcych takie
prace, całkowity lub duy brak przestrzegania przepisów odnoszcych si do eliminowania, bd
ograniczenia
zagroenia
powodowanego
azbestem.
Najczciej
wystpujcymi
nieprawidłowociami były :
•
brak planu pracy okrelajcego metody pracy i zastosowane
rodki
zapobiegawcze
minimalizujce zagroenie powodowane przez azbest,
•
brak wymaganego przepisami przeszkolenia pracowników oraz osób kierujcych pracami
w zakresie zagroe wystpujcych przy pracach w kontakcie z azbestem,
•
brak zgłoszenia przystpienia do prac zwizanych z usuwaniem wyrobów zawierajcych
azbest z obiektów budowlanych do właciwego organu nadzoru architektoniczno budowlanego,
•
brak
posiadania przez wykonawców remontów lub rozbiórki obiektów budowlanych
zezwolenia na działalno, w wyniku której powstaj odpady niebezpieczne,
•
brak oznakowania strefy pracy tablicami ostrzegawczymi,
•
nie stosowanie si do zapewnienia rodków ochrony osobistej pracownikom i właciwego
ich uytkowania,
•
nie dopełnienie przez włacicieli lub zarzdców obiektów i urzdze budowlanych
obowizku dokonania przegldu technicznego oraz sporzdzenia oceny stanu i moliwoci
bezpiecznego u ytkowania wyrobów zawierajcych azbest.
•
nielegalne
składowanie
odpadów
niebezpiecznych
zawierajcych
azbest
na
nieprzystosowanych składowiskach.
Organy kontrolne podjły działania dotyczce zapobiegania ryzyku zawodowemu wynikajcemu
z obecnoci azbestu w rodowisku pracy, obejmujc nimi :
•
identyfikacj ródeł wystpowania azbestu w zakładach pracy,
•
ocen rodków zapobiegawczych stosowanych przez pracodawców w celu ograniczenia lub
likwidacji szkodliwego działania azbestu,
60
•
rozpowszechnianie informacji o sposobach przeciwdziałania skutkom zwizanym
z obecnoci azbestu w rodowisku pracy.
Ponadto zastosowano liczne kary dla podmiotów prawnych, nie stosujcych si do właciwych
przepisów.
61
Załcznik 6.
Wykaz aktów prawnych Unii Europejskiej dotyczcych problematyki szkodliwo ci azbestu
Wyszczególnione poniej przepisy Unii Europejskiej reguluj postpowanie ze szkodliwymi dla
zdrowia ludzkiego substancjami chemicznymi, w tym równie azbestem i wyrobami zawierajcymi
azbest. Wiksza cz tych regulacji dotyczy ochrony zdrowia osób zatrudnionych przy pracach
w kontakcie z wyrobami zawierajcymi szkodliwe materiały, wprowadzajc szczegółowe
ograniczenia i specjalne wymagania dla metod pracy oraz rodków zabezpieczajcych ludzi. Druga
cz regulacji dotyczy ochrony rodowiska, metod pomiarów zanieczyszczenia włóknami i pyłem
azbestu, a take metod zabezpieczenia przed emisj tych szkodliwych substancji. Wiele zapisów
w poszczególnych dyrektywach stanowi regulacje dotyczce obowizków pracodawców
w zakresie ochrony pracowników i otoczenia miejsca prac przed zagroeniami, wynikajcymi
z moliwoci uwalniania si pyłu i włókien azbestu, w czasie trwania robót przy produkcji,
zabezpieczaniu lub usuwaniu wyrobów zawierajcych te składniki. W aktach prawnych Unii
Europejskiej dotyczcych azbestu znajduj si te wskazówki i wytyczne dla pastw członkowskich
dotyczce wprowadzania w ycie przepisów regulujcych problematyk azbestu, a take form
i metod pomocy, szkolenia i kontroli – w celu stworzenia odpowiednich warunków dla sprawnego
wdroenia nowych przepisów.
Wyszczególnienie aktów prawnych dotyczcych problematyki azbestu.
1. Konwencja Nr 162 Konferencji Ogólnej Midzynarodowej Organizacji Pracy z dnia 24 czerwca
1986 r. – dotyczca bezpieczestwa w stosowaniu azbestu.
2. Zalecenia Midzynarodowej Organizacji Pracy Nr 172 z dnia 24 czerwca 1986 r. – dotyczce
ochrony pracowników przed działaniem azbestu.
3. Dyrektywa Rady Nr 80/1107/EWG z dnia 27 listopada 1980 r. – w sprawie ochrony osób
naraonych na ekspozycj szkodliwych substancji (ze zmianami wynikajcymi z dyrektywy Nr
91/322/EWG z dnia 29 maja 1991 r.).
4. Dyrektywa Rady Nr 83/477/EWG z dnia 19 wrzenia 1983 r. – o ochronie pracowników przed
zagroeniem zwizanym z naraeniem na działanie azbestu w pracy (znowel. Dyrektyw Rady
Nr 91/382/EWG).
5. Dyrektywa Rady Nr 90/394/EWG z dnia 28 czerwca 1990 r. – w sprawie ochrony pracowników
przed naraeniem na z czynniki rakotwórcze w rodowisku pracy (znowelizowana Dyrektyw
Rady Nr 99/38/WE).
62
6. Dyrektywa Rady Nr 91/382/EWG z dnia 25 czerwca 1991 r. – o dopuszczalnym steniu
włókien azbestu (uzupełnienie do Dyrektywy Nr 83/477/EWG).
7. Dyrektywa Rady Nr 94/33/EWG z dnia 22 czerwca 1994 r. – w sprawie ochrony młodocianych
w miejscu pracy.
8. Dyrektywa Rady Nr 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. – w sprawie odpadów.
9. Dyrektywa Rady Nr 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. – w sprawie zasad prawa, przepisów
i
rodków
administracyjnych krajów członkowskich Wspólnoty Europejskie, jak równie
odnoszcych si do ogranicze w zakresie handlu i stosowania substancji niebezpiecznych.
10. Dyrektywa Rady Nr 83/478/EWG z dnia 19 wrzenia 1983 r. – w sprawie ujednolicenia
ustawodawstwa, przepisów i postanowie krajów członkowskich.
11. Dyrektywa Rady Nr 85/610/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. – jako uzupełnienie do Dyrektywy
Nr 76/769/EWG.
12. Dyrektywa Rady Nr 89/391/EWG a dnia 12 czerwca 1987 r. – o ochronie bezpieczestwa
i higieny w miejscu pracy.
13. Dyrektywa Rady Nr 87/217/EWG z dnia 19 marca 1987 r. – w sprawie zapobiegania
i zmniejszania zanieczyszczenia rodowiska azbestem.
14. Dyrektywa Rady Nr 89/106/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. – w sprawie zbliania
ustawodawstwa,
przepisów
i
postanowie
administracyjnych
krajów
członkowskich,
dotyczcych produktów budowlanych.
15. Dyrektywa Rady Nr 91/659/EWG z dnia 3 grudnia 1991 r. – w sprawie zbliania
ustawodawstwa,
przepisów
i
postanowie
administracyjnych
krajów
członkowskich,
dotyczcych wprowadzania ogranicze w zakresie rozprowadzania na rynku i stosowania
niebezpiecznych substancji i wyrobów technicznego zastosowania.
16. Dyrektywa Rady Nr 84/360/EWG z dnia 28 czerwca 1984 r. – w sprawie zanieczyszcze
rodowiska
przez zakłady przemysłowe.
17. Dyrektywa Rady Nr 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. – w sprawie ochrony zdrowia
i
bezpieczestwa pracowników przed
niebezpieczestwem
zwizanym
ze
rodkami
chemicznymi w miejscu pracy.
18. Dyrektywa Rady 99/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. – w sprawie składowania odpadów.
19. Dyrektywa Rady 91/689/WE z dnia 12 grudnia 1991 r. – w sprawie odpadów niebezpiecznych.
20. Rozporzdzenie Rady 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. – w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania
odpadów w obrbie Wspólnoty, do Wspólnoty i poza jej obszar.
63
21. Dyrektywa Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. nowelizujca Dyrektyw 85/337/EWG
– w sprawie oceny oddziaływania niektórych publicznych i prywatnych przedsiwzi na
rodowisko.
22. Dyrektywa Rady 96/61/WE z dnia 24 wrzenia 1996 r. – w sprawie zintegrowanego
zapobiegania zanieczyszczeniom i kontroli.
23. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/42/WE z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie
oceny skutków oddziaływania na rodowisku niektórych planów i programów.
24. Dyrektywa Rady 91/692/WE z dnia 23 grudnia 1991 r. w sprawie normalizacji i racjonalizacji
sprawozda dotyczcych realizacji niektórych Dyrektyw Rady dotyczcych rodowiska
64
Załcznik 7.
Okre lenie ilo ci wyrobów azbestowo-cementowych w układzie wojewódzkim
W materiałach statystycznych pochodzcych z lat 80-tych i póniejszych, zagadnienia dotyczce
gospodarki wyrobami z azbestem potraktowane s ogólnie. Z tego wzgldu w wyszukiwaniu
i okreleniu informacji mogcych doprowadzi do ustalenia wielkoci wystpowania wyrobów
z azbestem w układzie regionalnym, opierano si na danych z lat 60-tych i 70-tych. W latach tych
zgodnie z obowizujcym do 31. 05. 1975 r. podziałem administracyjnym Polska posiadała 17
województw i w takim układzie terytorialnym analizowano istniejce dane. Sytuacja taka okazała
si korzystna z uwagi na bardziej zgodne z obecn rzeczywistoci
przetransponowanie
uzyskanych szacunkowych iloci wyrobów z azbestem w odniesieniu do aktualnego
obowizujcego od 01.01.1999 r. podziału kraju na 16 województw, pokrywajcych si
niejednokrotnie z dawnym układem administracyjnym.
Iloci płyt azbestowo-cementowych znajdujcych si w obiektach budowlanych w poszczególnych
województwach przedstawiono w tablicy 7.1.
Analiza dostpnych danych prowadzi do wniosków zbienych z opiniami specjalistów przemysłu
izolacji budowlanej,
e
najwiksze zainteresowanie dostawami płyt azbestowo-cementowych
stosowanych jako pokrycia dachowe, miało miejsce na terenach wiejskich w Polsce wschodniej
i rodkowej. W województwach, na terenie których znajduj si due aglomeracje miejskie,
w budownictwie uspołecznionym wystpowało due zapotrzebowanie na płyty płaskie
wykorzystywane jako materiały elewacyjne. Z opracowanych materiałów wynika, e zuycie płyt
azbestowo-cementowych w
miastach w relacji do zuycia na wsi – wynosi 1:3. W oparciu
o obliczon proporcj oraz ilo wyrobów zabudowanych na terenie kraju mona okreli, e :
•
w miastach zabudowanych jest 337 875 tys. m2 płyt azbestowo-cementowych,
•
na wsiach zabudowanych jest 1 013 625 tys. m2 płyt azbestowo-cementowych.
Oprócz płyt azbestowo-cementowych w budownictwie wykorzystywano równie rury azbestowocementowe
(stosunkowo
niewielkie
iloci)
do
wykonywania
instalacji
wodocigowych
i kanalizacyjnych oraz jako przewody kominowe i zsypy w budynkach wielokondygnacyjnych.
Iloci tych wyrobów zastosowanych w poszczególnych województwach zestawiono w tablicy 7.2.
Tablica 7.3 ilustruje wyroby zawierajce azbest (płyty + rury) zabudowane w obiektach
budowlanych w układzie wojewódzkim według stanu na rok 2000.
65
Ilo
zabudowanych płyt azbestowo-cementowych w układzie wojewódzkim
według stanu na 2000 r
Tablica 7.1.
Ilo
Województwo
płyt
Ilo
płyt
azbestowo-cementowych azbestowo-cementowych
[tys. m2]
[Mg]
Dolno l skie
47 500
522 500
Kujawsko – pomorskie
69 740
767 140
Lubelskie
198 990
2 188 890
Lubuskie
19 750
217 250
Łódzkie
99 990
1 099 890
Małopolskie
81 430
895 730
Mazowieckie
262 030
2 882 330
Opolskie
27 810
305 910
Podkarpackie
58 850
647 350
Podlaskie
98 470
1 083 170
Pomorskie
49 680
546 480
l skie
65 780
723 580
wi tokrzyskie
75 010
825 110
Warmi sko – mazurskie
56 560
622 160
Wielkopolskie
95 540
1 050 940
Zachodniopomorskie
44 370
488 070
1 351 500
14 866 500
RAZEM
rednia masa 1 m2 płyt azbestowo-cementowych wynosi 11 kg i taki przelicznik zastosowano przy
obliczeniu iloci płyt azbestowo-cementowych, które po usuniciu z obiektów budowlanych
podlega bd składowaniu jako odpady niebezpieczne.
66
Zestawienie ilo ci stosowanych rur azbestowo-cementowych w układzie wojewódzkim
według stanu na 2000 r
Tablica 7.2.
Ilo rur
[Mg]
Województwo
Dolno l skie
54 100
Lubelskie
Lubuskie
24 500
20 900
21 100
Łódzkie
60 500
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
l skie
wi tokrzyskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
RAZEM
45 000
78 800
19 800
17 700
20 100
36 400
55 700
12 300
33 300
59 200
40 600
600 000
67
Ilo
wyrobów zawierajcych azbest zabudowanych w obiektach budowlanych
w układzie wojewódzkim według stanu na 2000 r
Tablica 7.3.
Województwo
Dolno l skie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
l skie
wi tokrzyskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
POLSKA
Ilo wyrobów
zawieraj cych azbest [Mg]
576 600
791 640
2 209 790
238 350
1 160 390
940 730
2 961 130
325 710
665 050
1 103 270
582 880
779 280
837 410
655 460
1 110 140
528 670
15 466 500
Z analizy zawartych w tablicy danych wynika, e najwiksze nagromadzenie wyrobów z azbestem
wystpuje na terenie województwa mazowieckiego, a nastpnie województwa lubelskiego. Due
iloci tych wyrobów znajduj si na terenie województw łódzkiego, wielkopolskiego, podlaskiego
oraz
małopolskiego.
Najmniejsze
nagromadzenie
wyrobów
z
azbestem
ma
miejsce
w województwach lubuskim, opolskim i zachodniopomorskim. Graficzne dane przedstawiono na
rys. 7.1.
68
Mg
3 000 000
2 500 000
2 000 000
1 500 000
1 000 000
500 000
Zachodniopomorskie
Wielkopolskie
Warmi sko –
mazurskie
wi tokrzyskie
l skie
Pomorskie
Podlaskie
Podkarpackie
Opolskie
Mazowieckie
Małopolskie
Łódzkie
Lubuskie
Lubelskie
Kujawsko –
pomorskie
Dolno l skie
0
Rys. 7.1 Ilo wyrobów zawierajcych azbest zabudowanych w obiektach budowlanych
w układzie wojewódzkim według stanu na 2000 r
69
Załcznik 8.
Import azbestu i wyrobów zawierajcych azbest w 2000 roku z podziałem na grupy wyrobów
Tablica 8.1.
LP.
1
2
Kod PCN
Nazwa wyrobu
2524
252400300
Azbest - włókna, płatki lub proszek *
6812
681220000
Przdza i nici z mieszanin na bazie azbestu lub
azbestu i wglanu magnezu
Warto
(USD)
Ilo
(kg)
Ilo
importerów
41 583
19 200
1
14
2
1
3
68123000
Sznury i sznurki plecione lub nie z mieszanin na
bazie azbestu lub azbestu i wglanu magnezu
7 814
195
9
4
681240000
Tkaniny lub dzianiny z mieszanin na bazie
azbestu lub azbestu i wglanu magnezu
3 001
251
2
5
681250000
Odzie, dodatki do odziey, obuwie i nakrycia
głowy z mieszanin na bazie azbestu lub azbestu i
wglanu magnezu
9 401
79
25
6
681260000
Papier, płyty pilniowe i filc z mieszanin na
bazie azbestu lub azbestu i wglanu magnezu
25 286
3 667
12
7
681270000
Materiały z prasowanych włókien azbestowych
w arkuszach lub rolkach *
156 281
79 976
12
8
681290900
Wyroby z mieszanin azbestu i wglanu magnezu,
bez poz.: 6812100-681270, 68129010 (uszczelki
z płyt azbestowo-kauczukowych) *
68 12
Ogółem
440 199
22 110
77
641 996
106 280
138
* tylko te wyroby ujte były w rozporzdzeniu Ministra Gospodarki z dnia 14 lutego 2000 r.
w sprawie dopuszczenia w 2000 r. wyrobów zawierajcych azbest do produkcji lub do
wprowadzenia na polski obszar celny (Dz. U. Nr 15, poz.188.)
70
Załcznik 9.
Ilo
odpadów zawierajcych azbest wymagajcych składowania oraz ilo ci potrzebnych
składowisk
Przy uwzgldnieniu zasad usuwania wyrobów zawierajcych azbest oraz wymogów składowania
odpadów zawierajcych azbest przyjto załoenie składowania płyt w pakietach z tkaniny
syntetycznej oraz odpadów w postaci kawałkowej w workach z tkaniny syntetycznej (tzw. big bag).
Zakładajc, e rednia objto 1 tony składowanych odpadów wynosi 0,82 m3 przedstawiono
w tablicy 9.1 objto odpadów składowanych w pakietach.
Dla płyt składowanych na paletach objto ta byłaby o 17% wiksza.
Przewidywana obj to
odpadów zawierajcych azbest wymagajcych składowania
w latach 2003-2032
Tablica 9.1.
Województwo
Dolnolskie
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
l skie
witokrzyskie
Warmisko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
Polska
Lata
2003-2012
2013-2022
2023-2032
Obj to odpadów składowanych w pakietach [m3]
166 220
189 969
118 730
225 966
258 244
161 409
628 123
717 854
448 651
68 315
78 076
48 794
330 934
368 485
246 102
270 467
309 104
193 185
844 052
964 637
602 899
93 134
106 444
66 532
191 646
219 024
136 882
313 648
358 457
224 030
166 844
190 674
119 167
238 707
272 800
170 497
238 375
272 427
170 270
186 891
213 597
133 496
317 180
362 491
226 557
151 146
172 732
107 957
4 431 648
5 055 015
3 175 158
Ilo składowisk potrzebnych do unieszkodliwienia usunitych odpadów azbestowo-cementowych
w danym województwie zaley od przyjtych koncepcji budowy:
a) duego „centralnego” składowiska o powierzchni około 10 ha dla potrzeb regionu lub
jego znacznej czci,
b)
rednich
składowisk o powierzchni około 5 ha,
c) małych składowisk o powierzchni do 2 ha lokalizowanych np. przy istniejcych
składowiskach komunalnych na wydzielonych czciach składowisk z moliwoci
rozbudowy pozwalajc na składowanie odpadów w nastpnych dekadach.
71
Jako optymaln głboko składowania przyjto 8 m warstwowo układanych opakowanych
odpadów, które po wypełnieniu składowiska przysypywane s 2 m warstw gruntu.
Pojemno składowisk potrzebnych do unieszkodliwiania odpadów azbestowo-cementowych
wynika z objtoci wyrobów wymagajcych usunicia, natomiast ilo składowisk i ich lokalizacja
zaley od decyzji organów samorzdu powiatowego i gminnego.
Zakłada si, e w latach 2003 - 2032 niezbdne bd 84 składowiska o powierzchni od 1 do 5 ha
zlokalizowane na terenie całego kraju (tablica 9.2).
Potrzebna ilo składowisk w układzie wojewódzkim do lokowania odpadów azbestowocementowych w latach 2003 – 2032
Tablica 9.2.
2003-2012
Województwo
Dolnolskie 3
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie5
Łódzkie 2
Małopolskie
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie 7
6
l skie
witokrzyskie
Warmisko-mazurskie
Wielkopolskie 1
Zachodniopomorskie 4
Polska – cały kraj
Ogółem
1 ha
1
1
1
1
2
1
2
1
1
1
1
2
15
2 ha
1
1
2
2
1
1
1
1
2
1
1
1
1
16
34
Lata
2013-2022
2023-2032
Ilo składowisk o powierzchni
5 ha 1 ha 2 ha 5 ha 1 ha 2 ha 5 ha
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
1
2
2
1
1
1
1
1
1
1
2
1
1
1
2
2
2
1
1
1
1
2
2
1
1
1
3
8
17
4
5
14
2
29
21
1
Składowisko przedsibiorstwa „IZOPOL” S.A. w Trzemesznie.
2
Składowisko Elektrowni Bełchatów dla potrzeb własnych energetyki. W Zgierzu znajduje si
składowisko przedsibiorstwa „Eko-Boruta”
3
Składowisko odpadów przemysłowych w Godzikowicach koło Oławy
4
Składowisko przedsibiorstwa EKOMAR w Marianowie koło Szczecina
5
Składowisko odpadów komunalnych w Chruciku koło Gorzowa Wielkopolskiego
6
Składowisko Miejskiego Przedsibiorstwa Gospodarki Komunalnej w wietochłowicach
72
7
Składowisko odpadów w Gdasku-Szadółkach.
Łcznie funkcjonuje na koniec 2001 roku 8 składowisk odpadów azbestowo-cementowych
o rónej pojemnoci składowania.
Składowisko w Trzemesznie jest najwiksze i profesjonalnie przygotowane do składowania
odpadów niebezpiecznych zawierajcych azbest, odpowiada te europejskim wymaganiom
dotyczcym zabezpieczenia rodowiska.
Wszystkie składowiska zostały skontrolowane w 2001 roku przez Głównego Inspektora Ochrony
rodowiska i zakwalifikowane jako składowiska legalne. 15)
73
Załcznik 10.
Podstawowe wielko ci oraz kierunki działa dla wsparcia „Programu...” (szacunek)
Dla prawidłowego opracowania „Programu...” niezbdnym było dokonanie szacunku wszystkich
potrzebnych wielkoci dotyczcych iloci, kosztów, zatrudnienia i niezbdnych
rodków
finansowych. Celowym te było wskazanie ródeł i zaproponowanie wysokoci wsparcia oraz
kierunków dla realizacji „Programu...”.
Do przeprowadzenia szacunku wykorzystano materiały opracowane w Ministerstwie Gospodarki,
jak równie zebrane informacje w GUS-ie i od szeregu instytucji oraz innych podmiotów prawnych.
Przedstawione liczby i wskaniki dotycz okresu 30-tu lat, który przyjto jako graniczny okres na
usuwanie wyrobów zawierajcych azbest z terenu Polski.
Przy kalkulacji kosztów uwzgldniono obowizujc stawk podatku od towarów i usług okrelon
w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
(Ustawa z dnia 17 listopada 2000 r. - Dz. U. Nr 105, poz. 1107).
10.1. Koszty usuni cia wszystkich wyrobów azbestowo - cementowych (poziom cen roku 2000)
Ilo płyt azbestowo - cementowych w kraju:
1.351.500 tys. m2
1)
redni koszt usunicia 1 m2 płyty azbestowo - cementowej /według urednionych danych z szeregu
firm wykonawczych/:
30 zł/m2
Koszt usunicia wszystkich płyt w okresie 30-tu lat:
1.351.500.000 x 30 + VAT 7%
razem:
40.545.000 tys. zł
2.838.150 tys. zł
43.383.150 tys. zł
Koszt usunicia pozostałych wyrobów azbestowo - cementowych:
Ilo wyrobów w kraju:
600.000 ton 1)
redni koszt usunicia 1 kg wyrobu azbestowo - cementowego 5 zł/kg
74
Koszt usunicia - 600.000 ton x 5 - 3.000.000 tys. zł
+ VAT 22%
660.000 tys. zł
razem
3.660.000 tys. zł
Ogółem koszty usunicia wyrobów azbestowo - cementowych w tys. zł
Lp.
1.
2.
Rodzaj wyrobów
Płyty
Inne
Koszt
40.545.000
3.000.000
VAT
2.838.150
660.000
Ogółem
43.383.150
3.660.000
Ogółem:
43.545.000
3.498.150
47.043.150
Szacuje si, e około 60% obiektów posiadajcych pokrycia dachów i inne z płyt azbestowo cementowych znajduje si w posiadaniu osób prywatnych, a reszta naley do podmiotów prawnych
(firmy, zakłady przemysłowe, spółdzielnie mieszkaniowe itp.). Do tych włacicieli nale te
głównie pozostałe /poza płytami/ wyroby zawierajce azbest, jak na przykład instalacje
przemysłowe.
W zwizku z powyszym obliczenie kosztów dla prywatnych włacicieli obiektów budowlanych
jest nastpujce:
- ilo płyt azbestowo - cementowych
– 1.351.500.000 m2
- w tym: 60% prywatni właciciele
–
- redni koszt usunicia 1 m2
–
- koszt usunicia u prywatnych włacicieli –
1)
810.900.000 m2
30 zł
24.327.000 tys. zł
- + VAT 7%
–
1.702.890 tys. zł
Koszt całkowity
–
26.029.890 tys. zł
Obliczenie dochodów bud etu pa stwa z tytułu podatku dochodowego od prac polegajcych
na usuwaniu wyrobów zawierajcych azbest.
-
redni
poziom rentownoci przedsibiorstw remontowo-budowlanych /według danych
zebranych metod reprezentacyjn wród kilkunastu przedsibiorstw wykonawczych o rónej
wielkoci/
-
- 6%
planowany poziom zysków brutto dla całej iloci wyrobów
43.545.000 tys. zł x 6% - 2.612.700 tys. zł
- planowany dochód z podatku dochodowego /stawki według załoe/ 600.921 tys. zł
75
Dochody budetu pastwa z tytułu usuwania wyrobów azbestowo - cementowych w tys. zł:
- podatek VAT
- 3.498.150 tys. zł
- podatek dochodowy
-
Ogółem dochód
600.921 tys. zł
4.099.071 tys. zł
Uwaga: Niewtpliwie powyszy szacunek kosztów usuwania wyrobów, a take dochodów budetu
pastwa bdzie ulegał, z biegiem lat, podwyszaniu wartoci nominalnej. Zwizane to bdzie
z ruchem cen a take popytem na usługi w cigu planowanych 30-tu lat
10.2. Nowe pokrycia
Ceny nowych materiałów oraz koszty całkowite pokrycia powierzchni dachów i elewacji budynków
/bez VAT – poziom cen rok 1999-2000/. Informacje zebrane na targach i wystawach budownictwa
oraz u producentów.
dachówka cementowa
dachówka ceramiczna
25 – 30
34 – 48
Całkowity koszt
pokrycia
zł/m2
48
54 - 64
blacha płaska lakierowana
24 – 30
40
blacha trapezowa i profilowana
ondulina falista
25 – 35
18
40 - 50
27
15
22
22 - 32
40
26
40
18
27
Materiał
rednia cena materiału
zł/m2
papa termozgrzewalna
dachówka bitumiczna - gonty
płyta włóknisto-cementowa
- malowana
- szara
Dla kalkulacji niniejszego opracowania przyjto redni koszt 1 m2 nowego pokrycia w wysokoci:
40 zł/ m2
Szacunek wartoci nowych pokry dachowych i elewacyjnych:
1.351.500.000 x 40 - 54.060.000 tys. zł
redni koszt wymiany 1 kg pozostałych wyrobów zawierajcych azbest przyjto w wysokoci:
10 zł/kg
Szacunek wartoci pozostałych wyrobów:
600.000 ton x 10 zł. - 6.000.000 tys. zł
76
Łcznie warto nowych wyrobów:
60.060.000 tys. zł
+ VAT 7%
4.204.200 tys. zł
Razem:
64.264.200 tys. zł
Szacunek podatku dochodowego od firm wykonawczych:
-
obrót bez VAT
- 60.060.000 tys. zł
-
rentowno 6% jak wyej
- 3.603.600 tys. zł
-
zysk brutto do opodatkowania
- 3.603.600 tys. zł
-
podatek dochodowy według załoe:
- od firm wykonawczych
-
828.828 tys. zł
- od usług transportowych
-
252.252 tys. zł
Razem:
1.081.080 tys. zł
Łcznie dochody z tytułu wykonania nowych pokry dachowych i elewacyjnych:
Podatek VAT + Podatek dochodowy - 4.204.200+ 1.081.080 = 5.285.280 tys. zł
Łczny szacunek dochodów budetu pastwa z tytuły wymiany wyrobów zawierajcych azbest na
nowe pokrycia:
- usuwanie starych wyrobów
- 4.099.071 tys. zł
- nowe pokrycia i wyroby
- 5.285.280 tys. zł
razem:
9.384.351 tys. zł
Koszty do poniesienia przez wła cicieli obiektów z wyrobami zawierajcymi azbest w okresie
30-tu lat
a) Koszty usunicia starych pokry dachowych i elewacyjnych
-
ogółem
47.043 mln zł (według pkt.10.1.)
z tego do poniesienia przez osoby fizyczne
26.030 mln zł (według pkt. 10.1.)
77
b) koszty budowy nowych pokry dachowych i elewacyjnych oraz innych wyrobów
- ogółem z podatkiem VAT
- z tego osoby fizyczne (prywatni właciciele 60%)
64.264 mln zł (według pkt. 10.2.)
38.558 mln zł
c) łczne koszty wymiany starych i zabudowania nowych wyrobów:
- koszty z podatkiem VAT
111.307 mln zł (47 043 + 64 264)
10.3. Szacunek dochodów bud etu pa stwa z tytułu podatku VAT i podatku dochodowego od
składowania odpadów zawierajcych azbest w okresie 30-tu lat.
Ilo odpadów - 15.500 tys. ton 1)
Pojemno składowiska o pow. 2 ha - 185 tys. ton.
Przecitny obrót roczny - 3 700 tys. zł
redni zysk roczny z jednego składowiska, przy redniej cenie 200 zł/t odpadów - 2 mln zł. 1)
redni podatek dochodowy rocznie ze składowiska - 460 tys. zł.
redni podatek VAT 7% rocznie - 3.700 tys. zł. x 7% = 260 tys. zł.
Przecitny okres eksploatacji jednego składowiska - 10 lat.
-
z tego 2 lata zysk przeznaczony na spłat kredytu inwestycyjnego1)
8 lat zysk przeznaczony na potrzeby właciciela.
Suma podatku VAT przez 10 lat - 2.600 tys. zł.
Suma podatku dochodowego przez 10 lat - 4.600 tys. zł.
Razem dochód budetu pastwa z jednego składowiska - 7.200 tys. zł.
Łczny zysk właciciela składowiska w okresie 10-ciu lat, po spłacie kredytu inwestycyjnego
(2 lata) wynosi 12.565 tys. zł.
Ilo składowisk w okresie 30-tu lat, potrzebnych do składowania całej iloci odpadów tj. 15.500
tys. ton - 15.500 : 185 - 84 składowiska.
Łczny podatek VAT od składowisk – 84 x 2.600 tys. zł. = 218.400 tys. zł.
Łczny podatek dochodowy od składowisk – 84 x 4600 = 386.400 tys. zł.
Łczny dochód budetu pastwa od składowisk – 604.800 tys. zł.
Uwaga !
Przyjto załoenie,
e
wysoka opłacalno przycignie prywatnych inwestorów do
inwestowania w budow składowisk odpadów, naley tylko upowszechni wiedz na ten temat.
W obliczeniach, przyjto cen za składowanie 1 tony odpadów azbestowo - cementowych
78
w wysokoci 200 zł. Faktyczny poziom cen w latach 1999 i 2000 waha si pomidzy 600 do 1000
zł. za ton, co wskazuje na duy brak równowagi pomidzy poda i popytem. W efekcie te pewne
iloci odpadów wywoone s za granic, co prowadzi do utraty dochodów budetu pastwa.
Łczne zestawienie dochodów bud etu pa stwa z tytułu wymiany wyrobów zawierajcych
azbest i składowania ich odpadów.
(tys. zł)
Usuwanie wyrobów azbestowo - cementowych
Nowe pokrycia i wyroby
Dochody ze składowisk
Razem:
4.099.071
5.285.280
604.800
9.989.151
10.4. Wzrost zatrudnienia
a) Zatrudnienie i płace na składowiskach.
Przyjto rednie zatrudnienie na składowisku o powierzchni 1-2 ha - 6 osób
rednia płaca rocznie + składki ZUS - 50 tys. zł /osob
Zatrudnienie na składowisku o pow. 5 ha wynosi - 7 osób
Ilo potrzebnych składowisk na lata 2003 – 2013 - wynosi 34 1)
z tego: 1 – 2 ha - 31 x 6 osób = 181 osób
5 ha
- 3 x 7 osób = 21 osób
razem
202 osoby
Ilo składowisk w cigu 30-tu lat, uwzgldniajc zmienne okresy czasu eksploatacji 84 składowiska
Łczna ilo zatrudnionych w okresie 30-tu lat:
84 x 6 = 504 osoby
b) Zatrudnienie i płace w firmach wykonawczych.
Aktualne zatrudnienie w prywatnych firmach remontowo-budowlanych, zajmujcych si
usuwaniem wyrobów azbestowo - cementowych szacuje si na około
2.500 osób
Szacunek przeprowadzono na podstawie informacji o przeszkoleniu pracowników oraz
udzielanych zezwole na usuwanie odpadów.
79
Potrzebne rednie zatrudnienie dla usunicia wyszacowanych iloci wyrobów zawierajcych
azbest wynosi:
około 27.000 osób
Potrzeba nowych miejsc pracy wynosi:
27.000
- 2.500
24.500 osób
Zakłada si, e dla usunicia wymienionych w opracowaniu iloci wyrobów zawierajcych azbest,
w okresie 30 lat niezbdnym bdzie rednie zatrudnienie 27.000 osób i taka ilo potrzebnych
miejsc pracy powinna utrzymywa si w latach 2003 - 2032. Natomiast ilo zatrudnionych
kształtowa si bdzie według zasady opisanej poniej. Przyjmuje si, e pełny okres zatrudnienia
pracownika przy pracach usuwania wyrobów zawierajcych azbest, wynosi 40 lat, tj. w przedziale
wieku 20 - 60 lat. Uwzgldniono tutaj prawo do wczeniejszej emerytury o 5 lat, z tytułu pracy
w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Zgodnie z załoeniami „Programu...” prace przy usuwaniu wyrobów zawierajcych azbest trwa
bd 30 lat. W tym okresie nastpi wic czciowa wymiana pracowników w stosunku jak 30:40, tj.
3:4. Dla całej populacji zatrudnionych, kształtowa si to bdzie:
27.000 : 4 = 6.750 x 3 = 20.250 osób
Całkowita ilo zatrudnionych w okresie 30-tu lat wyniesie wic:
27.000 + 20.250 = 47.250 osób.
Ilo osób, które odejd w sposób naturalny lub na wczeniejsz o 5 lat emerytur w latach 2003 2032 wyniesie 20.250. Trzeba te podkreli, e ilo zatrudnionych tj. 47.250 osób powinna by
objta szczególnym programem ochrony zdrowia, według zasad okrelonych w ustawie z dnia 19
czerwca 1997r. o zakazie stosowania wyrobów zawierajcych azbest (z pón. zm.).
Ogromna wikszo nowopowstajcych firm wykonawczych powinna by prywatna. Jednake, ze
wzgldu na realizacj wspólnych zada gmin, a równie moliwo prowadzenia polityki
społecznej w gminach /szczególnie tych uboszych/, celowym jest utworzenie małych firm
w formie spółek podporzdkowanych samorzdom lokalnym, lub ich zwizkom dla usuwania
i zabezpieczania pokry z płyt azbestowo - cementowych. Jest to szczególnie wane dla ubogich
rejonów wiejskich. Wskazana byłaby lokalizacja takich firm w pobliu składowisk odpadów
80
azbestowo - cementowych. Do rozwaenia pozostaje te organizacyjne połczenie takich firm ze
składowiskami odpadów, co ułatwiłoby zarówno finansowanie obu podmiotów, jak te moliwo
prowadzenia polityki ekologicznej i społecznej w regionie.
Przyjto rednie zatrudnienie w takim przedsibiorstwie na poziomie 40 osób. Załoono poziom
płac analogicznie jak na składowiskach: płace + ZUS = 50 tys. zł/rocznie.
Uwaga !
Szacunek niniejszy nie obejmuje przyrostu zatrudnienia w produkcji materiałów
budowlanych, zwizanym ze wzrostem popytu.
10.5. Koszty utworzenia nowych podmiotów prawnych –przedsi biorstw do usuwania
i zabezpieczania wyrobów zawierajcych azbest.
Zakłada si, e przedsibiorstwa takie powinny powsta w latach 2003 – 2012.
Ilo przedsibiorstw
-
34.
rednie zatrudnienie
-
40 osób.
Łcznie zatrudnienie
- 1.360 osób.
Teren i obiekty przedsibiorstwa powinny stanowi aport gminy.
Przewidywany koszt utworzenia jednego przedsibiorstwa wraz z kosztami organizacyjnymi:
a) wyposaenie techniczne
- 2.500 tys. zł
b) płace + ZUS w 1-ym roku
40 x 50
- 2.000 tys. zł
c) opłaty i inne
- 500 tys. zł
razem:
- 5.000 tys. zł
Łczne koszty dla 34 przedsibiorstw:
34 x 5.000 tys. zł. = 170.000 tys. zł
Do niezbdnego wyposaenia technicznego przedsibiorstwa zalicza si:
-
2 samochody ciarowe 8 ton,
-
3 samochody osobowo-ciarowe do 1 tony,
-
4 beczkowozy na wod czyst i brudn,
-
2 – 3 odkurzacze przemysłowe due, o wysokiej skutecznoci filtra,
-
4 komplety rusztowa rurowych,
-
4 windy przycienne,
-
2 komplety zabezpiecze przeciw-pyłowych z wyposaeniem do podcinienia,
-
4 komplety przenonego zaplecza socjalno-magazynowego budowy,
81
-
ubrania robocze i rodki ochrony osobistej pracowników,
-
narzdzia pracy inne.
10.6. Koszty budowy nowych składowisk dla odpadów azbestowo-cementowych.
Ilo odpadów azbestowo-cementowych w kraju w cigu 30-tu lat:
15.500 tys. ton1)
Opłata jednorazowa za umieszczenie odpadów na składowisku, na rzecz funduszu ochrony
rodowiska
- 106,70 zł /ton
wynosi od 2002 roku
Suma spodziewanych wpływów przez 30-ci lat wynosi
rednio-rocznie w jednym roku:
- 1.566 mln zł
52,2 mln zł
Dochody z tego tytułu znacznie przewy szaj zakładane wydatki w przyszłych latach, ze
wzgl du na stały wzrost stawek opłat.
Koszty budowy składowisk odpadów – obliczenie dla lat 2003- 2012:
a) potrzebne składowiska 1)
- o pow. 1 ha - 15
- o pow. 2 ha - 16
- o pow. 5 ha - 3
b) potrzebne rodki inwestycyjne1)
- 15 x 2.090 tys. zł
- 31.350 tys. zł
- 16 x 4.050 tys. zł
- 64.800 tys. zł
- 3 x 9.930 tys. zł
- 29.790 tys. zł
razem
125.940 tys. zł
z tego:
-
30% rodki własne inwestora1)
- 37.780 tys. zł
-
70% kredyty inwestycyjne
- 88.158 tys. zł
Ilo potrzebnych składowisk na zagospodarowanie całej iloci odpadów zawierajcych azbest,
w cigu 30-tu lat - 84.
Przyjto redni koszt budowy składowiska, jak dla 2 ha - 4.050 tys. zł.
Koszt budowy 84 składowisk - 84 x 4.050 tys. zł.
-
- 340.000 tys. zł
z tego ewent. dotacje z funduszy ochrony rodowiska - 102.000 tys. zł.
82
10.7. Potrzeby kredytowe
a) dla usuwania wyrobów zawierajcych azbest.
Zakłada si, e z uwagi na wikszo mało i rednio zamonych włacicieli obiektów (szczególnie
na wsi),
e
około 70% z nich bdzie potrzebowało kredytów bankowych, ze spłat wieloletni na
sfinansowanie takich prac.
W rachub wchodz kredyty pod zastaw hipoteczny nieruchomoci, co wie si z szeregiem
dalszych usług, niezbdnych przy zaciganiu i spłacie kredytów.
Szacunek kredytów:
-
Koszty - 47.043 mln zł. x 70% = 32.930 mln zł.
rednio-roczne stanowi to: 1.100 mln zł.
b) dla nowych pokry i inwestycji.
Zakłada si e mniejsza ni wyszczególniona w poz. a) ilo włacicieli obiektów bdzie korzysta
z tych kredytów (ok. 35 %).
Szacunek kredytów:
Koszty - 64.060 mln zł
35 % kredytobiorców - 21.070 mln zł
rednio-rocznie wynosi to około 700 mln zł
c) Ogółem potrzeby kredytowe.
Potrzeby kredytowe na 30 lat - 54.000 mln zł
Potrzeby kredytowe rednio-rocznie: 1.800 mln zł
Przedstawione propozycje działa wspierajcych „Program...”, a take szacunki wielkoci
nie ograniczaj dalszych moliwoci w tym zakresie. Szczególnie dotyczy to moe przewidywa
i szacunków wielkoci liczbowych, gdy ze wzgldu na długi okres czasu – 30 lat – niewtpliwie
dane te wymaga bd okresowych ucile. Dla obecnego etapu prac, istotnym jest wskazanie
kierunków działa oraz mechanizmów, niezbdnych do rozpoczcia realizacji „Programu...”.
Oszacowane dane liczbowe słuy powinny lepszemu przyblieniu problemu i podejmowaniu
niezbdnych decyzji.
83
Przyjto zasad, e dochody budetu pastwa, a take wszelkich funduszy publicznych powinny
raczej zosta niedoszacowane, ni zawyone. Z tych te powodów wiele obszarów działalnoci
gospodarczej nie uwzgldniono w niniejszym opracowaniu (jak np. podatków od dochodów
osobistych pracowników firm zajmujcych si napraw i usuwaniem wyrobów zawierajcych
azbest, a take montaem nowych pokry). Równie faktyczne opłaty za składowanie odpadów
bd znacznie wysze od ich szacunku. Niewtpliwie te stały wzrost cen za usługi remontowobudowlane oraz materiały budowlane bdzie miał wpływ na dalszy wzrost dochodów dla budetu
pastwa.
10.8. Uzasadnienie dla proponowanych kierunków wsparcia „Programu...”.
rodki z Unii Europejskiej.
„Program...” stanowi instrument wspierajcy przedsiwzicia słuce tworzeniu w Polsce
zintegrowanego systemu gospodarowania odpadami. W Narodowym Programie Przygotowania do
Członkostwa w UE (NPPC) przedsiwzicia te zaliczone zostały do priorytetowych zada
dostosowawczych w obszarze „ rodowisko”. Zaplanowane działania stanowi bd niezbdne
uzupełnienie przedsiwzi wojewódzkich programów zrównowaonego rozwoju i ochrony
rodowiska
oraz przedsiwzi, jakie wkrótce zawarte zostan w Narodowym Planie Gospodarki
Odpadami oraz planach wojewódzkich, powiatowych i gminnych, w czci dotyczcej wymaga
prawa wspólnotowego dotyczcego postpowania z odpadami niebezpiecznymi oraz ograniczania
zagroe dla rodowiska i zdrowia człowieka powodowanych agresywnoci azbestu.
Cele „Programu...” s zgodne z art. 130 r i art. 130 s Traktatu oraz priorytetowymi celami V
Programu Działa Wspólnoty w zakresie rodowiska Towards Sustainability. W kolejnym VI
Programie Działa Our Future – Our Choice przedsiwziciom długofalowym dotyczcym
ograniczeniu niekorzystnego oddziaływania wytworzonych odpadów na rodowisko i zdrowie
człowieka Unia Europejska nadała równie wysoki priorytet.
Realizacja celów nakrelonych w „Programie...” odbywa si bdzie w ramach w pełni
skoordynowanych przedsiwzi zawartych w redniookresowych strategiach strukturalnych oraz
tych, które zaplanowane zostan w Narodowym Planie Rozwoju (NPR) - podstawie finansowego
wsparcia z Funduszy Strukturalnych oraz Funduszu Spójnoci Unii Europejskiej. Dofinansowanie
realizacji niektórych jego komponentów z ww. funduszy wymaga bdzie ich uwzgldnienia
w programach operacyjnych. Zakłada si, i rodki te pochodzi bd w głównej mierze z Funduszu
Spójnoci. W uzasadnionych przypadkach, gdy realizacja „Programu...” przyczyni si do tworzenia
nowych miejsc pracy na obszarach o wysokiej stopie bezrobocia oraz wsparcia rozwoju szczególnie
84
małych firm,
rodki
te bd mogły by uzupełnione z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W „Programie...” przyjto
ostrone szacunki dotyczce wsparcia wspólnotowego w wysokoci jedynie ok. 10-20%
szacowanych kosztów niektórych komponentów. Doszacowanie poziomu dofinansowania bdzie
moliwe na etapie finalizowania prac nad programami operacyjnymi.
„Program...” uwzgldnia traktatow zasad integracji, zobowizujc do włczenia wymaga
ochrony rodowiska naturalnego do strategii oraz programów dotyczcych rónych sektorów
gospodarczych oraz poszczególnych dziedzin
ycia.
Fakt ten stanowi uzasadnienie celowoci
pozyskania funduszy Unii Europejskiej. W trakcie realizacji „Programu...” osignite zostan
zarówno cele zwizane z ochron rodowiska naturalnego oraz zdrowia i ycia człowieka, jak
równie inne istotne cele o charakterze gospodarczym i społecznym, w tym m.in.:
-
-
wsparcie rozwoju małych firm na rynkach lokalnych,
stworzenie nowych miejsc pracy, szczególnie na obszarach o wysokiej stopie
bezrobocia,
podniesienie kwalifikacji zawodowych pracowników firm specjalistycznych
zaangaowanych w prace zwizane z usuwaniem azbestu,
wzmocnienie partnerskiej współpracy pomidzy organami administracji pastwowej
poprzez ustanowienie organizacyjnej struktury dla zarzdzania „Programem...”,
stworzenie i wzmocnienie sieci współpracy pomidzy firmami, orodkami naukowobadawczymi i uczelniami, instytucjami finansowymi oraz ekspertami, konsultantami
i organizacjami pozarzdowymi,
stworzenie nowej formy usług lokalnych,
oraz podnoszenie wiadomoci społeczestwa na temat zagroe dla zdrowia i ycia
stwarzanych obecnoci azbestu poprzez mass media i dialog społeczny
Pozyskanie rodków finansowych z Unii Europejskiej dla wsparcia działa zmierzajcych do
usuwania szkodliwego azbestu z terenu Polski, ma due znaczenie finansowe, ale take wany
aspekt psychologiczny. Uznanie Unii Europejskiej dla „Programu...” byłoby dowodem poparcia
sposobu implementacji przedmiotowych dyrektyw z obszaru ochrony rodowiska.
rodki z bud etu pa stwa.
Planowane wydatki z budetu pastwa w okresie 30-tu lat ograniczone zostały do czterech zada:
1. wydatki na finansowanie działalnoci Głównego Koordynatora okrelone w „Programie...” –
w wysokoci 1 mln zł rocznie to jest łcznie 30 mln zł.
2. wydatki na działalno informacyjno-popularyzacyjn w mediach dotyczc bezpiecznego
postpowania z wyrobami zawierajcymi azbest oraz sposobów ich usuwania, a take
informacji o szkodliwoci azbestu i sposobów chronienia przed naraeniem na jego emisj –
łcznie 27 mln zł.
85
3. wydatki na opracowanie (lub udział) terenowych planów ochrony przed szkodliwoci
azbestu i programów usuwania wyrobów zawierajcych azbest, a take szkolenia
pracowników administracji publicznej (szczebla centralnego i wojewódzkiego) w zakresie
szczegółowych przepisów i procedur dotyczcych azbestu – łcznie 4,15 mln zł.
4. wydatki na opracowanie programów zdrowotnych i utworzenie orodka oceny ryzyka –
łcznie 4 mln zł.
W sumie planowane wydatki zamykaj si kwot 65,15 mln zł, z tego w latach 2003 –2006
15,75 mln zł, a w latach 2007-2032 około 49 mln. zł.
rodki z funduszy ochrony rodowiska.
rodki te powstaj z tytułu urzdowych opłat na rzecz ochrony rodowiska, uiszczanych przez
wytwórców odpadów z przeznaczeniem na wspieranie lokalnych funduszy ochrony rodowiska,
a take Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej. Wysoko wpływów
z tego tytułu powinna umoliwi finansowanie planowanych wydatków ekologicznych, w tym
równie na realizacj „Programu...”.
Podstawowym i najpilniejszym zadaniem jest budowa w Polsce sieci odpowiednich składowisk dla
odpadów niebezpiecznych, zawierajcych azbest, według propozycji umieszczonych w poprzedniej
czci opracowania.
Prace
zmierzajce
do
oczyszczenia
terenów
i
obiektów
publicznych,
szczególnie
zanieczyszczonych azbestem, powinny mie miejsce w gminach, gdzie stwierdzono skaenie
powietrza, gleby i wody. Rozpoczcie takich prac powinno by odpowiednio nagłonione w prasie
i mediach publicznych – celem pobudzenia inicjatyw społecznych.
Jest to bardzo wane, gdy obszar prac potrzebnych dla oczyszczenia terenów i obiektów z azbestu
jest ogromny i faktyczne koszty trudne do oszacowania w skali makro. Tylko wic drog
zaangaowania organizacji samorzdowych – gmin i powiatów – mona bdzie wykona niezbdne
badania i prace przygotowawcze, z których dopiero wyłoni si szczegółowy obraz zanieczyszcze
azbestem i zagroe dla mieszkaców. W tym zakresie te powinny by przeprowadzone badania
specjalistyczne powietrza, wody i gleby – szczególnie miejsc publicznych.
Usuwanie odpadów szkodliwych, zawierajcych azbest, bdzie czci ogólnokrajowego planu
gospodarki odpadami. Powinno równie by objte kontraktami regionalnymi, stwarzajcymi
lepsze moliwoci pozyskiwania rodków na realizacje planowanych zada, w tym równie
„Programu...”. Zaangaowanie rodków z funduszy ochrony rodowiska mogłoby te słuy
uboszym włacicielom obiektów budowlanych na przykład w formie poyczek lub przejcia czci
86
oprocentowania kredytów bankowych (szczególnie kredytów hipotecznych). Odpowiednie
inicjatywy oraz projekty przepisów szczegółowych powinny powsta w pierwszych latach realizacji
„Programu...”.
rodki z Funduszu Pracy.
Przez okres 30 lat przewiduje si wspieranie ze rodków Funduszu Pracy działa na rzecz
zatrudnienia bezrobotnych przy usuwaniu azbestu, poprzez finansowanie szkole bezrobotnych
oraz refundowanie pracodawcom za skierowanych do tych prac bezrobotnych, składek na
ubezpieczenia społeczne. Wydatki z Funduszu Pracy na realizacj tego zadania stanowi bd
uzupełnienie wydatków ponoszonych przez inwestorów na tworzenie nowych miejsc pracy.
rodki społeczne, ze zbiórek, darowizn i od sponsorów.
W opracowaniu nie jest moliwym okrelenie wysokoci rodków finansowych, które mogłyby
pochodzi z tytułu darowizn od osób fizycznych i prawnych. Niewtpliwie jednak rodki takie
mog napływa i stanowi powane wsparcie dla realizacji „Programu...”.
Działalno informacyjno-propagandowa w mediach, dobre przykłady inicjatyw organów
centralnych i samorzdowych powinny przynie efekty. Nie bez znaczenia bdzie te, zapewne,
sponsoring firm produkujcych materiały budowlane, lub zajmujcych si usuwaniem wyrobów
zawierajcych azbest, które w ten sposób reklamowałyby równoczenie swoje wyroby lub usługi.
Potrzeby społeczne w zakresie usuwania wyrobów zawierajcych azbest oraz oczyszczania kraju ze
szkodliwego pyłu i włókien azbestowych s olbrzymie, ale bez dokładnego zinwentaryzowania
niemoliwe do oszacowania. Dlatego, wszystkie działania dla pozyskania rodków finansowych na
ten cel, s potrzebne.
87
Załcznik 11.
Wytyczne dla jednostek samorzdu terytorialnego dotyczce przygotowania planów
gospodarki odpadami w zakresie usuwania wyrobów zawierajcych azbest
Zgodnie z art.14 ustawy z dnia 27.04.2001 r o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz.628) na szczeblu
krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym opracowywane s plany gospodarki odpadami.
Azbest oraz wyroby zawierajce azbest zaliczane s do odpadów niebezpiecznych, dlatego te
w w/w planach winny znajdowa si stosowne zapisy dotyczce usuwania wyrobów zawierajcych
azbest.
Podstaw do opracowania programów usuwania azbestu i wyrobów zawierajcych azbest
w pierwszej kolejnoci jest dokonanie rozpoznania stopnia zuycia tych wyrobów zabudowanych
na konkretnych obiektach. Uzyskane dane powinny by gromadzone przez samorzd gminy,
a nastpnie przekazywane do samorzdu powiatowego celem opracowania „Programu...”
stanowicego integralna cz z programem wojewódzkim.
Tak wic niezbdnym jest rozpowszechnienie wród społecznoci lokalnej informacji o skutkach
dla zdrowia i rodowiska powodowanych przez azbest i wyroby zawierajce azbest, zorganizowanie
fachowej pomocy wszystkim włacicielom obiektów przez samorzdy powiatów i gmin przy
wypełnianiu arkuszy ocen ujtych w rozporzdzeniu Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998r.,
przekazywanie informacji o moliwociach uzyskiwania pomocy kredytowej na modernizacje
obiektów, itp.
Tablica 11.1
Zakres „Programu...”
Wyszczególnienie
Wypełnienie przez wła cicieli obiektów budowlanych „arkuszy oceny stanu i
mo liwo ci bezpiecznego u ytkowania ...” zgodnie z rozporzdzeniem
Ministra Gospodarki z dnia 14.08.1998r. i zło enia ich do wła ciwego urzdu.
Nale y szczególn uwag zwróci na prawidłowy opis w arkuszach obiektów
publicznych, jak na przykład: drogi, place, szkoły, przedszkola, łobki,
szpitale, domy kultury i tym podobne obiekty, które b d w przyszło ci mogły
korzysta finansowo ze wsparcia z zewn trz i których oczyszczenie z azbestu
powinno nast pi w pierwszej kolejnoci.
Sporz dzenie zbiorczego wykazu obiektów zawieraj cych azbest, w układzie
3-ch grup pilno ci, jak w arkuszach ocen.
Przekazanie zebranych informacji wraz z arkuszami ocen, do urz du nadzoru
budowlanego w powiecie.
88
Samorzd
gminy
•
Ustalenia o rodka dyspozycyjno-kontrolnego do nadzoru realizacji programu Samorzd
na terenie powiatu oraz dla podejmowania, lub koordynacji decyzji powiatowy
strategicznych i finansowych., w tym decyzji szczegółowych, w zakresie
wykonawczym oraz kontaktów z zainteresowanymi osobami prawnymi i
fizycznymi. Koordynacja działa gmin w powiecie.
Opracowanie danych liczbowych o ilo ci
i rozmieszczeniu wyrobów
zawieraj cych azbest na terenie powiatu i ka dej gminy, w tym opracowanie
zał czników mapowych.
Sukcesywne dokonywanie przegl du technicznego obiektów na terenie gmin
stosownie do rozporzdzenia Ministra Gospodarki z dnia 14.08.1998r.
Ustalenie rejonów spodziewanego wzrostu zagro enia pyłem azbestu z uwagi
na koncentracj wyst powania uszkodze lub technicznego zu ycia wyrobów
zawieraj cych azbest.
Wyst pienie do odpowiednich jednostek o przeprowadzenie monitoringu
zagro onych rejonów (obiektów) i ustalenia stopnia emisji pyłu i włókien
azbestu.
Przedstawienie wyników monitoringu na mapie powiatu.
Podejmowanie w miar potrzeby odpowiednich działa administracyjnych w
stosunku do wła cicieli lub zarzdców obiektów szczególnie zagro onych.
Opracowanie „Programu...” usuwania wyrobów zawieraj cych azbest na
terenie powiatu, w okresie zało onych 30-tu lat, lub krótszym (w zale no ci od
lokalnych mo liwo ci i uwarunkowa ).
Inicjowanie zwi zków gmin dla budowy składowisk odpadów zawieraj cych
azbest wraz z wykazaniem ekonomicznych korzyci.
Poszukiwanie inwestorów i podejmowanie inicjatyw lokalizacyjnych.
Współpraca z przedsi biorstwami zajmuj cymi si usuwaniem wyrobów
zawieraj cych azbest, prowadzenie lokalnej polityki społecznej w zakresie
opłat za składowanie odpadów zawieraj cych azbest, szczególnie w stosunku
do ubo szych wła cicieli obiektów.
Opracowanie i wydawanie odpowiednich zalece i wytycznych dla gmin,
administracji osiedli mieszkaniowych i obiektów komunalnych dotyczcych
sposobów bezpiecznego post powania z wyrobami zawieraj cymi azbest.
Ustalenie o rodka dyspozycyjno-kontrolnego do nadzoru realizacji Samorzd
„Programu...” na terenie województwa oraz dla podejmowania, lub województwa i
koordynacji decyzji strategicznych i finansowych.
wojewoda
Opracowanie planu sytuacyjnego rozmieszczenia na terenie województwa
wyrobów zawieraj cych azbest (ich skupisk) na podstawie danych
przekazanych przez samorz d powiatowy.
Zlokalizowanie rejonów szczególnego zagro enia dla mieszka ców przez
emisj pyłu azbestu, na podstawie informacji przekazanych
przez samorz d
rodowiska oraz
powiatowy, Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony
Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologicznych oraz naukowe o rodki
referencyjne.
Opracowanie 30-letniego „Programu...” usuwania wyrobów zawieraj cych
azbest dla terenu województwa.
Podj cie stosownych decyzji oraz inicjatyw dotyczcych budowy składowisk
dla odpadów zawieraj cych azbest lub odpowiedniej rozbudowy istniej cych
składowisk dla odpadów niebezpiecznych.
Uwaga: - zadania dla administracji i samorzdów terytorialnych przedstawione w pkt. 10
i załczniku 11 naley traktowa łcznie
89
Załcznik 12.
Inne korzy ci z realizacji „Programu...”
Poza wyliczonymi w załczniku 10 korzyciami dla budetu pastwa oraz funduszy ekologicznych
– dokonano równie oszacowania korzyci pozabudetowych, wynikajcych z realizacji
„Programu...” 14)
W wyniku tego opracowania ustalono szacunki nastpujcych korzyci:
-
przyrost wartoci obiektów i mieszka w miastach
20 130 mln zł
-
przyrost wartoci obiektów i mieszka na wsi
56 206 mln zł
-
przyrost wartoci gruntów budowlanych
38 080 mln zł
-
przyrost wartoci gruntów rolnych dla agrokultury
8 588 mln zł
razem
123 004 mln zł
Szacunek ten nie uwzgldnia szacunku przyszłych korzyci z eksploatacji, zarówno obiektów
i mieszka, jak i gruntów. Nie s te obliczone przyszłe moliwe do uzyskania dochody budetu
pastwa z tytułu podatku VAT, podatku dochodowego i podatku gruntowego – które przy
spodziewanym wzrocie wartoci składników majtkowych mog znacznie przewyszy wykazane
w „Programie...” obliczenia.
Trzeba te wyranie podkreli, e alternatyw, w przypadku nie realizowania „Programu...” i nie
usuwania wyrobów zwierajcych azbest – z pewnoci bdzie spadek wartoci obiektów, mieszka
i gruntów – a take utrata dochodów budetowych z tytułu eksploatacji i obrotu tymi
nieruchomociami.
Obserwacja analogicznych sytuacji na Zachodzie Europy i USA uprawnia do sformułowania
powyszej oceny i prognoz.
90

Program usuwania azbestu i wyrobów zawieraj cych azbest

Transkrypt

Podobne dokumenty

Chust.d/higieny intymnej x 20 APTEO

Wpływ azbestu na organizm ludzki

INFORMACJA

Szanowni Państwo Szanowny Mieszkańcu

Plakat konkursowy

pokaż

bałtów - LikeTube

Pobierz plakat - Wrocławskie Hospicjum dla Dzieci

Obiekty powinny spełniać oprócz wymagań dotyczących bazy