PDFotwiera się w nowym oknie

Sygn. akt VI ACa 284/11
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2011 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SA
– Ewa Klimowicz – Przygódzka
Sędzia SA
– Ewa Śniegocka
Sędzia SA
– Ewa Zalewska (spr.)
Protokolant:
– sekr. sądowy Ewelina Murawska
po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwa […] w P.
przeciwko „[…]” Sp. z o.o. z siedzibą w W.
o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów
z dnia 28 lipca 2010 r.
sygn. akt XVII AmC 1017/09
I oddala apelację;
2
II zasądza od „[…]” Sp. z o. o. z siedzibą w W. na rzecz […] w P. kwotę
284,64 zł (dwieście osiemdziesiąt cztery złote i sześćdziesiąt cztery
grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.
Sygn. akt VIA Ca 284/11
Uzasadnienie
Powód […] z siedzibą w P. wniósł o uznanie za niedozwolone
postanowienia wzorca umownego - „Regulaminu konkursu Jazda próbna po
wygraną” stosowanego przez pozwaną – […] Sp. z o. o. z siedzibą w W., o
treści:
„Odpowiedzialność
Organizatora
jest
ograniczona względem
Uczestnika do wysokości wartości możliwej do wygrania w konkursie
nagrody.”
Zdaniem powoda wskazane w pozwie postanowienie stanowi
niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 3851 §1 k.c., gdyż jest
sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza uzasadnione interesy
konsumentów, bowiem w sposób sprzeczny z prawem przewiduje kwotowe
ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta, w
tym również za szkody na osobie, co jest niedopuszczalne i narusza
wynikającą z kodeksu cywilnego zasadę pełnego odszkodowania w
przypadku wyrządzenia szkody powstałej wskutek niewykonania umowy lub
popełnienia czynu niedozwolonego.
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w
całości i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu swego stanowiska
procesowego podniósł, iż zorganizowany na zlecenie klienta – […] Sp. z o.
o. z siedzibą w W. konkurs nie jest w jego ocenie umową, a jednostronną
3
czynnością prawną, do której zastosowanie ma przepis art. 921 k.c.
Wywodził, iż jest to szczególna forma przyrzeczenia publicznego polegająca
na publicznym przyrzeczeniu nagrody za najlepsze dzieło. Z tego też
względu w ocenie pozwanego nie ma podstaw do tego, by opracowany przez
niego Regulamin konkursu uznać za ofertę, a wypełnienie i przekazanie
kuponów konkursowych przez uczestników konkursu traktować jako jej
przyjęcie. Dlatego też zdaniem pozwanego przedmiotowego Regulaminu nie
można
traktować jako wzorca umownego, do którego mogą mieć
zastosowanie przepisy art. 383-3853 k.c., a tym samym jego postanowienia
nie mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej dokonywanej w oparciu o
przepisy art. 47936 i następnych k.p.c.
Niezależnie od powyższego, z ostrożności procesowej, pozwany
podniósł,
iż
za
oddaleniem powództwa
przemawia
także
to,
iż
zakwestionowane w pozwie postanowienie Regulaminu nie jest sprzeczne z
dobrymi obyczajami ani nie narusza rażąco interesów konsumenta, które to
przesłanki muszą wystąpić łącznie w świetle treści art. 385 1 § 1 k.c.
Zdaniem pozwanego, biorąc pod uwagę okoliczność, iż kwestionowane
postanowienie umowne jest postanowieniem regulaminu konkursu, udział w
którym jest dobrowolny i nieodpłatny, nie wymaga od uczestników żadnych
szczególnych przygotowań ani nakładów oraz nie wiąże się dla uczestnika z
żadnym ryzykiem, nie zachodzi niewspółmierność świadczenia konsumenta
w stosunku do świadczenia pozwanego wobec uczestników konkursu,
zwłaszcza, że okoliczności i charakter ewentualnie nawiązywanej umowy
przemawiają raczej za uznaniem jej za umowę bagatelną. Nadto w opinii
pozwanego zakwestionowane postanowienie Regulaminu konkursu nie jest
sprzeczne z dobrymi obyczajami także z tego powodu, że nie odbiega ono od
identycznych lub podobnych powszechnie stosowanych w obrocie klauzul.
4
Ponadto pozwany podniósł, iż w przypadku konkursu trudno sobie
wyobrazić przypadki, które po stronie pozwanego mogłyby rodzić
odpowiedzialność odszkodowawczą wobec uczestników konkursu, w
szczególności, iż nie zachodzi realne ryzyko spowodowania przez
pozwanego w związku z organizacją i prowadzeniem konkursu, szkody na
osobie uczestników konkursu.
Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i
Konsumentów wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. ( k. 69 ) uwzględniając
żądanie pozwu uznał za niedozwolone i zakazał wykorzystywania w obrocie
z konsumentami zakwestionowanego w pozwie postanowienia wzorca
umowy, nakazał pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa ( kasy
Sądu Okręgowego w Warszawie) kwoty 600 zł tytułem opłaty od pozwu, od
uiszczenia której powód był zwolniony, zasądził od pozwanego na rzecz
powoda kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego oraz
zarządził publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i
Gospodarczym na koszt pozwanego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po dokonaniu przez Sąd Okręgowy
ustalenia następującego stanu faktycznego.
Pozwany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, na
zlecenie […] Sp. z o. o. z siedzibą w W., zorganizował i przeprowadził w
okresie od […] maja do […] lipca 2009 r. specjalną promocyjną akcję –
konkurs pod nazwą „Jazda próbna po wygraną”, która miała zachęcać
klientów do nabywania samochodów tej marki. Zgodnie z zasadami tego
konkursu pełnoletnie osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do
czynności prawnych i nie będące pracownikami lub członkami organów
pozwanego, […] Sp. z o. o. i autoryzowanych dealerów samochodów marek
5
[…], […] lub […] lub członków rodzin w/w osób mogły ubiegać się o
uzyskanie nagrody w Konkursie pod warunkiem łącznego spełnienia
następujących warunków:
- zgłoszenia się w okresie […] maja –[…]lipca 2009 r. , w jednym z
salonów autoryzowanych dealerów w/w marek samochodów wskazanych w
regulaminie konkursu, w celu odbycia jazdy próbnej,
- wypełnienia po zakończeniu jazdy próbnej kuponu konkursowego
otrzymanego w salonie autoryzowanego dealera samochód w w/w marek
- wpisania na kuponie konkursowym swojej oryginalnej propozycji
argumentów, których użyłby ( konsument ) żeby zachęcić przyjaciela/ółkę
do zakupu nowego samochodu w/w marek, nie dłużej niż 30 słów,
- przekazania w okresie […] maja –[…] lipca 2009 r. prawidłowo
wypełnionego i podpisanego kuponu konkursowego wraz ze swoimi danymi
osobowymi
umożliwiającymi
kontakt
z
uczestnikiem
konkursu,
pracownikowi salonu autoryzowanego dealera samochodów w/w marek,
- dokonania w okresie […] maja – […] lipca 2009 r., zakupu jednego z
modeli samochodów w/w marek w jednym z salonów autoryzowanych
dystrybutorów samochodów tych marek wskazanych w regulaminie
konkursu.
Spośród otrzymanych od osób spełniających wskazane wyżej warunki,
kuponów konkursowych, komisja konkursowa powołana przez pozwanego,
na zakończenie konkursu miała dokonać wyboru czterech zwycięskich
kuponów konkursowych, które zdaniem komisji zawierały najciekawsze
propozycje argumentów zachęcających przyjaciela/ółkę do zakupu nowego
samochodu w/w marek. Cztery osoby, których kupony konkursowe byłby
6
wybrane jako zwycięskie, uprawnione miały być do otrzymania nagrody
rzeczowej w konkursie w postaci karty Premiowej bonus+ na okaziciela,
wydanej przez Bank […] w W. SA zasilonej do wartości 12.000 zł ( w
założeniu
pozwanego pozwalającej na zakup paliwa do zakupionego
samochodu jednej z w/w marek w ilości w przybliżeniu pozwalającej na
przejechanie 20.000 km) oraz dodatkowej nagrody pieniężnej w wysokości
1.380 zł każda.
Szczegółowe warunki w/w Konkursu zostały zawarte w opracowanym
i ogłoszonym przez pozwanego w dniu […] kwietnia 2009 r. regulaminie
konkursu, który to regulamin zawierał m. in. postanowienie wymienione w
petitum pozwu. Regulamin ten został udostępniony w siedzibie pozwanego
oraz na stronach internetowych samochodów marek […], […] i […].
Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, iż w
przedmiotowej sprawie między organizatorem konkursu ( pozwanym ), a
uczestnikiem konkursu każdorazowo dochodziło do zawarcia umowy.
Zdaniem Sądu I instancji opracowany przez organizatora regulamin
konkursu „Jazda próbna po wygraną” należało traktować jako skierowaną do
osób zamierzających nabyć samochód ofertę zawarcia umowy o udział w
konkursie, na warunkach określonych w przedstawionym im regulaminie.
Zgodnie zaś z tym regulaminem do przyjęcia oferty przez uczestnika ( tj.
złożenia oświadczenia woli zawarcia umowy o uczestnictwo w konkursie )
dochodziło przez spełnienie szeregu warunków określonych w punkcie IV
ust. 1 regulaminu, w tym jednoznacznego zadeklarowania uczestnictwa
poprzez złożenie kuponu konkursowego z danymi osobowymi, co stanowiło
przyjęcie oferty. W ocenie Sądu Okręgowego z chwilą przyjęcia w
powyższy sposób oferty organizatora, dochodziło do zawarcia między
stronami umowy o uczestnictwo w konkursie na zasadach określonych w
7
regulaminie i umowa taka miała charakter umowy nienazwanej z elementami
przyrzeczenia publicznego.
Sąd Okręgowy podkreślił, iż należało mieć także na uwadze to, iż
punktem wyjścia do zawarcia umowy o uczestnictwo w konkursie było
wcześniejsze zawarcie umowy sprzedaży produktu oferowanego przez
zleceniodawcę konkursu. Zdaniem Sądu Okręgowego zakup samochodu
przez potencjalnego uczestnika konkursu mógł być w tym wypadku
interpretowany jako świadczenie tegoż uczestnika na rzecz sprzedawcy
zlecającego przeprowadzenie konkursu. Sąd wskazał, iż w umowie takiej
poza zobowiązaniem zasadniczym (przeniesienia własności rzeczy i wydania
jej kupującemu ) , sprzedawca poprzez organizatora konkursu, zobowiązuje
się do spełnienia dodatkowego świadczenia (nagrody)
w przypadku
ziszczenia się określonego zdarzenia o losowym charakterze, a kupujący
towar uzyskuje fakultatywnie możliwość wzięcia udziału w konkursie z
nagrodami. Zdaniem Sądu Okręgowego sprzedaż samochodu była w tym
przypadku przyczynowo powiązana z ofertą zawarcia umowy udziału w
konkursie z uwagi to, iż uczestnictwo w losowaniu nagrody zależało od woli
kupującego i było dobrowolne, lecz to nie przesądzało jeszcze o otrzymaniu
nagrody. W ocenie Sądu przy tego typu umowie, po nabyciu towaru i
zadeklarowaniu udziału w konkursie-losowaniu i spełnieniu pozostałych
warunków wynikających z regulaminu, między oferującym nagrodę
sprzedawcą
i
kupującym
dochodzi
do
zawarcia
jednostronnie
zobowiązującej mowy udziału w konkursie-loterii, w której ten pierwszy
zobowiązuje się nieodpłatnie wydać nagrodę w razie jej wylosowania przez
drugą stronę, przy czym losowania nagród nie można utożsamiać z
oznaczoną czynnością, o której mowa w art. 919 par. 1 k.c. Sąd I instancji
powołując się na orzeczenie sądu administracyjnego, podkreślił, iż głównym
8
celem organizowania takich konkursów jest zwiększenie sprzedaży towarów
lub usług i związany jest z tym wzrost zysków podmiotów na rzecz których
taki konkurs jest prowadzony.
Z tych też względów Sąd Okręgowy wywiódł, iż taka kwalifikacja
łączącej strony więzi prawnej jako umowy oznacza dopuszczalność sądowej
kontroli stosowanego przez pozwanego, a zakwestionowanego w pozwie
postanowienia Regulaminu pod kątem jego abuzywności.
Odnosząc się do tej kwestii Sąd Okręgowy stwierdził, iż przesłankami
abuzywności postanowień wzorców
umownych jego ich sprzeczności z
dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta. Wyjaśnił, co
rozumie pod pojęciem dobrych obyczajów. Wskazał, iż klauzula generalna
wyrażona w art. 385 i par. 1 kc., uzupełniona została listą niedozwolonych
postanowień umownych zamieszczoną w art. 3853 k.c., które są takimi
klauzulami, które z góry, w oderwaniu od konkretnych okoliczności,
stawiają konsumenta w gorszym położeniu. Sąd wskazał, iż w razie
wątpliwości ciężar dowodu , że dane postanowienia nie spełniają przesłanek
klauzuli generalnej spoczywa na przedsiębiorcy i aby uchylić domniemanie,
że klauzula umowna zgodna z którąś z przykładowo wymienionych w art.
385 3 k.c. jest niedozwolonym postanowieniem umownym należy wykazać,
że
została ona uzgodniona indywidualnie lub, że nie kształtuje praw i
obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco
naruszając ich interesy mimo swojego „niedozwolonego” brzmienia tj. nie
spełnia przesłanek z art. 3851 § 1 k.c.
Sąd Okręgowy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie sporne
postanowienie nie było uzgodnione indywidualnie z konsumentami, a zatem
rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się ostatecznie do oceny tego, czy
9
kształtuje ono prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi
obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta.
Analizując tę kwestie Sąd Okręgowy stwierdził, iż sporny zapis
prowadzi
do
niedopuszczalnego
ograniczenia
odpowiedzialności
organizatora konkursu wobec konsumenta naruszając tym zasadę pełnego
odszkodowania wyrażoną w art. 361 k.c. Sąd I instancji podkreślił, iż w jego
ocenie bez znaczenia była podnoszona przez pozwanego kwestia, iż trudno
sobie wyobrazić przypadki mogące rodzić po stronie pozwanego
odpowiedzialność odszkodowawczą wobec uczestników konkursu, gdyż sąd
dokonując abstrakcyjnej oceny stosowanej klauzuli wzorca umownego
stwierdza, że niedopuszczalny jest sam zapis ograniczający z góry
odpowiedzialność przedsiębiorcy w stosunku do konsumenta.
Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotowe postanowienie przede
wszystkim nie uwzględnia i nie zabezpiecza interesu konsumenta jako
słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku
zobowiązaniowego w sposób nie równorzędny i rażąco niekorzystny dla
konsumenta. Z tego też względu Sąd Okręgowy uznał, iż zakwestionowane
postanowienie spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej w rozumieniu art.
3851 § 1 k.c. i zakazał jego wykorzystywania w obrocie ( art. 47343 k.p.c. ).
Konsekwencją powyższego było obciążenie pozwanego kosztami procesu
oraz orzeczenie o publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym
i Gospodarczym na koszt pozwanego na zasadzie art. 47944 k.p.c.
Pozwany wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego zaskarżając go
w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
10
a) art. 921 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż
wbrew systematyce kodeksowej konkurs jest umową, a nie
jednostronną czynnością prawną;
b) art. 384 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż
wbrew opinii doktryny regulamin konkursu jest wzorcem
umowy;
c) art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 3852 k.c. poprzez jego błędną
wykładnię i przyjęcie, że punkt VII.1 regulaminu konkursu
„Jazda próbna po wygraną”, którego organizatorem był
pozwany, stanowi niedozwoloną klauzulę umowną i w
sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco narusza
interesy konsumentów, choć postanowienie to było w pełni
uzasadnione okolicznościami sprawy oraz nie odbiegało od
podobnych postanowień stosowanych przez inne podmioty
w regulaminach podobnych konkursów;
II. naruszenie prawa procesowego w postaci:
a) art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie oceny
materiału dowodowego w sposób całkowicie dowolny, w tym
pominięcie w całości przedłożonych przez pozwanego przy
odpowiedzi na pozew dowodów z regulaminów innych
konkursów oraz pominięcie w rozważaniach Sądu nad istotą
stosunku prawego konkursu przedstawionych przez pozwanego
licznych opinii doktryny opowiadających się za uznaniem
konkursu za jednostronną czynność prawną, jak również
pominięcie
postanowień
w
rozważaniach
kwestionowanego
Sądu
nad
abuzywnością
regulaminu
konkursu
wskazanych przez pozwanego okoliczności uzasadniających i
usprawiedliwiających treść kwestionowanego postanowienia
11
regulaminu konkursu, skutkujące uznaniem, iż kwestionowany
przez
powoda
pkt
VII.
1
regulaminu
konkursu
jest
niedozwolonym postanowieniem umownym;
b) art. 329 § 2 k.p.c. poprzez sporządzenie uzasadnienia
zaskarżonego wyroku nie zawierającego pełnego wskazania
podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności nie
zawierającego wskazania dowodów, na których Sąd I instancji
się oparł i przyczyn dla których odmówił wiarygodności i mocy
dowodowej dowodom przedstawionym przez pozwanego w
postaci innych regulaminów konkursów oraz przyczyn, dla
których nie podzielił przedstawionych przez pozwanego
dominujących
opinii
doktryny
uznających
konkurs
za
jednostronną czynność prawną, a nie umowę oraz okoliczności
uzasadniających nadanie postanowieniom regulaminu konkursu
kwestionowanego przez powoda brzmienia.
Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku Sądu
I instancji poprzez jego uchylenie oraz oddalenie powództwa w całości i
zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie
instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem
przewidzianych.
Powód w odpowiedzi na apelację pozwanego wniósł o oddalenie
apelacji jako bezzasadnej i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda
zwrotu kosztów postępowania przed sądem II instancji według norm
przepisanych w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę
prawnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
12
Apelacja jest bezzasadna.
W ocenie
Sądu
Apelacyjnego
apelacja
pozwanego
nie
ma
uzasadnionych podstaw, mimo iż trafnie w niej zostało podniesione, iż Sąd
Okręgowy
zaprezentował
nieuzasadnioną
tezę
jakoby
konkurs
organizowany przez pozwanego zawierał w sobie elementy gry losowej,
powołując się przy tym na wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1999r , sygn. akt II
SA 1513/999 dotyczący loterii promocyjnej, mimo iż w przedmiotowej
sprawie nie mamy do czynienia z konkursem-loterią.
Należy podkreślić, iż art. 47938 § 1 k.p.c. stanowi, iż powództwo w
sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone może
wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim
umowę, a nie ten kto taką umowę zawarł, a także organizacja społeczna, do
której zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów i taka
właśnie organizacja jest strona powodowa w przedmiotowej sprawie.
Z mocy art. 384 § 1 k.c. regulamin, w tym regulamin konkursu, z
jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jest jedną spośród
wymienionych w tym przepisie szczególnych postaci wzorca umowy. Sam
regulamin jest wzorcem umowy, a zatem nie może być utożsamiany z
umową. Czym innym jest umowa, a czym innym wzorzec umowy. Kontrola
takiego wzorca umowy jest kontrolą abstrakcyjną i z tego względu nie jest
uwarunkowana zawarciem umowy pomiędzy twórcą regulaminu ( wzorca ) a
jego kontrahentem czyli adresatem wzorca ( konsumentem ). Pogląd, iż
regulamin konkursu jest wzorcem umownym podlegającym badaniu w trybie
art. 47938 k.p.c. wszczętym także przez podmiot niezwiązany umową z
podmiotem posługującym się wzorcem wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z
dnia 20.01.2011 r. , sygn. akt I CSK 218/10, LEX nr 707845.
13
Z powyższych względów nietrafny jest zarzut naruszenia art. 384 k.c.
poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż wbrew opinii doktryny
regulamin konkursu jest wzorcem umowy.
Należy również podnieść, iż wbrew wywodom skarżącego wśród
poglądów doktryny (por. System prawa prywatnego, t. 8 pod red. J.
Panowicz-Lipskiej, C.H. Beck Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa
2004, str. 804) objaśnienie w świetle treści k.c. przyrzeczenia publicznego
jako jednostronnej czynności prawnej nie wyklucza wcale zawarcia w jej
miejsce umowy. Jako przykład wskazywana jest sytuacja, w której
przyrzekający
nagrodę konkursową uczyni wyraźne zastrzeżenie, że
skierowane do ogółu przyrzeczenie ( oferta ad incertas personas ) wymaga
przyjęcia przez wykonanie czynności lub dzieła albo w inny sposób ( np.
przez przesłanie karty uczestnictwa ) i wtedy między nim a osobami, które
zachowały się zgodnie z wymaganiem, dojdzie do zawarcia umowy i do
takiej umowy można stosować w jedynie w drodze analogii przepisy art.
919-921 k.c.
Powyższy pogląd Sąd Apelacyjny podziela i uważa, iż z taką właśnie
sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Na podstawie
spornego
Regulaminu
mogło
dojść
do
zawarcia
umowy
między
konsumentem a pozwanym organizatorem konkursu, którego ten regulamin
dotyczy. Każda bowiem osoba, która chciała wziąć udział w konkursie
musiała dokonać szeregu czynności wymienionych w pkt. IV ppkt. 1 lit. b, c,
d, e i f regulaminu, a ponadto zobowiązywała się wobec pozwanego jako
organizatora konkursu,
stosowną pisemną umowę
po jego zakończeniu, zawrzeć z pozwanym
o przeniesieniu na niego autorskich praw
majątkowych. Mamy tu do czynienia z zawarciem umowy ( umowy o udział
w konkursie ) przez fakty dokonane ( per facta concludentia ) tj. przyjęcie
14
oferty pozwanego w sposób dorozumiany tj. komunikujący wolę wywołania
skutku prawnego tj. zawarcia tej umowy przez osobę dokonującą tej
czynności prawnej przez sam fakt spełnienia czynności faktycznych
wymaganych w pkt IV ppkt. 1 lit. b,c, d f. bez składnia jakichkolwiek
innych oświadczeń słownych lub pisemnych. Mało tego, w ten dorozumiany
sposób uczestnik konkursu zobowiązuje się wobec pozwanego jako
organizatora konkursu, zgodnie z punktem VI ppkt 13 regulaminu,
do
zawarcia w przypadku wygrania przez niego konkursu drugiej, tym razem
pisemnej, umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych do
nagrodzonej propozycji, która z uwagi na wymóg zachowania formy
pisemnej pod rygorem nieważności wynikający z treści art. 53 ustawy o
prawie autorskim i prawach pokrewnych ( Dz.U.06.90.631 j.t. ze zm. ) nie
mogła być skutecznie zawarta ustnie lub per facta concludentia. Tak więc
wywody skarżącego, iż regulamin nie nakłada na uczestnika żadnych
zobowiązań wobec organizatora konkursu są nieprawdziwe. Dodatkowo
należy podkreślić, iż z natury uregulowania instytucji przyrzeczenia
publicznego wynika, iż chodzi w nim o nieskomplikowaną relację prawną
sprowadzającą się do prostego wykonania oznaczonej jednej czynności, za
co obiecano nagrodę. Zaś złożony stosunek prawny regulowany spornym
regulaminem składającym się z kilkudziesięciu postanowień, nie mieści się
w ocenie Sądu Apelacyjnego w ramach przewidzianej w art. 919 k.c. i nast.
instytucji przyrzeczenia publicznego.
W tej sytuacji twierdzenie, iż w oparciu o sporny regulamin nie może
dojść do zawarcia umowy jest bezpodstawne, a tym samym zarzut
naruszenia art. 921 k.c. nie mógł odnieść skutku.
Nietrafny jest także w ocenie Sądu Apelacyjnego zarzut naruszenia
art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 3852 k.c. przez błędną wykładnię i uznanie, że
15
sporny zapis regulaminu jest niezgodny z dobrymi obyczajami i rażąco
narusza interesy konsumentów. W ocenie Sądu II instancji klauzula ta jest
tożsama z niedozwoloną klauzulą wymienioną w art. 3853 k.c. pkt 1 i 2, a
pozwany przedsiębiorca nie zdołał obalić wynikającego z tego faktu
domniemania, iż sporna klauzula jest niedozwolona. O naruszeniu dobrych
obyczajów i rażącym naruszeniu interesów konsumenta świadczy chociażby
to, iż sporny zapis przewiduje ograniczenie odpowiedzialności pozwanego
wobec uczestnika konkursu do niewielkiej stosunkowo kwoty, natomiast w
świetle treści umowy uczestnik konkursu ponosi niczym nie ograniczoną
odpowiedzialność wobec pozwanego za szkody mogące powstać w trakcie
realizacji umowy.
To, iż inne podmioty stosują podobne klauzule, nie może zaś stanowić
dowodu na to, iż ich stosowanie jest zgodne z dobrymi obyczajami i nie
narusza rażąco interesów konsumenta. Na poparcie powyższego poglądu
należy podnieść, iż zapadło szereg prawomocnych orzeczeń SOKiK, na
mocy których podobne klauzule zawarte w regulaminach konkursów
organizowanych przez innych przedsiębiorców były przedmiotem badania
pod kątem ich abuzywności i ostatecznie zostały wpisane do rejestru
prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co słusznie podnosi strona powodowa
w odpowiedzi na apelację (k. 103 ).
Dodatkowo należy podkreślić, iż wbrew wywodom skarżącego nie
można stwierdzić, iż zawarcie umowy o udział w konkursie jest umową
bagatelną, skoro zgodnie z regulaminem ( vide pkt IV ppkt f ), aby stać się
pełnoprawnym uczestnikiem konkursu trzeba było dokonać zakupu jednego
z modeli drogich
samochodów marek […], […] lub […] w jednym z
salonów autoryzowanych dystrybutorów samochodów tych marek. Także
podnoszony przez pozwanego argument, iż trudno sobie wyobrazić
16
przypadki mogące rodzić po stronie pozwanego odpowiedzialność
odszkodowawczą wobec uczestników konkursu, wydaje się być nietrafny.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego samo zastrzeganie takiej odpowiedzialności za
szkodę świadczy, iż organizator przewiduje możliwość powstania jakiejś
szkody i swą z tego tytułu odpowiedzialność, gdyż w innym przypadku
zamieszczanie spornego zapisu o ograniczeniu tej odpowiedzialności
pozbawione byłoby sensu. Ponadto wbrew wywodom skarżącego można
sobie wyobrazić
powstanie szkody wyższej niż wysokość możliwej do
wygrania w konkursie nagrody, choćby związanej z faktem, iż uczestnik,
musi wziąć udział w jeździe próbnej, o której mowa w punkcie IV, ppkt 1 lit.
b regulaminu. Poza tym, jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy, sąd
dokonując abstrakcyjnej oceny stosowanej klauzuli wzorca umownego
stwierdza, że niedopuszczalny jest sam zapis ograniczający z góry do
określonej kwoty odpowiedzialność przedsiębiorcy w stosunku do
konsumenta.
W tym stanie rzeczy apelacja została oddalona na podstawie art.
385 k.p.c. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o treść art. 98
§ 1 i 3 k.p.c. , art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 14 pkt 3 ppkt 2) i § 12 pkt 1 ppkt
2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za
czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów
pomocy
prawnej
udzielonej
przez
ustanowionego z urzędu (Dz.U.02.163.1349 ze zm. ).
radcę
prawnego
17