SPIS TRE CI

Transkrypt

SPIS TRE CI
SPIS TRECI
PRZEDMOWA ......................................................................................................................................................
9
SPIS SKRÓTÓW ...................................................................................................................................................
10
CZ I. ZARYS PRZEMIAN BIOCHEMICZNYCH .................................................................................
1. PODSTAWY PRZEMIAN METABOLICZNYCH USTROJU (Sawomir Kasperczyk, Ewa Birkner) ...
1.1. Przemiany kataboliczne ......................................................................................................................
1.2. acuch oddechowy..............................................................................................................................
1.3. Cykl Krebsa ..........................................................................................................................................
1.4. czno cyklu Krebsa z innymi przemianami ...................................................................................
2. BIAKA (Ewa Birkner, Aleksandra Kasperczyk) ..............................................................................................
2.1. Budowa aminokwasów i biaek ...........................................................................................................
2.2. Rola aminokwasów i biaek ................................................................................................................
2.3. Trawienie biaek i enzymy proteolityczne ..........................................................................................
2.4. Czynniki regulujce metabolizm biakowy .........................................................................................
2.5. Metabolizm aminokwasów .................................................................................................................
2.6. Przemiany aminokwasów ....................................................................................................................
3. CUKRY I ALKOHOLE (Sawomir Kasperczyk, Alina Ostaowska) ............................................................
3.1. Budowa i rola cukrów .........................................................................................................................
3.2. Trawienie, wchanianie i transport cukrów .........................................................................................
3.3. Przemiany cukrów ...............................................................................................................................
3.3.1. Glikoliza ...................................................................................................................................
3.3.2. Glukoneogeneza .......................................................................................................................
3.3.3. Metabolizm glikogenu ..............................................................................................................
3.3.4. Szlak pentozofosforanowy ........................................................................................................
3.3.5. Przemiany fruktozy i galaktozy ................................................................................................
3.4. Homeostaza glukozy ...........................................................................................................................
3.5. Hipoglikemia .......................................................................................................................................
3.6. Hiperglikemia i cukrzyca ....................................................................................................................
3.7. Metabolizm alkoholi (etanolu) ............................................................................................................
4. TUSZCZE I CHOLESTEROL (Ewa Romuk, Bronisawa Skrzep-Poloczek) .............................................
4.1. Budowa i rola tuszczów .....................................................................................................................
4.2. Trawienie, wchanianie i transport tuszczów .....................................................................................
4.3. Metabolizm tuszczów ........................................................................................................................
4.3.1. Przemiany tuszczów ................................................................................................................
4.3.2. Utlenianie kwasów tuszczowych .............................................................................................
4.3.3. Biosynteza kwasów tuszczowych (lipogeneza) .......................................................................
4.3.4. Ketogeneza ...............................................................................................................................
4.4. Budowa i rola lipoprotein ....................................................................................................................
4.4.1. Chylomikrony ...........................................................................................................................
4.4.2. Lipoproteiny o bardzo maej i poredniej gstoci – VLDL oraz IDL .....................................
4.4.3. Lipoproteiny o maej gstoci – LDL .......................................................................................
4.4.3. Lipoproteiny o duej gstoci – HDL .......................................................................................
4.5. Biosynteza i przemiany cholesterolu ...................................................................................................
4.6. Zaburzenia gospodarki lipoprotein ......................................................................................................
4.7. Zaburzenia biochemiczne w miadycy ..............................................................................................
5. KWASY NUKLEINOWE I BIOSYNTEZA BIAKA (Aleksandra Kasperczyk) ......................................
5.1. Budowa kwasów nukleinowych ..........................................................................................................
5.2. Rodzaje DNA ......................................................................................................................................
5.3. Rodzaje RNA ......................................................................................................................................
5.4. Biosynteza i degradacja puryn i pirymidyn .........................................................................................
5.4.1. Biosynteza pirymidyn ...............................................................................................................
11
11
11
12
15
16
18
18
19
20
22
22
25
28
28
29
30
30
32
32
32
32
33
33
33
34
36
36
37
37
37
37
39
39
40
41
41
41
42
42
43
43
44
44
45
45
46
46
6
Spis treci
5.4.2. Biosynteza puryn ......................................................................................................................
5.4.3. Degradacja pirymidyn ...............................................................................................................
5.4.4. Degradacja puryn ......................................................................................................................
5.5. Replikacja DNA ..................................................................................................................................
5.5.1. Inicjacja replikacji ....................................................................................................................
5.5.2. Elongacja replikacji ..................................................................................................................
5.5.3. Terminacja replikacji ................................................................................................................
5.6. Transkrypcja ........................................................................................................................................
5.6.1. Inicjacja ....................................................................................................................................
5.6.2. Elongacja transkrypcji ..............................................................................................................
5.6.3. Terminacja transkrypcji ............................................................................................................
5.6.4. Dojrzewanie RNA u eukariota ..................................................................................................
5.7. Translacja – biosynteza biaka ............................................................................................................
5.8. Hamowanie biosyntezy biaka ............................................................................................................
5.9. Kod genetyczny ...................................................................................................................................
6. HEMOGLOBINA I BARWNIKI ÓCIOWE (Iwona Baszczyk) .............................................................
6.1. Erytrocyty ............................................................................................................................................
6.2. Budowa hemoglobiny .........................................................................................................................
6.3. Biosynteza hemu i globiny ..................................................................................................................
6.4. Rola hemoglobiny ...............................................................................................................................
6.5. Pochodne hemoglobiny .......................................................................................................................
6.5.1. Karboksyhemoglobina ..............................................................................................................
6.5.2. Methemoglobina .......................................................................................................................
6.5.3. Cyjanomethemoglobina ............................................................................................................
6.5.4. Sulfohemoglobina .....................................................................................................................
6.6. Hemoglobiny patologiczne .................................................................................................................
6.7. Powstawanie barwników óciowych .................................................................................................
6.8. ótaczki .............................................................................................................................................
6.8.1. ótaczka hemolityczna ............................................................................................................
6.8.2. ótaczka zastoinowa ................................................................................................................
6.8.3. ótaczka miszowa ................................................................................................................
46
47
47
47
48
48
49
49
49
49
49
50
50
50
51
53
53
53
54
54
55
55
55
55
55
55
55
56
57
57
57
CZ II. PODSTAWY REGULACJI METABOLICZNYCH ...................................................................
7. HORMONY (Alina Ostaowska, Ewa Birkner) ................................................................................................
7.1. Funkcje i dziaanie hormonów ............................................................................................................
7.2. Podzia hormonów ..............................................................................................................................
7.2.1. Podzia hormonów ze wzgldu na rodzaj dziaania ..................................................................
7.2.2. Podzia hormonów ze wzgldu na budow ...............................................................................
7.2.3. Podzia hormonów ze wzgldu na mechanizm dziaania ..........................................................
7.2.4. Podzia hormonów ze wzgldu na miejsce powstawania ..........................................................
7.2.5. Podzia hormonów ze wzgldu na czstotliwo wydzielania ..................................................
7.2.6. Podzia hormonów ze wzgldu na zasig dziaania ..................................................................
7.3. Charakterystyka wybranych hormonów ..............................................................................................
7.3.1. Hormon antydiuretyczny (wazopresyna, ADH) .......................................................................
7.3.2. Oksytocyna ...............................................................................................................................
7.3.3. Hormon wzrostu (GH) ..............................................................................................................
7.3.4. Prolaktyna (PRL, hormon laktogeniczny) ................................................................................
7.3.5. Tyroksyna (T4) i trijodotyronina (T3) ........................................................................................
7.3.6. Kalcytonina ...............................................................................................................................
7.3.7. Parathormon (PTH) ..................................................................................................................
7.3.8. Insulina .....................................................................................................................................
7.3.9. Glukagon ..................................................................................................................................
7.3.10. Adrenalina (epinefryna) ..........................................................................................................
7.3.11. Glukokortykoidy (glukokortykosteroidy) ...............................................................................
7.3.12. Mineralokortykoidy (mineralokortykosteroidy) .....................................................................
7.3.13. Androgeny ..............................................................................................................................
7.3.14. Estrogeny ................................................................................................................................
59
59
59
60
60
60
60
61
61
61
62
62
62
62
62
62
63
63
63
63
64
64
64
65
65
Spis treci
7
7.3.15. Progesteron (luteina) ...............................................................................................................
8. WITAMINY (Bronisawa Skrzep-Poloczek, Ewa Romuk) ...............................................................................
8.1. Witaminy rozpuszczalne w wodzie .....................................................................................................
8.1.1. Witamina B1 (tiamina) .............................................................................................................
8.1.2. Witamina B2 (ryboflawina) ......................................................................................................
8.1.3. Witamina B3 (niacyna, kwas nikotynowy, witamia PP) ...........................................................
8.1.4. Witamina B5 (kwas pantotenowy) ............................................................................................
8.1.5. Witamina B6 ..............................................................................................................................
8.1.6. Witamina B12 (kobalamina) ......................................................................................................
8.1.7. Kwas foliowy (folacyna, foliany) .............................................................................................
8.1.8. Witamina H (biotyna) ...............................................................................................................
8.1.9. Witamina C (kwas askorbinowy) .............................................................................................
8.2. Witaminy rozpuszczalne w tuszczach ................................................................................................
8.2.1. Witamina A (retinol, retinal i kwas retinowy) ..........................................................................
8.2.2. Witamina D (ergokalcyferol, cholekalcyferol) .........................................................................
8.2.3. Witamina E (tokoferole i tokotrienole) .....................................................................................
8.2.4. Witamina K (filochinon) ...........................................................................................................
9. PODSTAWOWE REGULACJE METABOLIZMU (Ewa Birkner) ...........................................................
9.1. Metabolizm .........................................................................................................................................
9.2. Regulacje metaboliczne ......................................................................................................................
9.3. Regulacja metabolizmu poprzez enzymy ............................................................................................
9.3.1. Regulacja allosteryczna ............................................................................................................
9.3.2. Regulacja kowalencyjna ...........................................................................................................
9.3.3. Aktywacja proteolityczna .........................................................................................................
9.3.4. Zawarto i aktywno enzymów w komórce ..........................................................................
9.4. Regulacja transportu metabolitów przez bony ...................................................................................
65
67
67
67
67
68
68
68
68
69
69
69
70
70
70
70
70
72
72
73
73
74
74
75
75
77
CZ III. PYNY BIOLOGICZNE I GOSPODARKA WODNO-ELEKTROLITOWA Z ELEMENTAMI DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ ..........................................................................
78
10. KREW (Iwona Baszczyk, Ewa Romuk) ..........................................................................................................
10.1. Metabolizm erytrocytów .................................................................................................................
10.2. Niedokrwistoci ..............................................................................................................................
10.3. Biaka osocza krwi ..........................................................................................................................
10.3.1. Zaburzenia ilociowe biaek osocza ....................................................................................
10.3.2. Albumina .............................................................................................................................
10.3.3. Biaka ostrej fazy .................................................................................................................
10.3.4. Immunoglobuliny ................................................................................................................
10.3.5. Markery nowotworowe .......................................................................................................
10.3.6. Metody rozdziau biaek osocza krwi ..................................................................................
10.4. Hemostaza .......................................................................................................................................
10.5. Krzepnicie krwi .............................................................................................................................
10.6. Fibrynoliza ......................................................................................................................................
10.7. Inhibitory krzepnicia i fibrynolizy .................................................................................................
11. MOCZ (Alina Ostaowska) ...............................................................................................................................
11.1. Powstawanie moczu ........................................................................................................................
11.2. Badanie ogólne moczu ....................................................................................................................
11.2.1. Wasnoci fizyczne moczu ..................................................................................................
11.2.2. Wasnoci chemiczne moczu ...............................................................................................
11.3. Skadniki patologiczne moczu ........................................................................................................
11.3.1. Biaka ..................................................................................................................................
11.3.2. Cukry redukujce ................................................................................................................
11.3.3. Ciaa ketonowe ....................................................................................................................
11.3.4. Bilirubina .............................................................................................................................
11.3.5. Urobilinogen ........................................................................................................................
11.3.6. Hemoglobina .......................................................................................................................
11.3.7. Lipidy ..................................................................................................................................
78
78
78
79
79
80
80
82
82
83
83
84
85
85
86
86
86
87
88
89
89
89
89
90
90
90
90
8
Spis treci
11.4. Osad moczu .....................................................................................................................................
11.4.1. Krwinkomocz i krwiomocz .................................................................................................
11.4.2. Leukocyturia ........................................................................................................................
11.4.3. Waeczkomocz ....................................................................................................................
12. GOSPODARKA WODNO-ELEKTROLITOWA (Urszula Baszczyk, Jolanta Zalejska-Fiolka) ............
12.1. Gospodarka wodna organizmu ........................................................................................................
12.2. Gospodarka elektrolitowa ...............................................................................................................
12.2.1. Sód i potas ...........................................................................................................................
12.2.2. Wap ...................................................................................................................................
12.2.3. Magnez ................................................................................................................................
12.3. Równowaga kwasowo-zasadowa krwi ............................................................................................
12.4. Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej ..................................................................................
12.4.1. Kwasice metaboliczne .........................................................................................................
12.4.2. Zasadowice metaboliczne ....................................................................................................
12.4.3. Kwasice oddechowe ............................................................................................................
12.4.4. Zasadowice oddechowe .......................................................................................................
12.4.5. Wodorowglany ..................................................................................................................
12.4.6. Chlorki .................................................................................................................................
12.4.7. Fosforany .............................................................................................................................
12.5. Pierwiastki wystpujce we krwi w ilociach mikrogramowych ....................................................
12.5.1. elazo ..................................................................................................................................
12.5.2. Mied ...................................................................................................................................
12.6. Pierwiastki ladowe .........................................................................................................................
13. ENZYMY (Jolanta Zalejska-Fiolka, Urszula Baszczyk) ...............................................................................
13.1. Budowa i rola enzymów ..................................................................................................................
13.2. Podzia enzymów ............................................................................................................................
13.3. Wybrane zagadnienia z diagnostyki enzymatycznej .......................................................................
13.3.1. Kinaza kreatynowa ..............................................................................................................
13.3.2. Dehydrogenaza mleczanowa ...............................................................................................
13.3.3. Aminotransferaza asparaginowa ..........................................................................................
13.3.4. Aminotransferaza alaninowa ...............................................................................................
13.3.5. -Glutamylotransferaza .......................................................................................................
13.3.6. Fosfataza zasadowa .............................................................................................................
13.3.7. Dehydrogenaza glutaminianowa .........................................................................................
13.3.8. Cholinoesteraza ...................................................................................................................
13.3.9. Fosfataza kwana .................................................................................................................
13.3.10. Amylaza .............................................................................................................................
14. WYBRANE BADANIA LABORATORYJNE (Aleksandra Kasperczyk, Sawomir Kasperczyk) .............
14.1. Pyn biologiczny jako materia badawczy .......................................................................................
14.2. Zasady zachowania si w pracowni biochemicznej ........................................................................
14.3. Podstawowe umiejtnoci praktyczne niezbdne w laboratorium biochemicznym ........................
14.3.1. Pipetowanie .........................................................................................................................
14.3.2. Wirowanie ...........................................................................................................................
14.3.3. Kolorymetria .......................................................................................................................
14.4. Oznaczanie wybranych wskaników biochemicznych we krwi i moczu ..........................................
14.4.1. Wykrywanie skadników patologicznych moczu za pomoc testów paskowych ..................
14.4.2. Wykrywanie skadników patologicznych moczu ....................................................................
14.4.3. Rozdzia penej krwi, przygotowywanie hemolizatu i zawiesiny krwinek ..........................
14.4.4. Oznaczanie glukozy w penej krwi za pomoc glukometru ................................................
14.4.5. Oznaczanie stenia biaka w surowicy krwi metod biuretow .........................................
14.4.6. Wykrywanie katalazy w penej krwi ...................................................................................
14.4.7. Oznaczanie stenia hemoglobiny we krwi .........................................................................
14.4.8. Oznaczanie cakowitej zawartoci cholesterolu w surowicy krwi .......................................
90
90
90
91
92
92
92
93
93
94
94
94
94
95
95
95
95
95
95
96
96
96
96
98
98
99
100
100
101
101
101
101
101
102
102
102
102
103
104
104
104
104
105
105
105
105
106
107
107
108
108
108
109