biuletyn H - Jan Czochralski

Paweł Tomaszewski
INTiBS PAN
Wrocław, 15 grudnia 2012 r.
Biuletyn Społecznego Komitetu Roku Czochralskiego - H
Rok Czochralskiego – po decyzji Sejmu
Szanowni Państwo,
Opadły już emocje związane z działaniami w Sejmie i poza nim na rzecz ustanowienia
Roku Jana Czochralskiego. Pani Marszałek Sejmu podpisała uchwałę. Czas więc zabrać się
do realizacji zaplanowanych imprez i zamierzeń.
Już pierwsze dni po uchwale Sejmu przyniosły liczne mejle z podziękowaniami
i gratulacjami dla najważniejszych uczestników procesu uchwalania Roku Czochralskiego.
Dziękuję i proszę o dalsze wyrazy nie tylko duchowego wsparcia, ale – przede wszystkim –
o konkretne działania.
Z kronikarskiej rzetelności należy odnotować jeszcze jeden akt poparcia dla
inicjatywy PTF ustanowienia Roku Jana Czochralskiego przedstawiony Marszałkowi Sejmu
w dniu 12 października br. (i przypomniany elektronicznie w dniu obrad Sejmu!) przez
stowarzyszenie Intelectual Property Management Polska.
Z radością informujemy o zgłoszeniach nowych inicjatyw.
Najprawdopodobniej we wrześniu 2013 r. odbędzie się w Krakowie konferencja
przeglądowa dorobku metaloznawczego prof. Jana Czochralskiego. Inicjatorem
i koordynatorem przygotowań jest krakowska Akademia Górniczo-Hutnicza; odbyło się już
pierwsze spotkanie zespołu ds. zbadania dorobku. Niebawem zostaną rozesłane zaproszenia;
zainteresowanych prowadzeniem analiz dorobku Czochralskiego prosimy o kontakt z prof.
Mirosławem Karbowniczakiem.
Zaproponowano, by na wrześniowym Zjeździe Fizyków Polskich w Poznaniu
zorganizować „dyskusję panelową” na temat różnych aspektów działalności Czochralskiego.
Ciekawe, bo sugeruje to istnienie głosów krytycznych wobec Czochralskiego.
W październiku lub w listopadzie 2013 r. zorganizowana zostanie na Politechnice
Warszawskiej wspólna polsko-niemiecka konferencja poświęcona życiu i działalności Jana
Czochralskiego. W tej sprawie porozumieli się już prezesi Polskiego i Niemieckiego
Towarzystw Chemicznych. Cieszy fakt, że Niemcy biorą się wreszcie do roboty – na terenie
Niemiec jest jeszcze sporo do zrobienia przez osoby znające teren i język.
Środowisko aptekarzy również włączy się w przyszłoroczne obchody propagując
związki Jana Czochralskiego z farmacją.
Kcynia przygotowuje się do wystawy plenerowej na kcyńskim Rynku. Podobno
Archiwum PAN również przygotowuje jakąś wystawę.
Potwierdzono chęć dokończenia filmu dokumentalnego; są duże szanse na
dofinansowanie ze strony władz samorządowych. A może ktoś zna osobę lub firmę, która
zechciałaby współfinansować to przedsięwzięcie?
Miło mi powiadomić Państwa, że jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia
powinienem otrzymać dostęp do roboczej wersji innego filmu o Janie Czochralskim
przygotowanego własnym sumptem przez życzliwego Czochralskiemu biznesmena.
Na koniec warto odnotować niecodzienną inicjatywę. Otóż, powstająca w Panowicach
w woj. lubuskim elektrownia słoneczna będzie nosić imię prof. Jana Czochralskiego!
1
Zrządzeniem losu zwycięzcą konkursu na tzw. witacze w Kcyni został prawnuk
Profesora, pan Adam Zieliński, znany wielu osobom z panoramy Kcyni opublikowanej na
okładce książki „Jan Czochralski i jego metoda” wydanej w 2003 r. Gratulujemy! Konkurs
ogłosiły władze Kcyni.
Warto wspomnieć, że ustanowienie Roku daje dostęp do określonych funduszy
rządowych. Niestety, nie wiem jak ta sprawa wygląda od strony formalnej. Być może tylko
łatwiej je uzyskać z innych źródeł powołując się na dany Rok.
Powtórzę mój apel z poprzedniego numeru Biuletynu: Będę wdzięczny Państwu za
rejestrowanie wszelkich materiałów prasowych i internetowych dotyczących Roku Jana
Czochralskiego – to będzie ważna dokumentacja naszych działań, zainteresowania sprawą
Czochralskiego w Polsce oraz cennym uzupełnieniem wrocławskiego archiwum
„czochralskianów”. Niestety, pierwsze informacje prasowe o decyzji Sejmu bazowały na
uzasadnieniu uchwały i komunikacie Polskiej Agencji Prasowej. Zawierały porażającą ilość
błędów.
Weźmy komunikat PAP zatytułowany „Jan Czochralski jednym z patronów roku
2013” i opublikowany w serwisie PAP ”Nauka w Polsce” w dniu 10 grudnia 2012 r. Zgodnie
z zamieszczoną w tekście relacją z obrad Sejmu posłanka-sprawozdawca prezentując
zgłoszoną przez Komisję Kultury i Środków Przekazu uchwałę mówi o Czochralskim: "na
apel prezydenta Ignacego Mościckiego porzucił..." co nie jest to prawdą, bo żadnego apelu
nie było. Dalej czytamy: "sąd oczyścił Czochralskiego z zarzutów…” co też nie jest prawdą,
bo nie było rozprawy sądowej ani wyroku, a tylko prokurator umorzył prowadzone śledztwo.
W swojej książce „Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim” wyjaśniam też, że nie zmarł "po
rewizji UB w jego willi". Bzdurą jest również stwierdzenie, że "Senat Politechniki przywrócił
mu tytuły profesorskie". Jakie tytuły w liczbie mnogiej? Nic nie przywracano poza czcią.
I jeszcze jeden błąd: w notatce napisano: "jego opracowania technologiczne krzemowych
układów scalonych". To science fiction! Czochralski nie pracował z krzemem, a tym bardziej
nie opracował układów scalonych wymyślonych wiele lat po jego śmierci. I jeszcze jedna
nieścisłość: „Czochralski jest trzecim polskim naukowcem naprawdę rozpoznawalnym na
świecie". Toż to totalna bzdura! Owszem, nazwisko jest znane, ale osoba nie! I właśnie zależy
nam na tym, by zagranica wiedziała kto "kryje się" pod tym nazwiskiem znanym z nazwy
metody otrzymywania monokryształów. Wszystko to zmieszczono w notatce PAP o długości
zaledwie 19 linijek tekstu.
Przypomnę, że do zadań Polskiej Agencji Prasowej SA, zgodnie z jej statutem, należy
uzyskiwanie i przekazywanie odbiorcom rzetelnych, obiektywnych i wszechstronnych
informacji z kraju i z zagranicy. Agencja jest także zobowiązana do upowszechniania
stanowiska Sejmu, Senatu, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Rady Ministrów, w celu
umożliwienia innym naczelnym organom państwa prezentowanie stanowisk w ważnych
sprawach państwowych. Czy cytowany komunikat PAP spełnia te warunki? Nie! Trudno
jednak winić redaktorów PAP za powyższe błędy zawarte przecież w oficjalnym wystąpieniu
poselskim. Niestety, część tych błędów powieliły różne czasopisma i portale internetowe.
Oczywiście, można by wysłać do PAP sprostowanie. Ale kto to przyjmie i przeczyta?!
Niektóre błędy znalazły się, niestety, w uzasadnieniu Uchwały sejmowej (druk nr 865),
a więc nabrały "mocy urzędowej".
Stało się więc to, czego obawiałem się najbardziej – rozpowszechnianie
nieprawdziwych informacji o życiu i działalności prof. Jana Czochralskiego. W Polskę
i w świat poszły różne bzdury! Wydawać by się mogło, że cała moja, i nie tylko moja, praca
nad wyjaśnianiem faktów poszła na marne. Czy można to jakoś „odkręcić”? Obawiam się, że
z tym trzeba się będzie pogodzić jako z ceną popularności uzyskiwanej przez Czochralskiego,
2
jak i niezaradności lub wręcz ignorancji ze strony niektórych dziennikarzy. Czy ktoś
przeczyta biografię „Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim” lub jej wersję angielską
przygotowywaną pod roboczym tytułem ”Jan Czochralski restored”?
Mamy więc Rok Jana Czochralskiego. Wydaje się, że warto rozważyć teraz sprawę
znaku graficznego (logo) dla Roku i wszystkich imprez organizowanych w ramach obchodów
tego Roku. Proszę więc o zgłaszanie projektów takiego logo lub choćby pomysłów na jego
zawartość. Zaproszenia do tego nieformalnego konkursu wysłane zostały do kilku artystów
i spotkały się z żywym zainteresowaniem. Ciekawe, co twórcy chcieliby widzieć w takim
znaczku.
Wspomniałem o poparciu udzielonym przez prof. A. Zappettiniego, jako
przewodniczącego Komisji Wzrostu Kryształów Międzynarodowej Unii Krystalograficznej.
Szkoda tylko, że nie pomyślano o szerszym zakresie roku 2013 – o Światowym Roku
Czochralskiego. Myślę, że prof. Zappettini będzie się mógł zrehabilitować poprzez starania,
by Światowym Rokiem Czochralskiego ogłosić rok 2016 (setna rocznica opracowania metody
Czochralskiego)! Trzeba będzie rozpocząć odpowiednie naciski na Unię Krystalograficzną
i osoby odpowiedzialne. Może nasz Rok w tym pomoże.
Mamy też pierwszy zgrzyt – w Ministerstwie Nauki odrzucono wniosek
o dofinansowanie wydania angielskiego tłumaczenia biografii Jana Czochralskiego
i zaproponowano manipulację przepisami przez panią Naczelnik Wydziału.
Paweł Tomaszewski
3