2. Motywy oszczędzania

SGGW
Oszczędzanie pieniędzy
PSYCHOLOGIA FINANSOWA
30.11.2013
Przygotowały:
Katarzyna Witkowska
Paulina Zadroga
Emilia Woźnica
ZAPRASZAMY
Agenda:
1. Oszczędzanie
- Definicja
- Majątek
- Wartośd netto
- Kapitał
2. Motywy oszczędzania
Należnośd
Przyszłośd
Altruizm
Bezpieczeostwo
Oszczędzanie jako skutek, nie przyczyna
2. Motywy inwestowania
Pragmatyzm
Hedonizm
4. Źródła oszczędzania
5. Funkcje oszczędzania
6. Teorie oszczędzania
- Teorie Georga Katona
- Współczesne teorie oszczędzania
- Najważniejsze psychologiczne idee
Bibliografia:
1. T. Tyszka „Psychologia ekonomiczna” GWP cz.2
rozdział 18
2. Grażyna Wąsowicz-Kuryło (2008)
„ Psychologia finansowa. O pieniądzach w życiu człowieka”
Warszawa Wyd. Difin str. 138-142
Oszczędzanie
• „Oszczędzanie pojawiło się w tym momencie,
gdy człowiek zaczął poświęcad czas na robienie
rzeczy pozwalających na przyszłą konsumpcję, a
nie tylko służących bezpośredniej konsumpcji”
Alfred Marshall (1890)
Definicja oszczędności
• Nieskonsumowana częśd dochodów jednostek,
gospodarstw domowych, podmiotów
gospodarczych lub paostwa, ulokowana w
instytucjach bankowo-depozytowych, papierach
wartościowych, funduszach emerytalnych,
inwestycyjnych, polisach ubezpieczeniowych itp.,
w formie np. gotówki przechowywanej w domu,
lokaty bankowej, obligacji, polis
ubezpieczeniowych, kruszcu
Akt lub proces oszczędzania prowadzi do
powstania oszczędności, które można określid
jako:
• majątek
• wartośd netto
• kapitał
Majątek
Wszystkie środki mające wartośd pieniężną lub
wartośd wymienną.
Wartość netto
Często używana miara zamożności
gospodarstw domowych, to wartośd aktywów
minus zadłużenie.
Kapitał
to wartośd wszystkich zakumulowanych dóbr,
w szczególności dóbr używanych do
wytworzenia innych dóbr.
Źródła oszczędzania
• źródłem oszczędności tworzonych przez
gospodarstwa domowe są ich dochody
(głównie płace), pomniejszone o wydatki
konsumpcyjne i podatki netto, obciążające te
gospodarstwa.
• z nagromadzonych poprzednio oszczędności
Funkcje oszczędzania
•
•
•
•
zabezpieczenie przyszłości
zabezpieczenie przed kradzieżą, zniszczeniem
zabezpieczenie przed pochopnymi wydatkami
poufnośd wkładów
Motywy oszczędzania
•
•
•
•
Niezależnośd
Przyszłośd
Altruizm
Bezpieczeostwo
Niezależność
Oszczędzam ponieważ:
• W sprawach finansowych mogę liczyd tylko na
siebie
• Posiadanie oszczędności daje mi poczucie
niezależności/ bezpieczeostwa/pewności
siebie.
• Lubię: Mied zabezpieczenie na czarną godzinę.
Przyszłość
• Chcę w przyszłości czerpad z nich korzyści.
• Chcę uniknąd życia w biedzie na starośd.
• Lubię mied oszczędności.
• „Pieniądze są poszukiwane i cenione, nie tylko
ze względu na siłę nabywczą, ale także ze
względu na to, że stanowią symbol osiągnięd,
sukcesu, docenienia czyjegoś wkładu przez
społeczeostwo.”
(Scitovsky, 1986)
Altruizm
• Chcę zapewnid moim dzieciom dobry start
finansowy.
• Chcę po sobie zostawid pieniądze moim
bliskim, gdy mnie już nie będzie.
• Hipoteza wymiany spadkowej.
• Sam kiedyś dostałem spadek.
Bezpieczeostwo
• Brak oszczędności budzi we mnie niepokój.
• Lubię mied zapas umożliwiający wywiązywanie
się z zobowiązao finansowych.
• Dwa wymiary bezpieczeostwa: pieniądze na
nieprzewidziane wydatki i troska o starośd.
• W motywach ważny jest horyzont czasowy,
który jest różny dla każdego z nich.
• Do oszczędzania niezbędna jest silna wola i
samokontrola.
Oszczędzanie jako skutek, nie przyczyna
• Zbyt duże wydatki i podjęta decyzja o ich
kontrolowaniu
• Założenie rachunku oszczędnościowego.
• Zwiększenie dochodów.
Motywy inwestowania
• Pragmatyzm
• Hedonizm
Pragmatyzm
• Pieniądze nie powinny leżed w kącie tylko
zarabiad.
• Czasem mam nadwyżki pieniędzy i nie chcę by
się marnowały.
• Chcę w przyszłości czerpad z nich korzyści.
• Chcę mied zabezpieczenie finansowe w
przyszłości
• Liczę na zysk.
Hedonizm
•
•
•
•
Sprawia mi to przyjemnośd.
Dostarcza mi to dreszczyku emocji.
Czuję się bardziej atrakcyjną osobą.
Jest to sprawdzian moich umiejętności w
sprawach finansowych.
• Nabieram pewności siebie.
• Lubię ryzyko i wyzwania.
Teorie oszczędzania
wydawanie pieniędzy
Thomas Robert Malthusa
John Maynard Keynes
George Katona
• Zauważył on, że poziom oszczędności zależy
nie tylko od możliwości oszczędzania, ale także
od chęci ludzi - wskaźnik opinii
konsumenckich.
• Zakładał też, że oszczędności zależą zarówno
od możliwości jak i od skłonności do
oszczędzania.
Badacz wyróżnił 3 sposoby oszczędzania:
• Oszczędzanie kontraktowe
• Oszczędzanie dobrowolne
• Oszczędzanie resztowe
Współczesna teoria oszczędzania
Hipoteza cyklu życia
wg Modiglianiego i Ando
Dochód
B
Oszczędzanie
Y Stały dochód
X
Oszczędzanie
ujemne
A
Oszczędzanie
ujemne
C
D
Śmierć
Wiek w latach
Najważniejsze psychologiczne idee
1. Powszechne pragnienie efektywnej akumulacji i poprawy życia,
2. Zakładana ważnośd zapobiegliwości i nawyków oszczędzania,
3. Samokontrola i siła woli jako determinanty zapobiegliwości,
4. Niepewnośd przyszłości i rola oczekiwao,
5. Selektywna percepcja i ograniczone możliwości poznawcze,
6. Horyzont czasowy lub postawa wobec przyszłości.
SGGW
DZIĘKUJEMY