docUchwała nr 2-2014 - BIP PSRP
download 
Reklamacja Transkrypt
Uchwała nr 2-2014 - BIP PSRP
Uchwała Rady Studentów Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej nr 2/2014 z dnia 15 stycznia 2014 roku w sprawie zaopiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o zmianie niektórych innych ustaw Na podstawie §9 ust. 2 pkt 1 Statutu Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej Rada Studentów Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej uchwala, co następuje: §1 Przyjmuje się opinię w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która stanowi załącznik do niniejszej uchwały. §2 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Przewodniczący Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej Piotr Müller Opinia w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o zmianie niektórych innych ustaw Wstęp Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia swoją opinię do projektu nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o zmianie niektórych innych ustaw, który został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 17 grudnia 2013 r. z przyjęciem założenia, że w stosunku do projektu z dnia 11 grudnia 2013 r. opublikowanego w dniu 12 grudnia w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dokonano zmiany jedynie w przepisach dotyczących stypendiów dla studentów pierwszego roku studiów (projekt przyjęty przez Radę Ministrów na dzień 14 stycznia 2014 r. nie był opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji). Niniejsza opinia stanowi podsumowanie prac legislacyjnych dotyczących wyżej wskazanego projektu oraz w znaczącej części sumuje uwagi zgłoszone przez Parlament w styczniu i sierpniu 2013 roku, doprecyzowuje szereg kwestii oraz modyfikuje poprzednią opinię (z sierpnia 2013 r.) w zakresie limitowania liczby stypendiów rektora na poziomie uczelni. Odniesienia do poszczególnych punktów projektu ustawy dotyczą numeracji z projektu z dnia 11 grudnia 2013 r. Umowy ze studentami (art. 1 pkt 90 projektu ustawy nowelizującej) Parlament bardzo pozytywnie odnosi się do zmian w zakresie formalnego ustalania relacji student-uczelnia w postaci umów cywilnoprawnych (proponowany nowy art. 160a), które były od dłuższego czasu postulowane przez PSRP. Doprecyzowanie zagadnień dotyczących przedmiotowych umów jest dużym krokiem w kierunku zapewnienia studentom stabilnej sytuacji podczas studiów, co zasługuje na aprobatę. Wśród pozytywnych zmian należy wskazać w szczególności: 1 wprowadzenie obowiązku zawierania umów w formie pisemnej pod rygorem nieważności, wprowadzenie zakazu pobierania opłat innych niż określone w umowie, wprowadzanie zakazu pobierania opłat przed zawarciem umowy, doprecyzowanie przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń wynikających z umowy (wprowadzenie trzyletniego terminu przedawnienia). Parlament wyraża również zadowolenie z faktu modyfikacji pierwotnego projektu w zakresie skutków niepodpisania umowy pomiędzy studentem i uczelnią, który przewidywał, że w przypadku braku podpisania umowy w ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia zajęć, wygasa decyzja o przyjęciu na studia. W obecnym projekcie uwzględniono uwagi Parlamentu, w których wskazano, że rozwiązanie to może istotnie ograniczać prawa studenta np. w przypadku gdy brak zawarcia umowy nie wynika z jego winy. Zdaniem Parlamentu wprowadzenie w aktualnym projekcie nowelizacji ustawy nowej przesłanki do fakultatywnego skreślenia z listy studentów (niepodpisanie przez studenta umowy) jest rozwiązaniem, które otwiera studentowi drogę do dochodzenia swoich praw zarówno w procedurze administracyjnej jak i sądowo-administracyjnej, co należy ocenić zdecydowanie pozytywnie. Parlament podtrzymuje swoją wcześniejszą uwagę dotyczącą uzupełnienia projektowanego art. 160a, w którym należałoby wskazać, że wzorce umów powinny być opublikowane każdorazowo nie później niż w dniu rozpoczęcia rekrutacji na studia, oraz że wzorce te powinny uwzględniać również pełny wykaz opłat, które uczelnia będzie pobierać od studenta. Parlament pragnie również zauważyć, że zasadnym byłoby rozszerzenie treści umowy pomiędzy studentem a uczelnią o treść przewidywanych efektów kształcenia, które w znaczącej części definiowałyby treść zobowiązania. 2 Stypendium rektora dla najlepszych studentów pierwszego roku (art. 1 pkt 104 lit. b projektu ustawy nowelizującej) Parlament podtrzymuje wyrażone w styczniu i sierpniu 2013 r. stanowisko w sprawie rozszerzenia grupy studentów uprawnionych do pobierania świadczeń o charakterze motywacyjnym o studentów I roku. Parlament z zaskoczeniem przyjął decyzję o wykreśleniu z ustawy przepisów dotyczących stypendiów dla studentów I roku, która została podjęta na ostatnim etapie rządowych prac legislacyjnych – tj. na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 17 grudnia 2013 roku. Parlament nie zgadzał się z proponowanymi zasadami udzielania tego wsparcia, natomiast wyraźnie wskazywał na alternatywę, którą jest wprowadzenie stypendiów dla wybitnych studentów I roku studiów - dystrybuowanych na poziomie krajowym np. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wspieranie najzdolniejszych maturzystów Parlament uważa za bardzo istotny element podwyższania jakości kształcenia oraz budowania przyszłych elit polskiej nauki i gospodarki. Zakładane rozwiązanie przyjmowało nagradzanie studentów pierwszego roku wyróżniających się wysokimi wynikami egzaminu maturalnego lub postępowania rekrutacyjnego prowadzonego przez szkoły wyższe. W opinii Parlamentu tryb wyłaniania najlepszych studentów, oparty na wynikach jednorazowego egzaminu lub rankingu rekrutacyjnym, w większości przypadków będącym pochodną tegoż egzaminu, faktycznie nie odzwierciedlałby rzeczywistych osiągnieć absolwenta szkoły średniej. Ponadto proponowane kryteria nie przystawałyby do znacznie bardziej rozbudowanych i ostrzejszych kryteriów jakie spełniać muszą studenci lat wyższych, aby zostać uznanymi za najlepszych. W związku z tym Parlament ponownie postuluje, aby zamiast wcześniej proponowanego rozwiązania, stworzyć stypendia dla studentów I roku, dystrybuowane poza uczelniami, których kryteria przyznawania byłyby zbliżone do kryteriów obowiązujących studentów lat wyższych lub właściwych dla stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, oparte na takich osiągnieciach jak np. zdobycie tytuły laureata w olimpiadach, konkursach naukowych/artystycznych oraz wysokich lokat w zawodach sportowych podczas nauki w szkole ponadgimnazjalnej. 3 Przywrócenie uprawnień do stypendium rektora i stypendium specjalnego dla niepełnosprawnych na kolejnych studiach po uzyskaniu tytułu zawodowego Parlament z przykrością stwierdza, że po raz kolejny, mimo wielu postulatów środowiska studenckiego, wyrażanego nie tylko przez PSRP, w projekcie nowelizacji nie uwzględniono zmian gwarantujących przywrócenie uprawnień do pobierania stypendium rektora po uzyskaniu tytułu zawodowego w sytuacji kontynuowania studiów na tym samym poziomie. Kwestia ta od początku prac nad poprzednią nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest przedmiotem wielu kontrowersji i szerokiej dyskusji środowiska studenckiego na forum krajowym. Parlament pragnie ponownie podkreślić, że stypendium rektora dla najlepszych studentów jest świadczeniem celowym finansowanym z funduszy publicznych. Jego rolą powinna być motywacja do zdobywania wiedzy i umiejętności pozwalających pozytywnie wpływać na życie społeczne i gospodarcze kraju. Istotnym elementem systemu motywacyjnego powinno być wspieranie grupy studentów, którym zależy na interdyscyplinarnym wykształceniu opartym na wiedzy, umiejętnościach i kompetencjach społecznych wielu obszarów nauki. Kryterium otrzymania stypendium rektora powinny być osiągnięcia. W opinii PSRP fakt, że student ukończył już jeden kierunek studiów nie powinien wpływać na uprawnienie do otrzymania stypendium rektora. Ponadto, w ocenie Parlamentu, takiej samej zmianie podlegać powinny uprawnienia do stypendium specjalnego dla niepełnosprawnych. Po wejściu w życie nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych przysługuje studentowi do momentu ukończenia jednego kierunku studiów. Zmiana ta miała ograniczyć sytuacje, w których studenci z niepełnosprawnością otrzymywali tego rodzaju pomoc materialną na kilku kierunkach studiów jednocześnie. Pobieranie stypendium specjalne nie jest warunkowane kryteriami związanymi z sytuacja finansową studenta, lecz faktem posiadania aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Parlament nie kwestionuje ustawowego zakazu pobierania pomocy materialnej na kilku kierunkach jednocześnie. Zwraca jednak uwagę, że student niepełnosprawny, który zakończył już jedne studia i postanowił kontynuować edukację na kolejnym kierunku na tym samym poziomie studiów, nadal napotyka 4 na ograniczenia wynikające z jego niepełnosprawności i ponosi związane z tym koszty (np. opłacanie dojazdów na uczelnię specjalistycznym pojazdem przystosowanym do przewozu osób na wózkach). Biorąc pod uwagę, że dostęp do bezpłatnego kształcenia na drugim kierunku będzie miało wąskie grono najzdolniejszych studentów, a możliwości podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej w okresie studiów przez studentów niepełnosprawnych są dużo bardziej utrudnione niż w przypadku ich pełnosprawnych rówieśników, ograniczenie przyznawania stypendium specjalnego niesie za sobą ograniczenie dostępu do edukacji, a co za tym idzie do dalszego rozwijania wiedzy i umiejętności niezbędnych później na rynku pracy. Pozauczelniane systemy wsparcia finansowego żaków z niepełnosprawnościami np. programy PFRON zaledwie w niewielkim stopniu pokrywają koszty kształcenia związane ze specyfiką danej niepełnosprawności. Reasumując Parlament postuluje o przywrócenie uprawnień do pobierania stypendium rektora oraz uprawnień do pobierania stypendium specjalnego dla niepełnosprawnych studentów osobom kontynuującym naukę, po uzyskania tytułu zawodowego, na tym samym poziomie studiów. Uznawanie osiągnięć do stypendium rektora w przypadku studiów kończących się lub rozpoczynających w połowie roku akademickiego Parlament Studentów RP zwraca się o zmianę przepisów w art. 181 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym określających przedział czasowy, z którego uznawane są osiągnięcia studenta w postępowaniu dotyczącym przyznania stypendium rektora. Należy zauważyć, że w postępowaniu dotyczących przyznania wyżej wskazanego świadczenia, pojawią się problemy m.in. w przypadku osób, które rozpoczynają studia II stopnia po zakończeniu studiów inżynierskich (trwających siedem semestrów) oraz w przypadku studentów rozpoczynających studia w połowie roku akademickiego. W ich sytuacji obecna konstrukcja przepisu zawartego w art. 181 ust. 1 „Stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów (…)”, powoduje liczne wątpliwości interpretacyjne. Wiele uczelni uznaje jedynie osiągnięcia za ostatni semestr studiów (sugerując się, że chodzi o rok akademicki), co znacząco ogranicza szansę na otrzymanie świadczenia. W przekonaniu Parlamentu Studentów RP przepis ten powinien 5 zostać zmodyfikowany o wyjątek, który zakłada, że w wyżej wskazanej sytuacji osiągnięcia uznawane będą za ostatnie dwa semestry studiów. Stypendia rektora dla studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych lub funkcjonariuszami służb państwowych w służbie kandydackiej (art. 1 pkt 110 projektu ustawy nowelizującej) W opinii Parlamentu Studentów RP modyfikacji powinien ulec art. 194 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie obecnie obowiązującego wyłączenia studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych lub funkcjonariuszami służb państwowych w służbie kandydackiej z możliwości otrzymywania stypendium rektora. Pozbawienie studentów będących podchorążymi stypendium rektora jest w opinii PSRP bezzasadne. Stypendium rektora jest formą nagrody i wyróżnienia najlepszych studentów, które motywuje do dalszej pracy i zaangażowania. Podchorążowie niejednokrotnie osiągają lepsze wyniki w nauce i sporcie niż studenci cywilni na tym samym kierunku. Faktem jest, iż podchorążowie otrzymują co miesiąc żołd, jednakże jest on wynagrodzeniem za pełnienie służby, bycie w ciągłej gotowości i wykonywanie innych obowiązków wynikających z treści roty złożonego ślubowania. Sugerowane przez Parlament zmiany dotyczą tylko stypendium rektora. Wyłączenie wyżej wskazanej grupy z otrzymywania stypendium socjalnego wydaje się zasadne z uwagi na fakt, iż mają oni zapewnione bezpłatne zakwaterowanie i wyżywienie. Prawo studenta do pobierania stypendiów w przypadku wcześniejszego ukończenia studiów (art. 1 pkt 94 projektu ustawy nowelizującej) Parlament wyraża zdumienie zmianą treścią regulacji zawartej w art. 167 ust. 2a. Proponowana zmiana zasadniczo odstępuje od założeń jakie związane były z kwestią wprowadzenia przepisów umożliwiających zachowanie pełni praw studenta osobom, które 6 kończą studia I stopnia, w okresie przerwy przed kontynuacją studiów w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. Projekt zakłada doregulowanie kwestii uprawnień osób kończących studia I stopnia do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej w uczelni, poprzez wykluczenie uprawnień do pobierania stypendium socjalnego, specjalnego dla niepełnosprawnych i stypendium rektora dla najlepszych studentów. W myśl nowych regulacji wraz z chwilą ukończenia studiów student traci prawo do pobierania tych świadczeń oraz wnioskowania o ich otrzymanie. W powiązaniu z nowymi przepisami ujętymi w pkt 97. lit. b projektu, dotyczących art. 194 ust. 8. osoba, która ukończyła studia przed upływem okresu, na który zostało przyznane świadczenie może je otrzymać wyłącznie za miesiąc, w którym nastąpiło ukończenie studiów. W efekcie osoba, która przestaje być studentem traci prawo do wymienionych wyżej świadczeń pomocy materialnej, które de facto zostały jej przyznane, na podstawie okoliczności związanych czy to z sytuacją materialną, losową czy też jako nagroda za osiągnięcia w postaci stypendium rektora. O ile pozytywnie ocenić należy wprowadzenie takiej regulacji w odniesieniu do prawa do ubiegania się o nowe świadczenia, o tyle nie sposób zgodzić się z zasadą odbierania prawa do korzystania z już przyznanych świadczeń w momencie utraty statusu studenta. Zauważyć należy, że zwłaszcza w przypadku stypendium rektora mimo utraty statusu studenta nie ustaje faktyczna legitymacja do pobierania tego świadczenia, które jest nagrodą za osiągnięcia uzyskane na poprzednim roku studiów. Parlament postuluje o pozostawienie przepisów art. 167 ust. 2a w obecnym brzmieniu lub wprowadzenie regulacji umożliwiającej studentom otrzymanie wypłaty transzy stypendium za pozostały okres, na który świadczenie zostało przyznane, np. w postaci jednorazowej wypłaty. Parlament wnosi także o wykreślenie z art. 1 pkt. 105 lit. b projektu ustawy nowelizującej, nowych przepisów zmieniających art. 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. 7 Stypendia przyznawane przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące państwowymi ani samorządowymi osobami prawnymi (art. 1 pkt 103 lit. a projektu ustawy nowelizującej) W opinii Parlamentu niezrozumiałą jest proponowana zmiana w art. 179 ust. 5 pkt 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którą stypendia przyznawane przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące państwowymi ani samorządowymi osobami prawnymi będą wliczały się do dochodów na osobę w rodzinie studenta przy ubieganiu się o stypendium socjalne. Zgodnie z projektem ustawy nowelizującej wykreślono wspomniane świadczenia z zakresu dochodów wyłączonych przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie studenta. Wskazania wymaga, że stypendia te mają w myśl art. 173b ustawy charakter motywacyjny, albowiem mogą być przyznawane wyłącznie za wyniki w nauce. Ponadto, ich regulaminy zatwierdzane są co do zasady przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po uprzednim zaopiniowaniu przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W opinii Parlamentu wliczanie wyżej wskazanych stypendiów do dochodu rodziny stoi w sprzeczności z dotychczasowymi deklaracjami resortu, opierającymi się na działaniach wspierających zdolnych studentów. W obliczu projektowanej zmiany, zdolni studenci znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej będą musieli stanąć przed wyborem między stypendium socjalnym a stypendium za wyniki w nauce, co w opinii Parlamentu jest wysoce niewskazane. W przedstawionym zakresie Parlament postuluje pozostawienie art. 179 ust. 5 pkt 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w dotychczasowym brzmieniu. Limitowanie liczby stypendiów rektora na poziomie uczelni (art. 1 pkt 101 projektu ustawy nowelizującej) Po ponownym przeanalizowaniu proponowanych przepisów Parlament wyraża stanowisko, że zmiana treści art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (w obecnym brzmieniu) polegająca na zastąpieniu limitu przyznawanej liczby stypendiów rektora z 10% liczby studentów każdego kierunku na 10% liczby studentów uczelni jest niekorzystna. W ocenie Parlamentu korzystniejszym rozwiązaniem byłoby utrzymanie dotychczasowej 8 regulacji w zakresie przyznawania stypendium rektora w liczbie nie większej niż 10% studentów kierunku, przy jednoczesnym wprowadzeniu wyjątku, że w przypadku, gdy liczba studentów kierunku nie przekracza 10 osób, stypendium otrzymuje jedna osoba. Zakładane rozwiązanie pozwoliłoby na przyznawanie stypendium rektora również studentom kierunków, w przypadku których nie jest możliwe wyznaczenie „nie więcej niż 10% liczby studentów”. Parlament Studentów wyraża ogromną obawę, że zmiana proponowana w art. 1 pkt 101 projektu ustawy nowelizującej może doprowadzić do tworzenia ogólnouczelnianych rankingów stypendialnych, w których porównywane byłyby osiągnięcia z zupełnie różnych kierunków studiów. Taka sytuacja doprowadziłaby do porównywania osiągnięć, których nie można w obiektywny sposób zestawić. Z tego powodu Parlament wyraża swój zdecydowany sprzeciw w zakresie wprowadzenia tego przepisu. Ponadto Parlament uważa, że proponowana w projekcie ustawy nowelizującej konstrukcja przepisów zmieni tryb przyznawania stypendium rektora poprzez przeniesienie rankingu wyników i osiągnieć studentów z poziomu kierunku do poziomu uczelni. Przyjęcie takiej zasady może spowodować zagrożenie porównywania studentów różnych kierunków funkcjonujących w różnych dyscyplinach i dziedzinach nauki, co w bardzo łatwy sposób spowodować może, że czołówkę takiego ogólnouczelnianego rankingu stanowić będą studenci kierunków, na których łatwiej jest uzyskać wyższe oceny. Ponadto należy podkreślić, że w przypadku zachowania obecnie proponowanych przepisów może dojść do sytuacji, w której w gronie 10% najlepszych studentów znajdą się wyłącznie lub w znaczącej części studenci I roku studiów, ponieważ zgodnie z obecnymi przepisami ranking 10% najlepszych studentów można tworzyć dla wszystkich lat łącznie, a niektóre uczelnie mogą ten fakt wykorzystać do przyznania studentom I roku studiów jak największej liczby stypendiów – w ekstremalnych przypadkach nawet kilkudziesięciu procentom studentów I roku studiów. Według Parlamentu koniecznym jest zatem wprowadzenie dodatkowej regulacji uwzględniającej kierunki studiów o liczbie studentów nie przekraczającej 10 osób, z jednoczesnym zachowaniem proporcjonalnego podziału świadczeń na kierunki i wyznaczaniem najlepszych studentów w obrębie kierunku, nie uczelni. 9 Rozporządzenie w sprawie minimalnego zakresu postanowień regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (art. 1 pkt 106 lit. b projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej postuluje zachowanie wskazanego przepisu projektu ustawy nowelizującej w brzmieniu zaproponowanym w projekcie z dnia 16 lipca 2013 r. W przekonaniu Parlamentu rozporządzenie, o którym mowa powyżej, powinno zachować wytyczne w zakresie zasad dokumentowania sytuacji materialnej studenta. Z punktu widzenia spójności systemu przyznawania pomocy materialnej postulat ten wydaje się być w pełni uzasadniony. Zwrot środków Funduszu Pomocy Materialnej (art. 1 pkt 68 lit. d projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów pozytywnie ocenia wprowadzenie przepisów sankcjonujących naruszenie zasad wydatkowania środków z funduszu pomocy materialnej. W przekonaniu Parlamentu wprowadzone regulacje doprowadzą do ograniczenia przypadków nadużyć w zakresie wykorzystania wskazanych środków. Opinia ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta (art. 1 pkt 103 lit. d projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów krytycznie ocenia wprowadzenie przepisu pozwalającego na wezwanie studenta do przedstawienia wyjaśnień w przypadku niedostarczenia opinii z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta. W ocenie Parlamentu wprowadzenie niniejszego przepisu nie zabezpieczy dodatkowo systemu pomocy materialnej przed nadużyciami, lecz może doprowadzić do przedłużenia procesu przyznawania stypendiów. W przypadku wezwania studenta do przedstawienia wyjaśnień, nawet gdyby okazały się one niewystarczające, nie mogą się stać przesłanką do odmowy przyznania 10 stypendium. Ponadto nadanie komisji stypendialnej uprawnień w tym zakresie może wzbudzić wątpliwości co do znacznego poszerzenia kompetencji organów, które nie znajdują się w powszechnym systemie opieki społecznej. Regulacje dotyczące II kierunku studiów (art. 1 pkt 66 lit. b oraz art. 1 pkt 97 projektu ustawy nowelizującej) Parlament bardzo krytycznie odnosi się do regulacji dotyczącej ustalania zasad odpłatności za drugi i kolejny kierunek studiów. W przedstawionym projekcie, zmiany mają charakter jedynie kosmetyczny. Jak pokazuje już pobieżna analiza art. 170a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przepis ten wymaga gruntownego przemodelowania. Potwierdza to także fakt istnienia rozbieżnych w tym zakresie interpretacji wydanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Przepis ten został skonstruowany w sposób uniemożliwiający dokonanie precyzyjnej wykładni, a co za tym idzie przeczy zasadzie przejrzystości prawa. Mnogość i różnorodność interpretacji w zakresie zasad ustalania odpłatności za drugi i kolejny kierunek studiów pozwala stwierdzić, że regulacje te powinny zostać poddane gruntownej analizie legislacyjnej a w konsekwencji modyfikacjom gwarantującym prawidłowe ich stosowanie, wykluczające występowanie wątpliwości interpretacyjnych. Duże wątpliwości budzi również zmiana wynikająca z art. 1 pkt 66 lit. b projektu nowelizacji. Przedmiotowa regulacja uniemożliwia bezpłatne kontynuowanie studiów I stopnia do uzyskania tytułu zawodowego magistra poprzez podjęcie i ukończenie jednolitych studiów magisterskich. Przyjęte sformułowanie stawia osoby podejmujące jednolite studia magisterskie po studiach I stopnia w wysoce niekorzystnej sytuacji i ogranicza ich możliwość uzyskania tytułu zawodowego magistra. Nadto, przepis ten w proponowanym brzmieniu jest językowo niespójny i prowadzić może do wielu wątpliwości interpretacyjnych. 11 Praca dyplomowa (art. 1 pkt 95 projektu ustawy nowelizującej) Parlament podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące sprzeciwu w zakresie wprowadzenia konieczności zakończenia studiów obligatoryjną pracą dyplomową. W opinii Parlamentu zasadność przeprowadzania egzaminów końcowych, czy też obowiązku złożenia pracy dyplomowej powinna pozostać w gestii uczelni. Autonomia szkół wyższych w tym wymiarze powinna być zachowana, ze względu na zróżnicowanie celów jakie stawia danemu kierunkowi konkretna uczelnia. Ponadto idea Krajowych Ram Kwalifikacji zakłada weryfikację efektów kształcenia na każdym etapie studiów. Praca dyplomowa nie jest jedyną, słuszną formą całościowej weryfikacji efektów kształcenia. Należy bowiem wskazać, że prace dyplomowe zazwyczaj ograniczają się do wąskiego obszaru tematycznego odbytych studiów. Parlament Studentów RP pragnie podkreślić, że na części kierunków studiów praca dyplomowa jest zasadnym i pożądanym elementem programu studiów, jednakże regulowanie obowiązku jej realizacji na poziomie ustawowym jest nieuzasadnione. PSRP jednocześnie zwraca się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o wycofanie wskazanego wyżej obowiązku z przepisów wykonawczych, które obecnie obowiązują. Jednocześnie Parlament Studentów RP z aprobatą przyjął rozszerzenie definicji pracy dyplomowej w stosunku do pierwszej wersji projektu założeń do nowelizacji ustawy. Doprecyzowanie kwestii związanych z likwidacją/wygaszeniem kierunku studiów (art. 1 pkt 12 lit. d projektu ustawy nowelizującej) W opinii Parlamentu przepisy dotyczące wycofania lub zawieszenia uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia powinny zostać doprecyzowane. Brakuje szerszych regulacji dotyczących sytuacji studenta w wypadku, gdy Minister wycofuje uprawnienia do prowadzenia studiów na kierunku, poziomie i profilu kształcenia, na którym studiuje student. PSRP proponuje sporządzenie katalogu działań, jakie będą wymagane od Rektora uczelni, na której likwidowany jest kierunek studiów. 12 Jako przedstawiciele studentów uważamy, że w szczególności powinny zostać opisane zasady zapewnienia kontynuacji studiów na kierunku o możliwie zbliżonych efektach kształcenia, w tej samej dziedzinie nauki. Uregulowane powinny również zostać kwestie związane z maksymalną odległością, jaka może dzielić nowe miejsce studiowania od pierwotnej uczelni. Stworzenie w ustawie katalogu zasad postepowania ze studentami w takich nadzwyczajnych sytuacjach jest podstawą zapewnienia ochrony prawnej w obliczu zwiększającego się przez niż demograficzny zagrożenia zamykania szkół wyższych. Monitoring karier absolwentów (art. 1 pkt 15-16 projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej krytycznie ocenia wykreślenie z ustawy obowiązku prowadzenia monitoringu karier absolwentów przez uczelnie wyższe. Pomijając kwestię nakładów, jakie poniosły uczelnie w celu przygotowania się do wprowadzenia monitoringu, kluczowe jest zobligowanie szkół wyższych do zainteresowania się losami swoich absolwentów. Wycofywanie się z korzystnych przepisów poprzedniej nowelizacji jest w przekonaniu PSRP błędem. Należy zauważyć, że zaproponowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wariant uwzględniający badania z wykorzystaniem danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest jedynie cząstkowy i zbiera informacje dotyczące wyłącznie zarobków absolwentów. Monitorowanie karier absolwentów jest równie ważną częścią systemu zapewniania jakości kształcenia, co badanie opinii studentów. Tylko kompleksowe badanie opinii absolwentów studiów doprowadzi do właściwego monitorowania jakości usług edukacyjnych oferowanych przez uczelnie. PSRP uważa za korzystne wprowadzenie nowych przepisów przy równoczesnym utrzymaniu starych rozwiązań. Wprowadzenie takiego dualizmu pozwoli odciążyć uczelnie od kwestii związanych z finansowymi aspektami życia absolwenta, na rzecz przywiązania większego ciężaru do spraw związanych ze zbadaniem jego opinii dotyczących przydatności ukończonych studiów w pracy zawodowej. 13 Rekrutacja na kierunek studiów/uczelnię (art. 1 pkt 4 oraz art. 1 pkt 10 lit. b projektu ustawy nowelizującej) W obecnym kształcie ustawa obliguje uczelniane senaty do określania limitu studentów uczących się bezpłatnie na każdym z kierunków. Proponowana w nowelizacji ustawy zmiana tego przepisu (art. 8 ust. 3) w naszej ocenie zachowuje jego dotychczasowy sens. Parlament Studentów RP postuluje, aby wskazany przepis był zmodyfikowany w taki sposób, aby uczelnia mogła określać limit na poziomie uczelni, a nie konkretnego kierunku studiów. Pozwalałoby to na zachowanie dotychczasowej struktury rekrutacji na wielu uczelniach w zgodzie z obowiązującym prawem. Aktualne rozwiązanie jest bowiem niekorzystne m.in. dla Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie prowadzącej rekrutację jedynie “na uczelnię”, a nie bezpośrednio na kierunek. Wszyscy studenci I roku studiów licencjackich realizują te same przedmioty, a o kierunku studiów decydują dopiero pod koniec 2 semestru. Jednocześnie Parlament zgłasza wątpliwości co do propozycji dodania do art. 11a ust. 5. Jest to bowiem przepis, który w ocenie PSRP może obligować wszystkie uczelnie do przeprowadzania rekrutacji bezpośrednio na kierunek, a przez to wymusić poważne zmiany w funkcjonowaniu uczelni, które prowadzą rekrutacje na poziomie uczelni. Proponuje się, aby zamiast o „nieprzeprowadzaniu rekrutacji” mówić o nieuruchomieniu przez pewien okres konkretnego kierunku. Jednoczesna realizacja dwóch semestrów/lat studiów (art. 1 pkt 91 projektu ustawy nowelizującej) Parlament podtrzymuje postulat dodania w art. 162 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dodatkowego elementu jaki powinien być uwzględniony przy wydaniu przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego rozporządzenia w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach. Zarówno rozporządzenie jaki w konsekwencji regulaminy studiów powinny, w opinii Parlamentu, uwzględniać zasady jednoczesnej realizacji dwóch semestrów lub lat studiów. Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w obecnym kształcie dopuszczają możliwość jednoczesnej 14 realizacji dwóch semestrów lub lat studiów, jednakże wobec braku regulacji określonej wprost, wiele uczelni wyższych uniemożliwia zdolnym studentom indywidualną organizację studiów we wskazanym zakresie. Wprowadzenie w delegacji ustawowej dodatkowego elementu jaki powinien być uwzględniany w regulaminach studiów wskaże w konsekwencji uczelniom, że taka możliwość istnieje, a formy jej wykorzystania winny być określone w regulaminie studiów. Dostęp studentów do danych w systemie POL-on (art. 1 pkt 95 oraz art. 1 pkt 98 lit. c projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów RP postuluje otwarcie studentom dostępu do swoich danych zamieszczonych w bazie POL-on (należy dokonać zmiany w art. 170c ust. 3 w brzmieniu proponowanym przez projekt ustawy nowelizującej), w tym prac dyplomowych (należy dokonać zmiany w art. 167b ust. 4 w brzmieniu proponowanym przez projekt ustawy nowelizującej). Miniona i obecna reforma szkolnictwa wyższego w dużej mierze opiera się o wskazane narzędzie informatyczne, co dla studentów ma niebagatelne znaczenie. W oparciu o informacje zamieszczone w bazie danych POL-on ustalany jest status prawno-finansowy studentów (np. w odniesieniu do uprawnień do pobierania świadczeń pomocy materialnej, czy też w odniesieniu do odpłatności za drugi kierunek studiów). Błędne wprowadzenie danych do systemu może postawić studenta w wysoce niekorzystnej sytuacji. Postuluje się, aby każdy student miał możliwość wglądu w swoje dane zamieszczone w bazie POL-on (np. za pośrednictwem serwisu internetowego, po zweryfikowaniu tożsamości podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym ePUAP itd.) szczególnie w celu umożliwienia kontroli poprawności wprowadzonych danych oraz umożliwienia zasygnalizowania ewentualnych błędów czy omyłek pisarskich, które mogą być doniosłe w skutkach. Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej z zadowoleniem przyjął informację o odstąpieniu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego od zmian polegających na 15 ograniczeniu autonomii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (art. 1 pkt 33 projektu ustawy nowelizującej z dnia 16 lipca 2013 r.). Komisje dyscyplinarne do spraw nauczycieli akademickich (art. 1 pkt 78 lit. b projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej postuluje zachowanie art. 142 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w dotychczasowym brzmieniu. W opinii Parlamentu udział przedstawiciela studentów w pracach komisji dyscyplinarnej do spraw nauczycieli akademickich ma istotny charakter, szczególnie w postępowaniach dyscyplinarnych wszczętych w związku z naruszeniem przez nauczyciela akademickiego praw studenta. Udział przedstawiciela studentów pozwala na rozszerzenie perspektywy oceny całokształtu okoliczności faktycznych, mogących mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie w postępowaniu. Obowiązek publikowania informacji o kosztach ponoszonych w związku z prowadzeniem studiów (art. 1 pkt 66 lit. e projektu ustawy nowelizującej) Parlament z zadowoleniem przyjął odstąpienie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego od propozycji likwidacji obowiązku uczelni w zakresie publikowania na stronie internetowej informacji o wysokości opłat za usługi edukacyjne oraz informacji o wysokości kosztów ponoszonych w zakresie niezbędnym do świadczenia tych usług (art. 1 pkt 61 lit. d projektu nowelizacji z dnia 16 lipca 2013 r.). Zniesienie tego obowiązku znacząco ograniczałoby możliwość kontroli społecznej, co jest zagadnieniem szczególnie ważnym w obliczu pełnego wejścia w życie przepisów o odpłatności za drugi kierunek studiów. W opinii Parlamentu, pozostawienie wspomnianego obowiązku zgodnie z art. 1 pkt 66 lit. e projektu ustawy nowelizującej, pozwoli na zachowanie jawności ustalania opłat za kształcenie oraz jednocześnie umożliwi zarówno resortowi nauki i szkolnictwa 16 wyższego jak i organizacjom społecznym podjęcie działań o charakterze kontrolnym m.in. co do prawidłowości ustalania opłat za kształcenie. Publikacja raportów Polskiej Komisji Akredytacyjnej na stronie internetowej (art. 1 pkt 45 projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów RP zdecydowanie pozytywnie odnosi się do propozycji wprowadzenia obowiązku zamieszczania raportów przygotowywanych przez zespoły oceniające Polskiej Komisji Akredytacyjnej na stronie internetowej PKA. W przekonaniu Parlamentu wpłynie to na podwyższenie jakości kształcenia na polskich uczelniach dzięki możliwości analizy dobrych i złych praktyk stosowanych na uczelniach w ramach procesu kształcenia. Jednocześnie Parlament sugeruje wprowadzenie do proponowanego przepisu terminu umieszczania raportów na stronie internetowej PKA, np. w ciągu 14 dni od wydania ostatecznej uchwały w sprawie oceny jakości kształcenia. Uczelnie w okresie likwidacji (art. 1 pkt 106 lit. b projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów RP ocenia pozytywnie zmianę wprowadzającą obowiązek używania nazwy z dodaniem „w likwidacji” przez uczelnie, które są w okresie likwidacji oraz obowiązek ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do dokonania wpisu w tym zakresie do rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych. W przekonaniu Parlamentu taki obowiązek może uchronić wielu studentów przed podjęciem studiów na uczelni, która w niedługim czasie przestanie istnieć. „Lista ostrzeżeń” (art. 1 pkt 32 projektu ustawy nowelizującej) Parlament Studentów jednoznacznie pozytywnie ocenia wprowadzenie „listy ostrzeżeń” 17 publikowanej w systemie POL-on oraz na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Publikowanie informacji o uczelniach w zakresie zawieszonych lub cofniętych uprawnień do prowadzenia studiów na określonych kierunkach, poziomach i profilach kształcenia; wygaśnięcia uprawnień do prowadzenia studiów na określonych kierunkach, poziomach i profilach kształcenia oraz cofnięcia pozwolenia na utworzenie uczelni lub jej likwidacji; pozwoli na zwiększenie transparentności działań uczelni wyższych oraz zapobiegnie sytuacjom, w których studenci nieświadomie będą podejmowali studia w uczelniach, które nie posiadają odpowiednich uprawnień do prowadzenia studiów lub w niedługim czasie mogą przestać istnieć. 18
