Stanowisko - Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
ul. Nowolipie 13/15; 00-150 Warszawa
tel./fax: 022 635 93 95; 022 887 81 40
www.federa.org.pl ; [email protected]
STANOWISKO
Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
oraz Zespołu Pomocy Prawnej działającego przy Federacji
w sprawie projektu
Zastrzeżeń i oświadczeń interpretacyjnych RP
do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych
Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny i działający przy Federacji Zespół Pomocy
Prawnej wyrażają swoje zaniepokojenie projektem Zastrzeżeń i oświadczeń
interpretacyjnych RP do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.
Nasze wątpliwości dotyczą dyskryminacyjnego i sprzecznego z celem i treścią Konwencji, jak
również z celem i treścią art. 32 Konstytucji RP z dn. 2 kwietnia 1997 r., charakteru
proponowanych Zastrzeżeń. Projekt Zastrzeżeń został opublikowany przez MPiPS na stronie
http://www.mpips.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnych/w-zwiazku-z-umowamimiedzynarodowymi/konwencjaoprawachosbniepenosprawnych-niosekratyfikacyjny1/.
Należy przypomnieć, że zastrzeżenia składane do umowy międzynarodowej nie mogą być
sprzeczne z przedmiotem i celem traktatu (art. 19 lit. c Konwencji Wiedeńskiej o Prawie
Traktatów). Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych oparta jest na założeniu
niedyskryminującego traktowania tych osób (por. w szczególności lit. h preambuły
Konwencji). Tym samym proponowane Zastrzeżenia należy uznać za niedopuszczalne, bo są
one sprzeczne z celem Konwencji. Jedno z proponowanych zastrzeżeń ma następujące
brzmienie:
„Rzeczpospolita Polska rozumie, że artykuł 23 ust. 1 (b) i artykuł 25 (a) nie
powinny być interpretowane jako przyznające jednostce prawo do aborcji czy też
nakaz dla państw-stron zapewnienia dostępu do takiego prawa, z wyjątkiem
kiedy jest to wyraźnie określone w prawie krajowym”
„The Republic of Poland understands that Article 23.1 (b) and Article 25 (a) shall
not be interpreted in a way conferring an individual right to abortion or
mandating state party to provide access thereto, unless that right is guaranteed
by the national law.”
Nie ma żadnego powodu, aby upośledzać sytuację prawną osób z niepełnosprawnością tego
rodzaju zastrzeżeniem do Konwencji, która ma chronić ich prawa. Należy bowiem zwrócić
uwagę, że art. 23 ust. 1 Konwencji wyraźnie wskazuje, że prawa wymienione w tym przepisie
mają być zapewnione „na zasadzie równości z innymi osobami” (ang. „on an equal basis
with others”). Dodatkowe zastrzeganie, że nie powoduje to rozszerzenia prawa do aborcji
jest zbędny, skoro polska ustawa wyraźnie określa warunki jego realizacji dla wszystkich
osób, bez względu na to, czy są one dotknięte niepełnosprawnością. Składanie tego rodzaju
zastrzeżenia jest wyłącznie przejawem dyskryminacyjnego traktowania osób z
niepełnosprawnością (ich bowiem będzie, inaczej niż pozostałych osób, dotyczyć właśnie to
zastrzeżenie). Takie zaś traktowanie jest sprzeczne z celem i treścią Konwencji.
To samo stanowisko należy zająć w odniesieniu do proponowanego zastrzeżenia w zakresie,
w jakim dotyczy ono art. 25 lit. a Konwencji. Przepis ten wyraźnie bowiem stanowi, że zakres
zapewnianych przez Państwa Strony usług opieki zdrowotnej (w tym w zakresie zdrowia
seksualnego i prokreacyjnego) ma być „taki sam, jak w przypadku innych osób” (ang. „with
the same range [...] as provided to other persons”). Jeżeli celem projektodawcy Zastrzeżeń
było uniknięcie niezgodności pomiędzy Konwencją i regulacją ustawy o planowaniu rodziny,
ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, to należy
zauważyć stanowczo, że taki konflikt powstać nie może, bo Konwencja wyraźnie zrównuje (a
nie uprzywilejowuje) osoby z niepełnosprawnością w dostępie do praw reprodukcyjnych.
Natomiast proponowane Zastrzeżenia w istocie doprowadzają do upośledzenia osób z
niepełnosprawnością względem innych osób, gdyż niejako „wyróżniają” je in minus w
dostępie do zdrowia reprodukcyjnego, co jest sprzeczne z celem i treścią Konwencji.
Zwracamy też uwagę na niechlujny sposób przygotowania opiniowanych zastrzeżeń. Zgodnie
z tytułem podanym na stronie MPiPS, Zastrzeżenia mają dotyczyć „Konwencji o prawach
osób niepełnosprawnej”, podczas gdy właściwy tytuł dokumentu brzmi „Konwencja o
prawach osób niepełnosprawnych”.
Podsumowując, z uwagi na sprzeczność proponowanych Zastrzeżeń z celem i treścią
Konwencji, a przez to również z art. 19 lit. c Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów i
w konsekwencji także z art. 9 i art. 32 Konstytucji RP, kierując się troską o powagę
Rzeczpospolitej Polskiej w jej relacjach międzynarodowych, apelujemy do Rady Ministrów
o rezygnację z ich składania.
Krystyna Kacpura
Dyrektorka Wykonawcza
Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
Karolina Więckiewicz
Koordynatorka
Zespołu Pomocy Prawnej