Charakterystyka Klinik i Zakładów 2014 r.

Charakterystyka Klinik i Zakładów 2014 r.

Załącznik do
SPRAWOZDANIA DYREKTORA
Z DZIAŁALNOŚCI
CENTRUM ONKOLOGII
W 2014 ROKU
Charakterystyka Klinik, Zakładów
i Samodzielnych Pracowni
(Część Elektroniczna)
Warszawa 2015
Spis treści
Centrum Onkologii-Instytut w Warszawie
1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
1.5.
1.6.
1.7.
1.8.
1.9.
1.10.
1.11.
1.12.
Kliniki ………………………………………………………………………………
Klinika Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków …………………….
Klinika Nowotworów Układu Nerwowego ………………………………………..
Klinika Ginekologii Onkologicznej ………………………………………………..
Klinika Nowotworów Układu Moczowego ………………………………………..
Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej …………………………………...
Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej ………………………...
Klinika Nowotworów Układu Chłonnego …………………………………………
Klinika Gastroenterologii Onkologicznej ………………………………………….
Klinika Nowotworów Głowy i Szyi ……………………………………………….
Klinika Onkologii przy ul. Wawelskiej 15 …………………………………………
Klinika Onkologii i Chorób Wewnętrznych ……………………………………….
Klinika Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej ………………….
5
6
13
15
17
20
24
28
34
38
41
42
44
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
2.7
Zakłady Diagnostyczne i Terapeutyczne ………………………………………….
Zakład Teleradioterapii …………………………………………………………….
Zakład Brachyterapii ……………………………………………………………….
Zakład Fizyki Medycznej …………………………………………………………..
Zakład Radiologii I …………………………………………………………………
Zakład Patologii i Diagnostyki Laboratoryjnej …………………………………….
Zakład Mikrobiologii Klinicznej …………………………………………………...
Poradnia Psychoonkologii ………………………………………………………….
47
48
51
53
56
59
73
75
3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
Zakłady Badań Podstawowych ……………………………………………………
Zakład Onkologii Molekularnej i Translacyjnej .......................................................
Zakład Immunologii ..................................................................................................
Zakład Genetyki ........................................................................................................
Samodzielna Pracownia Bioinformatyki i Biostatystyki ..........................................
77
78
84
89
92
4.
4.1.
Epidemiologia ……………………………………………………………………...
Zakład Epidemiologii ………………………………………………………………
94
95
2
Centrum Onkologii-Instytut Oddział w Gliwicach
1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
1.5.
1.6.
Kliniki ........................................................................................................................
I Klinika Radioterapii i Chemioterapii ......................................................................
II Klinika Radioterapii i Chemioterapii ....................................................................
III Klinika Radioterapii i Chemioterapii ...................................................................
Klinika Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej ...............................................
Klinika Onkologii Klinicznej i Doświadczalnej .......................................................
Klinika Transplantologii Szpiku i Onkohematologii ................................................
104
105
108
112
115
119
122
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
2.7.
2.8.
2.9.
Zakłady Diagnostyczne i Terapeutyczne .................................................................
Zakład Radioterapii ...................................................................................................
Zakład Brachyterapii .................................................................................................
Zakład Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej ..............................
Zakład Planowania Radioterapii i Brachyterapii ......................................................
Zakład Fizyki Medycznej ..........................................................................................
Zakład Anestezjologii i Instensywnej Terapii ...........................................................
Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej .............................................................
Zakład Patologii Nowotworów .................................................................................
Zakład Analityki i Biochemii Klinicznej …………………………………………..
125
126
131
135
139
142
145
147
151
155
3.
3.1.
Epidemiologia ……………………………………………………………………...
Zakład Epidemiologii Nowotworów i Śląski Rejestr Nowotworów ……………….
159
160
4.
4.1.
Zakłady Badań Podstawowych ……………………………………………………
Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów …………..
162
163
5.
5.1.
5.2.
5.3.
Inne Jednostki ……………………………………………………………………..
Przychodnia Przykliniczna …………………………………………………………
Zakład Diagnostyki PET …………………………………………………………...
Pracownia Rehabilitacyjna …………………………………………………………
168
169
171
173
Centrum Onkologii-Instytut Oddział w Krakowie
1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
Kliniki ……………………………………………………………………………… 175
Klinika Chirurgii Onkologicznej …………………………………………………... 176
Klinika Ginekologii Onkologicznej ……………………………………………….. 179
Klinika Onkologii ………………………………………………………………….. 181
Klinika Nowotworów Układowych i Uogólnionych ……………………………… 188
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
Zakłady Diagnostyczne i Terapeutyczne ………………………………………….
Zakład Radioterapii ………………………………………………………………...
Zakład Fizyki Medycznej …………………………………………………………..
Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej ……………………………………….
Zakład Patomorfologii Nowotworów ………………………………………………
Zakład Analityki i Biochemii Klinicznej …………………………………………..
Zakład Radiobiologii Klinicznej …………………………………………………...
191
192
194
196
198
201
204
3.
3.1.
Epidemiologia ……………………………………………………………………...
Pracownia Epidemiologii …………………………………………………………..
207
208
3
Centrum Onkologii-Instytut
im. Marii Skłodowskiej-Curie
Warszawa
4
1. Kliniki
5
1.1. Klinika Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski
Struktura Kliniki:
Oddział Zabiegowy
Oddział Zachowawczy
Pracownicy Kliniki:
Lek. Sławomir Falkowski – Kierownik Oddziału Zachowawczego
Dr med. Wirginiusz Dziewirski – Kierownik Oddziału Zabiegowego
Dr med. Tadeusz Morysiński
Dr med. Andrzej Pieńkowski
Dr med. Marcin Zdzienicki
Dr med. Tomasz Świtaj
Dr med. Milena Szacht
Dr med. Iwona Ługowska
Lek. Maciej Sałamacha
Lek. Anna Klimczak
Lek. Beata Mitręga-Korab
Lek. Tomasz Goryń
Lek. Jolanta Andrzejuk
Lek. Hanna Koseła-Paterczyk
Lek. Agnieszka Szymborska
Lek. Katarzyna Kozak – rezydent
Ewelina Jagiełło-Wieczorek – rezydent
Paweł Rogala – rezydent
Dorota Kwapisz – rezydent
Paulina Jagodzińska – rezydent
Joanna Stępniak - rezydent
Mgr Urszula Czyżykowska – pielęgniarka oddziałowa
Sekretariat naukowy: mgr Dorota Rataj, mgr Elżbieta Bylina, mgr Anna Głuszcz, Beata Wielgocka,
Katarzyna Zaczek
Sekretariat Kierownika Kliniki: Elżbieta Koć, Ewa Szczepaniak
Sekretariat Kliniki: Katarzyna Grzywacz, Agnieszka Zaczek
Doktoranci (w trakcie):
1. mgr Elżbieta Bylina
2. Lek. Hanna Koseła-Paterczyk
3. Lek. Katarzyna Kozak
4. Lek. Dorota Kwapisz
Opis działalności Kliniki:
Zespół Kliniki koncentruje się w swojej działalności diagnostycznej, leczniczej i naukowej na
trzech grupach chorych: na mięsaki tkanek miękkich, na mięsaki kości i na czerniaki skóry, a liczba
leczonych chorych rośnie z roku na rok.
W odniesieniu do chorych na mięsaki tkanek miękkich szczególnie istotne jest wprowadzenie
do standardowego postępowania zasad leczenia skojarzonego operacji oszczędzających kończynę z
6
wykorzystaniem napromieniania uzupełniającego. Przeprowadzono prospektywne badanie oceniające
bezpieczeństwo i skuteczność stosowania hipofrakcjonowanej radioterapii w przedoperacyjnym
leczeniu chorych na miejscowo zaawansowane mięsaki tkanek miękkich kończyn i tułowia. W
niewyselekcjonowanej grupie 220 chorych na mięsaki tkanek miękkich zastosowanie
hipofrakcjonowanej radioterapii przedoperacyjnej związane było z podobnym odsetkiem kontroli
miejscowej choroby (80%), jak we wcześniej opublikowanych badaniach. Toksyczność jest
tolerowalna , przy niewielkim odsetku późnych powikłań leczenia. Szczególnie istotne są badania
nad mięsakami o wysokim stopniu złośliwości z grupy maziówczaka złośliwego (sarcoma synoviale),
gdzie zastosowanie chemioterapii przed- i pooperacyjnej wraz z przedoperacyjną uzupełniającą
radioterapią pozwoliło na osiągnięcie 5-cioletnich przeżyć całkowitych na poziomie ponad 70%. Inną
niezwykle interesującą grupą chorych na mięsaki, u których z kolei udało się uzyskać niezwykły
postęp dzięki poznaniu mechanizmów molekularnych leżących u podstawy tej jednostki chorobowej,
stanowią chorzy na dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP), do leczenia których wprowadzono
imatinib działający przy obecności genu fuzyjnego COL1A1/PDGFβ (wspólne wyniki badań II fazy
grup EORTC i SWOG przy współudziale pracowników Kliniki opublikowano w J Clin Oncol oraz
opracowanie danych własnych opublikowane w J Eur Acad Dermatol Venereol). Obecnie zespół
KNTMKiCz wraz z Zakładem Biologii Molekularnej pracuje nad oceną znaczenia komórek
krążących wybranych mięsaków z obecnością translokacji oraz prognostycznego znaczenia miRNA u
chorych na mięsaki (grant MN). KNTMKiCz współpracuje ściśle pod względem naukowym (i w
ramach badań klinicznych) z innymi wiodącymi europejskimi ośrodkami zajmującymi się
mięsakami, Soft Tissue and Bone Sarcoma Group EORTC oraz jest członkiem stowarzyszonym przy
Conticanet (Connective Tissue Network of Excellence). Jest jednym z wiodących ośrodków
zajmujących się mięsakami kości, wprowadziła do praktyki klinicznej w naszym kraju leczenie
denosumabem w zaawansowanych guzach olbrzymiokomórkowych kości. Prof. Piotr Rutkowski
współuczestniczył w opracowaniu zaktualizowanych rekomendacji ESMO dotyczących leczenia
mięsaków tkanek miękkich i kości. KNTMKiCz jest również odpowiedzialna za organizację
Polskiego Rejestru Nowotworów Kości.
Drugim nurtem, na którym koncentrują się zainteresowania naukowe KNTMKiCz są nowotwory
podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST; gastrointestinal stromal tumor). KNTMiK prowadzi
w Polsce Rejestr Kliniczny GIST, obecnie gromadzący w swojej bazie danych około 1500
przypadków chorych na GIST w Polsce. Stworzono również bank tkanek tych nowotworów (we
współpracy z Zakładem Biologii Molekularnej COI). Po raz pierwszy na świecie potwierdzono na
jednorodnej klinicznie grupie chorych po wycięciu pierwotnego GIST znaczenie nowej klasyfikacji
TNM wg AJCC. Zespół KNTMKiCz opublikował również jedną z pierwszych w świecie analiz
wyników leczenia chirurgicznego chorych na GIST podczas leczenia imatynibem. W analizie
odległych wyników leczenia chorych na zaawansowany GIST za pomocą imatynibu stwierdzono, że
obecna mediana przeżycia wynosi około 6 lat. KNTMKiCz uczestniczy w międzynarodowych
badaniach oceniających wyniki leczenia uzupełniającego imatynibem u chorych po radykalnej
resekcji GIST o dużym lub pośrednim ryzyku, jak również w badaniach nad nowymi, alternatywnymi
lekami ukierunkowanymi molekularnie w leczeniu GIST. W Zespół KNTMKiCz opracował również
analizę czynników predykcyjnych odpowiedzi na terapię sunitynibem w GIST prezentowanych
podczas ASCO 2011 i CTOS 2011. Pod kierunkiem prof. dr hab. med. Piotra Rutkowskiego
opracowano również polskie rekomendacje postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych
na GIST. Prof. Rutkowski był również członkiem Faculty międzynarodowego zjazdu GIST GOLS,
członkiem Steering Committee CAMN107A2201 oraz Faculty konferencji ESMO Sarcoma and
GIST.
KNTMKiCz jest jednym z wiodących europejskich ośrodków w leczeniu chorych na
czerniaka skóry. W oparciu o unikalną bazę około 2000 chorych na czerniaki, z czego ponad 1500
chorych poddanych biopsji węzła wartowniczego, opublikowano wiele analiz poświęconych
zagadnieniom związanym z problemami biopsji węzła wartowniczego opublikowanych w
znaczących międzynarodowych czasopismach naukowych i szeroko cytowanych w piśmiennictwie.
Analizowana grupa chorych poddanych biopsji węzła wartowniczego należy do największych na
7
świecie. W pracach tych wykazano, że obecność przerzutów do węzłów wartowniczych jest
najważniejszym czynnikiem prognostycznym istotnie pogarszającym rokowanie u chorych na
czerniaki skóry. Odsetek nawrotów w spływach po uprzednio wykonanych ujemnych biopsjach WW
wynosi około 5%. Obecnie KNTMKiCz współpracuje w ramach międzynarodowej grupy badawczej
(wraz z ośrodkiem z Rotterdamu i Berlina) w projekcie, którego celem jest określenie zestawu
czynników, które pozwalają na wyodrębnienie grupy chorych, u których po dodatniej biopsji węzła
wartowniczego nie stwierdza się przerzutów do pozostałych węzłów. Umożliwić to może
ograniczenie konieczności wykonywania CLND u 70-80% chorych. Celem tej pracy jest również
ocena rokowania takiej podgrupy chorych w stosunku do czasu przeżycia wolnego do nawrotu
choroby (DFS) oraz czasu przeżycia całkowitego (OS). Druga grupa zagadnień badawczych
związanych z chorymi na czerniaki dotyczy badań nad wykorzystaniem technik molekularnych w
diagnostyce i określeniu rokowania tych nowotworów, co realizowane jest w ścisłej współpracy z
Zakładem Biologii Molekularnej Centrum Onkologii-Instytutu w Warszawie. Obecnie przedmiotem
analiz (grant NCN) jest ocena zaburzeń molekularnych (m. in. BRAF i NRAS) w przerzutach
klinicznych czerniaka do regionalnych węzłów chłonnych. KNTMiK jest również aktywnym
członkiem wielu międzynarodowych organizacji zajmujących się badaniami nad czerniakiem (m.in.
EORTC Melanoma Group – P. Rutkowski, M. Zdzienicki; Global Melanoma Task Force – P.
Rutkowski), uczestniczy w międzynarodowych prospektywnych badaniach klinicznych w tym
zakresie, jak również współtworzy polskie wielospecjalistyczne zalecenia diagnostycznoterapeutyczne u chorych na czerniaki skóry.
Od 2010 roku KNTMKiCz wprowadziła po raz pierwszy w Polsce technikę elektrochemioterapii do
leczenia miejscowego zaawansowanych lub przerzutowych nowotworów zlokalizowanych w skórze
lub tkance podskórnej (jak rozsiew in-transit czerniaków), a od 2012 roku technikę izolowanej
perfuzji kończynowej (ILP). W leczeniu mięsaków jamy brzusznej stosowana jest również technika
chemioterapii dootrzewnowej w hipertermii (HIPEC).
Warto podkreślić, że prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski jest Prezesem Polskiego Towarzystwa
Chirurgii Onkologicznej oraz Przewodniczącym Membership Committee EORTC, jak również
członkiem Rady Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. KNTMKiCz jest również organizatorem
kursów CMKP oraz warsztatów dla lekarzy dotyczących diagnostyki i terapii mięsaków i
czerniaków, uczestniczy również aktywnie w pracach reaktywowanego Polskiego Rejestru
Nowotworów Kości. W 2012 roku KNTMKiCz organizowała XVIII Zjazd Polskiego Towarzystwa
Chirurgii Onkologicznej, a w roku 2014 ogólnopolską konferencję dotyczącą postępów w terapii
nowotworów skóry.
Wykaz najważniejszych publikacji Kliniki z ostatnich 3 lat:
1. Flaherty KT, Robert C, Hersey P, Nathan P, Garbe C, Milhem M, Demidov L, Hassel JC,
Rutkowski P, Mohr P, Dummer R, Trefzer U, Larkin JMG, Utikal J, Dreno B, Nyakas M,
Middleton MR, Becker JC, Casey M, Sherman LJ, Wu FS, Ouellet D, Martin A-M, Patel K,
Schadendorf D for the METRIC Study Group. Improved Survival with MEK Inhibition in BRAFMutated Melanoma. N Engl J Med. 2012 Jul 12;367(2):107-14. Epub 2012 Jun 4.
2. Hauschild A, Grob J-J, Demidov LV, Jouary T, Gutzmer R, Millward M, Rutkowski P, Blank
CU, Miller WH Jr, Kaempgen E, Martín-Algarra S, Karaszewska B, Mauch C, Chiarion-Sileni V,
Martin A-M, Swann S, Haney P, Mirakhur B, Guckert ME, Goodman V, Chapman PB.
Dabrafenib in BRAF-mutated metastatic melanoma: a multicentre, open-label, phase 3
randomised controlled trial. Lancet. 2012 Jul 28;380(9839):358-65. Epub 2012 Jun 25.
3. Cassier PA, Fumagalli E, Rutkowski P, Schöffski P, Van Glabbeke M, Debiec-Rychter M, Emile
JF, Duffaud F, Martin-Broto J, Landi B, Adenis A, Bertucci F, Bompas E, Bouché O, Leyvraz S,
Judson I, Verweij J, Casali P, Blay JY, Hohenberger P; European Organisation for Research and
Treatment of Cancer. Outcome of patients with platelet-derived growth factor receptor alphamutated gastrointestinal stromal tumors in the tyrosine kinase inhibitor era. Clin Cancer Res.
2012 Aug 15;18(16):4458-64. Epub 2012 Jun 20.
8
4. van der Ploeg AP, van Akkooi AC, Rutkowski P, Cook M, Nieweg OE, Rossi CR, Testori A,
Suciu S, Verhoef C, Eggermont AM; for the European Organization for Research and Treatment
of Cancer Melanoma Group. Prognosis in patients with sentinel node-positive melanoma without
immediate completion lymph node dissection. Br J Surg. 2012 Oct;99(10):1396-1405. doi:
10.1002/bjs.8878.
5. Rutkowski P, Bylina E, Klimczak A, Switaj T, Falkowski S, Kroc J, Lugowska I,
Brzeskwiniewicz M, Melerowicz W, Osuch C, Mierzejewska E, Wasielewski K, Woźniak A,
Grzesiakowska U, Nowecki ZI, Siedlecki JA, Limon J. The outcome and predictive factors of
sunitinib therapy in advanced gastrointestinal stromal tumors (GIST) after imatinib failure - one
institution study. BMC Cancer. 2012 Mar 22;12:107.
6. Reichardt P, Blay JY, Gelderblom H, Schlemmer M, Demetri GD, Bui-Nguyen B, McArthur GA,
Yazji S, Hsu Y, Galetic I, Rutkowski P. Phase III study of nilotinib versus best supportive care
with or without a TKI in patients with gastrointestinal stromal tumors resistant to or intolerant of
imatinib and sunitinib. Ann Oncol. 2012 Jul;23(7):1680-7. Epub 2012 Feb 21.
7. Markowicz S, Nowecki ZI, Rutkowski P, Lipkowski AW, Biernacka M, Jakubowska-Mucka A,
Switaj T, Misicka A, Skurzak H, Polowniak-Pracka H, Walewski J. Adjuvant vaccination with
melanoma antigen-pulsed dendritic cells in stage III melanoma patients. Med Oncol. 2012 Feb 3.
[Epub ahead of print]
8. Joensuu H, Vehtari A, Riihimäki J, Nishida T, Steigen SE, Brabec P, Plank L, Nilsson B, Cirilli
C, Braconi C, Bordoni A, Magnusson MK, Linke Z, Sufliarsky J, Federico M, Jonasson JG, Dei
Tos AP, Rutkowski P. Risk of recurrence of gastrointestinal stromal tumour after surgery: an
analysis of pooled population-based cohorts. Lancet Oncol. 2012 Mar;13(3):265-74. Epub 2011
Dec 6.
9. Colombo C, Ronellenfitsch U, Yuxin Z, Rutkowski P, Miceli R, Bylina E, Hohenberger P, Raut
CP, Gronchi A. Clinical, pathological and surgical characteristics of duodenal gastrointestinal
stromal tumor and their influence on survival: a multi-center study. Ann Surg Oncol. 2012
Oct;19(11):3361-7. doi: 10.1245/s10434-012-2559-0. Epub 2012 Jul 28.
10. Italiano A, Cioffi A, Coco P, Maki RG, Schöffski P, Rutkowski P, Le Cesne A, Duffaud F,
Adenis A, Isambert N, Bompas E, Blay JY, Casali P, Keohan ML, Toulmonde M, Antonescu CR,
Debiec-Rychter M, Coindre JM, Bui B. Patterns of care, prognosis, and survival in patients with
metastatic gastrointestinal stromal tumors (GIST) refractory to first-line imatinib and second-line
sunitinib. Ann Surg Oncol. 2012 May;19(5):1551-9. Epub 2011 Nov 8.
11. Demetri GD, Reichardt P, Kang YK, Blay JY, Rutkowski P, Gelderblom H, Hohenberger P,
Leahy M, von Mehren M, Joensuu H, Badalamenti G, Blackstein M, Le Cesne A, Schöffski P,
Maki RG, Bauer S, Nguyen BB, Xu J, Nishida T, Chung J, Kappeler C, Kuss I, Laurent D, Casali
PG; GRID study investigators. Efficacy and safety of regorafenib for advanced gastrointestinal
stromal tumours after failure of imatinib and sunitinib (GRID): an international, multicentre,
randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2013 Jan 26;381(9863):295-302. doi:
10.1016/S0140-6736(12)61857-1. Epub 2012 Nov 22.
12. Przybyl J, Sciot R, Rutkowski P, Siedlecki JA, Vanspauwen V, Samson I, Debiec-Rychter M.
Recurrent and novel SS18-SSX fusion transcripts in synovial sarcoma: description of three new
cases. Tumour Biol. 2012 Dec;33(6):2245-53. doi: 10.1007/s13277-012-0486-0. Epub 2012 Sep
14.
13. Wozniak A, Rutkowski P, Piskorz A, Ciwoniuk M, Osuch C, Bylina E, Sygut J, Chosia M, Rys J,
Urbanczyk K, Kruszewski W, Sowa P, Siedlecki J, Debiec-Rychter M, Limon J; Polish Clinical
GIST Registry. Prognostic value of KIT/PDGFRA mutations in gastrointestinal stromal tumours
(GIST): Polish Clinical GIST Registry experience. Ann Oncol. 2012 Feb;23(2):353-60. doi:
10.1093/annonc/mdr127.
14. Rutkowski P, Trepka S, Ptaszynski K, Kołodziejczyk M. Surgery quality and tumor status impact
on survival and local control of resectable liposarcomas of extremities or the trunk wall. Clin
Orthop Relat Res. 2013 Mar;471(3):860-70. doi: 10.1007/s11999-012-2592-0.
9
15. Zdzienicki M, Rutkowski P, Nowecki ZI, van Akkooi AC, Michej W, Dziewirski W, Switaj T,
Pieńkowski A, Sałamacha M, Bylina E, Eggermont AM. The analysis of the outcomes and factors
related to iliac-obturator involvement in cutaneous melanoma patients after lymph node
dissection due to positive sentinel lymph node biopsy or clinically detected inguinal metastases.
Eur J Surg Oncol. 2013; 39 (3): 304-10. doi:pii: S0748-7983(12)01353-4.
10.1016/j.ejso.2012.12.014. [Epub ahead of print]
16. Rutkowski P, Andrzejuk J, Bylina E, Osuch C, Switaj T, Jerzak vel Dobosz A, Grzesiakowska U,
Jurkowska M, Woźniak A, Limon J, Dębiec-Rychter M, Siedlecki JA. What are the current
outcomes of advanced gastrointestinal stromal tumors: who are the long-term survivors treated
initially with imatinib? Med Oncol. 2013 Dec;30(4):765. doi: 10.1007/s12032-013-0765-7. Epub
2013 Nov 12.
17. Gelderblom H, Blay JY, Seddon BM, Leahy M, Ray-Coquard I, Sleijfer S, Kerst JM, Rutkowski
P, Bauer S, Ouali M, Marreaud S, van der Straaten RJ, Guchelaar HJ, Weitman SD, Hogendoorn
PC, Hohenberger P. Brostallicin versus doxorubicin as first-line chemotherapy in patients with
advanced or metastatic soft tissue sarcoma: An European Organisation for Research and
Treatment of Cancer Soft Tissue and Bone Sarcoma Group randomised phase II and
pharmacogenetic study. Eur J Cancer. 2013 Nov 8. pii: S0959-8049(13)00902-7. doi:
10.1016/j.ejca.2013.10.002. [Epub ahead of print]
18. Eggermont AM, Suciu S, Rutkowski P, Marsden J, Santinami M, Corrie P, Aamdal S, Ascierto
PA, Patel PM, Kruit WH, Bastholt L, Borgognoni L, Bernengo MG, Davidson N, Polders L, Praet
M, Spatz A. Adjuvant ganglioside GM2-KLH/QS-21 vaccination versus observation after
resection of primary tumor > 1.5 mm in patients with stage II melanoma: results of the EORTC
18961 randomized phase III trial. J Clin Oncol. 2013 Oct 20;31(30):3831-7. doi:
10.1200/JCO.2012.47.9303. Epub 2013 Sep 9.
19. Gits CM, van Kuijk PF, Jonkers MB, Boersma AW, van Ijcken WF, Wozniak A, Sciot R,
Rutkowski P, Schöffski P, Taguchi T, Mathijssen RH, Verweij J, Sleijfer S, Debiec-Rychter M,
Wiemer EA. MiR-17-92 and miR-221/222 cluster members target KIT and ETV1 in human
gastrointestinal stromal tumours. Br J Cancer. 2013 Sep 17;109(6):1625-35. doi:
10.1038/bjc.2013.483. Epub 2013 Aug 22.
20. Schöffski P, Adkins D, Blay JY, Gil T, Elias AD, Rutkowski P, Pennock GK, Youssoufian H,
Gelderblom H, Willey R, Grebennik DO. An open-label, phase 2 study evaluating the efficacy
and safety of the anti-IGF-1R antibody cixutumumab in patients with previously treated advanced
or metastatic soft-tissue sarcoma or Ewing family of tumours. Eur J Cancer. 2013
Oct;49(15):3219-28. doi: 10.1016/j.ejca.2013.06.010. Epub 2013 Jul 5.
21. Rutkowski P, Gronchi A, Hohenberger P, Bonvalot S, Schöffski P, Bauer S, Fumagalli E,
Nyckowski P, Nguyen BP, Kerst JM, Fiore M, Bylina E, Hoiczyk M, Cats A, Casali PG, Le
Cesne A, Treckmann J, Stoeckle E, de Wilt JH, Sleijfer S, Tielen R, van der Graaf W, Verhoef C,
van Coevorden F. Neoadjuvant imatinib in locally advanced gastrointestinal stromal tumors
(GIST): the EORTC STBSG experience. Ann Surg Oncol. 2013 Sep;20(9):2937-43. doi:
10.1245/s10434-013-3013-7. Epub 2013 Jun 13.
22. Demetri GD, Reichardt P, Kang YK, Blay JY, Rutkowski P, Gelderblom H, Hohenberger P,
Leahy M, von Mehren M, Joensuu H, Badalamenti G, Blackstein M, Le Cesne A, Schöffski P,
Maki RG, Bauer S, Nguyen BB, Xu J, Nishida T, Chung J, Kappeler C, Kuss I, Laurent D, Casali
PG; GRID study investigators. Efficacy and safety of regorafenib for advanced gastrointestinal
stromal tumours after failure of imatinib and sunitinib (GRID): an international, multicentre,
randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2013 Jan 26;381(9863):295-302. doi:
10.1016/S0140-6736(12)61857-1. Epub 2012 Nov 22.
23. Chawla S, Henshaw R, Seeger L, Choy E, Blay JY, Ferrari S, Kroep J, Grimer R, Reichardt P,
Rutkowski P, Schuetze S, Skubitz K, Staddon A, Thomas D, Qian Y, Jacobs I. Safety and
efficacy of denosumab for adults and skeletally mature adolescents with giant cell tumour of
bone: interim analysis of an open-label, parallel-group, phase 2 study. Lancet Oncol. 2013
Aug;14(9):901-8. doi: 10.1016/S1470-2045(13)70277-8. Epub 2013 Jul 16.
10
24. Montemurro M, Gelderblom H, Bitz U, Schütte J, Blay JY, Joensuu H, Trent J, Bauer S,
Rutkowski P, Duffaud F, Pink D. Sorafenib as third- or fourth-line treatment of advanced
gastrointestinal stromal tumour and pretreatment including both imatinib and sunitinib, and
nilotinib: A retrospective analysis. Eur J Cancer. 2013 Mar;49(5):1027-31. doi:
10.1016/j.ejca.2012.10.009. Epub 2012 Nov 6.
25. Bauer S, Rutkowski P, Hohenberger P, Miceli R, Fumagalli E, Siedlecki JA, Nguyen BP, Kerst
M, Fiore M, Nyckowski P, Hoiczyk M, Cats A, Casali PG, Treckmann J, van Coevorden F,
Gronchi A. Long-term follow-up of patients with GIST undergoing metastasectomy in the era of
imatinib -- analysis of prognostic factors (EORTC-STBSG collaborative study). Eur J Surg
Oncol. 2014 Apr;40(4):412-9. doi: 10.1016/j.ejso.2013.12.020. Epub 2014 Jan 15.
26. Schadendorf D, Amonkar MM, Milhem M, Grotzinger K, Demidov LV, Rutkowski P, Garbe C,
Dummer R, Hassel JC, Wolter P, Mohr P, Trefzer U, Lefeuvre-Plesse C, Rutten A, Steven N,
Ullenhag G, Sherman L, Wu FS, Patel K, Casey M, Robert C. Functional and symptom impact of
trametinib versus chemotherapy in BRAF V600E advanced or metastatic melanoma: quality-oflife analyses of the METRIC study. Ann Oncol. 2014 Mar;25(3):700-6. doi:
10.1093/annonc/mdt580. Epub 2014 Feb 6.
27. Quattrone A, Wozniak A, Dewaele B, Floris G, Vanspauwen V, Van Looy T, Schöffski P,
Rutkowski P, Sciot R, Debiec-Rychter M. Frequent mono-allelic loss associated with deficient
PTEN expression in imatinib-resistant gastrointestinal stromal tumors. Mod Pathol. 2014
Nov;27(11):1510-20. doi: 10.1038/modpathol.2014.53. Epub 2014 Apr 18.
28. Grob JJ, Amonkar MM, Martin-Algarra S, Demidov LV, Goodman V, Grotzinger K, Haney P,
Kämpgen E, Karaszewska B, Mauch C, Miller WH Jr, Millward M, Mirakhur B, Rutkowski P,
Chiarion-Sileni V, Swann S, Hauschild A. Patient perception of the benefit of a BRAF inhibitor
in metastatic melanoma: quality-of-life analyses of the BREAK-3 study comparing dabrafenib
with dacarbazine. Ann Oncol. 2014 Jul;25(7):1428-36. doi: 10.1093/annonc/mdu154. Epub 2014
Apr 25.
29. Przybyl J, Sciot R, Wozniak A, Schöffski P, Vanspauwen V, Samson I, Siedlecki JA, Rutkowski
P, Debiec-Rychter M. Metastatic potential is determined early in synovial sarcoma development
and reflected by tumor molecular features. Int J Biochem Cell Biol. 2014 Aug;53:505-13. doi:
10.1016/j.biocel.2014.05.006. Epub 2014 May 16.
30. Gos A, Jurkowska M, van Akkooi A, Robert C, Kosela-Paterczyk H, Koljenović S, Kamsukom
N, Michej W, Jeziorski A, Pluta P, Verhoef C, Siedlecki JA, Eggermont AM, Rutkowski P.
Molecular characterization and patient outcome of melanoma nodal metastases and an unknown
primary site. Ann Surg Oncol. 2014 Dec;21(13):4317-23. doi: 10.1245/s10434-014-3799-y. Epub
2014 May 28.
31. Przybyl J, Kozak K, Kosela H, Falkowski S, Switaj T, Lugowska I, Szumera-Cieckiewicz A,
Ptaszynski K, Grygalewicz B, Chechlinska M, Pienkowska-Grela B, Debiec-Rychter M,
Siedlecki JA, Rutkowski P. Gene expression profiling of peripheral blood cells: new insights into
Ewing sarcoma biology and clinical applications. Med Oncol. 2014 Aug;31(8):109. doi:
10.1007/s12032-014-0109-2. Epub 2014 Jul 10.
32. Rutkowski P, Gos A, Jurkowska M, Switaj T, Dziewirski W, Zdzienicki M, Ptaszyński K, Michej
W, Tysarowski A, Siedlecki JA. Molecular alterations in clinical stage III cutaneous melanoma:
Correlation with clinicopathological features and patient outcome. Oncol Lett. 2014 Jul;8(1):4754. Epub 2014 May 8.
33. Osuch C, Rutkowski P, Brzuszkiewicz K, Bylina E, Limon J, Siedlecki JA. The outcome of
targeted therapy in advanced gastrointestinal stromal tumors (GIST) with non-exon 11 KIT
mutations. Pol Przegl Chir. 2014 Jul;86(7):325-32. doi: 10.2478/pjs-2014-0057.
34. Koseła-Paterczyk H, Szacht M, Morysiński T, Ługowska I, Dziewirski W, Falkowski S,
Zdzienicki M, Pieńkowski A, Szamotulska K, Switaj T, Rutkowski P. Preoperative
hypofractionated radiotherapy in the treatment of localized soft tissue sarcomas. Eur J Surg
Oncol. 2014 Dec;40(12):1641-7. doi: 10.1016/j.ejso.2014.05.016. Epub 2014 Sep 20.
11
35. Le Cesne A, Ouali M, Leahy MG, Santoro A, Hoekstra HJ, Hohenberger P, Van Coevorden F,
Rutkowski P, Van Hoesel R, Verweij J, Bonvalot S, Steward WP, Gronchi A, Hogendoorn PC,
Litiere S, Marreaud S, Blay JY, Van Der Graaf WT. Doxorubicin-based adjuvant chemotherapy
in soft tissue sarcoma: pooled analysis of two STBSG-EORTC phase III clinical trials. Ann
Oncol. 2014 Dec;25(12):2425-32. doi: 10.1093/annonc/mdu460. Epub 2014 Oct 6.
36. Wozniak A, Rutkowski P, Schöffski P, Ray-Coquard I, Hostein I, Schildhaus HU, Le Cesne A,
Bylina E, Limon J, Blay JY, Siedlecki JA, Wardelmann E, Sciot R, Coindre JM, Debiec-Rychter
M. Tumor genotype is an independent prognostic factor in primary gastrointestinal stromal
tumors of gastric origin: a european multicenter analysis based on ConticaGIST. Clin Cancer Res.
2014 Dec 1;20(23):6105-16. doi: 10.1158/1078-0432.CCR-14-1677. Epub 2014 Oct 7.
37. Robert C, Karaszewska B, Schachter J, Rutkowski P, Mackiewicz A, Stroiakovski D, Lichinitser
M, Dummer R, Grange F, Mortier L, Chiarion-Sileni V, Drucis K, Krajsova I, Hauschild A,
Lorigan P, Wolter P, Long GV, Flaherty K, Nathan P, Ribas A, Martin AM, Sun P, Crist W,
Legos J, Rubin SD, Little SM, Schadendorf D. Improved overall survival in melanoma with
combined dabrafenib and trametinib. N Engl J Med. 2015 Jan 1;372(1):30-9. doi:
10.1056/NEJMoa1412690. Epub 2014 Nov 16.
38. Robert C, Long GV, Brady B, Dutriaux C, Maio M, Mortier L, Hassel JC, Rutkowski P, McNeil
C, Kalinka-Warzocha E, Savage KJ, Hernberg MM, Lebbé C, Charles J, Mihalcioiu C, ChiarionSileni V, Mauch C, Cognetti F, Arance A, Schmidt H, Schadendorf D, Gogas H, LundgrenEriksson L, Horak C, Sharkey B, Waxman IM, Atkinson V, Ascierto PA. Nivolumab in
previously untreated melanoma without BRAF mutation. N Engl J Med. 2015 Jan 22;372(4):32030. doi: 10.1056/NEJMoa1412082. Epub 2014 Nov 16.
39. Lartigue L, Neuville A, Lagarde P, Brulard C, Rutkowski P, Dei Tos P, Wardelmann E, DebiecRychter M, Italiano A, Coindre JM, Chibon F. Genomic index predicts clinical outcome of
intermediate-risk gastrointestinal stromal tumours, providing a new inclusion criterion for
imatinib adjuvant therapy. Eur J Cancer. 2015 Jan;51(1):75-83. doi: 10.1016/j.ejca.2014.10.014.
Epub 2014 Nov 6.
40. Gelderblom H, Blay JY, Seddon BM, Leahy M, Ray-Coquard I, Sleijfer S, Kerst JM, Rutkowski
P, Bauer S, Ouali M, Marreaud S, van der Straaten RJ, Guchelaar HJ, Weitman SD, Hogendoorn
PC, Hohenberger P. Brostallicin versus doxorubicin as first-line chemotherapy in patients with
advanced or metastatic soft tissue sarcoma: an European Organisation for Research and
Treatment of Cancer Soft Tissue and Bone Sarcoma Group randomised phase II and
pharmacogenetic study. Eur J Cancer. 2014 Jan;50(2):388-96.
41. Leyvraz S, Piperno-Neumann S, Suciu S, Baurain JF, Zdzienicki M, Testori A, Marshall E,
Scheulen M, Jouary T, Negrier S, Vermorken JB, Kaempgen E, Durando X, Schadendorf D,
Gurunath RK, Keilholz U. Hepatic intra-arterial versus intravenous fotemustine in patients with
liver metastases from uveal melanoma (EORTC 18021): a multicentric randomized trial. Ann
Oncol. 2014 Mar;25(3):742-6. doi: 10.1093/annonc/mdt585. Epub 2014 Feb 7
12
1.2. Klinika Nowotworów Układu Nerwowego
Kierownik Kliniki: - Prof. dr hab. Wiesław Bonicki
Struktura Kliniki:
Ilość łóżek- 20
Ilość łóżek intensywnego nadzoru- 4
Pracownicy i ich funkcje:
- dr n. med. Sławomir Barszcz- neurochirurg, St. asystent
-dr n. med Henryk Koziara- neurochirurg, St. asystent
-dr n. med Jacek Kunicki- neurochirurg, St. asystent
- dr hab. n. med. Tomasz Mandat- neurochirurg, prof. nadzw. CO-I, zastępca kierownika
-dr n. med Radosław Michalik- neurochirurg, St. asystent
-dr Artur Oziębło- neurochirurg, St. asystent
-dr n. med. Edmund Ruzikowski- neurochirurg, St. asystent
-dr n. med Paweł Poppe- otolaryngology, st. asystent
-dr n. med. Ewa Fersten- neuropsychology, st. asystent.
-dr hab. n. med Wiesława Grajkowska- neuropatolog,
-prof. dr hab. Ewa Matyja- neuropatolog,
Doktoranci:
Lek. Artur Oziębło
Lek. Emilia Sołtan
Lek. Tomasz Napiórkowski
Opis działalności Kliniki z ostatnich trzech lat.
Celem działalności Kliniki Nowotworów Układu Nerwowego jest kompleksowe leczenie
chorych na nowotwory mózgu, czaszki, rdzenia kręgowego, kręgosłupa oraz nerwów obwodowych.
Wspólnie ze specjalistami z zakresu onkologii (radioterapii i chemioterapii), neuropatologii, biologii
molekularnej, zespół obiera optymalne dla chorego leczenie. Zespół pracowników Kliniki
Nowotworów Układu Nerwowego poza leczeniem procesów rozrostowych mózgu, rdzenia
kręgowego i nerwów obwodowych zajmuje się również leczeniem innych zespołów chorobowych
obejmujących układ nerwowy.
Główne kierunki rozwoju:
- Kompleksowe leczenie guzów złośliwych mózgu pochodzenia glejowego.
- Kompleksowe leczenie guzów przysadki mózgowej oraz podstawy czaszki (w tym z
wykorzystaniem techniki endoskopowej).
- Kompleksowe leczenie guzów mózgu linii pośrodkowej.
- Kompleksowe leczenie guzów mózgu okolic elokwentnych.
- Kompleksowe leczenie przerzutów do mózgu, czaszki, rdzenia kręgowego i kręgosłupa.
- Kompleksowe leczenie guzów kanału kręgowego, kręgosłupa i rdzenia kręgowego.
- Neurochirurgia czynnościowa, w tym zastosowanie technik neuromodulacyjnych w leczeniu bólu
oraz chorób pozapiramidowych.
Projekty badawcze:
1.A.1. Badanie wybranych zmian molekularnych związanych z progresją glejakow o niskim stopniu
złośliwości. M. Bujko, J. Siedlecki, P. Kober, E. Matyja, W. Grajkowska, H. Koziara, T. Mandat, W.
Bonicki, S. Barszcz; współpraca P. Nauman (Klinika Neurochirurgii Instytutu Psychiatrii i
Neurologii). Sprawozdanie.
1.C.4. Ocena przydatności wybranych metod badania statusu metylacji promotora genu MGMT w
odniesieniu do możliwości wykorzystania rożnej jakości preparatów tkankowych i przebiegu
13
klinicznego glejaka wielopostaciowego. M. Bujko, J. Siedlecki, E. Matyja, W. Grajkowska, W.T.
Olszewski, H. Koziara, T. Mandat, W. Bonicki, P. Kober. Sprawozdanie.
3.A.5. Wartość oceny indeksu proliferacyjnego MIB 1 w klinicznie inwazyjnych gruczolakach
przysadki. W. Bonicki, M. Maksymowicz, J. Kunicki, W. Olszewski, R. Jonasz, P. Poppe.
Sprawozdanie.
5.B.13. Wpływ różnych metod neuroobrazowania na drogę dojścia i doszczętność zabiegów
resekcyjnych przeprowadzanych z powodu guzów mózgu położonych w okolicach elokwentnych
mózgu oraz rola śródoperacyjnego monitorowania funkcji poznawczych na jakość życia pacjentów
po tego typu zabiegach. E. Fersten, H. Koziara, T Mandat, A. Oziębło, R. Michalik, S. Barszcz, E.
Ruzikowski, J. Kunicki, W. Bonicki. Współpraca: P. Nauman (Klinika Neurochirurgii Instytutu
Psychiatrii i Neurologii), L. Królicki, (Wojewódzki Szpital Bródnowski, Zakład Medycyny
Nuklearnej i Rezonansu Magnetycznego), M. Jakuciński (Wojewódzki Szpital Bródnowski, Zakład
Medycyny Nuklearnej i Rezonansu Magnetycznego). Sprawozdanie.
3.A.6. Profil immunohistochemiczny i ultrastrukturalny w rzadkich nowotworach ośrodkowego
układu nerwowego. E.Matyja, W.Grajkowska, W.Bonicki, T.Mandat, M.Maksymowicz,
W.Olszewski. Sprawozdanie.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Subthalamic nucleus deep brain stimulation after bilateral pallidotomy in the treatment of
generalized dystonia. Dec M, Tutaj M, Rudzińska M, Szczudlik A, Koziara H, Bonicki W,
Nauman P, Mandat T. Parkinsonism Relat Disord. 2014 Jan;20(1):131-3.
2. EGFR, PIK3CA, KRAS and BRAF mutations in meningiomas. Bujko M, Kober P, Tysarowski
A, Matyja E, Mandat T, Bonicki W, Siedlecki JA. Oncol Lett. 2014 Jun;7(6):2019-2022. Epub
2014 Apr 7.
3. DNA double-strand break repair genes and oxidative damage in brain metastasis of breast cancer.
Woditschka S, Evans L, Duchnowska R, Reed LT, Palmieri D, Qian Y, Badve S, Sledge G Jr,
Gril B, Aladjem MI, Fu H, Flores NM, Gökmen-Polar Y, Biernat W, Szutowicz-Zielińska E,
Mandat T, Trojanowski T, Och W, Czartoryska-Arlukowicz B, Jassem J, Mitchell JB, Steeg PS. J
Natl Cancer Inst. 2014 Jun 19;106(7)
4. Barszcz S, Boczar M, Sawicka E, Połeć M, Zielińska A, Maryniak A, Mądzik J.Cephalic index in
the evaluation of surgical treatment of children with sagittal synostosis. Preliminary report. Dev
Period Med. 2014 Oct-Dec;18(4):447-52.
5. Friedrich B, Michalik R, Oniszczuk A, Abubaker K, Kozniewska E, Plesnila N.CO2 has no
therapeutic effect on early microvasospasm after experimental subarachnoid hemorrhage. J Cereb
Blood Flow Metab. 2014 Aug;34(8):e1-6. doi: 10.1038/jcbfm.2014.96. Epub 2014 May 28.
6. Piekielko-Witkowska A, Kedzierska H, Poplawski P, Wojcicka A, Rybicka B, Maksymowicz M,
Grajkowska W, Matyja E, Mandat T, Bonicki W, Nauman P.Alternative splicing of iodothyronine
deiodinases in pituitary adenomas. Regulation by oncoprotein SF2/ASF. Biochim Biophys Acta.
2013 Jun;1832(6):763-72. doi: 10.1016/j.bbadis.2013.02.013.
7. Tykocki T, Szalecki K, Koziara H, Nauman P, Mandat T. Quality of life and depressive
symptoms in Parkinson's disease after subthalamic deep brain stimulation: a 2-year follow-up
study. Turk Neurosurg. 2013;23(3):379-84.
8. Tykocki T, Kornakiewicz A, Mandat T, Nauman P.Pain perception in patients with Parkinson's
disease. J Clin Neurosci. 2013 May;20(5):663-6
9. Kunicki J. Tuberculum sellae. J Neurosurg. 2012 Jun;116(6):1398-9;
10. Duchnowska R, Dziadziuszko R, Trojanowski T, Mandat T, Och W, Czartoryska-Arłukowicz
B, Radecka B, Olszewski W, Szubstarski F, Kozłowski W, Jarosz B,Rogowski W, Kowalczyk
A, Limon J, Biernat W, Jassem J; the Polish Brain Metastasis Consortium. Conversion of
epidermal growth factor receptor 2 and hormone receptor expression in breast cancer metastases
to the brain. Breast Cancer Res. 2012 Aug 16;14(4)
14
1.3. Klinika Ginekologii Onkologicznej
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Beata Śpiewankiewicz
Struktura Kliniki:
Poddział Zabiegowy
Poddział Zachowawczy
Pracownicy Kliniki:
dr n. med. Ryszard Krynicki – adiunkt
dr n. med. Beata Osuch – adiunkt
dr n. med. Piotr Sobiczewski – adiunkt
dr n. med. Agnieszka Maździarz – adiunkt
dr n. med. Jerzy Kuśnierz – st. asystent
dr n. med. Ewelina Bobek - Pstrucha – asystent
dr n. med. Joanna Borowiak – asystent
dr n. med. Jerzy Wyględowski – asystent
dr n. med. Arkadiusz Gawryluk – asystent
dr n. med. Agnieszka Nalewczyńska – asystent
Lek. med. Rafał Nowak – asystent
Lek. med. Magdalena Kowalska – asystent
Lek. med. Grzegorz Gerulewicz – asystent
Doktoranci spoza COI:
Lek med. Magdalen Rogulska - „ Znaczenie hipertermii w leczeniu wybranych nowotworów narzadu
rodnego kobiety” – Promotor Beata Śpiewankiewicz - Przewidywany termin obrony WUM – rok
2015
Mgr pielęgniarstwa Justyna Kowalska- „Analiza czynników ryzyka zakażeń w oddziałach
zabiegowych oraz metody ich zapobiegania” – Promotor Beata Śpiewankiewicz – Przewidywany
termin obrony WUM – rok 2015
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich trzech lat.
Działalność Kliniki koncentruje się wokół kompleksowego, skojarzonego leczenia nowotworów
zlośliwych narządów rodnych kobiecych. Jej celem jest wypracowanie nowych programów
terapetycznych w oparciu o nowe technologie i wyniki badań nauk podstawowych. Największy
nacisk postawiono na na poprawę wyników leczenia raka jajnika (wydłużenia wskaźników przeżycia
i poprawę jakości życia), co wiąże się z wprowadzeniem standardów postępowania operacyjnego i
indywidualizacji następowej chemioterapii. W tym celu prowadzone są dwa badania. Pierwsze, we
współpracy z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Warszawskiego realizowane w ramach programu
badawczego „Wartość badania połączeń związków platyny z białkami w płynach ustojowych
chorych na raka jajnika leczonych cytostatykami w zestawieniu z danymi klinicznymi i odpowiedzią
na leczenie.” Drugim badaniem, realizowanym w ramach grantu, we współpracy z Wydziałem
Farmacji Warszawskiegi Uniwersytetu Medycznego jest „Patogeneza przeżywania komórek raka
jajnika w warunkach braku adhezji : analiza transkryptomiczna i próby ingerencji w cele molekularne
metodami terapii genowej”. Osobnymi kierunkami działalności naukowej związanymi z
nowotworami złośliwymi jajnika są: ustalenie miejsca dla wdrożenej do praktyki klinicznej w roku
2012 procedury HIPEC ( operacja cytoredukcyjna połączona z dootrzewnową chemioterapią
perfuzyjną w warunkach hipertermii ) u chorych z rozsiewem śródotrzewnowym, ocena skuteczności
leczenia systemowego wspomaganego hiertermią lokalną, wyodrębnienie czynników
prognostycznych u chorych z guzami jajnika o granicznej złośliwości oraz określenie przydatności
markera HE4 w przedoperacyjnym różnicowaniu guzów przydatków i wczesnym wykrywaniu
wznów raka jajnika. Prowadzone w Klinice badania kliniczne III fazy dotyczą terapii celowanch w
pierwotnym i nawrotowym raku jajnika z użyciem leków antyangiogennych, przeciwciał
15
monoklonalnych i inhibitorów PARP. Kierunkami działalnosci naukowej u chorych na
zaawansowanego raka szyjki macicy są: ocena skuteczności i toksyczności radioterapii konformalnej
z jednoczasowym podwyższeniem dawki całkowitej na przerzuty do wezłów chłonnych
zaotrzewnowych, analiza przydatności PET-CT u chorych leczonych radiochemioterapią oraz
skuteczność kojarzenia radiochemioterapii z hipertemią. Podjęto również próbę w ramach
współpracy z Zakładem Brachyterapii w COI wykorzystania radioterapii śródoperacyjnej do leczenia
wznów raka sromu. Odrębną grupę badań stanowią programy poszukujące molekularnych markerów
powodzenia terapii fotodynamicznej w stanach przednowotworowych i w rakach sromu i szyjki
macicy. Są one realizowane we współpracy z Polską Akademią Nauk. Ocena jakości życia u chorych
na nowotwory narządów płciowych kobiecych prowadzona jest we wszystkich rodzajach leczenia
skojarzonego.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat
1. P. Sobiczewski, A. Dańska – Bidzińska, J. Kupryjańczyk, M. Gujski, M. Bidziński, W.
MichalskiEvaluation of selected ultrasonographic parameters and marker levelsin the
preoperative differentiation of borderline ovaria tumors and ovaria cancers.Arch Gynecol
Obstet 2012, 286:1513-1519
2. Jennifer Permuth-Wey, Beata ŚpiewankiewiczDoes Metformin affect ER, PR, IGF-1R, Bcatenin and PAX-2 expression In women with diabetes mellitus and endometria
cancer?Identification and molecular characterization of a new ovaria cancer susceptibility
locus AT 17q21.31. Published In final edited from as:Nat Commun.
2013;4:1627.doi:10.1038/ncomms2613.
Aleksandra
Zielińska,
Habib
Alkhalayla,
Beata
3. Agnieszka
Maździarz,
Śpiewankiewicz.Comparison of efficiency of photodynamic diagnostics with topical use of
hte 3% and 15% aminolevulinic acid In the detection of vulvar lesions. Photodiagnosis and
Photodynamic Therapy (2013)10, 422-428
4. B. Śpiewankiewicz, B. Osuch, J. Kuśnierz, M. Symonides, M. Smorczewska.Wstępna ocena
przydatności dootrzewnowej perfuzyjnej chemioterapii w warunkach hipertermii (HIPEC) u
chorych z nowotworowym rozsiewem wewnątrzotrzewnowym. Current Gynecologic
Oncology; 2013,11(1)
5. Jolanta Kupryjańczyk, Agnieszka Dansonka- Mieszkowska, Joanna Moes- Sosnowska,
Joanna Plisiecka – Hałasa, Łukasz Szafron, Agnieszka Podgórska, Iwona K. Rzepecka,
Bożena
Konopka,
Agnieszka
Budziłowska,
Wiesława
Grajkowska,
Beata
ŚpiewankiewiczOvarian small cell carcinoma of hypercalcemic type – evidence of germiline
origin and SMARCA4 gene inactivation. Pol J Pathol 2013;64(4):238-246
6. Zespoły bólowe miednicy mniejszej. Problem interdyscyplinarny – monografia pod
kierunkiem naukowym Beaty Śpiewankiewicz, PZWL Warszawa 2014
7. Bridget Charbonneau, Kristen B.Moysich, Kimberly R. Kalli et al…Beata Śpiewankiewicz.
Large-Scale Evaluation of Common Variation In Regulatory T Call-Related Genes and
Ovarian Cancer Outcome. Cancer Immunol Res. 2014 April; 2(4):332-340.
Doi:10.1158/2326-6066.CIR-13-0136
8. B.Lindner, R. Krynicki, A. Nalewczyńska, A. Zawadzka, K. Bednarczyk, P. Czuchraniuk:
„Wpływ wybranych indywidualnych czynników klinicznych na odtwarzalność obszaru
napromieniania u chorych leczonych z powodu nowotworów ginekologicznych”. Curr.
Gynecol. Oncol. 2014, 12 (2), 115-124.
9. P. Rutkowski, B. Śpiewankiewicz, K. Herman, Tomasz Jastrzębski, J. Kładny, Z. Kojs, M.
Krzakowski, W. Polkowski, L.Wyrwicz, P.Wysocki, M. Zdzienicki, W. Zegarski.
10. Zasady stosowania dootrzewnowej chemioterapii w hipertermii (HIPEC) w leczeniu
nowotworów złośliwych powierzchni otrzewnej w połączeniu z zabiegami cytoredukcyjnymi:
zalecenia krajowe.Curr Gynecol Onkol.2014,12(2):86-97
16
1.4. Klinika Nowotworów Układu Moczowego
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Tomasz Demkow
Struktura Kliniki:
Oddział Zabiegowy
Oddział Zachowawczy
Pracownicy i ich funkcje:
dr n. med. Tomasz Kalinowski – Kierownik Oddziału Zabiegowego
urolodzy:
lek. Bakuła Robert
lek. Kuligowski Marcin (rezydent)
lek. Madej Grzegorz
lek. Nadolski Tomasz
lek. Nowakowski Robert
lek. Sosnowski Roman
lek. Stajno Karol (rezydent)
lek. Stajno Paweł (rezydent)
dr n. med. Szymański Michał
lek. Wolski Jan
dr hab. n. med. Paweł Wiechno – Kierownik Oddziału Zachowawczego
onkolodzy:
dr n. med. Beata Grochulska – Nalazek
dr n. med. Joanna Jońska – Gmyrek
lek. Michalski Wojciech
lek. Nietupski Karol
lek. Nowatorska – Bourget Ada (rezydent)
lek. Poniatowska Grażyna
dr n. med. Małgorzata Sadowska
lek. Stelmasiak Paweł
radioterapeuci:
dr n. med. Małgorzata Pilichowska
dr n. med. Piotr Pęczkowski
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich trzech lat
W ramach działalności Kliniki przyjmowanych jest rocznie około 1000 pacjentów tzw.
"pierwszorazowych", a około 10000 pacjentów uzyskuje porady po zastosowanym leczeniu. Każdego
dnia chorzy konsultowani są w pięciu gabinetach ambulatorium Kliniki. Rocznie przeprowadzanych
jest około 400 "dużych zabiegów" i około 300 zabiegów endoskopowych. W Klinice wykonywane są
zabiegi operacyjne w pełnym zakresie onkologii urologicznej: rak pęcherza moczowego cystektomia z wytworzeniem zastępczego pęcherza jelitowego oraz z odprowadzeniem moczu
sposobem Brickera; rak gruczołu krokowego - prostatektomia radykalna oraz laparoskopowe
pobieranie węzłów chłonnych zasłonowych; raka nerki - nerko-oszczędzające operacje, radykalna
nefrektomia, rak prącia- częściowa i całkowita amputacje prącia wraz z limfadenektomią
pachwinową, raka jądra -orchidektomia oraz usuwanie przetrwałych po chemioterapii węzłów
chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej. W oddziale zachowawczym prowadzona jest chemioterapia
nowotworów jąder i innych chorób nowotworowych układu moczowego. Wielu pacjentów leczonych
jest w ramach międzynarodowych programów klinicznych, między innymi z wykorzystaniem
wysokich dawek chemioterapii z przeszczepieniem szpiku kostnego. Szczególnym dorobkiem
17
ostatnich lat działalności Kliniki jest prowadzenie intensywnego, wielodyscyplinarnego skojarzonego
leczenia chorych z nowotworami zarodkowymi jądra. W ramach radykalnego lub uzupełniającego
leczenia przeprowadzana jest radioterapia gruczołu krokowego, pęcherza moczowego, okolic
pachwin w zaawansowanej postaci nowotworu prącia. Od kilku lat stosowana jest technika
wielopłaszczyznowego (3D) napromieniania chorych na raka stercza oraz IMRT umożliwiająca
precyzyjne zdefiniowanie obszaru napromienianego.
DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNA
Działalność dydaktyczna prowadzona przez pracowników Kliniki dotyczy indywidualnych szkoleń
przed- i podyplomowych dla lekarzy specjalizujących się w urologii, onkologii, radioterapii,
medycyny rodzinnej. Inną formą działalności dydaktycznej są kursy dotyczące onkologii
urologicznej i postępów w diagnostyce urologicznej, podczas których w kompleksowy sposób
omawiane są poszczególne narządy układu moczowego. Działalność dydaktyczna realizowana jest
przy współpracy z Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego, Polskim Towarzystwem
Urologicznym, Polską Szkołą Onkologii, Polskim Towarzystwem Onkologii Klinicznej. W zakresie
zapobiegania nowotworom układu moczowego Klinika współpracuje z Zakładem Epidemiologii i
Prewencji Nowotworów oraz Zakładem Organizacji Badań Masowych. W ramach działalności
Kliniki Nowotworów Układu Moczowego prowadzane są spotkania edukacyjne dla osób pragnących
pogłębić swoją wiedzę z zakresu problemów dróg moczowych. We współpracy ze stowarzyszeniem
pacjentów "Gladiator" oraz „Amazonki”od kilku lat organizowane są wykłady, mające na celu
edukację i promocję zdrowia. Działalność ta odbywa się na terenie Centrum Onkologii a także w
innych, mniejszych placówkach medycznych, gdzie prowadzone są szkolenia i udzielane są porady
medyczne. Przy Klinice działa poradnia dla pacjentów, u których planowane jest leczenie operacyjne
z powodu raka gruczołu krokowego lub pęcherza moczowego.
Wraz z Zakładem Rehabilitacji od wielu lat prowadzona jest fizykoterapia u chorych poddanych
radykalnemu usunięciu stercza. Ponadto, w Klinice odbywają się zajęcia edukacyjne z
psychoonkologiem, podczas których pacjenci nabywają umiejętności radzenia sobie ze stresem oraz
aktywnego uczestniczenia w procesie leczenia. W związku ze specjalistycznym profilem Kliniki
prowadzane są ogólnopolskie szkolenia pielęgniarek urostomijnych - odbywają się wykłady i zajęcia
praktyczne, publikowane są artykuły dotyczące uro-stomii w specjalistycznej prasie medycznej.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat
1. Anna Rosa, Hanna Tchórzewska-Korba, Roman Sosnowski, Jan Karol Wolski, Tomasz Demkow,
Jakub Wagner „Wpływ edukacji z użyciem metody biofeedback-EMG na poprawę funkcji
trzymania moczu u pacjentów po prostatektomii radykalnej” Rehabilitacja w praktyce 2014.2.3032
2. Roman Sosnowski, “Plasma Phospholipid Fatty Acids and Prostate Cancer Risk in the SELECT
Trial” Eur Urol, 2014, 5, 65, 1012
3. Roman Sosnowski, et all. Endoscopic simple prostatectomy, CEJU, 2014, 67: 377-384
4. Roman Sosnowski, et all, Modern diagnostic and treatment regimens are needed to achieve the
best cancer and quality of life control” CEJU, 2014, 67:134-5
5. Roman Sosnowski, et all. Rak gruczołu krokowego – istotny problem epidemiologiczny i
kliniczny we współczesnej medycynie. Medycyna po Dyplomie, 2014;23(9): 12-21
6. Roman Sosnowski, et all. The diagnosis of benign prostatic obstruction: Development of a
clinical nomogram. Neurourol Urodyn. 2014, 18. doi: 10.1002/nau.22705.
7. Roman Sosnowski, et all. The role of the urologist in smoking cessation: why is it important?
Urol Oncol. 2015 Jan;33(1):30-9.
8. Motzer RJ, Porta C, Vogelzang NJ, Sternberg CN, Szczylik C, Zolnierek J, Kollmannsberger C,
Rha SY, Bjarnason GA, Melichar B, De Giorgi U, Grünwald V, Davis ID, Lee JL, Esteban E,
Urbanowitz G, Cai C, Squires M, Marker M, Shi MM, Escudier B. Dovitinib versus sorafenib for
third-line targeted treatment of patients with metastatic renal cell carcinoma: an open-label,
randomised phase 3 trial. Lancet Oncol. 2014 Mar;15(3):286-96
18
9. Wiechno P, Kalinowski T, Itrych B, Sikora-Kupis B, Demkow T, Karwański M. Prognostic
factors in patients undergoing lymphadenectomy for squamous cell carcinoma of the penis. Urol
Int. 2014;92(2):194-201
10. Sosnowski R, Ligaj M. Precise pathological assessment plays a key role in proper patient
management in nonseminoma germ cells tumor. Cent European J Urol. 2013;66(3):271-2
11. Mackiewicz-Wysocka M, Zolnierek J, Wysocki PJ. New therapeutic options in systemic
treatment of advanced cutaneous melanoma. Expert Opin Investig Drugs. 2013 Feb;22(2):181-90.
12. Karczmarski J, Rubel T, Mikula M, Wolski J, Rutkowski A, Zagorowicz E, Dadlez M, Ostrowski
J. ”Pre-analytical-related variability influencing serum peptide profiles demonstrated in a mass
spectrometry-based search for colorectal and prostate cancer biomarkers.” Acta Biochim Pol.
2013;60(3):417-25
13. Wiechno P, Somer BG, Mellado B, Chłosta PL, Cervera Grau JM, Castellano D, Reuter C,
Stöckle M, Kamradt J, Pikiel J, Durán I, Wedel S, Callies S, André V, Hurt K, Brown J, Lahn M,
Heinrich B. A randomised phase 2 study combining LY2181308 sodium (survivin antisense
oligonucleotide) with first-line docetaxel/prednisone in patients with castration-resistant prostate
cancer. Eur Urol. 2014 Mar;65(3):516-20. doi: 10.1016/j.eururo.2013.10.039. Epub 2013 Nov 6.
14. Wiechno P, Kalinowski T, Itrych B, Sikora-Kupis B, Demkow T, Karwański M.Prognostic
factors in patients undergoing lymphadenectomy for squamous cell carcinoma of the penis. Urol
Int. 2014;92(2):194-201. doi: 10.1159/000353095. Epub 2013 Sep 17
19
1.5. Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Maciej Krzakowski
Struktura Kliniki:
Oddział Zabiegowy i Oddział Zachowawczy
• Oddział Zabiegowy (A) – 25 łóżek
* 19 łóżek w salach chorych
* Sala Intensywnej Opieki Pooperacyjnej - 6 łóżek
* Pracownia Bronchoskopii
* Pracownia Spirometrii
• Oddział Zachowawczy – 35 łóżek.
Przychodnia – 4 Gabinety (1 – Gabinet Zabiegowy, 3 – Gabinety Zachowawcze)
Sprzęt diagnostyczno-terapeutyczny :
* System wideobronchoskopowy Olympus EVIS Exera III z 9 wideobronchoskopami
oraz zestawem do ultrasonografii endobronchialnej EBUS z procesorem
ultrasonograficznym EU-ME1 z dwoma aparatami EBUS
* System wideotorakoskopowy STORZ z kamerą DCI D1 IMAGE1( 4) z możliwością
wykonywania wideotorakoskopii i wideomediastinoskopii oraz tor wizyjny fullHDTV
Olympus do wideotorakoskopii
* System laserowy Nd:YAG 1318nm
* System laserowy Nd:YAG 1064nm
* System endoskopowy do badań autofluorescencji Olympus EVIS LUCERA
Pracownicy Kliniki i ich funkcje
Dr n. med. Maciej Głogowski – – St. Asystent - Kierownik Oddziału Zabiegowego
Dr n. med. Łukasz Talarek – St. Asystent
Lek Maciej Turski – Asystent
Lek. Robert Włodarczyk – St. Asystent
Dr n. med. Mariusz Żmijewski – St. Asystent
Dr n. med. Dariusz Wąsowski – St. Asystent
Dr hab. n. med. Dariusz M. Kowalski, prof. nadzw. – Kierownik Oddziału Zachowawczego
Dr n. med. Wiesław Lasota - – St. Asystent
Lek. Paweł Badurak – St. Asystent
Lek. Anna Janowicz-Żebrowska – St. Asystent
Lek. Piotr Jaśkiewicz – St. Asystent
Lek. Magdalena Knetki-Wróblewska - St. Asystent
Dr n. med. Marta Olszyna-Serementa – St. Asystent
Dr n. med. Adam Płużański – St. Asystent Naukowy
Lek. Kinga Winiarczyk – St. Asystent
Lek. Katarzyna Zajda – St. Asystent
Lek. Karol Chojnowski – Rezydent
Lek. Barbara Grandys – Rezydent
Lek. Aleksandra Piórek – Rezydent
Lek. Sylwia Tabor – Rezydent
Lek. Łukasz Warda - Rezydent
Lek. Maja Wasylecka-Morawiec - Rezydent
Lek. Magdalena Zaborowska-Szmit – Rezydent
Lek. Radosław Serek – Rezydent
Lek. Agata Djaczenko - Rezydent
20
Najważniejsze kierunki działalności naukowej
1. Chirurgiczne leczenie pierwotnych nowotworów płuca:
1. optymalizacja zasad oceny zasięgu (stopnia zaawansowania);
2. opracowanie wskazań i zasad resekcji miąższu płucnego w poszczególnych typach
histologicznych oraz stopniach zaawansowania;
3. ustalenie wartości metod rekonstrukcji ubytków ściany klatki piersiowej;
4. optymalizacja kojarzenia chirurgicznego leczenia z innymi metodami w poszczególnych
typach histologicznych oraz stopniach zaawansowania;
5. identyfikacja czynników o istotnym znaczeniu dla długoletniego przeżycia po wyłącznym
leczeniu chirurgicznym oraz postępowaniu skojarzonym.
2. Chirurgiczne leczenie przerzutów innych nowotworów do płuc:
• optymalizacja metod wczesnego rozpoznawania przerzutów innych nowotworów do płuc;
• optymalizacja metod skojarzonego leczenia chorych z przerzutami innych nowotworów do
płuc;
• identyfikacja czynników o istotnym znaczeniu dla długoletniego przeżycia po wyłącznym
leczeniu chirurgicznym oraz postępowaniu skojarzonym z wykorzystaniem informacji
międzynarodowego rejestru przerzutów do płuc.
3. Skojarzone leczenie neuroendokrynnych nowotworów o umiejscowieniu w klatce piersiowej.
4. Skojarzone leczenie nowotworów śródpiersia (szczególnie – pierwotne nowotwory grasicy).
5. Uzupełniające leczenie przedoperacyjne i pooperacyjne pierwotnych nowotworów płuca:
• opracowanie wskazań i zasad pooperacyjnej i przedoperacyjnej chemioterapii w
poszczególnych typach histologicznych oraz stopniach zaawansowania;
• opracowanie wskazań i zasad pooperacyjnej radioterapii w poszczególnych typach
histologicznych oraz stopniach zaawansowania;
• ocena wartości nowych metod pooperacyjnego leczenia (chemioterapia i leczenie
ukierunkowane molekularnie).
• skojarzona radiochemioterapia pierwotnych nowotworów płuca:
• opracowanie wskazań i zasad kojarzenia radioterapii i chemioterapii w
niedrobnokomórkowym raku płuca o zaawansowaniu miejscowym;
• ocena wartości nowych leków cytotoksycznych oraz ukierunkowanych molekularnie w
skojarzeniu z radioterapią w niedrobnokomórkowym raku płuca o zaawansowaniu
miejscowym;
• optymalizacja wskazań i zasad kojarzenia radioterapii i chemioterapii w drobnokomórkowym
raku płuca o zaawansowaniu ograniczonym;
• opracowanie wskazań i zasad elektywnego napromieniania mózgu w drobnokomórkowym
raku płuca o zaawansowaniu ograniczonym;
• ocena nowych możliwości kojarzenia radioterapii z chemioterapią i leczeniem
ukierunkowanym molekularnie w niedrobnokomórkowym raku płuca o zaawansowaniu
miejscowym.
6. Chemioterapia i leczenie ukierunkowane molekularnie pierwotnych nowotworów płuca:
• optymalizacja wskazań i zasad farmakologicznego leczenia pierwszej linii
niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium uogólnienia lub nawrotu miejscowego;
• optymalizacja
podtrzymującego
leczenia
po
chemioterapii
pierwszej
linii
niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium uogólnienia lub nawrotu miejscowego;
• ocena nowych możliwości farmakologicznego leczenia drugiej linii drobnokomórkowego raka
płuca i niedrobnokomórkowego raka płuca;
• optymalizacja kojarzenia chemioterapii i leczenia ukierunkowanego molekularnie
niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium uogólnienia lub nawrotu miejscowego;
21
•
identyfikacja czynników rokowniczych i predykcyjnych – ze szczególnym uwzględnieniem
biomarkerów – w farmakologicznym leczeniu pierwszej oraz drugiej linii
niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium uogólnienia lub nawrotu miejscowego.
7. Chemioterapia złośliwego międzybłoniaka opłucnej.
8. Postępowanie wspomagające w nowotworach klatki piersiowej:
• leczenie przeciwwymiotne;
• przeciwdziałanie powikłaniom w obrębie błon śluzowych;
• przeciwdziałanie osteolizie;
• leczenie niedokrwistości;
• leczenie bólu.
9. Zadania badawcze prowadzone w Klinice Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej objęte Planem
Naukowym:
• Ocena wartości predykcyjnej stanu EGFR (ekspresja, amplifikacja, mutacja) w wycinkach
skórnych chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium zaawansowanym
leczonych inhibitorami kinazy tyrozynowej;
• Analiza czynników prognostycznych i predykcyjnych oraz toksyczności u chorych leczonych
erlotynibem z powodu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca (badanie
rozszerzone o protokół molekularny – ocena stanu EGFR);
• Ocena prognostyczna i predykcyjna znaczenia mutacji w genie kodującym syntazę
tymidylanową u chorych na zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca
poddawanych chemioterapii z udziałem pemetreksedu.
10. Współpraca z ośrodkami krajowymi:
• Umowa w sprawie utworzenia i zasad działania Sieci naukowej zawarta pomiędzy Instytutem
Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie a Centrum Onkologii-Instytutem im. Marii
Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Umowa zawarta: wrzesień 2012 – czas nieokreślony;
• Umowa o Współpracy Naukowej Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie
a Uniwersytetem Medycznym w Lublinie. Przedmiotem Umowy jest realizacja wspólnych
prac badawczych dotyczących badań w zakresie niedrobno komórkowego raka płuca. Umowa
zawarta: 30.01.2013 – czas nieokreślony.
Najważniejsze publikacje:
• Prognostic value of synaptophysin and chromogranin A expression in patients receiving palliative
chemotherapy for advanced non-small-cell lung cancer. Kowalski DM., Krzakowski M.,
Jaśkiewicz P., Olszewski W., Janowicz-Żebrowska A., Wojas-Krawczyk K., Krawczyk P.
Respiration 2013; 85 (4): 289-296.
• Corey J. Langer, Silvia Novello, Keunchil Park, Maciej Krzakowski, Daniel D. Karp, Tony Mok,
Rebecca J. Benner, Judith R. Scranton, Anthony J. Olszanski, and Jacek Jassem Randomized,
Phase III Trial of First-Line Figitumumab in Combination With Paclitaxel and Carboplatin
Versus Paclitaxel and Carboplatin Alone in Patients With Advanced Non–Small-Cell Lung
Cancer. J Clin Oncol 2014; 32(19): 2059-2066.
• Krzakowski M, Lucas Ch, Gridelli C.Fractionated scheme of oral vinorelbine as single-agent
therapy or in combination with cisplatin concomitantly with thoracic radiotherapy in stage III
non-small-cell lung cancer: dose-escalation phase I trial. Clin Lung Cancer 2014; 15(4): 266-273.
• Paweł Krawczyk, Tomasz Kucharczyk, Dariusz M. Kowalski, Tomasz Powrozek, Rodryg
Ramlau, Ewa Kalinka‑Warzocha, Kinga Winiarczyk, Magdalena Knetki‑Wroblewska, Kamila
Wojas‑Krawczyk, Katarzyna Kałakucka, Wojciech Dyszkiewicz, Maciej Krzakowski, Janusz
Milanowski.Polymorphisms in TS, MTHFR and ERCC1 genes as predictive markers in first‑line
platinum and pemetrexed therapy in NSCLC patients. J Cancer Res Clin Oncol 2014; 140: 20472057.
• Bennouna J, Havel L, Krzakowski M, Kollmeier J, Gervais R, Dansin E, Serke M, Favaretto A,
Szczesna A, Cobo M, Ciuffreda L, Jassem J, Nicolini M, Ramlau R, Amoroso D, Melotti B,
22
•
•
•
•
•
•
Almodovar T, Riggi M, Caux NR, Vaissière N, Tan EH Oral vinorelbine plus cisplatin as firstline chemotherapy in nonsquamous non-small-cell lung cancer: final results of an International
randomized phase II study (NAVotrial 01). Clin Lung Cancer. 2014;15(4):258-265.
Reck M, Kaiser R, Mellemgaard A, Douillard JY, Orlov S, Krzakowski M, von Pawel J,
Gottfried M, Bondarenko I, Liao M, Gann CN, Barrueco J, Gaschler-Markefski B, Novello S;
LUME-Lung 1 Study Group. Docetaxel plus nintedanib versus docetaxel plus placebo in patients
with previously treated non-small-cell lung cancer (LUME-Lung 1): a phase 3, double-blind,
randomised controlled trial. Lancet Oncol. 2014;15(2):143-55.
Krzakowski M1, Bennouna J, Dansin E, Kowalski D, Hiret S, Penel N, Favrel S, Tourani JM.
Phase I dose-escalation study of oral vinflunine in combination with erlotinib in pre-treated and
unselected EGFR patients with locally advanced or metastatic non-small-cell lung cancer. Cancer
Chemother Pharmacol. 2014;73(2): 231-236.
Kowalski DM, Knetki-Wróblewska M, Winiarczyk K, Jaśkiewicz P, Orłowski T, Langfort R,
Krzakowski M, Olszewski M.Analysis of treatment results in primary germ cell tumours with
mediastinal location: own experience. Pneumonol Alergol Pol. 2014;82(2):116-124.
Suresh S Ramalingam, Pasi A Jänne, Tony Mok, Kenneth O'Byrne, Michael J Boyer, Joachim
Von Pawel, Adam Pluzanski, Mikhail Shtivelband, Lara Iglesias Docampo, Jaafar Bennouna, Hui
Zhang, Jane Q Liang, Jim P Doherty, Ian Taylor, Cecile B Mather, Zelanna Goldberg, Joseph
O'Connell, Luis Paz-Ares. Dacomitinib versus erlotinib in patients with advanced-stage,
previously treated non-small-cell lung cancer (ARCHER 1009): a randomised, double-blind,
phase 3 trial. 2014. Lancet Oncol; 15: 1369–78.
Natale R, Blackhall F, Kowalski D, Ramlau R, Bepler G, Grossi F, Lerchenmüller C, PinderSchenck M, Mezger J, Danson S, Gadgeel SM, Summers Y, Callies S, André V, Das M, Lahn M,
Talbot D. Evaluation of antitumor activity using change in tumor size of the survivin antisense
oligonucleotide LY2181308 in combination with docetaxel for second-line treatment of patients
with non-small-cell lung cancer: a randomized open-label phase II study. J Thorac Oncol.
2014;9(11):1704-1708.
Novello S, Kaiser R, Mellemgaard A, Douillard JY, Orlov S, Krzakowski M, von Pawel J,
Gottfried M, Bondarenko I, Liao M, Barrueco J, Gaschler-Markefski B, Griebsch I, Palmer M,
Reck M; LUME-Lung 1 Study Group. Analysis of patient-reported outcomes from the LUMELung 1 trial: a randomised, double-blind, placebo-controlled, Phase III study of second-line
nintedanib in patients with advanced non-small cell lung cancer. Eur J Cancer. 2015; 51(3):317326.
Maciej Krzakowski - redaktor i współredaktor podręczników
1. J. Jassem, M. Krzakowski – Redaktorzy serii: Nowotwory układu moczowo-płciowego.
Praktyczny przewodnik dla lekarzy 2013. Wydawnictwo Via Medica.
2. J. Jassem, M. Krzakowski – Redaktorzy serii: Złośliwe nowotwory skóry. Praktyczny przewodnik
dla lekarzy 2013. Wydawnictwo Via Medica.
3. M. Krzakowski, K. Warzocha: Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w
nowotworach złośliwych - 2013. Wydawnictwo Via Medica.
4. J. Jassem, M. Krzakowski – Redaktorzy serii: Leczenie wspomagające w onkologii. Praktyczny
przewodnik dla lekarzy 2013. Wydawnictwo Via Medica.
5. J. Jassem, M. Krzakowski – Redaktorzy serii: Nowotwory klatki piersiowej. Praktyczny
przewodnik dla lekarzy 2013 (wydanie II). Wydawnictwo Via Medica.
6. J. Jassem, M. Krzakowski – Redaktorzy serii: Nowotwory układu pokarmowego. Praktyczny
przewodnik dla lekarzy 2014. Wydawnictwo Via Medica.
7. M. Krzakowski: Przerzuty nowotworowe w kościach. Wydawca PRIMOPRO, Warszawa 2014.
8. M. Krzakowski, P. Potemski, K. Warzocha, P. Wysocki: Onkologia kliniczna (tom I).
Wydawnictwo Via Medica, Gdańsk 2014.
23
1.6. Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Zbigniew I. Nowecki
Struktura Kliniki:
Oddział Zabiegowy – 33 łóżek
Oddział Zachowawczy – 24 łóżka
Przychodnia: 8 gabinetów (5 gabinetów chirurgicznych w tym: 3 gabinety badań i 2 gabinety
zabiegowe; 3 gabinety onkologii klinicznej – gabinety badań), gabinet konsultacyjny w Poradni
Genetycznej oraz Profilaktyki Chorób Piersi – CPN. Gabinety chirurgiczne i onkologii klinicznej
pracują w systemie pracy popołudniowej.
Pracownicy i ich funkcje
Oddział Zabiegowy
Dr n. med. Jacek Piechocki – Kierownik Oddziału Zabiegowego
Dr n. med. Sławomir Mazur
Dr n. med. Zbigniew Mentrak
Dr n. med. Maria Nagadowska
Dr n. med. Aleksander Grous
Dr med. Artur Szubert
Lek. Włodzimierz Kwiatkowski
Lek. Tadeusz Majewski
Lek Tomasz Majewski
Lek. Krzysztof Katana
Lek. Piotr Gierej
Odziała Zachowawczy
Lek. Jerzy Giermek – Kierownik Oddziału Zachowawczego
Dr hab. n. med. Anna Niwińska – profesor nadzwyczajny
Lek. Elżbieta Brewczyńska
Lek. Roman Dubiański
Lek. Ewa Glinka-Małaśnicka
Lek. Anna Górniak
Lek. Izabela Lemańska
Lek. Dorota Kwapisz
Lek. Halina Rudnicka
Lek. Renata Sienkiewicz-Kozłowska
Lek. Ewa Szombara
Lek. Anna Majstrak – Hulewska - rezydent
Lek. Katarzyna Pogoda
Lek. Marcin Maczkiewicz rezydent
Lek. Michał Kunkiel rezydent
Lek. Aleksandra Konieczna - rezydent
Opis działalności Kliniki z ostatnich trzech lat:
Klinika prowadzi diagnostykę i leczenie chorych na raka piersi we wszystkich stadiach
choroby. Zespół Kliniki składa się ze specjalistów w dziedzinie chirurgii onkologicznej, chirurgii
ogólnej, onkologii klinicznej, radioterapii, neurologii i patologii. Zespół Kliniki stale współpracuje
z innymi komórkami Centrum Onkologii w tym w szczególności z Zakładem Patologii, Pracownią
24
Mammografii, Zakładem Radiologii, Zakładem Medycyny Nuklearnej, Zakładem Rehabilitacji,
Zespołem Psychologów i z Wojewódzkim Ośrodkiem Badań Przesiewowych. Ze względu na swoją
strukturę i sposób zorganizowania pracy Klinika spełnia wymogi stawiane specjalistycznym
ośrodkom diagnostyki i leczenia raka piersi.
Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej należy do SenoNetwork
międzynarodowej organizacji skupiającej specjalistyczne ośrodki diagnostyki i leczenia raka piersi.
W 2012 roku w Klinice hospitalizowano 7768 chorych, w 2013 roku chorych 5063 a w
2014 13498 chorych.
Zespół Kliniki aktywnie uczestniczy w 10 tematach z planu naukowego 2013 oraz prowadzi
zajęcia ze studentami WUM.
Podstawowym zadaniem Kliniki jest prowadzenie wszelkich działań zmierzających do
poprawy wyników leczenia chorych na raka piersi w województwie mazowieckim i całej Polsce.
Zadanie to realizowane jest przez stworzenie systemu wielospecjalistycznej opieki nad chorymi,
prowadzenie badań naukowych, udziału w programach profilaktycznych, prowadzeniu działalności
edukacyjnej, zarówno dla lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia jak i dla
całego społeczeństwa. Celem działania Kliniki jest utworzenie w Polsce sieci specjalistycznych
ośrodków diagnostyki i leczenia raka piersi odpowiadających wymogom stawianym przez
Parlament Europejski.
Cały zespół Kliniki skoncentrowany jest wokół działań na rzecz realizacji wymienionych
celów.
Decyzje terapeutyczne dotyczące chorych pozostających pod opieką Kliniki zapadają w oparciu o
stale aktualizowane zalecenia na posiedzeniach wielodyscyplinarnych (MDT). Regularnie
odbywają się konferencje histokliniczne, posiedzenia radiologiczne oraz posiedzenia poświęcone
omówieniu problemów związanych z leczeniem poszczególnych chorych. Przyjęty system działania
umożliwia podejmowanie decyzji o skojarzonym leczeniu z zastosowaniem różnych metod.
Wyniki leczenia uzyskiwane w Klinice nie odbiegają od wyników uzyskiwanych w
czołowych ośrodkach europejskich zajmujących się diagnostyką i leczeniem chorych na raka piersi.
W Klinice leczenie podejmowane jest zgodnie z zaawansowaniem choroby i współczesną
wiedzą. Leczenie chirurgiczne prowadzone w Klinice obejmuje szerokie spektrum zabiegów.
Prowadzimy leczenie oszczędzające pierś, klasyczną zmodyfikowaną mastektomię, mastektomię z
zaoszczędzeniem skóry. Jako pierwsi w Polsce wprowadziliśmy biopsję węzła wartowniczego.
Klinika ma największe w naszym kraju doświadczenie w wykonywaniu tych zabiegów. Klinice
prowadzone są zabiegi odtwórcze zarówno jednoczasowe jak i odroczone. Wykonywane są zabiegi
rekonstrukcyjne z tkanek własnych jak również zabiegi z użyciem endoprotez. W Klinice
zainicjowano zabiegi onkoplastyczne jako element leczenia oszczędzającego. W ostatnim okresie
zainicjowano operacje odtwórcze z wykorzystaniem autogennej tkanki tłuszczowej oraz komórek
macierzystych uzyskiwanych z tejże tkanki. W Klinice wykonywane są zabiegi z zaoszczędzeniem
brodawki i otoczki ze śródoperacyjną radioterapią.
Decyzje o leczeniu systemowym podejmowane są w oparciu o biologiczne cechy guza. W
zależności od stwierdzenia występowania receptorów estrogenowych, receptora HER2 i receptora
progestagenowego podejmowane są decyzje o wdrożeniu terapii systemowej. Chemioterapia
stosowana jest w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe. Nowe leki i nowe sposoby
prowadzenia terapii wprowadzane są niezwłocznie po ich merytorycznym zweryfikowaniu.
Leczenie promieniami prowadzone jest zarówno jako integralna część leczenia radykalnego jak i
jako leczenie paliatywne. Klinika współpracuje z ośrodkami opieki paliatywnej i hospicjum.
Klinika współpracuje stale z kilkoma międzynarodowymi organizacjami:
- Cancer International Resarch Group.
Do najistotniejszych badań wykonanych we współpracy z tą grupą należą triale związane z
wprowadzaniem trastuzumabu u chorych na HER2 dodatniego raka piersi. Badania te przyczyniły
się do tworzenia międzynarodowych standardów i uzyskania rejestracji. Drugim intensywnie
badanym lekiem w ramach badań tej grupy jest bewacyzumab.
25
-Oxford University.
Udział w badaniu „Adjuvant tamoxifen longer against shorter” oraz regularne uczestnictwo w
spotkaniach Early Breast Cancer Trialists' Collaborative Group. -Fundazione Michelangelo. Jest to
międzynarodowa grupa zarejestrowana w Mediolanie i działająca w oparciu o Instituto Tumori.
Prowadzone w ramach tej grupy badania dotyczyły leczenia neoadjuwantowego.
-Central European Cooperative Oncology Group ( CECOG).
Badania nad różnymi systemami leczenia systemowego. Ostatnio nad skutecznościa bewacyzumabu
u chorych na uogólnionego raka piersi.
-Grupa BIG. Udział w dużych trialach dotyczących hormonoterapii w leczeniu uzupełniającym.
Badanie BIG-FEMTA
-Nottingham University.
Udział w europejskim projekcie ONCOPOOL dotyczącym przydatności indeksu terapeutycznego
oraz porównania wyników uzyskiwanych w różnych europejskich klinikach.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat:
1. Bielinska B, Gaj P, Kluska A, Nowakowska D, Balabas A, Dabrowska M, Niwinska A,
Gruchota J, Zub R, Skasko E, Steffen J, Ostrowski J, Siedlecki JA. Association of the
BRCA1 promoter polymorphism rs11655505 with the risk of familial breast and/or ovarian
cancer. Fam Cancer. 2013;12(4):691-8.
2. Duchnowska R, Wysocki P, Korski K, Czartoryska-Arłukowicz B, Niwińska A, Marlena
Orlikowska, Barbara Radecka, Maciej Studzinski, Regina Demlova, Barbara Ziolkowska, Monika
Merdalska, Lukasz Hajac, Paulina Mysliwiec, Dorota Zuziak, Sylwia Debska, Istvan Lang, Malgorzata
Foszczynska-Kloda, Anna Kowalczyk, Wojciech Biernat, Jacek Jassem, Central and East European
Oncology GroupImmunohistochemical (IHC) prediction of lapatinib efficacy in HER2positive advanced breast cancer patients. J Clin Oncol 32:5s, 2014 (suppl; abstract number 639)
3. Gałecki J, Nagadowska M, Pieńkowski T, Michalski W, Grudzień-Kowalska M, HicerGrzenkowicz J, Niwińska A, Chmielewski R, Mentrak Z, Piechocki J, Towpik E. Przeżycie
i czynniki prognostyczne u chorych na wczesnego raka piersi po leczeniu oszczędzającym w
dwóch okresach leczenia: przed i po wprowadzeniu łagodnej hipofrakcyjnej radioterapii i
zintensyfikowanej chemioterapii pooperacyjnej. Nowotwory 2012;62:85-93
4. Ledwoń JK, Hennig EE, Maryan N, Goryca K, Nowakowska D, Niwińska A, Ostrowski J.
Common low-penetrance risk variants associated with breast cancer in Polish women. BMC
Cancer. 2013; 30;13:510.
5. Niwińska A, Rudnicka H, Murawska M. Breast cancer leptomeningeal metastasis:
propensity of breast cancer subtypes for leptomeninges and the analysis of factors
influencing survival. Med Oncol. 2013;30(1):408.
6. Niwińska A, Rudnicka H, Murawska M. Breast Cancer Leptomeningeal Metastasis:
The Results of Combined Treatment and the Comparison of Methotrexate and Liposomal
Cytarabine As Intra-Cerebrospinal Fluid Chemotherapy. Clin Breast Cancer. 2014 Aug 22.
pii: S1526-8209(14)00157-8. doi: 10.1016/j.clbc.2014.07.004. 2015 Feb;15(1):66-72
IF=2.628
7. Pogoda K, Lemańska I, Górniak A, Piechocki J. opis przypadku PTOK 2014: 2014.
Hormonoterapia u chorej na luminalnego raka piersi. Onkologia w Praktyce Klinicznej
10(supl. D):42.
8. Piechocki J. - „Mastektomia podskórna z zachowaniem otoczki i brodawki,
napromienianiem wiązką elektronów otoczki i brodawki wraz z natychmiastową
rekonstrukcją piersi u kobiet chorych na raka piersi – ocena wczesnych wyników”,
Nowotwory Journal of Oncology Tom 64, Suplement 1, Rok 2014
9. Piotr Rutkowski, Piotr J. Wysocki, Zbigniew I. Nowecki, Lidia Rudnicka, Anna
Nasierowska- -Guttmejer, Jacek Fijuth, Ewa Kalinka-Warzocha, Tomasz Świtaj, Marek
Wojtukiewicz, Wojciech Zegarski, Arkadiusz Jeziorski, Krzysztof Krzemieniecki, Renata
Zaucha, Emilia Filipczyk-Cisarż, Krzysztof Herman, Maciej Krzakowski. Czerniaki skóry
26
— zasady postępowania diagnostyczno- terapeutycznego w 2013 roku. Dermatology Review
/ Przeglad Dermatologiczny. 2013, Vol. 100 Issue 1, p1-15. 15p.
10. Pogoda K, Niwińska A, Murawska M, Pieńkowski T. Analysis of pattern, time and risk
factors influencing recurrence in triple-negative breast cancer patients. Med Oncol.
2013;30(1):388.
11. Pogoda K., Lemańska I, Niwińska A, Nowecki ZI. Uzupełniająca chemioterapia u chorych
na niezaawansowanego raka piersi – obecny stan wiedzy. Onkologia w Praktyce Klinicznej
2014; 10: 2: 89-102.
12. Pogoda Katarzyna, Niwińska Anna, Murawska Magdalena, Olszewski Wojciech, Nowecki
Zbigniew. 2014. The outcome of special histologic types of triple-negative breast cancer
(TNBC). Journal of Clinical Oncology 32:5s (suppl; abstr 1122).
13. S. Mazur – Mastektomia podskórna z zachowaniem otoczki i brodawki, napromienianiem
wiązków elektronów otoczki i brodawki wraz z natychmiastową rekonstrukcją piersi u
kobiet chorych na raka piersi – ocena wczesnych wyników, Nowotwory Tom 64 Suplement
1 Rok 2014 str. 7
14. Zdzienicki M, Rutkowski P, Nowecki ZI, van Akkooi AC, Michej W, Dziewirski W, Switaj
T, Pieńkowski A, Sałamacha M, Bylina E, Eggermont AM. The analysis of the outcomes
and factors related to iliac-obturator involvement in cutaneous melanoma patients after
lymph node dissection due to positive sentinel lymph node biopsy or clinically detected
inguinal metastases. Eur J Surg Oncol. 2013; 39 (3): 304-10.
27
1.7. Klinika Nowotworów Układu Chłonnego
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. med. Jan Walewski
Struktura Kliniki
1. Oddział Intensywnej Opieki Hemato-Onkologicznej (K6A)
2. Oddział Pobierania i Przeszczepiania Komórek Krwiotwórczych (K6C)
3. Oddział Zachowawczy (K6B)
Struktura organizacyjna K6 (54 łóżka)
Kierownik Kliniki
Z-ca Kierownika Kliniki
Pielęgniarka Oddziałowa
K6A (24 łóżka)
60 chorych/m
K6B (30 łóżek)
K6C (4 łóżka) →+2 Pododdział 1-dniowy
4 chorych/m
300 chorych/m
Kierownik K6A
250 ch/m
Kierownik K6B
Starsza Pielęgniarka Koordynujaca
Starsza Pielęgniarka Koordynujaca
Pielęgniarka Zabiegowa
Pielęgniarka Zabiegowa, Pielęgniarka kodująca leki
Pielęgniarka Zabiegowa Aferezy - 1
Pielęgniarka Zabiegowa Naukowa - 2
POR - 9
POR - 5
POR - 6
POR - 10
K6A
K6B
K6C
POR
Oddział Intensywnej Opieki Hemato-Onkologicznej
Oddział Zachowawczy (pododdział RT 8 łóżek)
Oddział Pobierania i Przeszczepiania Komórek Krwiotwórczych
Pielęgniarka Odcinkowa w systemie Rotacyjnym
Pracownicy Kliniki i ich funkcje
– Dr n. med. Janusz Meder – adiunkt, Kierownik Oddziału Zachowawczego, nadzór nad
gospodarką lekami, nadzór nad rozliczeniami świadczeń zdrowotnych
– Mgr piel. Katarzyna Nowak-Rzepko – Pielęgniarka Oddziałowa
– Dr n. med. Joanna Romejko-Jarosińska – adiunkt, Koordynator Oddziału Intensywnej Opieki
Hemato-Onkologicznej, nadzór nad gospodarką krwią, nadzór nad kalendarzem aferez i
procedur przeszczepowych, nadzór nad gospodarką lekami, nadzór nad podprocesem
Zarządzania Kliniką w Zintegrowanym Systemie Zarządzania, nadzór nad rozliczeniami
świadczeń zdrowotnych
– Dr n. med. Lidia Popławska – asystent naukowy, nadzór nad gospodarką krwią, nadzór nad
gospodarką lekami, nadzór nad rozliczeniami świadczeń zdrowotnych
– Dr n. med. Anna Dąbrowska-Iwanicka – adiunkt, Koordynator Pododdziału Usług
Medycznych Hospitalizacji Jednodniowej, nadzór nad monitorowaniem i profilaktyką
zakażeń szpitalnych, nadzór nad gospodarką lekami, nadzór nad grafikiem przychodni, nadzór
nad rozliczeniami świadczeń zdrowotnych, prowadzenie zajęć ze studentami
– Dr Elżbieta Wojciechowska-Lampka – asystent naukowy, nadzór nad ruchem chorych w
Klinice i listą oczekujących
– Dr n. med. Ewa Paszkiewicz-Kozik – adiunkt, koordynacja seminariów patologicznoklinicznych, nadzór i aktualizacja baz danych chorych leczonych w Klinice, nadzór nad
realizacją programów lekowych dla chłoniaków
28
– Dr n. med. Iwona Wyleżoł – adiunkt, nadzór nad procedurami leczenia żywieniowego, nadzór
nad ruchem chorych w Klinice, prowadzenie zajęć ze studentami
– Dr n. med. Anna Borawska – st. asystent, nadzór nad gospodarką krwią
– Dr Monika Świerkowska-Czeneszew – st. asystent, nadzór nad monitorowaniem i
profilaktyką zakażeń szpitalnych, prowadzenie zajęć ze studentami
– Dr Łukasz Targoński – st. asystent, nadzór nad gospodarką środkami odurzającymi, nadzór
nad aktualizacją bazy danych przeszczepień
– Dr Michał Szymczyk – mł. asystent, nadzór nad gospodarką środkami odurzającymi
– Dr Barbara Brzeska – st. asystent, nadzór nad gospodarką lekami, koordynacja i realizacja
procedur napromieniania całego ciała (TBI)
– Dr Włodzimierz Osiadacz – asystent naukowy, koordynacja i realizacja procedur
napromieniania całego ciała (TBI)
– Dr Beata Ostrowska – st. asystent, koordynacja programów leczenia chłoniaków/białaczek
limfoblastycznych, sekretarz posiedzeń wielodyscyplinarnych (MDT)
– Dr Katarzyna Domańska-Czyż – asystent naukowy, koordynacja programów leczenia
chłoniaka Burkitta, sekretarz posiedzeń wielodyscyplinarnych (MDT)
– Dr Michał Osowiecki – st. asystent, koordynator badań klinicznych KNUCH
– Dr n. med. Agnieszka Druzd-Sitek – asystent naukowy, nadzór nad realizacją programów
lekowych dla szpiczaka plazmocytowego, prowadzenie zajęć ze studentami
– Dr n. med. Joanna Tajer – asystent naukowy
– Dr Robert Konecki – asystent
– Dr Justyna Owczarek-Kaczmarek – mł. asystent
– Dr Ewa Mróz – mł. asystent-rezydent
– Dr Marcin Szymański – mł. asystent-rezydent
– Dr hab. n. med. Joanna Góra-Tybor – st. asystent, konsultant hematolog
– Dr hab. n. med. Krzysztof Jamroziak – st. asystent, konsultant hematolog
– Lic. piel. Mirosława Czupryniak – st. pielęgniarka koordynująca
– Lic. piel. Anna Hałas-Żaboklicka - st. pielęgniarka koordynująca
– Lic. piel. Anna Molik – st. pielęgniarka wyk. zadania piel. zabiegowej
– St. piel. Karolina Jurków - st. pielęgniarka wyk. zadania piel. zabiegowej
– St. piel. Monika Zielińska - st. pielęgniarka wyk. zadania piel. zabiegowej
– Mgr piel. Renata Wnorowska – st. piel. wyk. zadania piel. zabiegowej kodującej leki
– Lic. pedagogiki Gabriela Zaleśkiewicz-Pietrzak - st. pielęgniarka wyk. zadania piel.
badawczej
– Lic. piel. Magdalena Barbasiewicz - st. pielęgniarka wyk. zadania piel. badawczej
Doktoranci
– Katarzyna Domańska-Czyż
Temat: Ocena programów chemioterapii o różnym stopniu intensywności u chorych na
chłoniaka Burkitta i chłoniaka rozlanego z dużych komórek B leczonych w Centrum
Onkologii – Instytucie w latach 1996-2007.
– Beata Ostrowska
Temat: Ocena programów leczenia przeciw-białaczkowego oraz klinicznych i laboratoryjnych
czynników rokowniczych u chorych na chłoniaki/białaczki z komórek T/NK, leczonych w
Centrum Onkologii-Instytucie w latach 1986-2006.
– Włodzimierz Osiadacz
Temat: Kliniczna przydatność modelu ilościowej oceny wczesnej kardiotoksyczności leczenia
u chorych na nowotwory układu chłonnego.
– Michał Szymczyk
Temat: Optymalizacja leczenia chorych na chłoniaka z komórek płaszcza w Centrum
Onkologii-Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie
29
– Michał Osowiecki
Pierwotne chłoniaki mózgowia – ocena metod leczenia w ewolucji od 2000 r.
Opis działalności Kliniki z ostatnich trzech lat
W okresie ostatnich 3 lat, do Kliniki zgłaszało się średnio ponad 600 nowych chorych rocznie, w
70% uprzednio nieleczonych, z których największą grupę – ok. 30%, stanowili chorzy na rzadkie
rodzaje chłoniaków wymagający wysoce specjalistycznego leczenia, następnie – chorzy na
najczęstszą u dorosłych postać chłoniaka agresywnego DLBCL (rozlany z dużych komórek B) – ok.
30%, chorzy na chłoniaka Hodgkina (HL) – ok. 20% oraz chorzy na inne rodzaje chłoniaków – ok.
20%. Około 30% chorych zgłaszało sie z powodu niepowodzenia leczenia w innych ośrodkach.
Znaczna część chorych pochodziła spoza Mazowsza.
W latach 2012-2014 wykonano 173 procedury autotransplantacji u 170 chorych na chłoniaka
Hodgkina (29%), szpiczaka plazmocytowego (26%), chłoniaka z komórek płaszcza (20%), chłoniaka
rozlanego z dużych komórek B (17%) i inne chłoniaki (8%). U 17 chorych procedurę
autotransplantacji wykonano powtórnie. Do grudnia 2014 r. łącznie wykonano 724 procedur autoHCT. W latach 2012-2014 nie było powikłań śmiertelnych procedury (TRM-0) w okresie
okołoprzeszczepowym (do 100 dni). Do grudnia 2014 r. wykonano aferezy komórkowe łącznie u 950
chorych, a w okresie 2012-2014, 573 aferezy u 189 chorych. Przeżycie 5-letnie, całkowite i wolne od
progresji, wynosi, odpowiednio, 64% (95%C.I. 61%, 69%) i 53% (95% C.I. 49%, 57%).
W czerwcu 2011 r. zostało zakończone badanie kliniczne nad optymalizacją leczenia chorych
na BL prowadzone w Klinice w ramach europejskiego konsorcjum European Leukemia Network
(ELNet) w ścisłej współpracy z German Multicentre ALL Study Group. Centrum Onkologii jest
uczestnikiem kontraktowym tego konsorcjum (Participant No. 60). Program ten (GMALL BALL/NHL 2002) zawiera naprzemienne cykle 5-dniowej intensywnej chemioterapii z
frakcjonowanymi lekami alkilującymi, metrotreksatem w średniej dawce, cytarabiną w wysokich
dawkach, przeciwciałem anty-CD20 (rituximab) i leczeniem dokanałowym. Wyniki analizy
przejściowej tego badania są najbardziej obiecujące pod względem skuteczności i tolerancji spośród
prezentowanych dotychczas na świecie wyników u dorosłych i wskazują na istotne znaczenie
skojarzenia średnich dawek metotreksatu i wysokich dawek cytarabiny oraz rituximabu u chorych o
wysokim ryzyku. Spośród 23 chorych na BL leczonych w Klinice, wszyscy (100%) uzyskali CR,
przeżycie 3-letnie wynosi 100%, a śmiertelność zależna od leczenia – 0. Program ten jest również
stosowany w Klinice u chorych na pierwotne chłoniaki śródpiersia (PMBL). Przeżycie 3-letnie PFS i
OS wynosi u 42 chorych, odpowiednio, 90% i 97%. Wyniki tego badania obejmującego 363 chorych,
największą z dotychczas publikowanych grup chorych na BL, w której chorzy leczeni w naszej
Klinice stanowią największą grupę spośród 98 ośrodków uczestniczących, zostały opublikowane
(Hoelzer D, Walewski J i wsp., Blood 2014; 124: 3870-79). Wyniki te wskazują na wysoką
aktywność intensywnej naprzemiennej immunochemioterapii (GMALL B-ALL/NHL 2002) w tej
grupie chorych – blisko 90% całkowitych remisji i 5-letnie przeżycie całkowite wynoszące w całej
grupie chorych 80%.
Także w ramach konsorcjum European Leukemia Net (European Working Group ALL) i we
współpracy z zespołem prof. Dietera Hoelzera z Uniwersytetu Frankfurckiego, jest prowadzone
wieloletnie badanie prospektywne nad optymalizacja leczenia chorych na chłoniaki limfoblastyczne,
drugą co do częstości, obok chłoniaka Burkitta, grupę nowotworów skrajnie agresywnych ludzi
młodych. W porównaniu z historyczną grupą kontrolną obejmującą chorych leczonych
konwencjonalnie w Instytucie Onkologii przed 1986 r., program ten umożliwił poprawę
prawdopodobieństwa wyleczenia o ponad 30% (z poniżej 20% do ponad 50%). Badanie to jest stale
rozwijane i poszerza sie o nowe elementy, m.in. o analizę immunofenotypowych czynników
rokowniczych i predykcyjnych, prowadzoną w ścisłej współpracy z Pracownią Cytometrii
Przepływowej Zakładu Patologii Centrum Onkologii oraz o badania nowych podejść w leczeniu
chorych wysokiego ryzyka i w fazie nawrotu. Ostatnio zidentyfikowano podgrupę fenotypową o
30
szczególnie wysokim ryzyku (CD2-, CD56+), a wyniki prezentowano w formie prezentacji ustnej (J.
Walewski i wsp.) na dorocznym sympozjum European Leukemia Net w Mannheim w lutym 2014r.
Dzięki wieloletniej współpracy Kliniki z międzynarodową grupą badawczą chłoniaka z
komórek płaszcza, w 2004 r. doszło do zawarcia kontraktu między Centrum Onkologii a konsorcjum
European Mantle Cell Lymphoma Network, koordynowanym przez Uniwersytet w Monachium i
włączenia naszego zespołu, jako jedynego w Polsce, do programu badań klinicznych i translacyjnych
tej grupy, w tym do 2 badań klinicznych fazy III, do których włączyliśmy 55 chorych jako trzeci
najlepiej rekrutujący ośrodek w tej grupie, a także – do nawiązania ścisłej współpracy w zakresie
patologii. Wyniki tych badań, które zakończyły już rekrutację chorych ze względu na wystąpienie
znamiennych różnic czasu przeżycia między ramionami badawczymi i kontrolnymi, były
prezentowane na zjeździe ASH w 2010 r. Doroczna, 10 konferencja EMCL Network odbyła się w
Warszawie (organizator – J. Walewski) i miała istotne znaczenie ze względu na ogłoszenie
pierwszych wyników 2 badań III fazy, które uzasadniają zamknięcie rekrutacji chorych i które
przyczynią się do optymalizacji leczenia chorych na MCL. Wyniki badania fazy III u chorych
starszych zostały opublikowane w piśmie New England Journal of Medicine w 2012 r., wyniki
analogicznego badania fazy III u chorych młodszych poddanych konsolidacji mieloablacyjnej zostały
złożone do druku także w piśmie New England Journal of Medicine.
W latach 2005-2014 zespół Kliniki prowadził współpracę w ramach PLRG z holenderskobelgijską grupą hemato-onkologiczną HOVON, przede wszystkim w zakresie przygotowania i
przeprowadzenia badania międzynarodowego fazy III (HOVON CLL 68) u chorych na PBL o
wysokim ryzyku cytogenetycznym z zastosowaniem alemtuzumabu (AFC vs FC). Badanie to,
którego koordynatorem krajowym jest J. Walewski, zostało zrealizowane z udziałem kilku ośrodków
PLRG, a wyniki ostatnio opublikowane w Blood 2014; 123: 3255-62.
Zespół Kliniki odgrywa wiodącą rolę w realizacji badania fazy III Polskiej Grupy Badawcej
Chłoniaków (koordynator – J. Walewski), którego celem jest ustalenie optymalnego programu
chemioterapii (CHOP czy CVP) do stosowania łącznego z przeciwciałem. Badanie to (PLRG-4)
angażuje 14 ośrodków w Polsce, z których nasza Klinika wykazuje największą aktywność (22% całej
rekrutacji). Rekrutacja została zakończona w czerwcu 2012 r., a wstępne wyniki były prezentowane
na zjeździe 12 International Conference on Malignant Lymphoma w Lugano 20.06.2013 r. Obecnie
przygotowywany jest raport końcowy badania i publikacja.
Klinika jest również ośrodkiem koordynującym badanie fazy II PLRG-8 dotyczące oceny
oryginalnego programu immunochemioterapii O-IVAC (ofatumumab + IVAC) u chorych na
nawrotowe i oporne chłoniaki DLBCL nie kwalifikujących się do autotransplantacji komórek CD34.
W badaniu uczestniczy 7 ośrodków polskich, od początku rekrutacji w 2012 r. włączono 66
pacjentów z planowanych 77, w większości chorych z Kliniki.
Klinika uczestniczy w badaniu obserwacyjnym PLRG, którego celem jest standardyzacja
kryteriów wczesnej oceny odpowiedzi chłoniaka Hodgkina metodą PET/CT po 1 cyklu ABVD.
Obecnie przygotowywany jest raport końcowy tego badania. Grupa Chłoniakowa EORTC
powierzyła Klinice organizację spotkania Grupy, które odbyło się w Warszawie w dn. 15-16.03.2014
r. (organizator – J. Walewski przy współpracy Via Medica).
Klinika realizuje wysokospecjalistyczne procedury napromieniania wielkopolowego w
ramach programu leczenia skojarzonego chorych na chłoniaka Hodgkina, napromienianie całego
ciała (TBI) – w ramach przygotowania do procedur transplantacyjnych zgodnie z protokołem
międzynarodowym EMCL Network, napromieniania połowy ciała (HBI) – ze wskazań
indywidualnych. W trakcie opracowania jest technika napromieniania całej skóry (TSI).
Wprowadzono również technikę IMRT (Intensity Modulated RT) w leczeniu chłoniaków
umiejscowionych w okolicy głowy i szyi.
Wieloletnia współpraca Kliniki z Zakładem Immunologii Nowotworów (prof. S. Markowicz),
koncentruje się na komórkach dendrytycznych. Zakończono prospektywne badanie kliniczne nad
zastosowaniem immunoterapii adjuwantowej opartej o komórki dendrytyczne u chorych na chłoniaki
przewlekłe. Wyniki analiz przejściowych były prezentowane na zjazdach międzynarodowych, m.in.
American Society of Hematology, EBMT, American Society of Clinical Oncology oraz licznych
31
krajowych. Publikacja końcowa w przygotowaniu (S. Markowicz). Wyniki badania wpływu komórek
regulatorowych (Treg) na komórki chłoniaka in vitro były prezentowane w formie prezentacji ustnej
na zjeździe EBMT w Londynie w kwietniu 2013 r. Publikacja końcowa w przygotowaniu.
Realizowano liczne badania kliniczne fazy I/II lub III dotyczące nowych leków lub nowych
zastosowań leków zarejestrowanych: ofatumumab, alemtuzumab, inhibitory deacetylaz (romidepsin,
panobinostat, resminostat), bortezomib, carfilzomib, lenalidomid, brentuximab vedotin, idelalisib,
ibrutynib.
Łącznie, realizowano 38 kontrolowanych badań klinicznych, w tym 5 badań inicjowanych
przez badaczy.
Zespół Kliniki przyczynił się do 6 prezentacji ustnych i 5 prezentacji plakatowych na
międzynarodowych konferencjach naukowych (ASH, EBMT, ESMO, ELNet, PTOK) w 2014 r.
W 2014 r. przygotowano ofertę Centrum Onkologii – Instytutu dla Ministerstwa Zdrowia w
konkursie na wykonawców prac remontowo-budowlanych w ramach Narodowego Programu
Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej. Oferta została przyjęta przez MZ – w zakresie projektowym
w całości, w zakresie prac remontowo-modernizacyjnych w Klinice w 85% wnioskowanych środków
na główną część projektu.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Hoelzer D, Walewski J, Döhner H, Viardot A, Hiddemann W, Spiekermann K, Serve H, Dührsen
U, Hüttmann A, Thiel E, Dengler J, Kneba M, Schaich M, Schmidt-Wolf IG, Beck J, Hertenstein
B, Reichle A, Domanska-Czyz K, Fietkau R, Horst HA, Rieder H, Schwartz S, Burmeister T,
Gökbuget N; German Multicenter Study Group for Adult Acute Lymphoblastic Leukemia:
Improved outcome of adult Burkitt lymphoma/leukemia with rituximab and chemotherapy: report
of a large prospective multicenter trial. Blood 2014; 124: 3870-9.
2. Geisler CH, van T' Veer MB, Jurlander J, Walewski J, Tjønnfjord G, Itälä Remes M, Kimby E,
Kozak T, Polliack A, Wu KL, Wittebol S, Abrahamse-Testroote MC, Doorduijn J, Ghidey
Alemayehu W, van Oers MH: Frontline low-dose alemtuzumab with fludarabine and
cyclophosphamide prolongs progression-free survival in high-risk CLL. Blood. 2014; 123: 325562.
3. Kirit M Ardeshna, Wendi Qian, Paul Smith, Nivette Braganca, Lisa Lowry, Pip Patrick, June
Warden, Lindsey Stevens, Christopher F E Pocock, Fiona Miall, David Cunningham, John
Davies, Andrew Jack, Richard Stephens, Jan Walewski, Burhan Ferhanoglu, Ken Bradstock,
David C Linch: Rituximab versus a watch-and-wait approach in patients with advanced-stage,
asymptomatic, non-bulky follicular lymphoma: an open-label randomised phase 3 trial. Lancet
Oncol 2014; 15: 424–35.
4. Hoster E, Klapper W, Hermine O, Kluin-Nelemans HC, Walewski J, van Hoof A, Trneny M,
Geisler CH, Di Raimondo F, Szymczyk M et al.: Confirmation of the Mantle-Cell Lymphoma
International Prognostic Index in Randomized Trials of the European Mantle-Cell Lymphoma
Network. J Clin Oncol 2014; 32:1338-1346.
5. Dreyling M, Geisler C, Hermine O, Kluin-Nelemans HC, Le Gouill S, Rule S, Shpilberg O,
Walewski J, Ladetto M; ESMO Guidelines Working Group: Newly diagnosed and relapsed
mantle cell lymphoma: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and followup. Ann Oncol 2014; Suppl 3: iii83-92.
6. Dietrich S, Boumendil A, Finel H, Avivi I, Volin L, Cornelissen J, Jarosinska RJ et al.: Outcome
and prognostic factors in patients with mantle-cell lymphoma relapsing after autologous stem-cell
transplantation: a retrospective study of the European Group for Blood and Marrow
Transplantation (EBMT). Annals of Oncology 2014; 25: 1053–1058.
32
7. Ruth Pettengell, Norbert Schmitz, Christian Gisselbrecht, Graeme Smith, William N. Patton,
Bernd Metzner, Dolores Caballero, Herve Tilly, Jan A. Walewski, Isabelle Bence-Bruckler, Bik
To, Christian H. Geisler, Rik Schots, Eva Kimby, Christian J. Taverna, Tomáš Koza ́k, Peter
Dreger, Ruzena Uddin, Carmen Ruiz de Elvira, and Anthony H. Goldstone: Rituximab Purging
and/or Maintenance in Patients Undergoing Autologous Transplantation for Relapsed Follicular
Lymphoma: A Prospective Randomized Trial From the Lymphoma Working Party of the
European Group for Blood and Marrow Transplantation. J Clin Oncol 2013; 31: 1624-1630.
8. Cheah CY, George A, Giné E, Chiappella A, Kluin-Nelemans HC, Jurczak W, Krawczyk K,
Mocikova H, Klener P, Salek D, Walewski J, Szymczyk M, Smolej L, Auer RL, Ritchie DS,
Arcaini L, Williams ME, Dreyling M, Seymour JF for the European Mantle Cell Lymphoma
Network: Central nervous system involvement in mantle cell lymphoma: clinical features,
prognostic factors and outcomes from the European Mantle Cell Lymphoma Network. Annals of
Oncology 2013; 24: 2119–2123.
9. Ghielmini M, Vitolo U, Kimby E, Montoto S, Walewski J, Pfreundschuh M, Federico M, Hoskin
P, McNamara C, Caligaris-Cappio F, Stilgenbauer S, Marcus R, Trneny M, Dreger P, Montserrat
E, Dreyling M on behalf of the Panel Members of the 1st ESMO Consensus Conference on
Malignant Lymphoma: ESMO Guidelines consensus conference on malignant lymphoma 2011
part 1: diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL), follicular lymphoma (FL) and chronic
lymphocytic leukemia (CLL). Annals of Oncology 2013; 24: 561–576.
10. Tilly H, Vitolo U, Walewski J, da Silva MG, Shpilberg O, André M, Pfreundschuh M, Dreyling
M; ESMO Guidelines Working Group: Diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL): ESMO Clinical
Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2012; Suppl 7: vii78-82.
11. Kluin-Nelemans HC, Hoster E, Hermine O, Walewski J, Trneny M, Geisler CH, Stilgenbauer S,
Thieblemont C, Vehling-Kaiser U, Doorduijn JK, Coiffier B, Forstpointner R, Tilly H, Kanz L,
Feugier P, Szymczyk M, Hallek M, Kremers S, Lepeu G, Sanhes L, Zijlstra JM, Bouabdallah R,
Lugtenburg PJ, Macro M, Pfreundschuh M, Procházka V, Di Raimondo F, Ribrag V, Uppenkamp
M, André M, Klapper W, Hiddemann W, Unterhalt M, Dreyling MH: Treatment of older patients
with mantle-cell lymphoma. N Engl J Med. 2012; 367: 520-31.
12. Markowicz S, Nowecki ZI, Rutkowski P, Lipkowski AW, Biernacka M, Jakubowska-Mucka A,
Switaj T, Misicka A, Skurzak H, Polowniak-Pracka H, Walewski J: Adjuvant vaccination with
melanoma antigen-pulsed dendritic cells in stage III melanoma patients. Med Oncol 2012; 29:
2966-77.
33
1.8. Klinika Gastroenterologii Onkologicznej
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła
Struktura Kliniki:
Oddział Zabiegowy Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej
Oddział Gastroenterologii Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej
Oddział Onkologii Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej
Pracownicy Kliniki:
Prof. dr hab. n. med. Witold Bartnik- Starszy asystent
Prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła- Kierownik Kliniki
Lek. Marek Bugajski- Młodszy asystent- rezydent
Lek. Anna Chaber-Ciopińska- Młodszy asystent- rezydent
Lek. Agnieszka Chreptowicz- Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Magdalena Chruścielewska- Kiliszek- Starszy asystent
Lek. Agata Goś- Zając- Starszy asystent
Prof. dr n. med. Andrzej Habior- Starszy asystent
Lek. Władysław Januszewicz- Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Michał Kamiński – Starszy asystent
Dr n. med. Jacek Pachlewski- Starszy asystent
Dr n. med. Andrzej Pawełas- Starszy asystent
Lek. Anna Pietrzak- Starszy asystent
Dr hab. n. med. Marcin Polkowski- Starszy asystent
Dr n. med. Krzysztof Przytulski- Starszy asystent
Lek. Anna Rawa Gołębiewska- Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Tomasz Rawa- Starszy asystent
Dr n. med. Agnieszka Rogowska- Starszy asystent
Dr n. med. Maciej Rupiński- Asystent
Lek. Krzysztof Skoczylas – Starszy asystent
Lek. Karolina Miąskiewicz – Młodszy asystent- rezydent
Lek. Jakub Szlak - Młodszy asystent
Dr n. med. Ewa Czaczkowska – Starszy asystent
Lek. Tomasz Pec – Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Piotr Surowski - Starszy asystent
Lek. Krzysztof Zawiślak – Młodszy asystent- rezydent
Lek. Katarzyna Marcisz-Grzanka - Młodszy asystent- rezydent
Lek. Michał Wiszniewski- Starszy asystent
Dr n. med. Tomasz Wocial- Starszy asystent
Dr n. med. Ewa Wrońska- Starszy asystent
Dr n. med. Edyta Zagórowicz- Adiunkt
Dr n.med. Włodzimierz Zych- Starszy asystent
Lek. Anna Solarska- Półchłopek- Młodszy asystent- rezydent
Lek. Maria Ćwikła- Starszy asystent
Lek. Witold Gerke- Starszy asystent
Lek. Mariusz Bednarczyk- Starszy asystent
Dr n. med.Andrzej Bielasik- Starszy asystent
Lek. Anna Cencelewicz- Lesikow- Młodszy asystent
Dr n. med. Zuzanna Guzel- Szczepiórkowska- Starszy asystent
Lek. Piotr Hewelke- Starszy asystent
Lek. Agnieszka Kamycka- Młodszy asystent- rezydent
Lek. Ewa Kosakowska- Starszy asystent
34
Lek. Jacek Kryński- Starszy asystent
Lek. Tomasz Maj- Starszy asystent
Lek Magdalena Mydłowska- Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Tomasz Olesiński- Asystent naukowy
Lek. Ireneusz Pierzankowski- Starszy asystent
Lek. Dawid Pruszyński- Młodszy asystent
Lek. Maciej Pypno- Młodszy asystent
Prof.. dr hab. n. med.Andrzej Rutkowski- Profesor nadzwyczajny
Lek. Piotr Saramak- Starszy asystent
Lek. Marek Szpakowski- Starszy asystent
Lek. Maciej Temnyk- Młodszy asystent
Lek. Mariola Winiarek- Młodszy asystent- rezydent
Lek. Agnieszka Wojciechowska- Krajewska- Młodszy asystent- rezydent
Dr n. med. Leszek Zając- Starszy asystent
Lek. Jacek Zwoliński- Starszy asystent
Rozwój naukowy (doktoranci, nagrody i wyróżnienia):
Uzyskane stopnie i tytuły naukowe
•
Dr Jolanta Nałęcz-Janik „Odległe wyniki leczenia endoskopowego gruczolaków
zawierających inwazyjnego raka”- doktorat
•
Dr Agata Goś-Zając „Minimalna encefalopatia a przeżycie chorych z marskością
wątroby – przydatność białka astroglejowego s100ß” – doktorat
Krajowe nagrody i wyróżnienia
•
Prof. Witold Bartnik – nagroda Dyrektora CMKP za całokształt osiągnięć
•
Prof. Jerzy Ostrowski – indywidualna nagroda naukowa Dyrektora CMKP
•
Dr hab. Ewa Hennig i Prof. Jerzy Ostrowski – zespołowa nagroda naukowa
Dyrektora CMKP
•
Dr med. Michał Kamiński – nagroda naukowa „Polityki” w dziedzinie nauk o życiu
Zagraniczne nagrody i wyróżnienia
•
Prof. Jarosław Reguła-Basil I.Hirschowitz Master Endoscopist Award – przyznana
przez University of Alabama at Birmingham
Opis działalności Kliniki:
Kierunki działania Kliniki:
• Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego – program ogólnokrajowy,
weloośrodkowy. Klinika jest inicjatorem krajowego programu przesiewowego w kierunku raka
jelita grubego. Program Badań Przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego
(PBP) jest zadaniem Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych.
• Leczenie polipów jelita grubego metodami endoskopowymi.
• Paliatywne leczenie raka przełyku i raka odbytnicy metodami endoskopowymi.
• Prowadzenie krajowego rejestru i nadzoru nad chorymi z przełykiem Barretta.
• Ocena stopnia zaawansowania raka przełyku, żołądka i trzustki na podstawie różnych metod
obrazowania.
• Diagnostyka zmian ogniskowych w wątrobie z zastosowaniem ultrasonografii.
• Długoterminowa obserwacja chorych zakażonych wirusem hepatitis C pod kątem rozwoju
pierwotnego raka wątroby.
• Paliatywne leczenie nowotworów dróg żółciowych metodami endoskopowymi.
• Terapia fotodynamiczna nowotworów przewodu pokarmowego.
• Niechirurgiczne (ablacyjne) leczenie pierwotnego raka wątroby.
• Endoskopowe leczenie wczesnych raków przewodu pokarmowego.
35
•
•
•
•
•
•
Kwalifikacja chorych do przeszczepu wątroby.
Rozpoznawanie i leczenie autoimmunologicznych chorób wątroby.
Leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit.
Diagnostyka chorób jelita cienkiego z zastosowaniem kapsułki endoskopowej i endoskopii
dwubalonowej.
Endoskopowe leczenie achalazji przełyku.
Endoskopowe leczenie uchyłka Zenkera.
Działalność Naukowa:
•
3.B.1. Opracowanie nowych metod diagnostyki obrazowej nowotworów w ramach badań
przesiewowych w kierunku raka jelita grubego. J. Reguła, M. Kamiński, E. Wrońska, M.
Rupiński, M. Wiszniewski, A. Pietrzak, K. Skoczylas, Okres realizacji zadania: 2011-2015
•
3.B.2. Ocena zmian przednowotworowych przełyku za pomocą nowoczesnych metod
endoskopowych. .W. Januszewicz, A. Chaber, M. Kamiński, M. Bugajski, A. Jarząbski, Z.
Laskus, W. Rolski, M. Niemiec, D. Kiprian, A. Kawecki, J. Reguła, Okres realizacji zadania:
2014-2016
•
4.A.1. Prospektywna ocena odległych wyników leczenia przełyku Barretta bimbrem
argonowym. E. Wrońska, J. Reguła, J. Ormowska. Okres realizacji zadania: 2011-2015
•
4.A.2. Ocena wyników leczenia oszczędzającego chorych na raka odbytnicy w podeszłym
wieku. K. Bujko, A. Rutkowski, L. Wyrwicz, J. Reguła, W. Polkowski, M. Szczepkowski, W.
Tarnowski, M. Rupiński, L. Kępka, L. Pietrzak, M. Olszyna-Serementa. Okres realizacji
zadania: 2014-2016
•
4.B.2. Krótkotrwała przedoperacyjna radioterapia z konsolidującą chemioterapią w
porównaniu z przedoperacyjną radiochemioterapią u chorych na nieresekcyjnego raka
odbytnicy – badanie III fazy. K. Bujko, A. Nasierowska-Guttmejer, M. Krzakowski, J.
Kryński, A. Skowrońska-Gardas, L. Wyrwicz, E. Kosakowska, M. Bednarczyk, A.
Rutkowski, L. Pietrzak, W. Michalski, Z. Jodkiewicz, A. Danek, A. Hołdakowska, J. Pałucki,
K. Ptaszyński, M. Malinowska, M. Kiedrowski, T. Olesiński, A. Cichocki, P. Piotrowski, J.
Piotrkowski. Okres realizacji zadania: 2009-2014
•
4.D.1. Ocena bezpieczeństwa przeciwciał monoklonalnych anty-TNF alfa w leczeniu
nieswoistych zapaleń jelit- wieloośrodkowe, prospektywne kohortowe badanie obserwacyjne.
E. Zagórowicz, A. Pietrzak, M. Chruścielewska-Kiliszek, M. Bugajski, J. Reguła. Okres
realizacji zadania: 2014-2016
Uczestnictwo w badaniach klinicznych (kilka najważniejszych):
•
Randomizowane, kontrolowane substancją aktywną badanie prowadzone metodą podwójnie
ślepej próby oraz otwarte badanie kontynuacyjne mające na celu ocenę skuteczności oraz
długoterminowego bezpieczeństwa i tolerancji leku TP05 w dawce 3.2g/dzień
wykorzystywanego w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. (główny badacz:
prof. Jarosław Reguła).
•
Wieloośrodkowe badanie prowadzone metodą otwartej próby dotyczące oceny wpływu
stosowania adalimumabu na jakość życia, wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia
oraz koszty opieki nad uczestnikami chorymi na wrzodziejące zapalenie jelita grubego w
warunkach zwykłej praktyki klinicznej (główny badacz: prof. Jarosław Reguła).
•
Randomizowane, kontrolowane, otwarte badanie fazy 3b/4, prowadzone w grupach
równoległych, porównujące skuteczność wankomycyny do przeedłaużonej terapii
fidaksymacyną w osiągnięciu trwałego wyleczenia klinicznego zakażeń wywołanych przez
Clostridium difficile w populacji starszych pacjentów (główny badacz: prof. Jarosław
Reguła).
Wieloośrodkowe, otwarte badanie dotyczące adalimumabu- ludzkiego przeciwciała
•
monoklonalnego anty TNF-oceniające długotrwałe bezpieczeństwo stosowania i tolerancję
36
•
•
adalimumabu podawanego w dawkach wielokrotnych pacjentom z wrzodziejącym zapaleniem
jelita grubego (kierownik: prof. Jarosław Reguła).
Prospektywne, wieloośrodkowe badanie randomizowane prowadzone metodą podwójnie
ślepej próby, kontrolowanej z użyciem placebo, porównujące preparat Remicade (infliximab)
i placebo w zapobieganiu nawrotom choroby Crohn'a u chorych poddawanych chirurgicznej
resekcji jelita i obciążonych ryzykiem takiego nawrotu (kierownik: prof. Jarosław Reguła).
Badanie 3 fazy prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, z kontrolą placebo i przedłużenie
badania ocenijące długoterminowe bezpieczeństwo stosowania kwasu 6-alfaetylochenodeoksycholowego u pacjentów z pierwotną żółciową marskością wątroby
(kierownik: prof. Jarosław Reguła)
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Kamiński M.F, Polkowski M, Kraszewska E, Rupiński M, Butruk E, Reguła J. A score to
estimate the likelihood of detecting advanced colorectal neoplasia at colonoscopy. Gut
2014;63:1112–1119.
2. Boguradzka A, Wiszniewski M, Kamiński M.F, Kraszewska E, Mazurczak- Pluta T,
Rzewuska D. The effect of primary care physician counseling on participation rate and use
of sedation in colonoscopy-based colorectal cancer screening program – a randomized
controlled study. Scand J Gastroenterol. 2014 Jul;49(7):878-84.
3. Kaminski MF, Zagorowicz E. Colonoscopy. Endoscopy 2014; 46(9):783-6.
4. Kaminski MF, Zagorowicz E. Colonoscopy. Gastrointest Endosc 2014; 80(3):400-403.
5. Kamiński M.F, Hassan C, Bisschops R, Pohl J, Pellisé M, Dekker E, Ignjatovic-Wilson A,
Hoffman A, Longcroft-Wheaton G, Heresbach D, Dumonceau J-M, East J.E. Advanced
imaging for detection and differentiationof colorectal neoplasia: European Society of
Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline. Endoscopy 2014 May;46(5):435-49
6. Haug U, Regula J. Interval cancer: nightmare of colonoscopists. Gut 2013; 0:1–2.
7. Kaminski MF, Regula J. Colonoscopy, tumours. Endoscopy. 2013; 45:285-8.
8. Zagorowicz E, Mroz A, Kraszewska E, Rupinski M, Kaminski MF, Regula J. Chronic lowdose aspirin use does not alter colonic mucosa in asymptomatic individuals: a prospective
cross-sectional study (STROBE 1a). J Clin Pathol 2013; 0:1–10.
9. Hennig EE, Mikula M, Rubel T, Dadlez M, Ostrowski J. Comparative kinome analysis to
identify putative colon tumor biomarkers. J Mol Med (Berl) 2012; 90(4): 447-56.
10. Gaj P, Maryan N, Hennig EE, Ledwon JK, Paziewska A, Majewska A, Karczmarski J,
Nesteruk M, Wolski J, Antoniewicz AA, Przytulski K, Rutkowski A, Teumer A,Homuth G,
Starzyńska T, Regula J, Ostrowski J. Pooled sample-based GWAS: a cost-effective
alternative for identifying colorectal and prostate cancer risk variants in the Polish
population. PLoS One 2012; 7(4): e35307
37
1.9. Klinika Nowotworów Głowy i Szyi
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki
Zastępca Kierownika Kliniki: dr n. med. Dorota Kiprian
Struktura Kliniki:
Oddział Zachowawczy - Kierownik: prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki – specjalista
radioterapii onkologicznej i onkologii klinicznej
Oddział Chirurgiczny - Kierownik: dr n. med. Stanisław Starościak - specjalista chirurgii twarzowo
- szczękowej
Pracownicy
- dr n. med. Dorota Kiprian specjalista radioterapii onkologicznej
- dr n. med. Andrzej Jarząbski specjalista radioterapii onkologicznej
- lek. med. Zofia Laskus specjalista radioterapii onkologicznej i medycyny paliatywnej
- lek. med. Milena Niemiec specjalista radioterapii onkologicznej
- lek. med. Wojciech Rolski specjalista radioterapii onkologicznej i medycyny paliatywnej
- lek. med. Aleksandra Kapała specjalista chorób wewnętrznych
- lek. med. Elżbieta Dziedzic specjalista chorób wewnętrznych
- lek. med. Jolanta Zapędowska specjalista onkologii klinicznej
- dr hab. n. med. prof. nadzw. Romuald Krajewski specjalista neurochirurg
- dr n. med. Maciej Rysz specjalista chirurgii szczękowo - twarzowej
- dr n. med. Adam Gałązka specjalista laryngolog
- dr n. med. Bogusław Brożyna specjalista chirurgii szczękowo - twarzowej
- lek. med. Marek Pietras specjalista chirurgii szczękowo - twarzowej
- lek. med. Jacek Lenartowicz w trakcie specjalizacji, chirurgia szczękowa
- lek. med. Grzegorz Sobczyk specjalista laryngolog
- lek. med. Jakub Zwoliński specjalista chirurgii szczękowo - twarzowej
- lek. med. Bartosz Spławski rezydent, onkologia kliniczna
Ambulatorium
- Poradnia Radioterapii i Onkologii Klinicznej gab. 44
- Poradnia Chirurgii Onkologicznej gab. 41
- Poradnia Chirurgii Szczękowo – Twarzowej gab. 41
- Poradnia Onkologii Klinicznej i Chemioterapii gab. 40
Sekretariat: p. Teresa Iwanowska; +22 546 22 08; +22 644 9598
Mail: [email protected]
Opis działalności klinicznej
Klinika Nowotworów Głowy i Szyi prowadzi kompleksową diagnostykę i leczenie chorych na
wszystkie rodzaje nowotworów narządów głowy i szyi.
Głównym kierunkiem działalności klinicznej Oddziału Zachowawczego jest:
- leczenie skojarzone chorych na zaawansowane raki płaskonabłonkowe z wykorzystaniem
oryginalne opracowanych strategii terapeutycznych (np. przyspieszona chemioradioterapia
techniką SIB – IMRT z deintensyfikacją dawki cisplatyny).
- optymalizacja leczenia wspomagającego w trakcie chemioradioterapii lub przyspieszonego
napromieniania ze szczególnym uwzględnieniem alimentacji chorych.
- optymalizacja paliatywnej chemioterapii w przypadku nawrotów lub przerzutów odległych
w przebiegu nowotworów narządów głowy i szyi.
- leczenie skojarzone chorych na nisko zróżnicowane glejaki mózgu z udziałem
napromieniania i chemioterapii.
38
- leczenie systemowe chorych z nawrotami nowotworów centralnego układu nerwowego.
- kompleksowe leczenie chorych na rzadkie nowotwory narządów głowy i szyi, w tym
nerwiaki węchowe, przyzwojaki i szkliwiaki.
Zespół Oddziału Chirurgicznego specjalizuje się w:
- rozległych zabiegach operacyjnych z natychmiastową rekonstrukcją przy użyciu prostych i
złożonych płatów odległych z mikrochirurgicznym zespalaniem naczyń w przypadku
pierwotnie zaawansowanych nowotworów narządów głowy i szyi.
- chirurgii twarzoczaszki i podstawy czaszki w pełnym zakresie (jeden z nielicznych
ośrodków w kraju).
- chirurgii ratującej z wykorzystaniem rekonstrukcji mikrochirurgicznych u chorych z
nawrotami nowotworów głowy i szyi po przebytym napromienianiu.
- optymalizacji zabiegów chirurgicznych u chorych na rzadkie nowotwory narządów głowy i
szyi, takie jak nerwiaki węchowe i szkliwiaki.
Działalność naukowa:
Prowadzone wieloletnie badania naukowe obejmują:
- optymalizację definiowania obszarów tarczowych w radioterapii techniką IMRT na obszar
narządów głowy i szyi poprzez aplikację fuzji obrazowania TK i PET z analizą
porównawczą w stosunku do planowania konwencjonalnego opartego na trójwymiarowej
rekonstrukcji TK.
- określenie przydatności radioterapii adaptatywnej (adoptive radiotherapy) w aspekcie
zmiany warunków anatomicznych dokonujących się w trakcie napromieniania chorych na
zaawansowane raki narządów głowy i szyi.
- program badawczy „Ocena stanu zapalnego błon śluzowych oraz reaktywacji latentnych
postaci EBV i innych wirusów (CMV, HSV, retrowirusy) u chorych napromienianych lub
leczonych metodą skojarzoną z jednoczesną chemioterapią z powodu nowotworów
narządów głowy i szyi (współpraca z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym).
- analizę prognostycznej roli zakażenia HPV u chorych otrzymujących jednoczesną
przyspieszoną chemioradioterapię techniką SIB – IMRT z powodu raka ustnej części gardła.
- ocenę predyspozycji genetycznych i ich prognostycznego znaczenia u chorych na
przyzwojaki niechromochłonne (międzynarodowa współpraca wieloośrodkowa).
- ocenę wpływu napromieniania na proces gojenia i adaptacji zespoleń kostnych po
resekcjach w obszarze narządów głowy i szyi.
- ocenę zaburzeń czynnościowych miejsca dawczego płatów mikrochirurgicznych oraz ich
wpływu na jakość życia chorych po pobraniu unaczynionych przeszczepów z okolicy kości
biodrowej i strzałki w celu rekonstrukcji ubytków po resekcjach nowotworów twarzoczaszki
(grant NCN 3970/B/P01/2010/39).
- ocenę bioimplantów dla potrzeb leczenia ubytków tkanki kostnej u chorych onkologicznych
(Program BIOIMPLANT współfinansowany przez Unię Europejską w ramach
Europejskiego Programu Funduszu Rozwoju Regionalnego; POIG01.01.02-00022/09-00).
- bieżący, aktywny udział w międzynarodowych, kontrolowanych badaniach klinicznych II i
III fazy dotyczących klinicznej aplikacji nowych technologii terapeutycznych u chorych na
nowotwory narządów głowy i szyi oraz centralnego układu nerwowego; w trakcie 5 badań
klinicznych.
Osiągnięcia i wyróżnienia pracowników Kliniki
- odznaczenie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski: A. Kawecki (2012)
- odznaczenie Złotą Odznaką „Zasłużony dla Służby Zdrowia”: I. Błaszczyk (2012)
- odznaczenie Srebrną Odznaką „Zasłużony dla Służby Zdrowia’: A. Jarząbski (2012)
- tytuł profesora nauk medycznych: A. Kawecki (styczeń 2011)
- stopień doktora habilitowanego nauk medycznych: Z. Szutkowski (luty 2011)
- wybór na wiceprezesa Naczelnej Rady Lekarskiej: R. Krajewski (2013)
39
- wybór na Prezesa Europejskiej Unii Lekarzy Specjalistów (UEMS):R. Krajewski (2012)
- wybór na wiceprzewodniczącego Rady Naukowej Centrum Onkologii: A. Kawecki (2012)
- wybór na wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Radioterapii
Onkologicznej: A. Kawecki (2012)
- wybór na Sekretarza Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej: A.
Kawecki (2011)
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 2 lat:
1. Mazurek MJ, Rysz M, Jaworowski J, Nowakowski F, Krajewski R, Starościak S, Pietras M,
Połowniak – Pracka H, Włodarczyk A. Contamination of the surgical field in head and neck
oncologic burgery. Head Neck 2013 Aug 22, doi:10.1002/hed.23473 (Epub ahead print).
2. Brożyna B, Chełmiński K, Bulski W, Giżyńska M, Grochowska P, Walewska A, Zalewska M,
Krajewski R, Kawecki A. Dosimetry of dose distribution in radiotherapy of patients with
surgical implants. Radiation Physics and Chemistry 2014, 104, 170 – 174.
3. Kawecki A, Krajewski R. Follow up in patients treated for head and neck cancer. MEMO –
Magazine of European Medical Oncology 2014, 7, 87 – 91.
4. Szutkowski Z, Kawecki A, Jarząbski A. Long term results and cause of failure analysis in
larynx cancer patients irradiated conventionally and with accelerated fractions schedules.
Otolaryngologia Polska 2014, 68, 320 – 327.
5. Kukwa W, Korzeń P, Wojtowicz P, Kiprian D, Kawecki A, Kukwa A, Szczylik C, Czarnecka
A. Tracheal adenoid cystic carcinoma mimicking thyroid tumors. Oncology Letters 2014, 8, 312
– 316.
6. Kirwil M, Syczewska M, Jaworowski J, Tchórzewska – Korba H, Krajewski R. Zmiany
stereotypu chodu pacjentów po rekonstrukcji żuchwy płatem strzałkowym lub płatem talerza
kości biodrowej w przebiegu leczenia nowotworów regionu głowy i szyi. Postępy rehabilitacji
2013, 27, 21 – 27.
7. Szutkowski Z, Kawecki A. Powtórna radioterapia wiązkami zewnętrznymi u chorych na raka
narządów głowy i szyi z nawrotem lokoregionalnym lub drugim niezależnym nowotworem w
obszarze uprzednio napromienianym – możliwości, ograniczenia, perspektywy. Onkologia w
Praktyce Klinicznej 2013, 9, 133 – 138.
8. Kwapisz D, Kawecki A, Krzakowski M. Zastosowanie radykalnej radioterapii wiązką protonów
u chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca w I – III stopniu zaawansowania. Nowotwory
Journal of Oncology 2013, 63, 48 – 57.
40
1.10. Klinika Onkologiczna przy ul. Wawelskiej 15
Oddział Chemioterapii Kliniki Onkologii-Wawelska 15
p.o. Koordynatora Oddziału - lek. Jerzy Piotrowski
Struktura Oddziału:
Pododdział Stacjonarny – 22 lóżka
Pododdział Dzienny -20 foteli
3 gabinety chemioterapii i badań kontrolnych ( po 2 dni przyjęć na każdego lekarza)
Pracownicy Oddziału
Lekarze specjaliści w zakresie Onkologii Klinicznej:
-dr n .med. Agnieszka Kolasińska-Ćwikła
-lek. Renata Biernacka
-lek. Ewa Markiewicz-Grodzicka
-lek. Małgorzata Siwińska
-lek. Violetta Trąbińska
Lekarz specjalista Chemioterapii Nowotworów Złośliwych
-lek. Anna Drzazgowska-Zachara
Lekarze Rezydenci:
Marek Szmyd, Agnieszka Durbajło, Maciej Gryziak, Halszka Kołaczkowska, Katarzyna
Maciejkiewicz,Ewa Mirkowska-Nowicka
Pielęgniarka Oddziałowa- Elżbieta Schubert
Pielęgniarki Koordynujące:
-części stacjonarnej- Anna Lendzion
-części dziennej- Joanna Machnowska
Na oddziale pracują łącznie 22 pielęgniarki.
Opis działalności Oddziału
Oddział zajmuje się działalnością leczniczą głownie w zakresie nowotworów przewodu
pokarmowego (raki żołądka, przełyku, trzustki, dróg żółciowych, jelita grubego, odbytnicy i
odbytu), raka piersi, nowotworów i raków neuroendokrynnych i innych.
Wykaz najważniejszych publikacji Oddziału
1. Chemotherapy in gastroenteropancreatic neuroendocrine neoplasm (GEP-NEN). Agnieszka
Kolasińska-Ćwikła OncoReview 2012; Vol. 2(4):255-260
2. Sprawozdanie z Advanced Course in Diagnosis and Treatment of NETS ; Agnieszka
Kolasińska-Ćwikła, OncoReview, Marzec 2013 Vol.3/NR1(9)
3. 58-year-old woman with pancreatic neuroendocrine tumour. Agnieszka Kolasińska-Ćwikła
OncoReview 2014; Vol. 4(2):A76-81. ICID: 1111322.
4. Kolasińska-Ćwikła A, Lewczuk A, Cichocki A, Ćwikła JB. Żołądkowo-jelitowo-trzustkowe
nowotwory neuroendokrynne. Chirurgia po Dyplomie. 2014;3,
5. Fulwestrant w paliatywnym leczeniu hormonowrażliwego raka piersi. Agnieszka
Kolasińska-Ćwikła; Onkologia w Praktyce Klinicznej 2014; tom 10, suplement 5
6. Wstępna ocena użyteczności klinicznej oznaczania chromograniny A u chorych na
nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego. Małgorzata Fuksiewicz Beata
Kotowicz, Agnieszka Kolasińska-Ćwikła, Jerzy Piotrowski, Grzegorz Nawrocki, Andrzej
Cichocki, Maria Kowalska Diagn Lab 2014; 50(4): 325-328
7. Evaluation of survival in gastric NEN patients according to tumor characteristic -Polish
experience. A. D. Kolasińska-Ćwikła, A. Lewczuk, A. Cichocki, K. Roszkowska, M.
Ćwikła ESMO 2014, Madrid
41
1.11. Klinika Onkologii i Chorób Wewnętrznych
Kierownik Kliniki: Dr n. med. Beata Jagielska
Struktura Kliniki:
Oddział Diagnostyki Onkologicznej
Oddział Medycyny Paliatywnej
Oddział Kardiologii Onkologicznej
Oddział Chemioterapii Dziennej
Pracownia Elektrokardiograficzna
Ambulatorium\Klinika
Pracownia Echokardiograficzna
Pracownicy i ich funkcje:
Lek. med. Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz – Koordynator Oddziału Diagnostyki Onkologicznej
Dr Elwira Góraj – p.o. Kierownika Oddziału Medycyny Paliatywnej
Dr hab. n. med. Przemysław Leszek – Koordynator Oddziału Kardiologii Onkologicznej
Dr Maryna Rubach – p.o. Kierownika Oddziału Chemioterapii Dziennej
Podstawowe kierunki działalności klinicznej:
1. Kardioonkologia – diagnostyka i leczenie powikłań po leczeniu onkologicznym,
2. Leczenie onkologiczne u chorych obciążonych kardiologicznie,
3. Leczenie wspomagające u chorych na nowotwory ze szczególnym uwzględnieniem elementów
psychoonkologii i wyniszczenia nowotworowego,
4. Medycyna Paliatywna – leczenie zachowawcze i inwazyjne bólu nowotworowego.
Podstawowe kierunki działalności naukowej:
1. Kardiotoksyczność leczenia molekularnego
- ocena kardiotoksyczności leczenia systemowego wielolekowego – badania wieloośrodkowe przy
współpracy Instytutu Kardiologii w Aninie
2. Identyfikacja wskazań do hospitalizacji u chorych poddanych opiece hospicyjnej
3. Leczenie inwazyjne bólu - ocena wskazań i skuteczności leczenia u pacjentów chorych na
nowotwory
4. Ocena wczesnej i późnej kardiotoksyczności chemioterapii wysokodawkowej komórek
krwiotwórczych – badanie wieloośrodkowe, przy współpracy Instytutu Hematologii i Transfuzjologii
w Warszawie
5. Udział i koordynacja na terenie Centrum Onkologii – Instytutu od 1996r. w międzynarodowym
badaniu ATLAS, prowadzonym w Oksfordzie, którego celem jest porównanie hormonalnego leczenia
uzupełniającego tamoksyfenem prowadzonego przez 5 lat vs. 10 lat. Od dwóch lat głównym
badaczem jest Maryna Rubach w tym badaniu na terenie Centrum Onkologii-Instytutu.
W 2013r. ukazała się w Lancet publikacja prezentująca wyniki tego wieloletniego badania. Nie
wyklucza się, że wyniki tej pracy wpłyną na zmianę – wydłużenie hormonalnego leczenia
uzupełniającego raka piersi.
Najważniejsze osiągnięcia jednostki:
Certyfikat ESMO w zakresie medycyny paliatywnej na lata 2014 – 2016
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Beata Jagielska Onkologia Kliniczna w Praktyce 2012, T8 Nr 5 Leczenie wspomagające w
nowotworach głowy i szyi
2. Skrzypczyk-Ostaszewicz Anna, Jagielska Beata, Śpiwankiewicz Beata, Maździarz Agnieszka,
Jaxa-Larecka Dominika: Ciąża po raku piersi. Curr. Gynecol. Oncol. 2014, 12 (1), p. 25-30
42
3. Skrzypczyk-Ostaszewicz Anna, Jagielska Beata, Śpiewankiewicz Beata, Osuch Beata: Rak piersi
współistniejący z ciążą. Curr. Gynecol. Oncol. 2014, 12 (1), p. 12-24.
4. Przemysław Leszek, Beata Jagielska: „Kardiologia w onkologii” Onkologia w praktyce klinicznej
2014, tom 10,
5. E. Filipczyk-Cisaż, A. Płużański, red. Beata Jagielska: Biblioteka czasopisma Onkologia w
praktyce klinicznej – Winorelbina[6], Gdańsk 2014
6. Elwira Góraj: Zastosowanie neuroliz w leczeniu bólu nowotworowego. Medycyna Paliatywna
2012:4(1):13-23
7. Góraj E., Misiak M.: Zastosowanie wszczepialnych portów naczyniowych – wskazania, obsługa,
pielęgnacja i powikłania. Medycyna Paliatywna 2013:5(3)93-105
8. M. Kulpa, M. Kosowicz, B. Stypuła-Ciuba. D. Kazalska: Anxiety and depression and cognitive
coping strategies and health locus of control in patients with digestive system cancer" Przegląd
Gastroenterologiczny 2014; 9 (6): 329–335 (lista A IF 0,375, liczba punktów MNiSW 15, Index
Copernicus Value: 9,66)
9. Furman I., Stypuła-Ciuba B. Wieloletnia obserwacja chorej stosującej Instanyl do leczenia bólów
przebijających występujących w przebiegu zaawansowanego procesu nowotworowego.
Medycyna Paliatywna 2013:5(2): 70-72.
10. Christina Davis, Hongchao Pan, Jon Godwin, Richard Gray, Rodrigo Arriagada, Vinod Raina,
Mirta Abraham, Victor Hugo Medeiros Alencar, Atef Badran, Xavier Bonfil, Joan Bradbury,
Michael Clarke, Rory Collins, Susan R. Davis, Antonella Delmestri, John F.Forbes, Peiman
Haddad,Ming-Feng Hou, Moshe Inbar, Hussein Khaled, Joanna Kielanowska, Wing-Hong Kwan,
Beela S.Mathew, Indraneel Mittra, Bettina Muller, Antonio Nicolucci, Octavio Peralta, Fany
Parnas, Lubos Petruzelka, Tadeusz Pieńkowski, Ramachandran Radhica, Balakrishnan Rajan,
Maryna T Rubach, Sera Tort, Gerard Urrutia, MiriamValentini, Yaochen Wang, Richard Peto
Davis CH, Pan H., Godzin J., Gray R., Arriagada R., Raina V., Abraham M., Alencar V., Baran
A., Bonfil X., Bradbury J., Clarke M., Collins R., Davis S., Delmestri S., Forbes J., Haddad P.,
Hou MF., Inbar M., Khales H., Kielanowska J., Kwan WH., Mathew B., Mulle B., Nicolucci A.,
Peralta O., Parnas F., Petruzelka L., Pieńkowski T., Rajan B., Rubach MT., Tort S, Urutia G.,
Valentini M., Wang Y., Peto R.. „Long –term effects of continuing adjuvant tamoxifen to 10
years versus stopping At 5 years after diagnosis of estrogen receptor –positive breast kancer
:ATLAS, a randomised trial." The Lancet, 2013, 381;805-16
43
1.12. Klinika Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Marek Dedecjus
Struktura Kliniki:
Oddział Terapii Jodowej
Oddział Endokrynologii
Oddział Chirurgii Endokrynologicznej
Zakład Medycyny Nuklearnej
Pracownia Pozytonowej Tomografii Emisyjnej (PET-CT)
Pracownie Scyntygraficzne
Pracownia Radiochemiczna
Pracownia Ultrasonografii
Pracownia Densytometryczna
Poradnia Endokrynologiczna
Poradnia Chirurgii Onkologicznej
Pracownicy Kliniki
Dr n. med. Grażyna Łapińska – Kierownik Pracowni PET/CT
Lek. med. Elżbieta Bruszewska – Kierownik Oddziału Terapii Jodowej
Mgr inż. Agata Sackiewicz-Słaby – Kierownik Zespołu Techników
Mgr Elżbieta Jakubczak – Pielęgniarka Oddziałowa
Dr n. med. Małgorzata Benke
Lek. med. Małgorzata Bryszewska
Dr n. med. Małgorzata Czetwertyńska
Dr n. med. Joanna Długosińska
Lek. med. Jacek Gałczyński
Lek. med. Anna Garszel
Lek. med. Paulina Godlewska
Dr n. med. Anna Gumińska
Lek. med. Emilia Musiał
Lek med. Joanna Niewiadomska (zatrudniona do października 2014)
Dr n. med. Elżbieta Stachlewska
Dr n. med. Elżbieta Świątek-Rawa
Dr n. med. Agnieszka Warszewska-Fijołek (zatrudniona do lipca 2014)
Doktoranci
Lek. Paulina Godlewska – przygotowania do otwarcia przewodu doktorskiego
Lek. Jacek Gałczyński – przygotowania do otwarcia przewodu doktorskiego
Lek. Emilia Musiał - przygotowania do otwarcia przewodu doktorskiego
Opis działalności Kliniki/Zakładu za ostatnie 3 lata
Klinika Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej prowadzi działalność diagnostyczną,
terapeutyczną oraz naukową głównie z zakresu onkologii, endokrynologii onkologicznej, medycyny
nuklearnej i chirurgii endokrynologicznej. Świadczymy usługi dla pacjentów nie tylko z
województwa mazowieckiego, ale także z terenu całego kraju, nierzadko z zagranicy.
Zakres oferowanych przez Klinikę procedur diagnostycznych i terapeutycznych jest bardzo szeroki –
42 procedury diagnostyczne i 9 terapeutycznych z dziedziny medycyny nuklearnej oraz pełny profil
diagnostyczny, chirurgiczny i terapeutyczny z zakresu chirurgii endokrynologicznej. W Klinice
rocznie wykonywanych jest około 9000 badań scyntygraficznych, około 3000 badań USG, ok. 450
biopsji cienkoigłowych pod kontrolą ultrasonograficzną, ponad 700 badań densytometrycznych oraz
ok. 700 terapii izotopowych.
44
W Oddziale Terapii Jodowej prowadzona jest terapia nowotworów tarczycy przy użyciu dużych
dawek jodu promieniotwórczego oraz terapia raków neuroendokrynnych przy użyciu 131I-MIBG, oraz
nowotworów endokrynnych przy użyciu izotopów itru (Y90) i lutetu (Lu 177), działając w ramach
Ogólnopolskiej Grupy Guzów Neuroendokrynnych. Liczba chorych leczonych w ciągu ostatnich lat
systematycznie wzrasta i wynosi obecnie ponad 600. Wprowadziliśmy i rozwijamy leczenie raków
tarczycy z zastosowanie ludzkiej rekombinowanej tyreotropiny.
Prowadzimy radoimmunoterapię chłoniaków nieziarniczych CD 20 dodatnich. Na tym polu
współpracujemy zarówno z Klinikami Centrum Onkologii jak i z Instytutem Hematologii i
Transfuzjologii. Wykorzystujemy izotopy strontu i samaru do paliatywnego leczenia bólu
spowodowanego przerzutami nowotworowymi do kości głównie raka piersi i gruczołu krokowego.
Kolejną procedurą diagnostyczną wykonywaną w KEOiMN jest pozytonowa tomografia emisyjna
PET-CT, ktorą stosujemy do diagnostyki i oceny stopnia zaawansowania nowotworów złośliwych,
planowanie terapii m.in. radioterapii oraz monitorowanie efektów leczenia. W roku 2013
wprowadzono diagnostykę przy użyciu 18F- choliny, intensywnie rozwijamy również technikę oceny
guzów neuroendokrynnych przy użyciu galu.
Z zakresu chirurgii endokrynologicznej prowadzimy badania nad technikami wczesnego rozpoznania
powikłań - neuromonitoring nerwów krtaniowych, wczesna ocena stężenia PTH. Prace te mają
spowodować zmniejszenie ilości, wczesne rozpoznawanie i wczesne wdrożenie rehabilitacji
ewentualnych powikłań. Ponadto wdrażamy rejestr operacji który umożliwi nam nie tylko ocenę
materiału ale także ocenę jakości leczenia i wyników odległych.
Jako integralna część Centrum Onkologii-Instytutu prowadzimy samodzielnie oraz we współpracy z
Klinikami CO-I działalność naukową. Uczestniczymy w prowadzonych w Centrum Onkologii
badaniach klinicznych nowych leków onkologicznych.
Obecnie bierzemy udział w kilkunastu programach prowadzonych przez Klinikę Nowotworów Płuca
i Klatki Piersiowej, Klinikę Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej i Klinikę Nowotworów
Układu moczowego.
Bierzemy udział w licznych badaniach klinicznych, międzynarodowych, wieloośrodkowych nad
zastosowaniem różnych inhibitorów angiogenezy u chorych z rakiem rdzeniastym tarczycy oraz z
rakami zróżnicowanymi tarczycy.
- populacyjnych badaniach skriningowych nosicielstwa mutacji genów naprawy podwójnych pęknięć
DNA NBS 1 i BRCA 1 u chorych z rakiem tarczycy.
- badaniu nosicielstwa mutacji protoonkogenu RET u chorych z rakiem rdzeniastym tarczycy oraz ich
rodzin.
Współpracujemy z Kliniką Chirurgii Dziecięcej Collegium Medicum w Bydgoszczy i Kliniką
Chirurgii Dziecięcej CZMP w Łodzi w ramach ogólnopolskiego programu PPGGL dotyczącego
leczenia raka tarczycy u dzieci.
Współpracujemy przy tworzeniu Europejskiej Bazy Danych Chorych z rakiem rdzeniastym tarczycy i
mutacją w exonie 10 protoonkogenu RET.
Uczestniczymy w tworzeniu wytycznych dotyczących postępowania, standaryzacji badań
diagnostycznych i leczenia chorych z czerniakiem, prowadzonych w ramach EORTC.
Bierzemy również udział w badaniach nad wprowadzeniem nowych radiofarmaceutyków:
- do terapii przeciwbólowej w przerzutach nowotworowych do kości izotopu emitującego
promieniowania alfa.
- znakowany izotopem kw. foliowy w skojarzonym leczeniu u pacjentek z platyno-opornym rakiem
jajnika. Lekarze oraz zespół techników Kliniki biorą czynny udział w Zjazdach krajowych i
zagranicznych.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Swierniak M, Wojcicka A, Czetwertynska M, Stachlewska E, Maciag M, Wiechno W,
Gornicka B, Bogdanska M, Koperski L, de la Chapelle A, Jazdzewski K. In-Depth
45
Characterization of the MicroRNA Transcriptome in Normal Thyroid and Papillary Thyroid
Carcinoma. J Clin Endocrinol Metab. 2013 Aug;98(8):E1401-9.
2. He H, Bronisz A, Liyanarachchi S, Nagy R, Li W, Huang Y, Akagi K, Saji M, Kula D,
Wojcicka A, Sebastian N, Wen B, Puch Z, Kalemba M, Stachlewska E, Czetwertynska M,
Dlugosinska J, Dymecka K, Ploski R, Krawczyk M, Morrison PJ, Ringel MD, Kloos RT,
Jazdzewski K, Symer DE, Vieland VJ, Ostrowski M, Jarząb B, de la Chapelle A. SRGAP1 Is
a Candidate Gene for Papillary Thyroid Carcinoma Susceptibility. J Clin Endocrinol Metab.
2013 May;98(5):E973-80.
3. He H, Li W, Wu D, Nagy R, Liyanarachchi S, Akagi K, Jendrzejewski J, Jiao H, Hoag K,
Wen B, Srinivas M, Waidyaratne G, Wang R, Wojcicka A, Lattimer IR, Stachlewska E,
Czetwertynska M, Dlugosinska J, Gierlikowski W, Ploski R, Krawczyk M, Jazdzewski K,
Kere J, Symer DE, Jin V, Wang Q, de la Chapelle A. Ultra-Rare Mutation in Long-Range
Enhancer Predisposes to Thyroid Carcinoma with High Penetrance. PLoS One. 2013 May
14;8(5):e61920. doi: 10.1371/journal.pone.0061920. Print 2013.
4. Liyanarachchi S, Wojcicka A, Li W, Czetwertynska M, Stachlewska E, Nagy R, Hoag K,
Wen B, Ploski R, Ringel MD, Kozłowicz-Gudzinska I, Gierlikowski W, Jazdzewski K, He H,
de la Chapelle A.Cumulative Risk Impact of Five Genetic Variants Associated with Papillary
Thyroid Carcinoma" Thyroid Volume 2013 Dec 1532-40.
5. Sosnowski R, Benke M, Demkow T, Ligaj M, Michalski W. Renal function after nephronsparing surgery for renal tumors. Cent European J Urol. 2012; 65(1):14-6.
6. Łapińska G, Kozłowicz-Gudzińska I, Sackiewicz-Słaby A. Equilibrium radionuclide
ventriculography in the assessment of cardiotoxicity of chemotherapy and chemoradiotherapy
in patients with breast cancer. Nucl Med Rev Cent East Eur. 2012 Apr 24;15(1):26-30.
7. Stasiolek M, Dedecjus M, Adamczewski Z, Sliwka PW, Brzezinski J, Lewinski A.
Effect of L-thyroxine treatment on peripheral blood dendritic cell subpopulations in patients
with Hashimoto's thyroiditis. Folia Histochem Cytobiol. 2014;52(2):138-43.
8. Adamczewski Z, Dedecjus M, Skowrońska-Jóźwiak E, Lewiński A
Metastases of renal clear-cell carcinoma to the thyroid: a comparison of shear-wave and
quasi-static elastography.. Pol Arch Med Wewn. 2014;124(9):485-6. Epub 2014 Jul 4
9. Anna Wójcicka, Małgorzata Czetwertyńska, Michał Świerniak, Joanna Długosińska, Monika
Maciąg, Agnieszka Czajka, Kinga Dymecka, Anna Kubiak, Adam Kot, Rafał Płoski, Albert
de la Chapelle, Krystian Jażdżewski
Variants in the ATM-CHEK2-BRCA I Axis Determine Genetic Predisposition and Clinical
Presentation of Papillary Thyroid Carcinoma. Genes, Chromosomes & Cancer (2014) Jun: 53
(6): 516-23
10. Castinetti F, Qi XP, Walx MK, Maia AL, Sanso G, Peczkowska M, Hasse-Lazar K, Links TP,
Dvorakowa S, Toledo RA, Mian C, Bugalho MJ, Wohllk N, Kollyukh O, Canu L, Loli P,
Bergmann SR, Costa JB, Makay O, Patocs A, Pfeifer M, Shah NS, Cuny T, Brauckhof M,
Bausch B, von Dobschuetz E, Letizia C, Barczynski M, Alevizaki MK, Czetwertynska M,
Ugurlu MU, Valk G, Plukker JT, Sartorato P, Siqueira DR, Barontini M, Szperl M, Jarzab B,
Verbeek HH, Zelinka T, Vicek P, Toledo SP, Coutinho FL, Manneli M, Recasens M,
Demarquet L, Petramala L, Yaremchuk S, Zabolotnyi D, Schiavi F, Opocher G, Racz K,
Januszewicz A, Weryha G, Henry JF, Brue T, Conte-Devolx B, Eng C, Neumann HP
Outcomes of adrenal-sparing surgery or total adrenalectomy in phaeochromocytoma
associated with multiple endocrine neoplasia type 2: an international retrospective populationbased study.. Lancet Oncol. 2014 Apr 15, pii: S1470-2045(14)70154-8
46
2. Zakłady
Diagnostyczne
i Terapeutyczne
47
2.1. Zakład Teleradioterapii
Kierownik Zakładu Teleradioterapii:
Dr hab. n. med. Zbigniew Szutkowski - Kierownik Zakładu Teleradioterapii
Dr n. med. Zbigniew Jodkiewicz – p.o. Kierownika Pracowni Przygotowania, Planowania i
Leczenia Napromienianiem na Wawelskiej
Struktura Zakładu
1. Oddział Radioterapii
2. Pracownia Planowania i Leczenia Napromieniania
3. Pracownia Przygotowania Pacjentów do Napromieniania
4. Pracownia Weryfikacji i Kontroli Jakości Napromieniania
W skład Zakładu Teleradioterapii wchodzi także:
- Pracownia modelarni i wykonywania osłon
oraz
- Pracownia tomografii komputerowej.
Na terenie Zakładu Teleradioterapii znajdują się ponadto następujące komórki organizacyjne:
1. Pracownia Planowania Radioterapii
2. Pracownia Dozymetrii
3. Inżynierowie i elektronicy z Działu Gospodarki Aparaturowej
4. Pielęgniarki
5. Dział Dokumentacji Medycznej
Zakład Teleradioterapii posiada 8 przyspieszaczy i trzy symulatory (w tym 1 symulator/CT).
Pracownicy Zakładu - Ursynów
Lekarze radioterapeuci:
1. Dr hab. n. med. Zbigniew Szutkowski
2. Prof. dr hab. med. Bujko Krzysztof
3. Dr n. med. Dyttus-Cebulok Katarzyna
4. Dr n. med. Gałecki Jacek
5. Lek. med. Grudzień-Kowalska Małgorzata
6. Lek. med. Hicer-Grzenkowicz Joanna
7. Lek. med. Karczmarzyk Regina
8. Dr n. med. Lindner Bogusław
9. Dr n. med. Pietrzak Lucyna
10. Lek. Staniaszek Jagna
11. Lek. Tyc-Szczepaniak Dobromira
12. Lek. Wierzchowski Marek
- Kierownik Zakładu TRT
– Prof. zwyczajny
– St. asystent
– Adiunkt
– St. asystent
– St. asystent
– St. asystent
– Adiunkt
– St. asystent
– St. asystent
– St. asystent
– St. asystent
Lekarze w trakcie specjalizacji z radioterapii ( na etacie mł. asystent rezydent):
1. Lek. Borkowska Aneta
2. Lek. Katarzyna Wiśniowska
3. Lek. Tomasz Bogusz
4. Lek. Maciej Partycki
5. Lek. Mateusz Spałek
6. Lek. Klaudia Bęczkowska
48
Pracownicy Zakładu - Wawelska
Lekarze radioterapeuci:
1. Dr n. med. Zbigniew Jodkiewicz
2. Dr n. med. Elżbieta Chmielewska
3. Dr n. med. Marzanna Chojnacka
4. Dr n. med. Barbara Kozakiewicz
5. Dr n. med. Katarzyna Pędziwiatr
6. Lek. med. Małgorzata Gidzińska-Wielgosz
7. Lek. med. Dorota Rosińska-Okrasa
8. Lek. med. Izabela Śliwowska-Szymankiewicz
9. Lek. med. Anna Dymek
10. Lek. med. Grażyna Bońkowska-Ślesicka
11. Lek. Barbara Trzaska
12. Lek. Ewa Tragarz
13. Lek. Seema Vyas
- po. Kierownika Pracowni
- st. asystent
- adiunkt
- adiunkt
- st. asystent
- st. asystent
- st. asystent
- st. asystent
- st. asystent ( Oddział Radioterapii)
- st. asystent ( Oddział Radioterapii)
- asystent
- asystent
- mł. asystent
Lekarze w trakcie specjalizacji z radioterapii ( na etacie mł. asystent rezydent):
1. Lek. Katarzyna Zięba
2. Lek. Paweł Pawłowski
Ponadto, w Zakładzie Teleradioterapii leczą napromienianiem chorych inni lekarze radioterapeuci
zatrudnieni w poszczególnych klinikach narządowych.
Opis działalności Kliniki
W 2015 r. w Zakładzie Radioterapii leczonych było 6413 chorych, w tym ambulatoryjnie 4401 i
hospitalizowanych 2012 chorych.
Leczenie stereotaktyczne zastosowano u 59 chorych, technikę IMRT u 839 chorych.
Zespół lekarzy Zakładu Radioterapii bierze udział w badaniach z doborem losowym chorych:
1. Krótkotrwała przedoperacyjna radioterapia z konsolidującą chemioterapią w porównaniu z
przedoperacyjną radiochemioterapią u chorych na nieresekcyjnego raka odbytnicy: Badanie III
fazy.
2. Napromienianie okolicy miednicy skojarzone z chemioterapią zamiast paliatywnej chirurgii u
chorych na raka odbytnicy z nieoperacyjnymi synchronicznymi przerzutami odległymi.
3. Porównanie dwóch schematów napromieniania: krótkiej (1 tydzień) i standardowej (3 tygodnie)
radioterapii – u starszych lub w upośledzonym stanie sprawności ogólnej chorych na glejaka
wielopostaciowego mózgu: wieloośrodkowe badanie III fazy.
4. Porównanie wyniku pooperacyjnego napromieniania całego mózgu (WBRT) w stosunku do
wyłącznego napromieniania stereotaktycznego loży po usuniętym przerzucie u chorych z
pojedynczym przerzutem nowotworów litych do mózgu: badanie III fazy.
Działalność dydaktyczna:
Dr Jacek Gałecki: 1)Wykłady wygłoszone na kursie specjalizacyjnym z planowania radioterapii na
konferencji Flattening Filter Free treatments units organizowanym przez Zakład Fizyki Medycznej
w Centrum Onkologii w Warszawie – IX.2013
a) Wskazania do radioterapii u pacjentów z nowotworem piersi.
b) Anatomia i przygotowanie danych do planowania leczenia dla pacjentek z nowotworami piersi.
49
2) Prowadzenie sesji dotyczącej radioterapii raka piersi na: VIII Konferencji Diagnostyka i leczenie
raka piersi „ Falenty 2013” 11-13.04.2013.
3) Liczne seminaria wewnętrzne.
Dr Dobromira Tyc- Szczepaniak, Dr Marta Olszyna-Serementa, Dr Arkadiusz Sprawka,
Dr Marek Wierzchowisk, Dr Tomasz Bogusz - Zajęcia dla studentów medycyny Wydział Lekarski
WUM, prowadzone w Zakładzie Teleradioterapii.
Dr Zbigniew Szutkowski: - Zajęcia dla studentów kierunku elektroradiologii WUM oraz seminaria
dla Wydziału Lekarskiego WUM, prowadzone na terenie COI. - Podstawy radioterapii guzów
litych, Nowotwory płuc- leczenie skojarzone
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat – nie więcej niż 10 pozycji
1. Primary breast angiosarcoma in postmenopausal woman: case study and the literature
review. J. Jońska-Gmyrek, E.Bakuła-Zalewska, J. Gałecki, A. Żółciak-Siwińska, L.
Gmyrek. Przegląd Menopauzalny 2013; 17 (5): 438-441
2. Ocena 20-letnich wyników leczenia i czynników prognostycznych u chorych na raka piersi
po mastektomii radykalnej i radioterapii pooperacyjne –artykuł oryginalny. Gałecki J,
Olszyna-Serementa M, Michalski M. NOWOTWORY J Oncol2014; 64(4): 297–303
3. Is the 1-cm Rule of Distal Bowel Resection Margin in Rectal Cancer Based on Clinical
Evidence? A Systematic Review. Bujko K, Rutkowski A, Chang GJ, Michalski W,
Chmielik E, Kusnierz J Ann Surg Oncol. 2012 Mar;19(3):801-8. pog. b)
4. Definitive radical external beam radiotherapy for rectal cancer: evaluation of local
effectiveness and risk of late small bowel damage. Sprawka A, Pietrzak L, Garmol D, TycSzczepaniak D, Kepka L, Bujko K. Acta Oncol. 2013 May; 52(4):816-23
5. Polkowski WP, Bujko K, Rutkowski A, Bębenek M Extralevator abdomino-perineal
excision
(ELAPE) or abdomino-sacral amputation of the rectum (ASAR): revitalized
approach for low rectal carcinoma described by Tadeusz Koszarowski in the 50s. Eur J Surg
Oncol. 2014 Jul;40(7):905-6
6. Radioterapia chorych na raka szyjki macicy: zastosowanie, możliwości i ograniczenia
Bogusław Lindner Ginekologia po Dyplomie 2013; 15 (3): 49-57
7. HDR brachytherapy combined with interstitial hyperthermia in locally advanced cervical
cancer patients initially treated with concomitant radiochemotherapy - a phase III study.
Zolciak-Siwinska A, Piotrkowicz N, Jonska-Gmyrek J, Nicke-Psikuta M, Michalski W,
Kawczyńska M, Bijok M, Bujko K. Radiother Oncol 2013 May 14. doi:pii: S01678140(13)00186-2. 10.1016/j.radonc.2013.04.011.
8. Merkel cell carcinoma of the vulva – case report and the literature review. Joanna JońskaGmyrek, Piotr Bobkiewicz, Leszek Gmyrek, Agnieszka Żółciak-Siwińska, Bogusław
Lindner, Jagna Staniaszek. Ginekol Pol 2013, 84: 385-389.
9. Neoadjuvant treatment for unresectable rectal cancer: an interim analysis of a multicentre
randomized study.Bujko K, Nasierowska-Guttmejer A, Wyrwicz L, Malinowska M,
Krynski J, Kosakowska E, Rutkowski A, Pietrzak L, Kepka L, Radziszewski J, OlszynaSerementa M, Bujko M, Danek A, Kryj M, Wydmanski J, Zegarski W, Markiewicz W,
Lesniak T, Zygulski I, Porzuczek-Zuziak D, Bebenek M, Maciejczyk A, Polkowski W,
Czeremszynska B, Cieslak-Zeranska E, Toczko Z, Radkowski A, Kolodziejski L,
Szczepkowski M, Majewski A, Jankowski M Radiother Oncol. 2013 May;107(2):171-7
10. Czy radioterapia u chorych na raka piersi po operacji oszczędzającej może być jeszcze
krótsza, niż obecnie zalecana? Gałecki J NOWOTWORY J Oncol 2014,
volume 64,
number 4, 353–354 DOI: 10.5603/NJO.2014.0059
50
2.2. Zakład Brachyterapii
Kierownik Zakładu: Dr n. med. Anna Kulik
Struktura Zakładu
Pododdział Brachyterapii
Pracownia Brachyterapii Ginekologicznej i Hipertermii
Pracownia Planowania Leczenia
Punkt HDR
Ambulatorium
Pracownicy Zakładu
Dr n. med. Anna Kulik – Adiunkt; Kierownik Zakładu
Dr n. med. Agnieszka Żółciak – Siwińska – Adiunkt
Lek. med. Anetta Kasprowicz – St. Asystent
Lek. med. Mateusz Dąbkowski – St. Asystent
Doktoranci
Lek. med. Mateusz Dąbkowski
Opis działalności Zakładu za ostatnie 3 lata
Restrukturyzacja pododdziałów:
Utworzenie pododdziałów: brachyterapii, brachyterapii ginekologicznej i hipertermii
Opracowanie dokumentacji procesu PR 14.2 – „Zarządzanie Zakładem Brachyterapii” oraz
wdrożenie procedur i instrukcji w w/w zakresie. Aktualizacja protokołów klinicznych w zakresie
brachyterapii ginekologicznej oraz przygotowywanie kolejnych wydań dokumentów w ramach
doskonalenia procesu ISO
Wdrożenie systemu audytów wewnętrznych
Aktualizacja Systemów Planowania Leczenia: Oncentra Masterplan do Oncentra Brachy 4.0 oraz
systemu Oncentra Prostate 3.0 do Oncentra Prostate 4.0
Zakup i uruchomienie na terenie Zakładu Brachyterapii mobilnego akceleratora śródoperacyjnego
Novac 11
DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA
Aktywny udział pracowników Zakładu Brachyterapii w konferencjach krajowych i zagranicznych
sprawozdawanych w działalności naukowej Zakładu
Otwarcie 1 przewodu doktorskiego
Nawiązanie i rozwój współpracy z Kliniką Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży Instytutu
Matki i Dziecka w Warszawie w leczeniu mięsaków dzieci (brachyterapia okołooperacyjna)
Organizacja Ogólnopolskiej Konferencji „Wznowa raka gruczołu krokowego po leczeniu
radykalnym” edycja I w marcu 2012,
Edycja II w marcu 2013, we współpracy z Kliniką Urologii i Urologii Onkologicznej Szpitala MSW
Organizacja Kursu CMKP „Brachyterapia nowotworów” w październiku 2012 r.
Radioterapia śródoperacyjna
Kontynuacja planowej działalności dydaktycznej dla studentów WUM oraz lekarzy w trakcie
specjalizacji z radioterapii onkologicznej i onkologii klinicznej (kursy CMKP, kursy PTOK, kurs
CEMED)
Kontynuacja badania klinicznego: PHASE III MULTICENTER TRIAL INTERSTITIAL
BRACHYTHERAPY ALONE VERSUS EXTERNAL BEAM RADIATION THERAPY AFTER
BREAST CONSERVING SURGERY FOR LOW RISK INVASIVE CARCINOMA AND LOW
RISK DUCT CARCINOMA IN-SITU (DCIS) OF THE FEMALE BREAST
Trial M. Dąbkowski
51
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Agnieszka Żołciak-Siwinska, Michał Bijok, Joanna Jońska-Gmyrek, Maria Kawczyńska, Lucyna
Kępka, Krzysztof Bujko, Wojciech Michalski. 2014, HDR brachytherapy for the reirradiation of
cervical and vaginal cancer: analysis of efficacy and dosage delivered to organs at risk. Gynecol
Oncol. 132, 93-7.
2. Agnieszka Żółciak – Siwińska, Joanna Jońska – Gmyrek, 2014, Glansy cell carcinoma of the
cervix: a literature review, European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive
Biology, 179, 232-235,
3. Leszek Gmyrek, Joanna Jońska - Gmyrek, Agnieszka Żółciak - Siwińska, 2014, Terapeutyczna
wartość wycięcia węzłów chłonnych u chorych leczonych z powodu raka jajnika, Ginekologia
Polska, 85, 788-791.
4. Anna Kulik, Sławomir Mazur, 2014, Sprawozdanie z konferencji „Radioterapia śródoperacyjna –
doświadczenia ośrodków polskich, Nowotwory, 64, 6.
5. Rak sromu z komórek Merla – opis przypadku i przegląd piśmiennictwa, Joanna Jońska-Gmyrek,
Piotr Bobkiewicz, Leszek Gmyrek, A. Żółciak, Bogusław Lindner, Jagna Staniaszek, Ginekol
Pol. . 2013, 84,385-389.
6. HDR brachyterapy combined with interstitial hyperthermia in locally advanced cervical cancer
patients initially treated with concomitant radiochemioterapy – a phase III study ŻółciakSiwińska, N. Piotrkowicz, J. Jońska-Gmyrek, Maria Nicke-Psikta, W. Michalski, M.
Kawczyńska, M. Bijok, K. Bujko, Radiotherapy and Oncology (2013) 109(2):194 – 9.
7. Pierwotny naczyniakomięsak piersi u chorej po menopauzie: prezentacja przypadku i przegląd
piśmiennictwa. J. Jońska- Gmyrek, E. Bakuła – Zalewska, J. Gałecki, A. Zółciak – Siwińska, L.
Gmyrek, Przegląd menopauzalny 2013; 17 (5):438-441.
8. Nawroty rak szyjki macicy – opcje terapeutyczne, A. Żółciak-Siwińska, Ginekologia Polska
2012, 83, 527-531
9. Wpływ wielkości guza nowotworowego na wyniki leczenia chorych na raka szyjki macicy, A.
Żółciak-Siwińska, Ginekologia Polska 2012,83,576-580.
10. HDR brachyterapy combined with interstital hyperthermia in locally advaced cervical cancer
patients initially treared with concomitant radiotherapy: A phase I study, A. Żółciak-Siwińska, Int
J Hyperthrmia 2012;28(8):715-20.
52
2.3. Zakład Fizyki Medycznej
Kierownik Zakładu: dr hab. Paweł Kukołowicz, profesor nadzwyczajny
Struktura Zakładu:
W skład ZFM wchodza następujące pracownie:
1. Pracownia Wtórnych Wzorców Dozymetrycznych
2. Pracownia Dozymetrii
3. Pracownia Fizycznych Problemów Diagnostyki
4. Pracownia Planowania Radioterapii
5. Pracownia Dozymetrii i Planowania Leczenia
6. Pracownia Dozymetrii i Planowania Brachyterapii
Pracownicy i ich funkcje
1. mgr Bednarczyk Katarzyna – starszy specjalista fizyk
2. mgr Bielecka Marta – młodszy specjalista fizyk
3. mgr Bijok Michał – specjalista fizyk medyczny
4. mgr Blatkiewicz Dorota – starszy specjalista fizyk medyczny
5. mgr Bodzak Dominika – starszy specjalista fizyk
6. dr hab. n. fiz. Bulski Wojciech - adiunkt, kierownik Prac. Wtórnych Wzorców Dozymetrycznych
7. mgr Buszko Anna – starszy specjalista fizyk
8. Celmer Liliana – starszy technik medyczny
9. mgr Chełmiński Krzysztof – starszy specjalista fizyk
10. mgr Chorąży Joanna – starszy specjalista fizyk medyczny
11. mgr Czyżew Beata – starszy specjalista fizyk
12. mgr Dąbrowski Ryszard – starszy spcjalista fizyk
13. mgr Drozdyk Izabela
14. dr n. med. Fabiszewska Ewa – adiunkt
15. mgr Fujak Edyta – starszy specjalista fizyk
16. mgr Gil-Ulkowska Małgorzata – starszy specjalista fizyk
17. mgr Giżyńska Marta – starszy specjalista fizyk medyczny
18. mgr Grabska Iwona - starszy specjalista fizyk medyczny
19. mgr Gruda Mariusz – młodszy specjalista fizyk
20. mgr Gruszczyńska Ewelina – starszy specjalista fizyk, kierownik Prac. Dozymetrii i Planowania
Brachyterapii
21. mgr Jankowska Anna – starszy specjalista fizyk medyczny
22. dr Kacperski Krzysztof - adiunkt
23. mgr Kania Małgorzata – starszy specjalista fizyk
24. mgr Kopeć Dorota – starszy specjalista fizyk
25. mgr Kowalczyk Adam
26. mgr Łukomska Sandra, młodszy specjalista fizyk
27. mgr Markiewicz Iwona – starszy specjalista fizyk
28. mgr Mężeński Piotr – młodszy specjalista fizyk
29. mgr Nowak Magdalena – starszy specjalista fizyk
30. mgr Paciorkiewicz Anna – starszy technik medyczny
31. Paciorkiewicz Michał – starszy technik medyczny
32. mgr Paczkowski Norbert – starszy specjalista fizyk
33. mgr Pasicz Katarzyna – starszy specjalista fizyk medyczny
34. mgr Pietrzak Jakub – specjalista fizyk
35. mgr Piziorska Maria – młodszy specjalista fizyk medyczny
36. mgr Poncyljusz Maria – starszy specjalista fizyk medyczny
37. mgr Pruszyński Andrzej – starszy specjalista fizyk
53
38. mgr Rostkowska Joanna – starszy specjalista fizyk
39. lic. Rządkiewicz Kamil – starszy technik medyczny
40. mgr Semaniak Anna – starszy specjalista fizyk medyczny
41. mgr Skrzyński Witold – starszy specjalista fizyk medyczny
42. mgr Ślusarczyk-Kacprzyk Wioletta – starszy specjalista fizyk medyczny
43. mgr Świtlik Dominika – młodszy specjalista fizyk
44. Trzaska Tomasz – starszy technik medyczny
45. mgr Tyburska Izabela – młodszy specjalista fizyk
46. mgr Ulkowski Piotr – starszy specjalista badawczo-techniczny
47. mgr Walewska Agnieszka – starszy specjalista fizyk medyczny, kierownik Pracowni Dozymetrii
48. Wocial Przemysław
49. mgr Wojciech Izabela – młodszy specjalista fizyk
50. mgr Zalewska Marta – starszy specjalista fizyk medyczny
51. mgr Zawadzka Anna – starszy specjalista fizyk medyczny, kierownik Prac. Planowania Leczenia
52. mgr Zygmuntowicz-Piętka – starszy specjalista fizyk medyczny
Opis działalności Zakładu Fizyki Medycznej
Do zadań Zakładu Fizyki Medycznej należy rozwijanie fizycznych metod umożliwiających skuteczną
diagnostykę i terapię nowotworów z uwzględnieniem metod optymalizacyjnych i kontroli jakości, a
w szczególności:
- wykonywanie badań naukowych w zakresie fizyki medycznej, głównie radiologicznej, związanych
z bezpośrednimi i perspektywicznymi potrzebami klinik i zakładów Instytutu,
- wykonywanie prac rutynowych dotyczących opracowań Zakładu Fizyki Medycznej, których
realizacja wymaga kwalifikacji fizyka (np. skomplikowane plany leczenia, skomplikowane metody
kontroli aparatury, nadzór nad radiologicznym bezpieczeństwem personelu);
W okresie 2012 - 2014 wysiłkiem pracowników ZFM do zastosowań klinicznych wdrożono między
innymi techniki obrotowe radioterapii, napromienianie śródoperacyjne, kontrole jakości
diagnostycznych urządzeń cyfrowych.
- nadzorowanie innych ośrodków onkologicznych, w tym: obowiązkowe wzorcowanie przez Zakład
Fizyki Medycznej dawkomierzy terapeutycznych tych ośrodków; dobrowolne uczestniczenie
ośrodków w akcjach informatycznych i pomiarowo-kontrolnych prowadzonych przez Zakład Fizyki
Medycznej; prowadzenie doradztwa i konsultacji;
- szkolenie w zakresie wybranych dyscyplin (głównie radiologicznych) pracowników Instytutu oraz
pracowników z zewnątrz (kursy doszkalające, zajęcia akademickie, itp.)
- prowadzenie specjalizacji w zakresie fizyki medycznej
Dr hab. Wojciech Bulski, dr hab. Paweł Kukołowicz, dr Krzysztof Kacperski
Skrzyński są recenzentami w czasopismach naukowych z zakresu fizyki medycznej.
i mgr Witold
W roku 2014 siłami pracowników Zakładu Fizyki Medycznej zostały zorganizowane obchody 80lecia Zakładu Fizyki Medycznej.
W roku 2014 dr hab. Paweł Kukołowicz został ponownie wybrany na prezesa Polskiego
Towarzystwa Fizyki Medycznej. W skład zarządu głównego weszła mgr Anna Zawadzka. Jako
członkowie zarządu głównego wymienione osoby oraz dr hab. Wojciech Bulski weszli w skład
komitetu organizacyjnego Kongresu PTFM organizowanego z okazji 50 lecia powstania PTFM.
W ramach ZFM pod kierunkiem dr Krzysztofa Kacperskiego pracuje grupa kilku fizyków
realizujących projekt badawczy Wellcome Trust International Senior Research Fellowship (Wielka
Brytania) nr 084288/Z/07/Z, pt. "Optimal collimators for nuclear medicine functional imaging",
2009-2014. Grant został przedłużony o kolejne 3 lata. Dwie osoby mgr Marta Giżyńska i mgr Edyta
Dąbrowska podjęły studia doktoranckie.
54
Wiele wysiłku pracownicy ZFM włożyli w uzyskanie akredytacji PCA w zakresie wykonywania
testów specjalistycznych i testów eksploatacyjnych wymaganych przez prawo. W wyniku podjętej
pracy Centrum Onkologii, Zakład Fizyki Medycznej uzyskał w roku 2014 akredytację PCA na
zgodność z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005.
Akredytacja PCA nr AP 155 dotyczy wzorcowań dawkomierzy promieniowania jonizującego z
komorą jonizującą dla dawki pochłoniętej w wodzie w wiązce promieniowania Co-60 (0,15 Gy ÷ 3,3
Gy) i wzorcowań dawkomierzy promieniowania jonizującego z komorą studzienkową ze źródłem
promieniotwórczego irydu (Ir-192) dla mocy kermy w powietrzu (0,1 mGy ÷ 0,4 mGy).
Natomiast akredytacja PCA nr AB 1499 dotyczy badań obejmujących:
• testy specjalistyczne aparatury rentgenowskiej: wyposażenia do radiografii ogólnej,
fluoroskopii i mammografii, oraz do tomografii komputerowej,
• testów eksploatacyjnych symulatorów radioterapeutycznych, akceleratorów medycznych,
wyposażenia do brachyterapii (HDR),
• zewnętrznych audytów dozymetrycznych metodą TLD, w których przedmiotem badań są
systemy dozymetryczne i komputerowe systemy planowania leczenia (jest to jedyna w
Polsce akredytacja w tym zakresie!).
Najważniejsze publikacje ZFM za lata 2013
1. Sobotka, PK, Chełmiński, K, Bulski, W, Kacperski, K, Dziukowa, J, Wesołowska, E, Wieczorek,
S, Miernicki, S, Budaszewski, D, Woliński, TR, Domański, AW., Breast phantom for comparing
X-ray and polarimetric optical tomography imaging, Photonics Letters of Poland, 4 (2012), 3840.
2. Anna Semmniak, Zbigniew Jodkiewicz, Anna Skowrońska-Gardas, Segmented photon beams
technique for irradiation of postmastectomy patients, Rep Pract Oncol Radiother 17(2012), 85-92.
3. Piziorska M, Kukołowicz P, Pilichowska M, Pęczkowski P, Adaptive off-line protocol for
prostate external radiotherapy with cone beam computer tomography, Strahlenther Onkol
188(2012), 1003–1009.
4. Nachiko Uchiyama and Marcelo Zanchetta do Nascimento, “Mammography -Recent Advances”,
InTech, March, 2012, ISBN: 978-953-51-0285-4, rozdział nr 6: “Comparision of individual dose
during mammography screening examinations with screen – film nad DR systems and
optimization attempts of exposure parameters, Fabiszewska, E, Pasicz, K, Grabska, I, Bulski, W,
Skrzyński, W.
5. Gershkevitsh, E, Pesznyak, C, Petrovic, B, Grezdo, J, Chelminski, K, do Carmo Lopes, M,
Izewska, J, Van Dyk, J „Dosimetric inter-institutional comparison in European radiotherapy
centres: Results of IAEA supported treatment planning system audit”, Acta Oncologica, 53
(2014), 628-636.
6. Brozyna, B, Chełmiński, K, Bulski, W, Gizyńska, M, Grochowska, P, Walewska, A, Zalewska,
M, Kawecki, A, Krajewski, R, Dosimetry of dose distributions in radiotherapy of patients with
surgical implants, Radiation Physics and Chemistry, 104 (2014), 170-174.
7. Skrzyński, W, Measurement-based model of a wide-bore CT scanner for Monte Carlo dosimetric
calculations with GMCTdospp software, Physica Medica 30 (2014), 816-821.
8. Fabiszewska, E, Grabska, I, Pasicz, K, Skrzyński, W, Bulski, W, Assessment of mammography
equipment quality in mammography screening facilities in 2007 and 2011 in Poland, Nowotwory.
Journal of Oncology, 2014, 64(2), 119-128.
9. Kacperski, K, Świtlik, D, Pietrzak, J, High Sensitivity Collimators for Optimising Lesion
Detection in SPECT Images, IEEE Nuclear Science Symposium and Medical Imaging
Conference 2014.
10. Gizyńska M, Kukołowicz P, Kordowski P, Implementation of a dose gradient method
intooptimization of dose distribution in prostatecancer 3D-CRT plans, , Rep Pract Oncol
Radiother 19(2014), 385-91.
55
2.4. Zakład Radiologii I
Kierownik Zakładu:
Prof. nadzw. dr hab. n. med. Urszula Grzesiakowska
Struktura Zakładu:
Pracownia Radiologii Szpitalnej
- Gabinet Tomografii Komputerowej I
- Gabinet Rezonansu Magnetycznego I
- Gabinet Radiologii I
Pracownia Radiologii Ambulatoryjnej
Pracownia Mammografii
Pracownicy Zakładu:
1. Lek. med. Jakub Pałucki
2. Dr n. med. Malwina Smorczewska
3. Dr n. med. Ewa Wesołowska
4. Dr n. med. Ewa Dziewulska
5. Dr n. med. Katarzyna Wardzyńska
6. Dr n. med. Dorota Wiszniewska-Rawlik – st. asystent
7. Lek. med. Ewa Alexandrowicz-Kazimierczuk - asystent
8. Lek. med. Ewelina Dziuk- mł. asystent (urlop macierzyński)
9. Lek. med. Sabrina Keromnes (urlop wychowawczy)
10. Lek. med. Anna Hołdakowska – st. asystent
11. Lek. med. Ewa Huczyńska-Szubert – st. asystent
12. Lek. med. Andrzej Jezierski– st. asystent
13. Lek. med. Marta Kaczurba-Buchwald – st. asystent
14. Lek. med. Anna Krakowiak – st. asystent
15. Lek. med. Donata Makuła – st. asystent
16. Lek. med. Monika Przetakiewicz-Koziej – st. asystent
17. Lek. med. Katarzyna Rupińska – st. asystent
18. Lek. med. Anna Sontowska – st. asystent
19. Lek. med. Justyna Wudarska – st. asystent
W Zakładzie Radiologii I zatrudnionych jest 61 pracowników, w tym, 22 lekarzy (włączając 2
rezydentów), 24 techników, 10 pielęgniarek i 5 sanitariuszek. .
Opis działalności Zakładu
Zakład Diagnostyki Obrazowej zajmuje się wykrywaniem, oceną stopnia zaawansowania oraz
monitorowaniem leczenia i przebiegu nowotworów, leczonych w Klinikach Centrum Onkologii.
Dziennie w Zakładzie wykonuje się badania obrazowe u 150-200 pacjentów.
Lekarze radiolodzy uczestniczą w licznych programach badawczych, prowadzonych przez Kliniki
Centrum Onkologii. Lekarze radiolodzy są wykładowcami na kursach CMKP, zarówno tych
organizowanych w Centrum Onkologii jak i poza Centrum.
W ramach spotkań klinicznych prowadzimy konsultacje wszystkich badań obrazowych
dostarczonych przez pacjentów. Uczestniczymy również w konsultacjach wielodyscyplinarnych dla
potrzeb lekarzy klinicystów; realizujemy tematy naukowe, poświęcone diagnostyce wybranych
nowotworów.
Uczestniczymy w konferencjach krajowych i międzynarodowych gdzie prezentowaliśmy prace lub
wykłady.
Zakład jest podwykonawcą w licznych badaniach klinicznych prowadzonych przez Kliniki Centrum
Onkologii. Obecnie jest realizowanych około 30 takich programów
56
Pracownia Rezonansu Magnetycznego wspólnie z Pracownią Mammografii bierze udział w
programie opieki nad rodzinami wysokiego dziedziczenia ryzyka zachorowania na nowotwory
złośliwe, finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia.
W Zakładzie obecnie zatrudnionych jest 2 rezydentów, którzy pod kierunkiem starszych asystentów
Zakładu szkolą się do specjalizacji z diagnostyki obrazowej.
Równocześnie lekarze z całej Polski odbywają w Zakładzie obowiązkowy miesięczny staż
kierunkowy z zakresu diagnostyki onkologicznej do specjalizacji.
Podobny staż indywidualny odbywają lekarze klinicyści do egzaminu specjalizacyjnego z onkologii
klinicznej.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Urszula Grzesiakowska Kompendium Chirurgii Onkologicznej- Redakcja naukowa pod
kierownictwem Arkadiusz Jeziorski, Piotr Rutkowski „Rentgenodiagnostyka.” „Tomografia
Komputerowa” VIA MEDICA, Rozdział:27-35.,2014
2. Urszula Grzesiakowska Diagnostyka obrazowa RTG,TK, USG, i MR. – Redakcja naukowa pod
kierownictwem Bogdan Pruszyński, Andrzej Cieszanowski. „Nowotwory płuc” Radiologia,
PZWL, Rozdział: 254-259, 2014,
3. Ewa Wesołowska, Diagnostyka obrazowa RTG,TK, USG, i MR. – Redakcja naukowa pod
kierownictwem Bogdan Pruszyński, Andrzej Cieszanowski. „Gruczoł piersiowy” Radiologia,
PZWL, Rozdział: 401-409, 2014,
4. M.Zaborowska-Szmit, D.Kowalski, S.Szmit., D.Wiszniewska-Rawlik, M.Krzakowski
„Cerebrovascular events related to chemotherapy In patients with lunh cancer”. Experimental$
Clinical Cardiology, Volume 20, lssue 8, pages 2539-2546/2014
5. Ewa Gorczyca-Wiśniewska Kompendium Chirurgii Onkologicznej- Redakcja naukowa pod
kierownictwem Arkadiusz Jeziorski, Piotr Rutkowski „Ultrasonografia.” VIA MEDICA,
Rozdział: 60-66.,2014
6. Ewa Gorczyca-Wiśniewska Redaktor naukowy polskiego wydania „Atlas ultrasonografii głowy i
szyi.” Medipage. Warszawa 2014
7. Tyc-Szczepaniak D, Wyćwicz L, Kepka L., Michalski W., Olszyna-Serementaa M., Pałucki J.,
Pietrzak L., Rutkowski A., Bujko K. „Palliative radioterapy and chemoterapy instead of burgery
In symptomatic recital cancer with synchronous unresectable metastases: a phase II study.” Ann
Oncol, 2013 Nov:24(11);2829-34
8. P.Rutkowski, J.Andrzejuk, E.Bylina, Cz.Osuch, T.Świtaj, A.Jerzak vel Dobosz, Prof. Urszula
Grzesiakowska, M.Jurkowska, A.Wożniak, J.Limon, M.Dębiec-Rychter, J.A.Siedlecki. „What are
the currrent outcomes of advanced gastrointestinal stroma tumors: who are the long-term
survivors treated initially with imatinib?.” Medical Oncology (2013) 30:765
9. Xuezheng Sun, Gretchen L Gierach, Rupninder Sandhu, Tyisha Williams, Bentley R.Midkiff,
Jolanta Lissowska, dr. n med Ewa Wesołowska Norman F.Boyd, Nicole B.Johnson, Jonine D
Figueroa, Mark E. Sherman, and Melissa A. Troester „Relationship of Mammographic Dennsity
and Gene Expression:Analysis of Normal Breast Tissus Surrounding Breast Cancer” Clinical
Cancer Research 2013;19: 4972-4982.
10. B.Śpiewankiewicz, B.Osuch, J.Kuśnierz, M.Symonides, dr. n med Malwina Smorczewska
„Wstępna ocean przydatności dootrzewnowej perfuzyjnej chemioterapii w warunkach hipertermii
(HIPEC) u chorych z nowotworowym rozsiewem wewnątrzotrzewnowym.” Current Gynecologic
Oncology 2013, nr 1(13) Volume 11:33-41.,
11. Urszula Grzesiakowska, lek Donata Makuła, lek Michał Olszewski „Pierwotny chłoniak kości w
badaniach obrazowych” Onkologia w praktyce klinicznej 2013, tom 9 nr 6, 239-244
12. Rutkowski P., Bylina E, Klimczak A., Świtaj T., Falkowski S., Kroc J., Ługowska I.,
Brzeskwinewicz M., Melerowicz W., Osuch Cz., Mierzejewska E., Wasielewski K., Woźniak A.,
Grzesiakowska U., Nowecki Z., Siedlecki J., Limon J. „The outcome and predictive factors of
57
sunitinib therapy In advanced gastrointestinal stroma tumors (GIST) after imatinib failure – one
institution study ”. BIOMed Central 2012,12;107.,
13. Vachon CM, Scott CG, Fasching PA, Hall P, Tamimi RM, Li J, Stone J, Apicella C, Odefrey F,
Gierach GL, Jud SM, Heusinger K, Beckmann MW, Pollan M, Fernández-Navarro P, GonzalezNeira A, Benitez J, van Gils CH, Lokate M, Onland-Moret NC, Peeters PH, Brown J, Leyland J,
Varghese JS, Easton DF, Thompson DJ, Luben RN, Warren RM, Wareham NJ, Loos RJ, Khaw
KT, Ursin G, Lee E, Gayther SA, Ramus SJ, Eeles RA, Leach MO, Kwan-Lim G, Couch FJ,
Giles GG, Baglietto L, Krishnan K, Southey MC, Le Marchand L, Kolonel LN, Woolcott C,
Maskarinec G, Haiman CA, Walker K, Johnson N, McCormack VA, Biong M, Alnaes GI, Gram
IT, Kristensen VN, Børresen-Dale AL, Lindström S, Hankinson SE, Hunter DJ, Andrulis IL,
Knight JA, Boyd NF, Figuero JD, Lissowska J, Wesolowska E, Peplonska B, Bukowska A,
Reszka E, Liu J, Eriksson L, Czene K, Audley T, Wu AH, Pankratz VS, Hopper JL, dos-SantosSilva I. “Common breast cancer susceptibility variants in LSP1 and RAD51L1 are associated
with mammographic density measures that predict breast cancer risk”. Cancer Epidemiol
Biomarkers Prev. 2012 Jul:21(7):1156-66
58
2.5. Zakład Patologii i Diagnostyki Laboratoryjnej
Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. n. med. Monika Prochorec-Sobieszek
Struktura Zakładu:
Pracownia Technik Patologicznych
Pracownia Genetyki Nowotworów
Pracownia Koordynacji Badań
Pracownia Patologii Narządowej Nowotworów
Pracownia Chemii Klinicznej
Pracownia Markerów Nowotworowych
Sekcja Organizacyjno-Administracyjna
Pracownia Cytologii Ginekologicznej
Pracownia Technik Patologicznych:
Kierownik Pracowni: mgr Edyta DerezińskaStruktura Pracowni:
1.Laboratorium Histopatologii
Przygotowuje rutynową diagnostykę histopatologiczną
Przygotowuje preparaty i materiał tkankowy dla innych pracowni diagnostycznych i naukowych.
Prace kliniczno-patologiczne
2.Laboratorium Cytopatologii- Wykonuje badania cytologiczne i opracowuje kryteria
cytodiagnostyczne w materiałach uzyskiwanych drogą biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej
Laboratortium Immunohistochemii- barwienia immunohistochemiczne preparatów
parafinowych i cytologicznych oraz jakościowa ocenę antygentygenów komórkowych mono- i
poliklonalnych
3.Laboratorium Mikroskopii Elektronowej:
Pracownicy i ich funkcje:
Dr n.med. Maria Maksymowicz, adiunkt
Mgr inż. Renata Jonasz, starszy specjalista, diagnosta laboratoryjny
Mgr Monika Pękul, młodszy asystent, diagnosta laboratoryjny
Opis działalności:
W Laboratorium Mikroskopii Elektronowej od 1998r. prowadzone są badania dotyczące
nowotworów przysadki – dotychczas zbadano blisko 4000 tych rzadkich guzów. Dokonujemy oceny
około 90% tych guzów z terenu całego kraju (jako jedyna placówka w Polsce wykonujemy
kompleksową, zgodną z zaleceniami WHO, patomorfologiczną diagnostykę guzów przysadki).
Badania naukowe dotyczą oceny korelacji pomiędzy cechami patomorfologicznymi (ocenianymi
metodami immunohistochemicznymi i ultrastrukturalnymi) a stopniem złośliwości w gruczolakach
przysadki oraz poszukiwania nowych czynników prognostycznych i predykcyjnych w tych
nowotworach. Ostatnie badania koncentrują się na poszukiwaniu patomorfologicznych markerów
inwazyjności. Ponadto we współpracy z innymi ośrodkami prowadzimy badania nad molekularnymi
podstawami patogenezy gruczolaków przysadki.
Bierzemy czynny udział w zjazdach i konferencjach naukowych: (2014r.: 9 wystąpień na zjazdach, w
tym 6 na zjazdach międzynarodowych; 2013r.: 4 wystąpienia na zjazdach, w tym 1 na zjeździe
międzynarodowym; 2012r.: 4 wystąpienia na zjeździe krajowym).
Publikacje naukowe - prace oryginalne opublikowane w całości w wersji papierowej czasopism z
listy filadelfijskiej:
59
1. Bolanowski M, Zieliński G, Jawiarczyk-Przybyłowska A, Maksymowicz M, Potoczek S,
Syrycka J, Podgórski JK (2014). Interesting coincidence of atypical TSH-secreting pituitary
adenoma and chronic lymphocytic leukemia. Endokrynol Pol. 65(2):144-7.
2. Halupczok J, Bidzińska-Speichert B, Lenarcik-Kabza A, Zieliński G, Filus A, Maksymowicz
M (2014). Gonadotroph adenoma causing ovarian hyperstimulation syndrome in a
premenopausal woman. Gynecol Endocrinol 27:1-4.
3. Sajjad E A, Zieliński G, Maksymowicz M, Hutnik Ł, Bednarczuk, Włodarski P (2013).
mTOR is frequently active in GH-secreting pituitary adenomas without influencing their
morphopathological features. Endocr Pathol. 24(1):11-9.
4. Piekielko-Witkowska A, Kedzierska H, Poplawski P, Wojcicka A, Rybicka B, Maksymowicz
M, Grajkowska W, Matyja E, Mandat T, Bonicki W, Nauman P. (2013). Alternative splicing
of iodothyronine deiodinases in pituitary adenomas. Regulation by oncoprotein SF2/ASF.
Biochim Biophys Acta. 1832(6):763-72.
5. Zieliński G, Maksymowicz M, Podgórski J, Olszewski WT (2013). Double, synchronous
pituitary adenomas causing acromegaly and Cushing's disease. A case report and review of
literature. Endocr Pathol. 24(2):92-9.
6. Matyja E, Zieliński G, Witek P, Kamieński G, Grajkowska W, Maksymowicz M (13).
Pituitary metastases from oncocytic variant of follicular thyroid carcinoma: case report and
diagnostic dilemmas. Folia Neuropathologica 51(3):261-268.
7. Witek P, Zieliński G, Maksymowicz M, Zgliczyński W(2012). The relationship between
efficacy of surgical treatment of Cushing disease and pathological – immunohistochemical
and ultrastructural – confirmation of corticotroph tumour presence. Neurol Neuroch Pol
46:37-46.
8. Witek P, Zieliński G, Maksymowicz M, Zgliczyński W (2012). Transsphenoidal surgery for
a life-threatening prolactinoma apoplexy during pregnancy. Neuroendocrinol Lett 33:483-488.
Witek P, Zieliński G, Maksymowicz M, Kamiński G. (2012). Cushing’s disease – assessing
the efficacy of transsphenoidal surgery. Endocrinol Pol 63:398-403.
Pracownia Genetyki Nowotworów
Kierownik Pracowni dr hab. n. med. Barbara Pieńkowska-Grela, profesor nadzwyczajny, specjalista
IIº w dziedzinie laboratoryjnej genetyki medycznej, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego,
uprawnienia kierownika specjalizacji w zakresie laboratoryjnej genetyki medycznej
Struktura Pracowni:
1.Laboratorium Diagnostyki Cytogenetycznej
2.Laboratorium Diagnostyki FISH Guzów Litych
3.Laboratorium Diagnostyki Molekularnej
Pracownicy:
• dr n. med. Beata Grygalewicz - adiunkt, specjalista IIº w dziedzinie laboratoryjnej
genetyki medycznej, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego, uprawnienia kierownika specjalizacji w
zakresie laboratoryjnej genetyki medycznej
• dr n. med. Renata Woroniecka - adiunkt, specjalista IIº w dziedzinie laboratoryjnej
genetyki medycznej, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• mgr Jolanta Rygier - st. specjalista badawczo-techniczny, specjalista IIº w dziedzinie
laboratoryjnej genetyki medycznej, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• dr n. med. Łukasz Szafron – adiunkt, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego, w
trakcie specjalizacji
• mgr Anna Stachurska – mł. asystent, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego, w trakcie
specjalizacji
• mgr Urszula Piekarska - mł. asystent diagnostyki laboratoryjnej, uprawnienia
60
diagnosty laboratoryjnego , w trakcie specjalizacji
• dr n. med. Agnieszka Dansonka-Mieszkowska – adiunkt, uprawnienia diagnosty
laboratoryjnego
• dr n. med. Iwona Rzepecka - adiunkt, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• dr n. med. Bożena Konopka – adiunkt, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• dr Agnieszka Chudy - specjalista biolog, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• mgr Aleksandra Labak - st. technik analityki medycznej, uprawnienia diagnosty
laboratoryjnego
• mgr Aneta Wojnowska – mł. asystent diagnostyki laboratoryjnej, uprawnienia
diagnosty laboratoryjnego
• mgr Magdalena Grabowska-Kierył - mł. asystent diagnostyki laboratoryjnej,
uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• dr n. med. Anna Felisiak-Gołąbek – asystent naukowy, uprawnienia diagnosty
laboratoryjnego (od 01.09.2013 do 31.08.2016 realizuje staż podoktorski w National Institutes of
Health, National Cancer Institute, Laboratory of Pathology, Bethesda, MD, US)
• mgr Małgorzata Kubik – specjalista biolog, uprawnienia diagnosty laboratoryjnego
• mgr Klaudia Borkowska - specjalista biolog
• dr Joanna Moes-Sosnowska – st. specjalista badawczo-techniczny
• mgr Aleksandra Pawłowska – specjalista chemik
• mgr Agnieszka Budziłowska – st. specjalista biolog
• mgr Agnieszka Podgórska – specjalista biotechnolog, doktorantka
• mgr Martyna Łukasik - specjalista biotechnolog
• mgr Katarzyna Olszewska – mł. asystent, w trakcie uzyskiwania uprawnień diagnosty
laboratoryjnego
• inż. Renata Łotocka – st. specjalista
• tech. Ewa Cybulska – st. technik
• tech. Elżbieta Stańczykowska - st. technik analityki medycznej
• mgr Lidia Rokicka – st. statystyk medyczny
Doktoranci:
• mgr Agnieszka Podgórska
• mgr Magdalena Kulesza
Opis działalności Pracowni Genetyki Nowotworów
Obszarem działania zespołu Pracowni są poznawcze i aplikacyjne badania genetyczne w obszarze
mechanizmów powstawania i rozwoju nowotworów człowieka. Równocześnie prowadzona jest
weryfikacja i wprowadzanie stosowanych metod w praktyce onkologicznej w obszarze diagnostyki i
planowania leczenia, szczególnie w celowanej molekularnie terapii nowotworów.
Badania prowadzone są technikami cytogenetyki i biologii molekularnej. Badania
cytogenetyczne obejmują techniki klasycznego kariotypowania, co pozwala na wykrycie aberracji
chromosomowych pierwotnych i wtórnych, użytecznych diagnostycznie i/lub prognostycznie.
Aberracje strukturalne chromosomów powodują zaburzenia funkcjonowania genów w obszarze
pęknięć w tym ich rearanżacje, fuzje bądź utraty czy powielenia. Technika FISH (fluorescencyjna
hybrydyzacja in situ) umożliwia detekcję zaburzeń liczby, struktury i wzajemnego położenia
wybranych genów, przy zastosowaniu fluorescencyjnie znakowanych sond DNA. Badanie CGH
(porównawcza hybrydyzacja genomowa) i array-CGH (wysokorozdzielcza, porównawcza
hybrydyzacja genomowa z zastosowaniem mikromacierzy, wprowadzona w obecnym okresie
sprawozdawczym) pozwalają na detekcję zmian ilości materiału genetycznego w komórkach
nowotworu, wobec prawidłowego wzorca. Przedmiotem badania są komórki nowotworu
(rozpoznanie/podejrzenie chłoniaka lub białaczki) ze zmienionej nowotworowo tkanki, pobranej od
pacjentów do celów diagnostycznych.
61
Wykrycie nowych, powtarzalnych
aberracji chromosomowych i ich zdefiniowanie w
chłoniakach/białaczkach, których profil zmian genetycznych nie jest jeszcze zdefiniowany, ma
istotne znaczenie dla poznania mechanizmów biologicznych procesu nowotworowego jak i
diagnostyki. Znaczącymi wynikami uzyskanymi w okresie sprawozdawczym jest:
• Definicja markera chromosomowego dup(11q), występującego w grupie chłoniaków z
pogranicza BL i DLBCL lub BL bez typowego zaangażowania genu MYC. Aberracja ta
została przedstawiona jako związana z grupą intBL/DLBCL po raz pierwszy w pracy naszego
zespołu [Pienkowska-Grela B i wsp. Partial trisomy 11, dup(11)(q23q13), as a defect
characterizing lymphomas with Burkitt pathomorphology without MYC gene rearrangement.
Med Oncol (2011) 28:1589–1595]. Diagnostyczne i prognostyczne znaczenie tej aberracji
stanowi obecnie przedmiot prac międzynarodowych zespołów badawczych, w których to
pracach bierzemy czynny udział [spis publ. poz. 9] Kontynuujemy w tym zakresie prace
własne (badania przy użyciu techniki array-CGH, publikacja w przygotowaniu) oraz we
współpracy z innymi zespołami badawczymi COI (Zakład Immunologii, Pracownia
Cytometrii: wspólna praca będzie opublikowana w 2015 w Tumor Biology).
• Analiza częstości i wzoru występowania wybranych aberracji wobec innych danych
diagnostycznych
oraz w kontekście klinicznym jest próbą stworzenia markerów
cytogenetycznych, użytecznych w procesie diagnostyki lub/i prognozowania przebiegu w
chłoniaku z małych limfocytów B (SLL/CLL). Przedmiotem badania jest ocena rodzaju i
zakresu delecji chromosomów 11 i 17 (grant PTO nr 71/2013, publikacja w przygotowaniu).
Prowadzono równocześnie analizę przypadków syndromu Richtera, będącego klinicznym
skutkiem progresji CLL/SLL; badania wykonywano zarówno w zakresie zmian genetycznych
jak i przy użyciu cytometrii przepływowej (publikacja ukaże się w Am J Clin Pathol w 2015)
• Prowadzono badania w obszarze zmian klonalnych w przebiegu ostrej białaczki [spis publ.
poz. 3], także we współpracy z innymi ośrodkami: polskimi (Grant KBN: współpraca z AM,
Lublin, wieloośrodkowy projekt Sekcji CH PTGC, [spis publ. poz. 2] i zagranicznymi
(Uniwersytet Medyczny, Jena, Niemcy: publ. Othman MAK, Lier A, Junker S, Kempf P,
Dorka F, Gebhart E, Sheth FJ, Grygalewicz B, Bhatt S, Weise A, Mrasek K, Liehr T,
Manvelyan M. Does positioning of chromosomes 8 and 21 in interphase drive t(8;21) in acute
myelogenous leukemia? BioDiscovery . 2012, 4(2); publikacja dotycząca zaangażowania
genu MLL ukaże się JSHC w 2015).
• Badania metodami cytogenetyki i cytogenetyki molekularnej są przydatne również w
badaniach choroby nowotworowej człowieka na modelu zwierzęcym (publikacja we
współpracy z Zakładem Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych: Szymanska H, LechowskaPiskorowska J, Krysiak E, Strzalkowska A, Unrug-Bielawska K, Grygalewicz B, Skurzak
HM, Pienkowska-Grela B, Gajewska M. Neoplastic and nonneoplastic lesions in aging mice
of unique and common inbred strains contribution to modeling of human neoplastic diseases.
Vet Pathol. 2014;51(3):663-79.)
W Pracowni prowadzimy także badania molekularnej patogenezy raka jajnika oraz genetycznych
czynników predyspozycji do zachorowania. Prowadzone są także badania nad ustaleniem
molekularnych markerów kwalifikujących do terapii taksanami oraz nad identyfikacją nowych
genów/białek, które wpływają na przeżycie i odpowiedź na chemioterapię w oparciu o taksany i
pochodne platyny (schemat TP) oraz w oparciu o cisplatynę z cyklofosfamidem (schemat PC).
Głównymi technikami wykorzystywanymi w laboratorium są techniki PCR i sekwencjonowania
pozwalające na analizę zmian sekwencji genów, metoda RT-PCR pozwalająca ocenić ekspresję na
poziomie mRNA oraz barwienia immunohistochemiczne pozwalające na analizę ekspresji białek.
Analizujemy także utratę heterozygotyczności w wybranych lokalizacjach na różnych chromosomach
przy użyciu markerów mikrosatelitarnych. Wśród badanych w pracowni genów na szczególne
zainteresowanie zasługują geny/białka ze ścieżki naprawy DNA - BRACA1/FA (np.: PALB2,
EMSY, FANCD2), a także inne analizowane geny i białka w tym TP53 oraz SMARCA4. Praca z
tego zakresu [Moes-Sosnowska J, Chodzyńska J, Budziłowska A, Dansonka-Mieszkowska A,
62
Rzepecka IK, Szafron Ł, Podgórska A, Pieńkowska-Grela B, Konopka B, Kupryjańczyk J Analiza
mutacji i polimorfizmów w genach FANCF i FANCD2 u pacjentek z rakiem jajnika w populacji
polskiej – molekularna patogeneza raka jajnika oraz poszukiwanie czynników prognostycznych i
predykcyjnych.] została nagrodzona (II miejsce) w sesji plakatowej IV Kongresu PTGO (Kraków
25.10.2014)
W ostatnim czasie analizowane były zmiany w drobnokomórkowym raku jajnika (SCCHT), który
jest bardzo agresywnym nowotworem, o nieznanym podłożu molekularnym wykrywanym głównie u
młodych pacjentek. Wstępna analiza zmian molekularnych dowiodła istnienie w tych guzach mutacji
w genie SMARCA4. W dwóch analizowanych guzach wykryliśmy trzy mutacje, powodujące
powstanie przedwczesnego kodonu terminującego. W guzie PJK1233 zmiany miały miejsce w
eksonie 15 – c.2148_2206del, p.(Gln729fs) oraz eksonie 24 – c.3277C>T, p.(Arg1093Ter), antomiast
w guzie PJK1182 w eksonie 26 c.3760G>T, p.(Glu1254Ter) [spis publ. poz. 4] .
W publikacji Felisiak-Golabek i wsp. [spis publ. poz. 5] wskazaliśmy, że wysoka ekspresja
p19(INK4d) jest złym czynnikiem prognostycznym u pacjentek z rakiem jajnika. Ekspresja białka
została zbadana immunohistochemicznie w 445 przypadkach (246 leczonych schematem PC i 199
schematem TP). Ekspresję genu kodującego białko p19(INK4d) – CDKN2D – analizowano w 106
rakach jajnka. Wysoka ekspresja na poziomie białka, w grupie pacjentek bez akumulacji białka TP53,
zwiększała ryzyko zgonu (HR 1,61, p=0,049 dla PC, HR 2,00, p=0,015 dla TP). Ten rezultat
potwierdził się na poziomie mRNA w grupie pacjentek leczonych według schematu TP (HR4,24,
p=0,001;).
Zadania badawcze
Własne:
3.A.1. Aberracje cytogenetyczne związane z wybranymi typami chłoniaków: próby oceny
wartości diagnostycznej i wpływu określonych zmian na przebieg choroby.
B. Grygalewicz, R. Woroniecka, J. Rygier, K. Borkowska, U. Piekarska, B. Pieńkowska-Grela
3.A.6 Analiza zmian klonalnych w ostrej białaczce szpikowej z wykorzystaniem technik
klasycznej cytogenetyki, FISH i CGH celem wyodrębnienia użytecznych diagnostycznie markerów
proliferacji komórek białaczkowych.
B. Grygalewicz, R. Woroniecka, J. Rygier, A. Pastwińska, K Borkowska, B. Pieńkowska - Grela
3.A.9. Analiza somatycznych zmian genetycznych i predyspozycji dziedzicznych u chorych
z rakiem jajnika.
A. Dansonka – Mieszkowska, I. Rzepecka, J. Moes - Sosnowska, J. Plisiecka - Hałasa, Ł. Szafron,
B. Konopka, A. Budziłowska, , A. Podgórska, J. Kupryjańczyk
3.A.10. Poszukiwanie molekularnych markerów diagnostycznych, prognostycznych
i predykcyjnych u pacjentek z rakiem jajnika.
J. Kupryjańczyk, I. Rzepecka, A. Dansonka - Mieszkowska, A. Podgórska, J. Moes - Sosnowska, Ł.
Szafron, B. Konopka, A. Budziłowska, J. Plisiecka – Hałasa.
Zadania realizowane we współpracy z innymi komórkami COI:
1.B.4. Badania in vitro nad czynnikami ukierunkowanymi na komórki o cechach fenotypu
nowotworowych komórek macierzystych w raku jajnika.
J. K. Siwicki, M. Kulińczak, M. Zajdel, M. Sromek, M. Chechlińska, A. Dansonka-Mieszkowska, K.
Zakrzewska, J. Owczarek, P. Wiśniewski, J. Kupryjańczyk.
3.A.7. Molekularna analiza obecności krążących komórek nowotworowych we krwi dorosłych
chorych na mięsaki tkanek miękkich i kości typu sarcoma synoviale i mięsak Ewinga/PNET –
korelacja z wynikami leczenia oraz czynnikami kliniczno-patologicznymi
P. Rutkowski, J. Przybył, J.A.Siedlecki, K. Ptaszyński, B. Grygalewicz, H. Koseła, K. Kozak,
A. Klimczak, M. Szacht, T. Świtaj, B. Pieńkowska – Grela
3.B.21. Badanie cytometryczno-cytogenetyczno-molekularne materiału uzyskanego dzięki
biopsji cienkoigłowej w diagnostyce różnicowej chłoniaków Burkitta z rearanżacją
63
i bez rearanżacji genu MYC.
G. Rymkiewicz, K. Błachnio, M. Feliksbrot-Bratosiewicz, M. Zajdel, Z. Bystydzieński, B. ŚledźGawrońska, K. Czyż, K. Siwicki, J. Walewski, B. Pieńkowska-Grela.
3.B.19. Korelacja obrazu klinicznego i histopatologicznego u pacjentów z rakiem żołądka
w zależności od statusu receptora HER2.
A. Mróz, K. Olszewska, N. Woźnialis, M. Grabowska.
1.A.4. Zmiany polimorficzne, mutacyjne i epigenetyczne oraz w ekspresji genów jako
markerymolekularnej diagnostyki onkologicznej.
A. Fabisiewicz, M. Kowalewska, A. Tysarowski, K. Seliga – Falkowska R. Zub, E. Kosakowska, E.
Bakuła - Zalewska, J. Przybył, B. Bielińska, M. Bujko, P. Kober, K. Olszewska, J. Siedlecki.
1.B.3. Badania nad wykorzystaniem mikroRNA, jako biomarkerów nowotworowych w raku płuca,
jajnika i nowotworach układu chłonnego.
M. Zajdel, A. Świercz, M. Kulińczak, M. Sromek, P. Swoboda, G. Rymkiewicz, A. Dansonka Mieszkowska, K. Goryca, A. Druzd - Sitek, M. Głogowski, D. Wąsowski, R. Włodarczyk, Ł.
Talarek, M. Żmijewski, K. Piech, M. Turski, K. Zakrzewska, A. Szumera - Ciećkiewicz, J.
Owczarek, P. Wiśniewski, J. Walewski, J. Kupryjańczyk, M. Chechlińska, J. K. Siwicki
3.B.14.Implikacje kliniczne koamplifikacji genów HER-2 i topoizomerazy II alfa (TOP2A).
R. Sienkiewicz – Kozłowska, I. Głogowska, W. P. Olszewski, W.T. Olszewski, J. Placzke, E.
Brewczyńska, D. Larecka, K. Olszewska, A. Piaścik, T. Koziński
Inne badania:
Prowadzone współprace krajowe i międzynarodowe:
1. Znaczenie zmian genetycznych w chłoniakach:
a. Center E.Koplowitz, Hospital Clinic, Barcelona, Hiszpania
b. Univ. Med, Kolonia, Niemcy
2. Znaczenie zmian genetycznych w przewlekłej białaczce szpikowej i przewlekłej białaczce
limfatycznej, z: Instytut Patologii Krwi i Medycyny Transfuzyjnej Akademii Nauk Medycznych
Ukrainy, Lwów;
3. Zmiany genetyczne w ostrych białaczkach człowieka:
a. projekt wieloośrodkowy, Sekcja Cytogenetyki Hematoonkologicznej PTGC;
b. AM, Lublin, wspólny Grant KBN
c. Universitätsklinikum Jena, Institut für Humangenetik, Germany
4. Bioinżynieria molekularna – genetyczne i epigenetyczne modyfikacje somatycznych komórek
macierzystych izolowanych z ludzkiej krwi pępowinowej, Pracownia Bioinżynierii Komórek
Macierzystych. Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN;
5. Czynniki wpływające na ryzyko zachorowania na raka jajnika: projekt wieloośrodkowy,
Ovarian Cancer Association Consortium (OCAC) W ramach współpracy międzynarodowej LDM
uczestniczy w badaniach prowadzonych przez Ovarian Cancer Association Consortium (OCAC),
które analizuje czynniki wpływające na ryzyko zachorowania na raka jajnika. W konsorcjum
uczestniczy kilkadziesiąt laboratoriów z całego świata, co pozwala prowadzić analizy na bardzo
dużej populacji raków jajnika. Owocem współpracy są publikacje ukazujące się w renomowanych
czasopismach o wysokim IF.
Realizowane projekty grantowe:
1. Grant KBN: Analiza zmian klonalnych w przebiegu ostrej białaczki mieloblastycznej z
wykorzystaniem techniki klasycznej CGH i macierzy CGH – celem wyodrębnienia
użytecznych diagnostycznie markerów proliferacji komórek białaczkowych. Wykonawcy B.
Pieńkowska-Grela, B. Grygalewicz. Umowa nr 1870/B/P01/2008/35, współpraca z
Uniwersytetem Medycznym w Lublinie. Termin realizacji: 08.09.2008 - 07.07.2012
2. Grant Polskiego Towarzystwa Onkologicznego: Określenie zróżnicowania obszarów delecji
chromosomów 13 i 11 w przewlekłej białaczce limfatycznej/chłoniaku z małych limfocytów
B jako czynnika rokowniczego. Wykonawca: Grygalewicz B. (2012-2013, nr 71/2013)
64
3.
4.
5.
6.
Grant promotorski NCN. Tytuł: Analiza mutacji i ekspresji wybranych genów ścieżki
homologicznej naprawy DNA w raku jajnika.
Kierownik: prof. J. Kupryjańczyk.
Wykonawca: J. Moes-Sosnowska. Termin realizacji: 09.04.2010 - 09.08.2014. Numer
umowy: 4620/B/P01/2010/38
Grant promotorski NCN. Tytuł: Poszukiwanie molekularnych markerów prognostycznych u
pacjentek z rakiem jajnika. Kierownik: prof. J. Kupryjańczyk. Wykonawca: Ł. Szafron.
Termin realizacji: 12.04.2010 - 11.08.2013. Numer umowy: 0272/B/P01/2010/38
Grant NCN. Tytuł: Ocena roli PALB i EMSY – genów regulujących BRCA2 – w
molekularnej patogenezie raka jajnika. Kierownik: dr A. Dansonka-Mieszkowska, termin
realizacji: 06.05.2011-05.05.2015, numer umowy: 5645/B/P01/2011/40
Grantu NCN. Tytuł projektu: Patogeneza przeżywania komórek raka jajnika w warunkach
braku adhezji: analiza transkryptomiczna i próby ingerencji w cele molekularne metodami
terapii genowej. Kierownik: Anna Stachurska Termin realizacji: 22.08.2012 - 21.08.2015.
Numer projektu: UMO-2011/03/N/NZ1/00141
7.
Rozwój naukowy w Pracowni Genetyki Nowotworów:
2014
Joanna Moes-Sosnowska stopień naukowy – doktor n. med. (z wyróżnieniem)
Agnieszka Chudy stopień naukowy – doktor n. med.
Katarzyna Olszewska - tytuł mgr biologii
Martyna Łukasik - tytuł mgr biologii
Barbara Pieńkowska-Grela - uprawnienia audytora / eksperta Polskiego Centrum Akredytacji
2013
Łukasz Szafron – stopień naukowy – doktor n. med. (z wyróżnieniem)
Klaudia Borkowska - tytuł mgr biologii
Iwona Rzepecka –tytuł diagnosty laboratoryjnego
Agnieszka Dansonka-Mieszkowska - tytuł diagnosty laboratoryjnego
2012
Anna Felisiak-Gołąbek stopień naukowy – doktor n. med.
Działalność diagnostyczna:
Pracownia posiada uprawnienia wymagane do wykonywania badań w zakresie cytogenetycznej
diagnostyki nowotworów –wpis do rejestru KIDL (0275). W zespole zatrudnionych jest 14 osób z
uprawnieniami diagnosty laboratoryjnego w tym 4 osoby ze specjalizacją II◦w zakresie laboratoryjnej
genetyki medycznej.
Badania z zakresu diagnostyki i określania czynników rokowniczych u pacjentów z
hematoonkologicznymi chorobami rozrostowymi wykonywane są technikami cytogenetyki
klasycznej (GTG) i fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH) przy użyciu komercyjnych sond
ujawniających specyficzne fuzje genowe, rearanżacje, delecje lub powielenia genów (CE-IVD).
Badania techniką i-FISH wykonywane są również na znakowanych plazmocytach oraz na materiale
guzów litych (ze skrawków parafinowych). Obok funkcji diagnostycznej (np. rearanżacja SS18 w
maziówczaku złośliwym), badania te pozwalają na kwalifikację pacjentów do programów lekowych
np. amplifikacja HER2 w leczeniu raka piersi i żołądka, fuzja COL1A1/FGFR w włókniakomięsaku
guzowatym skóry. W obszarze guzów litych prowadzimy diagnostykę molekularną zmian
genetycznych, służącą głównie kwalifikacji pacjentów do terapii celowanych. Analizowane są
mutacje w wielu genach, w tym EGFR, BRAF, KRAS, NRAS, PDGFRA oraz KIT w rakach jelita
grubego, rakach płuca, czerniakach, mięsakach, i innych nowotworach. Materiał genetyczny w
postaci DNA jest izolowany ze skrawków parafinowych, a następnie analizowany przy pomocy
metody PCR i sekwencjonowania lub komercyjnie dostępnych zestawów opartych o metody RealTime PCR (CE-IVD).
65
Rocznie wykonujemy ok. 900 badań molekularnych w celu oznaczenia mutacji w
analizowanych genach. Badania diagnostyczne w Pracowni wykonujemy dla potrzeb pacjentów COI
i dla innych ośrodków (~40 ośrodków).
Działalność dydaktyczna:
Pracownia jest ośrodkiem odbywania staży specjalizacyjnych podstawowych i kierunkowych w
zakresie laboratoryjnej genetyki medycznej i klinicznej (cytogenetyka hematoonkologiczna).
Uprawnienia kierownika specjalizacji : B. Pieńkowska-Grela, B. Grygalewicz. Odbywają się tu
również szkolenia w zakresie cytogenetyki nowotworów i technik molekularnych dla pracowników
instytucji służby zdrowia, krajowych i zagranicznych. Prowadzimy praktyki dla studentów SGGW i
Biologii UW, realizowane są prace magisterskie i licencjackie dla studentów tych uczelni.
Pracownicy PGN prowadzą wykłady m.in. na kurach specjalizacyjnych i atestacyjnych dla lekarzy,
spotkaniach krajowych towarzystw naukowych, licznych zjazdach i konferencjach.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1.Salaverria I, Royo C, Carvajal-Cuenca A, Clot G, Navarro A, Valera A, Song JY, Woroniecka R,
Rymkiewicz G, Klapper W, Hartmann EM, Sujobert P, Wlodarska I, Ferry JA, Gaulard P, Ott G,
Rosenwald A, Lopez-Guillermo A, Quintanilla-Martinez L, Harris NL, Jaffe ES, Siebert R, Campo
E, Beà S. CCND2 rearrangements are the most frequent genetic events in Cyclin D1-negative mantle
cell lymphoma. Blood. (2012) 21;121(8):1394-402.
2.Wawrzyniak E, Wierzbowska A, Kotkowska A., Siemieniuk-Rys M., Robak T., KnopinskaPosluszny W., Klonowska A., Iliszko M., Woroniecka R., Pienkowska-Grela B., A.Ejduk, M. Wach,
E.Duszenko, Jaskowiech A., Jakobczyk M., Mucha B., Kosny J., A.Pluta, Grosicki S., Holowiecki J.,
Haus O., Different prognosis of acute myeloid leukemia harboring monosomal karyotype with total
or partial monosomies determined by FISH: Retrospective PALG study.), Leuk Res, 2013, 37(3):
293– 299
3.Grygalewicz B, Woroniecka R, Pastwińska A, Rygier J, Krawczyk P, Borg K , Makuch-Łasica H,
Patkowska E, Pieńkowska-Grela B. Acute panmyelosis with myelofibrosis with EVI1 amplification
Cancer Genetics 205 (2012) 255-260
4.Kupryjańczyk J, Dansonka-Mieszkowska A, Moes-Sosnowska J, Plisiecka-Hałasa J, Szafron L,
Podgórska A, Rzepecka IK, Konopka B, Budziłowska A, Rembiszewska A, Grajkowska W,
Spiewankiewicz B. 2013. Ovarian small cell carcinoma of hypercalcemic type - evidence of germline
origin and smarca4 gene inactivation. a pilot study. Pol J Pathol. 64(4):238-46. PubMed PMID:
24375037.
5.Felisiak-Golabek A, Dansonka-Mieszkowska A, Rzepecka IK, Szafron L, Kwiatkowska E,
Konopka B, Podgorska A, Rembiszewska A, Kupryjanczyk J. 2013. p19(INK4d) mRNA and protein
expression as new prognostic factors in ovarian cancer patients. Cancer Biol Ther. 14(10):973-81.
doi: 10.4161/cbt.25966. Epub 2013 Aug 14. PubMed PMID: 24022213.
6.Bojesen SE, Pooley KA, Johnatty SE, et al., Kupryjanczyk J, Chanock SJ, Dansonka-Mieszkowska
A, Jukkola-Vuorinen A, Rzepecka IK, et al., Dunning AM. 2013. Multiple independent variants at
the TERT locus are associated with telomere length and risks of breast and ovarian cancer. Nat
Genet. 45(4):371-84, 384e1-2. doi: 10.1038/ng.2566. PubMed PMID: 23535731; PubMed Central
PMCID: PMC3670748.
7.Pharoah PD, Tsai YY, Ramus SJ, et al., Dansonka-Mieszkowska A, et al., Kupryjanczyk J, et al.,
Rzepecka IK, et al., Sellers TA. 2013. GWAS meta-analysis and replication identifies three new
susceptibility loci for ovarian cancer. Nat Genet. 45(4):362-70, 370e1-2. doi: 10.1038/ng.2564.
PubMed PMID: 23535730; PubMed Central PMCID: PMC3693183.
8.Charbonneau B, Block MS, Bamlet WR, et al., Kupryjanczyk J, et a., Dansonka-Mieszkowska A,
Olson SH, Harter P, et a., Szafron LM, et al., Goode EL. Risk of ovarian cancer and the NF-κB
pathway: genetic association with IL1A and TNFSF10. Cancer Res. 2014 Feb 1;74(3):852-61. doi:
10.1158/0008-5472.CAN-13-1051. Epub 2013 Nov 22.
66
9.Salaverria I, Martin-Guerrero I, Wagener R, Kreuz M, Kohler CW, Richter J, Pienkowska-Grela B,
Adam P, Burkhardt B, Claviez A, Damm-Welk C, Drexler HG, Hummel M, Jaffe ES, Küppers R,
Lefebvre C, Lisfeld J, Löffler M, Macleod RA, Nagel I, Oschlies I, Rosolowski M, Russell RB,
Rymkiewicz G, Schindler D, Schlesner M, Scholtysik R, Schwaenen C, Spang R, Szczepanowski M,
Trümper L, Vater I, Wessendorf S, Klapper W, Siebert R; Molecular Mechanisms in Malignant
Lymphoma Network Project and Berlin-Frankfurt-Münster Non-Hodgkin Lymphoma Group. A
recurrent 11q aberration pattern characterizes a subset of MYC-negative high-grade B-cell
lymphomas resembling Burkitt lymphoma. Blood. 2014 Feb 20;123(8):1187-98. doi: 10.1182/blood2013-06-507996. Epub 2014 Jan 7.
10.Przybyl J, Kozak K, Kosela H, Falkowski S, Switaj T, Lugowska I, Szumera-Cieckiewicz A,
Ptaszynski K, Grygalewicz B, Chechlinska M, Pienkowska-Grela B, Debiec-Rychter M, Siedlecki
JA, Rutkowski P.Gene expression profiling of peripheral blood cells: new insights into Ewing
sarcoma biology and clinical applications. Med Oncol. 2014 Aug;31(8):109. doi: 10.1007/s12032014-0109-2.
Rozdziały w podręcznikach:
2012
1. Pieńkowska-Grela B. Badania technikami cytogenetyki klasycznej (kariotypowanie) i
fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH) w hematoonkologii, Rozdział w: Badania
Immunogenetyczne w Transplantologii i Diagnostyce, Praca zbiorowa , K. Bogunia-Kubik (red),
I-BIS, Wrocław, 2012, 135-144
Znaczenie standaryzacji badań genetycznych:
2. Pieńkowska-Grela B, Grygalewicz B.
Międzylaboratoryjny Test Kontroli Jakości Badań FISH w Hematoonkologii, Rozdział w: Badania
Immunogenetyczne w Transplantologii i Diagnostyce, Praca zbiorowa K. Bogunia-Kubik (red). IBIS, Wrocław, 2012, 205-212
Pracownia Koordynacji Badań
Kierownik Pracowni – dr n. med. Anna Szumera -Ciećkiewicz
Struktura Pracowni
1. Bank Tkanek
2. Archiwum
Pracownia Cytometrii Przepływowej
Kierownik Pracowni- dr med.Grzegorz Rymkiewicz – adiunkt
Pracownicy i ich funkcje:
• mgr Katarzyna Błachnio – laboratoryjna diagnostyka medyczna i laboratoryjna medyczna
medyczna (2 specjalizacje)
• mgr Beata Śledź-Gawrońska – laboratoryjna diagnostyka medyczna (1 specjalizacja)
• dr med. Zbyszek Bystydzieński – Studia podyplomowe w zakrsie laboratoryjnej diagnostyki
medycznej
• lek Kinga Sikorska-Mali – patomorfolog II stopnia (1 specjalizacja)
Opis działalności Pracowni Cytometrii Przepływowej
Wykorzystanie cytometrii przepływowej w diagnostyce różnicowej nowotworów układu chłonnego.
Pracownia prowadzi diagnostykę cytometryczną, głównie materiałów uzyskiwanych dzięki biopsji
cienkoigłowej i interpretację wyników cytogenetyczno-molekularnych w kontekście rozpoznawanych
podtypów chłoniaków. Materiał genetyczny każdego przypadku chłoniaka diagnozowanego
cytometrycznie i cytogenetycznie bankuje się. W roku 2013 wprowadzono wraz z Zakładem
67
Immunologii nowy algorytm diagnostyki mikroRNA w diagnostyce różnicowej chłoniaków
centralnego układu nerwowego i innych guzów nowotworowych i nienowotworowych OUN na
podstawie badanego płynu mózgowo-rdzeniowego. Ponadto, w Pracowni wykonuje się rutynową i
konsultacyjną diagnostykę histopatologiczną chłoniaków, badania cytologiczne płynów mózgowordzeniowych (chłoniaki i raki), badania cytologiczne materiałów uzyskanych metodą biopsji
cienkoigłowej, badania histopatologiczno-immunohistochemiczne biopsji chirurgicznych i
trepanobiopsji szpiku oraz gastroskopii i kolonoskopii
Spis najważniejszych publikacji Pracowni Cytometrii Przepływowej:
1.Salaverria I, Martin-Guerrero I, Wagener R, Kreuz M, Kohler CW, Richter J, Pienkowska-Grela B,
et al., Rymkiewicz G, et al., Siebert R; Molecular Mechanisms in Malignant Lymphoma Network
Project and Berlin-Frankfurt-Münster Non-Hodgkin Lymphoma Group. A recurrent 11q aberration
pattern characterizes a subset of MYC-negative high-grade B-cell lymphomas resembling Burkitt
lymphoma. Blood. 2014;123(8):1187-98.
2.Szumera-Ciećkiewicz A, Gałązka K, Szpor J, Rymkiewicz G, Jesionek-Kupnicka D, Gruchała
A, Ziarkiewicz-Wróblewska B, Poniatowska-Broniek G,Demczuk S, Prochorec-Sobieszek M.
Distribution of lymphomas in Poland according to World Health Organization classification: analysis
of 11718 cases from National Histopathological Lymphoma Register project - the Polish Lymphoma
Research Group study. Int J Clin Exp Pathol. 2014 May 15;7(6):3280-6
3.Kulma-Kreft M, Tukaj C, Rymkiewicz G, Śmiałek U, Grabarczyk P, Leśniewski-Kmak K, Zaucha
JM. Diagnostics of progressive multifocal leukoencephalopathy in a patient with concomitant
lymphoma infiltration of central nervous system during R-CHOP chemotherapy- a case presentation
and review of the literature. J. Hematol. Oncol. Res. 01/2014; 1(2):1-7
4.Woroniecka R, Rymkiewicz G, Grygalewicz B, Błachnio K, Rygier J, Jarmuż-Szymczak M,
Ratajczak B, Pieńkowska-Grela B. “Cytogenetic and flow cytometry evaluation of Richter syndrome
reveals MYC, CDKN2A, IGH alterations with loss of CD52, CD62L and increase of CD71 antigen
expression as the most frequent recurrent abnormalities”, American Journal of Clinical Pathology,
2015. 143:25-35; doi:10.1309/ AJCPATRQWANW2O3N
5. Zajdel M, Rymkiewicz G, Chechlinska M, Blachnio K, Pienkowska-Grela B, Grygalewicz B,
Goryca K, Cieślikowska M, Bystydzieński Z, Swoboda P, Walewski J, Siwicki JK. miR expression in
MYC-negative DLBCL/BL with partial trisomy 11 is similar to classical Burkitt lymphoma and
different from diffuse large B-cell lymphoma. Tumor Biology 02/2015, DOI: 10.1007/s13277-0153203-y
6. Borkowski PK, Rymkiewicz G, Golebiewska J, Nestoros N, Romejko-Jarosinska J, ZarnowskaPrymek H, Masny A, Pałucki J, Cielecka D. The first case of human autochtonous subconjunctival
dirofilariosis in Poland and MALT lymphoma as possible consequence of this parasitosis Infect
Agent Cancer. 2015 Jan 7;10(1):1. doi: 10.1186/1750-9378-10-1. eCollection 2015.
Rozdziały w podręcznikach w 2014
Rymkiewicz G. Cytometria przepływowa w diagnostyce nowotworów układu chłonnego. W
„Problemy hematologiczne u chorych na nowotwory” pod redakcją Wojtukiewicz M i Deptała A,
Wydawnictwo Termedia, Wydanie 1, Poznań 2014, rozdział 6, strona 117-144
Rymkiewicz G. Diagnostyka cytometryczna w Hematologii. W „Postawy Hematologii” pod readkcją
Dmoszyńska A, Robak T, Hus I, Wydawnictwo Czelej, Wydanie 3, Lublin 2014, rozdział 7, strona
111-139
Pracownia Patologii Narządowej Nowotworów:
Struktura Pracowni:
Zespoły współpracujące z Klinikami Narządowymi:
• Nowotwory tkanek miękkich i kości
• Nowotwory płuca i klatki piersiowej
• Nowotwory układu chłonnego
68
•
•
•
•
•
•
•
•
Nowotwory układu moczowego
Nowotwory układu nerwowego
Nowotwory piersi
Nowotwory układu pokarmowego
Nowotwory głowy i szyi
Nowotwory narządów płciowych kobiecych
Ogólna patologia narządowa
Cytopatologia
Pracownicy Pracowni:
Dr n. med. Bakuła-Zalewska Elwira – st. asytent
Lek. Barańska Joanna – starszy asystent
Lek. Durzyńska Monika – starszy asystent
Prof. dr hab. n. med. Kupryjańczyk Jolanta- konsultant
Lek. Ligaj Marcin – st. asystent
Lek. Michej Wanda n- st. asystent
dr hab. n. med. Mróz Andrzej – st. asystent
lek. Małgorzata Lenarcik – starszy asystent
dr n. med. Olszewski Wojciech - adiunkt
prof. dr hab. n. med. Orłowska Janina – st. asystent
dr n. med. Plisiecka Hałasa Joanna - adiunkt
lek. Wągrodzki Michał – st. asystent
lek. Wiśniewski Piotr – st. asystent
lek. Zakrzewska Klara – st. asystent
dr n. med. Roszkowska-Purska Katarzyna – starszy asystent
lek. Malinowska Małgorzata - kontrakt
lek. Turowicz Agnieszka –kontrakt
dr hab. n. med. Bogna Wróblewska-Ziarkiewicz – kontrakt
dr n. med. Beata Gierej - kontrakt
Rezydenci:
lek. Bikowska –Opalach Barbara – rezydent
lek. Chrzan Alicja- rezydent
lek.Tomczyk Szatkowska Agnieszka- rezydent
lek. Węgrewicz Krzysztof - rezydent
Doktoranci:
lek. Marcin Ligaj
lek. Piotr. Wiśniewski
lek. Bikowska-Opalach Barbara
Opis działalności:
Ocena patomorfologicznych
czynników
prognostycznych
z
zastosowaniem
technik
immunopatologicznych
• patologia chłoniaków (klasyfikacja)
• ocena proliferacji i apoptozy w raku jelita grubego; porównanie markerów proliferacji
i apoptozy w przypadkach leczonych wyłącznie operacyjnie z przypadkami po radio- i
chemioterapii przedoperacyjnej
Opracowanie zasad postępowania w niepalpacyjnych rakach sutka. Wprowadzenie indeksu
prognostycznego w rakach przewodowych przedinwazyjnych sutka.
Spis najważniejszych publikacji
69
1. Kiedrowski M, Mróz A, Kamiński MF, Kraszewska E, Orłowska J, Olszewski W,
Kupryjańczyk J, Reguła J. Proximal shift of advanced adenomas in the large bowel--does it
really exist? Pol Arch Med Wewn. 2012;122(5):195-9
2. Duchnowska R, Dziadzuszko R, Trojanowski T, Mandat T, Och W, Czartoryska-Arłukowicz B,
Radecka B, Olszewski WP, Szubstarski F, Kozłowski W, Jarosz B, Rogowski W, Kowalczyk
A, Limon J, Biernat W, Jassem J. Conversion of epidermal gowth factor receptor expression In
breast cancer metastases to the brain. Breast Cancer Res. 2012; 16:14
3. Milewski Ł, Wójtowicz K, Roszkowski P I, Barcz E, Ziarkiewicz Wróblewska B, Kamiński P,
Malajczyk J: Expression of ghrelin and its receptors in ovarian endometrioma. Gyenocological
Endocrinology, 2011, 1-4, Early Online
4. Kupryjańczyk J, Dansonka-Mieszkowska A, Moes-Sosnowska J, Plisiecka-Hałasa J, Szafron L,
Podgórska A, Rzepecka IK, Konopka B, Budziłowska A, Rembiszewska A, Grajkowska W,
Spiewankiewicz B. Ovarian small cell carcinoma of hypercalcemic type - evidence of germline
origin and smarca4 gene inactivation. a pilot study. Pol J Pathol. 2013;64(4):238-46. PubMed
PMID: 24375037.
5. Charbonneau B, Block MS, Bamlet WR,et al., Kupryjańczyk J, et al., Dansonka-Mieszkowska
A, et al., Goode EL. Risk of Ovarian Cancer and the NF-Îş B Pathway: Genetic Association
with IL1A and TNFSF10. Cancer Res. 2014 Feb 1;74(3):852-61. doi: 10.1158/00085472.CAN-13-1051. Epub 2013 Nov 22. PubMed PMID: 24272484
6. Felisiak-Golabek A, Dansonka-Mieszkowska A, Rzepecka IK, Szafron L, Kwiatkowska E,
Konopka B, Podgorska A, Rembiszewska A, Kupryjańczyk J. p19(INK4d) mRNA and protein
expression as new prognostic factors in ovarian cancer patients. Cancer Biol Ther. 2013 Oct
1;14(10):973-81. doi: 10.4161/cbt.25966. Epub 2013 Aug 14. PubMed PMID: 24022213.
7. Bojesen SE, Pooley KA, Johnatty SE, et al., Kupryjańczyk J,Chanock SJ, DansonkaMieszkowska A, Jukkola-Vuorinen A, Rzepecka IK, et al., Dunning AM. Multiple independent
variants at the TERT locus are associated with telomere length and risks of breast and ovarian
cancer. Nat Genet. 2013 Apr;45(4):371-84, 384e1-2. doi: 10.1038/ng.2566. PubMed PMID:
23535731; PubMed Central PMCID: PMC3670748.
8. Pharoah PD, Tsai YY, Ramus SJ, et al., Dansonka-Mieszkowska A, et al., Kupryjańczyk J, et
al., Rzepecka IK, et al., Sellers TA. GWAS meta-analysis and replication identifies three new
susceptibility loci for ovarian cancer. Nat Genet. 2013 Apr;45(4):362-70, 370e1-2. doi:
10.1038/ng.2564. PubMed PMID: 23535730; PubMed Central PMCID: PMC3693183.
9. Permuth-Wey J, Lawrenson K, Shen HC, et al., Dansonka-Mieszkowska A, et al.,
Kupryjańczyk J, et al., Rzepecka IK, et al., Gayther SA. Identification and molecular
characterization of a new ovarian cancer susceptibility locus at 17q21.31. Nat Commun.
2013;4:1627. doi: 10.1038/ncomms2613. PubMed PMID: 23535648; PubMed Central PMCID:
PMC3709460.
10. White KL, Vierkant RA, Fogarty ZC, et al., Kupryjańczyk J,et al., Dansonka-Mieszkowska A,
Rzepecka IK, et al., Goode EL. Analysis of over 10,000 Cases finds no association between
previously reported candidate polymorphisms and ovarian cancer outcome. Cancer Epidemiol
Biomarkers Prev. 2013 May;22(5):987-92. doi: 10.1158/1055-9965.EPI-13-0028. Epub 2013
Mar 19. PubMed PMID: 23513043; PubMed Central PMCID: PMC3650102
Sekcja Organizacyjno-Administracyjna – kierownik mgr Iwona Sosnowska
Pracownia Cytologii Ginekologicznej :
Dr n. med. Jan Faryna – koordynator
Pracownicy i ich funkcje:
Mgr Ewa Osiecka-Tęsny – cytolog
Mgr Agnieszka Jackowska – cytolog
70
Mgr Magdalena Baryła – cytolog
Prof. dr hab.. med. Włodzimierz Olszewski - konsultant
Opis działalności Pracowni z ostatnich trzech lat -wykonywanie badań cytologicznych i opracowanie
kryteriów cytodiagnostycznych w materiałach uzyskiwanych drogą biopsji aspiracyjnej
cienkoigłowej.
Pracownia Chemii Klinicznej:
Kierownik Pracowni: dr n. med. Tomasz Sadowski.
Struktura Pracowni:
Laboratorium Biochemii i Immunochemii,
Laboratorium Hematologii i Analityki,
Laboratorium Białek Specyficznych,
Laboratorium Koagulologii,
Laboratorium Analityczne (na Wawelskiej)
Pracownia Markerów Nowotworowych
Kierownik Pracowni dr hab. n. med. Maria Małgorzata Kowalska
Struktura Pracowni
1. Laboratorium Immunodiagnostyczne
2. Laboratorium Metod Manualnych.
Pracownicy i ich funkcje:
Dr n. med. Małgorzata Fuksiewicz – adiunkt
Dr n. med. Beata Kotowicz – adiunkt
Mgr biol. Alicja Berezowska – młodszy asystent
Hanna Madejska - starszy technik
Jolanta Makuch - starszy technik
Opis działalności Pracowni z ostatnich trzech lat
W Pracowni Markerów Nowotworowych wykonywane są oznaczenia standardowych markerów
nowotworowych oraz nowo ocenianych biomarkerów. Wyniki markerów nowotworowych
wykorzystywane są przede wszystkim w monitorowaniu leczenia chorych oraz w szeroko pojętej
diagnostyce. W związku z narastającą liczbą skierowań na oznaczenia chromograniny A, zmieniono
metodę manualną na automatyczną. Oznaczenia te wykonywane są obecnie na analizatorze
immunochemicznym, czego efektem jest szybkie uzyskanie wyniku chromograniny A, istotnego
markera w diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorych na nowotwory neuroendokrynne. W
ramach współpracy z Klinikami COI prowadzona jest działalności naukowa dotycząca oceny
użyteczności klinicznej cytokin, metaloproteinz i ich tkankowych inhibitorów oraz YKL-40 jako
nowych czynników predykcyjnych lub prognostycznych. Aktualnie, we współpracy z Kliniką
Nowotworów Głowy i Szyi, prowadzone są badania zależności pomiędzy stężeniami TGF β1 a oceną
późnych odczynów popromiennych u chorych leczonych samodzielną radioterapią lub metodą
skojarzoną z jednoczesną chemioterapią z powodu nowotworów rejonu głowy i szyi. Archiwizowane
są surowice pacjentów leczonych w Klinice Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, w
których oceniany będzie wpływ chemioterapii i terapii celowanej na stężenie hormonu antyMullerowskiego. Wyniki badań publikowane są w czasopismach zagranicznych i krajowych jak
również prezentowane na zjazdach naukowych. Prowadzona działalność naukowa umożliwia nam
stałe pogłębianie wiedzy z zakresu markerów nowotworowych, czego efektem jest zapraszanie
naszych pracowników do wygłaszania wykładów na konferencjach i kursach doszkalających,
71
organizowanych przez PTOK, CMKP i Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej. W PMN
prowadzone są staże specjalizacyjne w zakresie markerów białkowych dla diagnostów
laboratoryjnych i lekarzy, zgodnie z uprawnieniami, zatwierdzonymi przez Ministra Zdrowia.
Ponadto w Pracowni wykonywane są badania w ramach realizacji grantów oraz międzynarodowych
badań klinicznych prowadzonych przez badaczy z Klinik COI.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat
1. Kowalska M, Tajer J, Chechlinska M, Fuksiewicz M, Kotowicz B, Kaminska J, Walewski J.
Serum macrophage colony-stimulating factor (M-CSF) in patients with Hodgkin lymphoma.
Med Oncol 2012;29:2143-7.
2. Kowalska M, Tajer J, Chechlinska M, Fuksiewicz M, Kotowicz B, Syczewska M, Walewski
J, Kaminska J. Discriminant analysis involving serum cytokine levels and prediction of the
response to therapy of patients with Hodgkin lymphoma. Tumour Biol 2012; 33: 1733-3.
3. Ługowska I, Kowalska M, Zdzienicki M, Fuksiewicz M, Kamińska J, Szamotulska K,
Rutkowski R. Znaczenie prognostyczne czynników klinicznych i oznaczania stężenia VEGF,
IL-8 oraz sTNF-R1 w czerniakach skóry o zaawansowaniu lokoregionalnym. Pol Merkuriusz
Lek 2012; 32:22-7.
4. Kotowicz B, Fuksiewicz M. Standardowe i potencjalne markery nowotworowe u chorych na
raka szyjki macicy. Nowotwory J Oncol 2013; 63:5: 403-407.
5. Fuksiewicz M, Kotowicz B, Rutkowski A, Kowalska M. The matrix metalloproteinase-7 and
pro-enzyme of metalloproteinase-1 as a potential marker for patients with rectal cancer
without distant metastasis. Tumour Biol.2014 Dec 31. [Epub ahead of print] DOI
10.1007/s13277-014-3000-z.
6. Fuksiewicz M, Kotowicz B, Kolasińska-Ćwikła A, Piotrowski J, Nawrocki G, Cichocki A,
Kowalska M. Wstępna ocena użyteczności klinicznej oznaczania chromograniny A u chorych
na nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego. Diagn Lab 2014;50: 235-238.
Rozdział w podręczniku:
1. Kowalska M, Kamińska J. Markery nowotworowe. Zarys Ginekologii Onkologicznej. Pod
red. J. Markowskiej i R. Mądrego. 2012; 119-127.
2. Kowalska MM. Otyłość a rak prostaty i rak piersi. Fizjologiczne uwarunkowania
postępowania dietetycznego. Pod redakcją prof. dr hab. Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej.
2014; 46 – 53.
72
2.6. Zakład Mikrobiologii Klinicznej
Kierownik Zakładu Mikrobiologii Klinicznej: dr n. przyr. Hanna Połowniak-Pracka specjalista II°
z mikrobiologii
Struktura Zakładu:
Pracownia Bakteriologii - kierownik mgr Edyta Waker specjalista II° z mikrobiologii
Pracownia Mikologii - kierownik mgr Elżbieta Ochman specjalista I° z mikrobiologii
Pracownia Podstawowej Diagnostyki Wirusologicznej z wydzielonym stanowiskiem
Biologii Molekularnej pod bezpośrednim nadzorem kierownika Zakładu
W Zakładzie zatrudnionych jest na czas nieokreślony 8 asystentów-diagnostów laboratoryjnych (w
tym 3 osoby ze specjalizacją II° z mikrobiologii, 1 osoba ze specjalizacją I° z mikrobiologii, 1 osoba
ze specjalizacją w zakresie Zdrowia Publicznego), 5 techników medycznych, 4 pracowników
administracyjno-gospodarczych i 2statystyków medycznych
Działalność kliniczna
• Diagnostyka zakażeń u chorych z chorobą nowotworową obejmująca posiew materiału
klinicznego, izolację czynnika etiologicznego zakażenia, oznaczenie lekowrażliwości
drobnoustroju oraz wykrywanie mechanizmów nabywania oporności na antybiotyki.
W diagnostyce stosujemy metody klasyczne a także, metody biologii molekularnej
i inne.
Rocznie w Zakładzie wykonujemy około 48 tys. badań mikrobiologicznych.
• Współpraca z Klinikami Centrum Onkologii w zakresie leczenia i epidemiologii zakażeń
• Analiza mikrobiologiczna materiału klinicznego obejmująca epidemiologię zakażeń oraz
lekowrażliwość izolowanych drobnoustrojów
sporządzana w systemie rocznym dla
poszczególnych Klinik Centrum Onkologii
• Współpraca z Zespołem ds. Zakażeń Szpitalnych w zakresie epidemiologii zakażeń
i zapobiegania zakażeniom u pacjentów hospitalizowanych w Centrum Onkologii
Działalność naukowa
1. Główne kierunki badań
• Ocena przydatności antybiogramów wykonywanych bezpośrednio z dodatnich posiewów krwi
• Kolonizacja układu pokarmowego szczepami wieloopornymi
• Ocena różnych materiałów z dolnych dróg oddechowych w diagnostyce zakażeń grzybiczych
2. Współpraca naukowa z Klinikami CO tematycznie związana z problemem powikłań
septycznych
• Klinika Ginekologii Onkologicznej – Ocena wpływu środowiska mikroflory skóry krocza na
nasilenie wczesnego odczynu popromiennego u chorych napromienianych z powodu raka sromu
• OIT – Klastry objawów jako czynniki rokownicze w ciężkiej sepsie u chorych z chorobą
nowotworową i ich znaczenie prognostyczne
3. Udział czynny i bierny w Zjazdach Towarzystw Naukowych, sympozjach,
konferencjach itp.
Wybrane pozycje literatury
Hanna Połowniak Pracka, Warszawa 2011, CMKP, Rozdział „Zakażenia w onkologii”
w „Podstawy onkologii klinicznej” pod red. J.Meder
Hanna Połowniak-Pracka, Warszawa 2011, Rozdział „Etiologia zakażeń u chorych na chłoniaki”
w „Nowotwory układu chłonnego” pod red. J.Walewski
Elżbieta Ochman, 2011, „Nowe gatunki grzybów izolowane od chorych onkologicznych” w
SEPSIS zeszyt 2 tom 4
73
Elżbieta Ochman, 2011, „Diagnostyka mikologiczna grzybic układu oddechowego”
w Diagnosta laboratoryjny Nr 3 (24)
Elżbieta Ochman, Maria Kozioł-Montewka, Barbara Podsiadło, Dorota Plewik, Małgorzata
Kozioł, 2011, „Źródła błędów przedlaboratoryjnych w diagnostyce zakażeń grzybiczych” w
Nowa Pediatria nr 2/2011
Dorota Żabicka, Janusz Strzelecki, Agnieszka Woźniak, Paweł Strzelecki, Ewa Sadowy, Alicja
Kuch, Waleria Hryniewicz, 2011, „Efficiency of the Cepheid Xpert vaA/vanB assay for screening
of colonization with vancomycin-resistant enterococci during hospital outbreak” w Diagnostic
Microbiology and Infectious Disease
Sergiusz Markowicz, Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski, Andrzej W. Lipkowski, Marzena
Biernacka, Anna Jakubowska-Mucha, Tomasz Świtaj, Aleksandra Misicka, Henryk Skurzak,
Hanna Połowniak-Pracka, Jan Walewski 2012 „Adjuvant vaccination with melanoma antygenpulsed dendritic cells In stage III melanoma patients
E. Wardal, K. Markowska, D. Żabicka, M. Wróblewska, M. Giemza, E. Mik, H.PołowniakPracka, A. Woźniak, W. Hryniewicz, E. Sadowy, 2014 „Molecular analysis of VanA out break of
Enterococcus faecium two Warsaw hospitals: The importance of mobile genetic elements”w
BioMed Research International
M. J. Mazurek, M. Rysz, J. Jaworowski, F. Nowakowski, R. Krajewski, S. Starościak, M. Pietras,
H. Połowniak-Pracka, A. Włodarczyk, 2014 „Contamination of the surgical field In head add
Neck oncologic burgery” w Head and Neck
Anna Łukaszewska, Małgorzata Lipiec, Elżbieta Ochman, Warszawa, 2013, „Ciężkie zakażenia
Aspergillus spp. i Candida albicans u chorej leczonej z powodu mięsaka Edwinga – opis
przypadku” w „Ciężkie zakażenia szpitalne – problem interdyscyplinarny” pod redakcją prof.
Danuty Dzierżanowskiej
74
2.7. Poradnia Psychoonkologii
Kierownik Poradni: dr n. med. Mariola Kosowicz - psycholog, psychoterapeuta
Struktura Poradni:
Kierownik Poradni, sekretariat, lekarze psychiatrzy (4osoby); psycholodzy ( 16 osób)
Pracownicy Poradni:
Lekarze psychiatrzy (umowy cywilno-prawne)- lek. med. Bożena Hrycan; lek. med. Regina
Koreywo, dr n.med. Julia Pupek-Pyzioł, lek.med. Magdalena Misiągiewicz
Psycholodzy (umowy o pracę)-mgr Danuta Longić- starszy asystent- psycholog, psychoterapeuta;
mgr Małgorzata Grzejszczak- psycholog,psychoterapeuta; mgr Dorota Kazalska- starszy asystentpsycholog, psychoterapeuta; mgr Ewelina Telejko- młodszy asystent psycholog, psychoterapeuta;
mgr Sylwia Świstak- Sawa – asystent,psycholog, psychoterapeuta, mgr Patrycja Ziółkowska-młodszy
asystent,psycholog, psychoterapeuta
Psycholodzy (umowy cywilno-prawne)- mgr Paweł Żukowski- psycholog, psychoterapeuta; mgr
Elżbieta Pożarowska- psycholog, psychoterapeuta; dr n. med. Marta Kulpa- psycholog,
psychoterapeuta; mgr Magdalena Lechowicz- psycholog, psychoterapeuta; mgr Olga KłodaKrajewska- psycholog, psychoterapeuta; mgr Katarzyna Borowicz- psycholog, psychoterapeuta; mgr
Aleksandra Sopel- psycholog, psychoterapeuta; mgr Magdalena Nagalska- psycholog,
psychoterapeuta; mgr Małgorzata Tokarska- psycholog, psychoterapeuta; mgr Barbara Tybońpsycholog, psychoterapeuta
Opis działalności Poradni:
Mając na uwadze problemy chorych onkologicznie oraz wzorując się na światowych standardach
szeroko rozumianej opieki medycznej, w tym również psychologicznej, powołano z dniem 1 stycznia
2011 roku nową komórkę Centrum Onkologii - Zakład Psychoonkologii. W marcu 2012 roku Zakład
Psychoonkologii rozszerzył swoją działalność o Poradnię Zdrowia Psychicznego i podpisał kontrakt
na świadczenia medyczne z NFZ. Od roku 2013 Zakład Psychoonkologii zmieniła nazwę na Poradnia
Psychoonkologii.
Obecnie Poradnia Psychoonkologii zatrudnia szesnastu psychologów i czterech lekarzy psychiatrów.
W zakres działalności Poradni Psychoonkologii wchodzą profesjonalne formy pomocy
psychologicznej dla pacjentów hospitalizowanych w Klinikach Narządowych Centrum Onkologii,
jak również leczonych w warunkach ambulatoryjnych.
Obecnie w każdej Klinice Narządowej pracuje wyznaczony psycholog, do którego zadań należy
wszechstronna pomoc psychologiczna pacjentom na wszystkich etapach hospitalizacji, m.in.: w
okresie okołooperacyjnym, w trakcie leczenia uzupełniającego i wszystkich innych sytuacjach, które
stanowią dla pacjenta problem natury psychicznej.
Ważnym elementem pomocy psychologicznej w celu lepszego rozpoznania potrzeb psychicznych
pacjentów jest współpraca z personelem medycznym.
Wzorując się na światowych standardach psychologii klinicznej w każdej Klinice wprowadzono
grupowe zajęcia psychoedukacyjne ( raz w tygodniu) dla wszystkich pacjentów hospitalizowanych i
ich bliskich. Zadaniem psychoedukacji jest, m.in. pomoc chorym w adaptacji do sytuacji pobytu w
szpitalu, w kształtowaniu aktywnej postawy wobec choroby i procesu leczenia oraz opracowanie
strategii radzenia sobie ze stresem. Poprzez prawidłowo przeprowadzoną psychoedukację wzmacnia
się wewnętrzne zasoby chorego, pomaga w znalezieniu odpowiednich strategii, dzięki którym pacjent
odzyskuje poczucie sprawczości i zdrowej kontroli.
W ramach działalności Poradni Zdrowia Psychicznego, z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej
mogą korzystać wszyscy chorzy, bez względu na miejsce leczenia i zamieszkania oraz ich bliscy.
Proponowane formy pomocy obejmują:
- Konsultacje lekarzy psychiatrów
- Konsultacje psychologiczno- diagnostyczne
75
- Pomoc pracownika socjalnego
- Interwencje kryzysowej w każdej trudnej dla pacjenta i jego rodziny sytuacji
- Indywidualne sesje terapeutyczne dla pacjentów na wszystkich etapach choroby
- Indywidualne sesje terapeutyczne dla rodzin osób chorych
- Sesje terapii rodzinnej- małżeńskiej- partnerskiej
- Grupowe sesje terapeutyczne dla pacjentów
- Grupy wsparcia dla rodzin osób chorych
- Grupy wparcia dla osób w żałobie
Wszystkie proponowane formy pomocy są bezpłatne. Sposób kierowania pacjenta do Poradni
Psychoonkologii: do lekarza psychiatry bez skierowania, do psychologa ze skierowaniem lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego.
Godziny pracy Poradni:
Poniedziałek, czwartek -08.00-19.00
wtorek , środa - 08.00-18.00
piątek -08.00- 15.35
Poradnia Psychoonkologii bierze aktywny udział w organizowanych przez CMKP, PUO,
Uniwersytet Medyczny, Ministerstwo Zdrowia działaniach poszerzających wiedzę z zakresu
komunikacji personelu medycznego z pacjentem i przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu
personelu medycznego.
Dbając o profesjonalizm podejmowanych działań psychologicznych ważną częścią pracy Poradni
Psychoonkologii stanowią prace naukowo- badawcze, których celem jest naukowe uzasadnienie
skuteczności pracy terapeutycznej dla grupy przewlekle chorych osób. Pracownicy Poradni biorą
aktywny udział w konferencjach naukowych polskich i zagranicznych oraz publikują artykuły
naukowe w czasopismach z list MNiSW.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat, 2012-2014:
1. M. Kosowicz, „Poprawna komunikacja drogą do porozumienia”, Przegląd Urologiczny2012/13/2
str. 72-76
2. P. Ziółkowska "Self- perception of women after mastectomy as an ego defence mechanism.
Comparison with a group of healthy women". Współczesna onkologia, 2012; 16(2): 184-190.
3. P. Ziółkowska "Sytuacje spostrzeganej utraty kobiecości: menopauza i mastektomia- zmiany w
obrazie siebie jako kobiety". Przegląd menopauzalny, 2012; 6: 456-462.
4. M. Kosowicz (2013) Sztuka rozmowy o złych rokowaniach. Onkologia po Dyplomie z
Hematologią.,s.46-50
5. M. Kosowicz (2013) Życie z osobą chorą psychicznie. Poradnik Psychologiczna Ja, My,
Oni.,s32- 37
6. M. Kulpa , B. Stypula-Ciuba Ból nowotworowy i uciążliwość objawów somatycznych , a jakość
życia u pacjentów z chorobami nowotworowymi” Medycyna Paliatywna 2013;5(4):171-179
7. M. Kulpa ,K. Owczarek „Przystosowanie psychiczne do choroby nowotworowej a jakość życia
uwarunkowana stanem zdrowia u chorych onkologicznych” Medycyna Paliatywna 2013;5(3)
8. M. Kosowicz, M. Kulpa, U. Ziętalewicz, B. Stypuła-Ciuba, D. Kazalska, M. Grzejszczak, P.
Ziółkowska.2014 " Umiejscowienie kontroli zdrowia a lęk i depresja u pacjentów z chorobą
nowotworową tkanek miękkich i kości"Medycyna Paliatywna 2014; 6(3): 165–169 (lista B;
liczba punktów MNiSW 6)
9. M. Kulpa, M. Kosowicz, B. Stypuła-Ciuba. D. Kazalska, 2014, "Anxiety and depression and
cognitive coping strategies and health locus of control in patients with digestive system cancer"
Przegląd Gastroenterologiczny 2014; 9 (6): 329–335 (lista A IF 0,375, liczba punktów MNiSW
15, Index Copernicus Value: 9,66)
10. U. Ziętalewicz, M. Kulpa, B. Stypuła-Ciuba, M. Kosowicz.2014 "Funkcjonowanie
psychologiczne u kobiet i mężczyzn z chorobą nowotworową"Medycyna Paliatywna 2014; 6(3):
145–150 169
76
3. Zakłady Badań
Podstawowych
77
3.1. Zakład Onkologii Molekularnej i Translacyjnej
Kierownik Zakładu - prof. dr hab.n.med. Janusz A. Siedlecki
Struktura Zakładu
- Pracownia Badań Translacyjnych
- Pracownia Biochemii
- Pracownia Inżynierii Komórkowej
Pracownicy Zakładu
Pracownia Badań Translacyjnych
dr Anna Fabisiewicz
- Adiunkt - Kierownik Pracowni
dr Beata Bielińska
- Adiunkt
dr Mateusz Bujko
- Adiunkt
dr Paulina Kober
- Adiunkt – urlop macierzyński
dr Magdalena Kowalewska - Adiunkt
dr Nataliia Rusetska
- St.specjalista – od 03.11.2014
mgr Aleksandra Gos
- Mł. asystent
mgr Katarzyna Seliga
- Mł. asystent
dr Andrzej Tysarowski
- Adiunkt
mgr Renata Zub
- St. specjalista badawczo-techniczny
Pracownia Biochemii
dr hab. Ewa Grzybowska
mgr Anna Balcerak
dr Ryszard Konopiński
dr Elżbieta Sarnowska
mgr Alicja Trębińska
inż. Maciej Wakuła
- Adiunkt - Kierownik Pracowni
- Mł. asystent
- Adiunkt
- Adiunkt
- Mł. asystent
- Mł asystent - od 15.05.2014
oraz
lek. med. Janusz Jaworowski- St. specjalista-koordynator – od 01.08.2014
dr Joanna Przybył
- Adiunkt – urlop bezpłatny
mgr Agnieszka Lipiec
- Mł. asystent - urlop bezpłatny
Pracownia Inżynierii Komórkowej
prof. Zygmunt Pojda
- Profesor zwyczajny – Kierownik Pracowni
dr Eugeniusz Machaj
- Adiunkt
mgr Małgorzata Borkowska - St. technik
tech. Katarzyna Caban
- St. technik medyczny
mgr Karolina Janik-Kosacka - St.specjalista –d. 03.11.2014
dr Janusz Jaworowski
- St. specjalista-koordynator – do 31.07.2014
Emilia Kuchta
- St. technik medyczny
mgr inż. Agata Kurzyk
- Specjalista
mgr inż. Juliusz Wysocki
- Specjalista
mgr Katarzyna Siennicka
- Mł. asystent – od 01.12.2014
Doktoranci
mgr Mateusz Chmielarczyk
mgr Ewelina Macech – Klicka
mgr Marcin Leszczyński
78
lek med. Sylwia Tabor
mgr Aleksandra Dębska
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich trzech lat ( 2012-2014)
PRACOWNIA BADAŃ TRANSLACYJNYCH
Kierownik Pracowni – dr Anna Fabisiewicz
Zmiany polimorficzne, mutacyjne i epigenetyczne oraz w ekspresji genów jako markery
molekularnej diagnostyki onkologicznej
A.Fabisiewicz, M.Kowalewska, M.Bujko, A.Tysarowski, K.Seliga-Falkowska, R.Zub, P.Kober, J.
Przybył, B. Bielińska
1. MikroRNA w etiopatogenezie i diagnostyce mięsaków macicy (grant MNiSW).
Badano profil ekspresji mikroRNA (miR) w guzach i próbkach krwi uzyskanych od chorych na
mięsaki macicy o różnych typach histopatologicznych. Eksperymenty z wykonano z
wykorzystaniem mikromacierzy ekspresyjnych mikroRNA w guzach mięsaków podścieliskowych.
W hierarchicznej analizie danych uzyskanych w eksperymentach z zastosowaniem mikromacierzy
ekspresyjnych próbki kontrolne, czyli prawidłowe fragmenty macicy, nie formowały klastru.
Przeciwnie zaś w przypadku danych dotyczących mikroRNA - analiza klastrowa ujawniła
tworzenie się wyraźnie odrębnego klastru próbek kontrolnych. Klasteryzacja hierarchiczna pokazała
nie budzące wątpliwości różnice w profilach ekspresji mikroRNA pomiędzy próbkami kontrolnymi,
LGESS (mięsaki podścieliskowe o niskim stopniu złośliwości, ang. low-grade endometrial stromal
sarcoma) i UUS (niezróżnicowane endometrialne mięsaki podścieliskowe, ang. undifferentiated
uterine sarcoma). Uzyskane wyniki walidowano metodą qPCR oceniając poziom wybranych 16
cząsteczek mikroRNA w 40 próbkach guzów i prawidłowych fragmentów macic. Na podstawie
danych literaturowych wytypowano sześć kandydackich cząsteczek mikroRNA, których poziom
następnie oceniono w 48 próbkach osocza. W ostatnim etapie badań dokonano analizy ekspresji
wybranych (w oparciu o dane literaturowe) 20 cząsteczek mikroRNA w 68 próbkach osocza
uzyskanych od 44 chorych na mięsaki macicy oraz 24 pacjentek z mięśniakami macicy.
Zaobserwowano trend w różnicowaniu próbek osocza na podstawie poziomu ekspresji niektórych z
mikroRNA wytypowanych jako kandydackie markery mięsaków macicy.
2. Ocena znaczenia zmian ekspresji i metylacji DNA regionów regulatorowych genów
kodujących białka połączeń międzykomórkowych w progresji nowotworów jelita grub
Prowadzono prace dotyczące oceny zaburzeń ekspresji genów kodujących białka odpowiedzialne za
oddziaływania międzykomórkowe w raku jelita grubego, w oparciu o wcześniejsze wyniki
wielkoskalowej analizy transkryptomu. Do analizy ekspresji metodą qRT-PCR włączono geny,
których ekspresja była znamiennie różna pomiędzy wycinkami prawidłowej tkanki a gruczolaka lub
prawidłowej tkanki a raka, a jednocześnie krotność zmiany (tzw. fold change, FC) był wyższy od
2,5. Wybrane kryteria spełniło 20 genów: CDH3, CDH11, CDH19, PTPRF, CLDN1, CLDN2,
CLDN5, CLDN8, CLDN15, CLDN23, CGN, JAM2, DSC2, DSC3, DSG3, PCDH7, MMUPCDH,
PCDHB14, PCDHB16 oraz NEO1. Wyniki pokazały wyraźne tendencje w zmianach ekspresji w
kolejnych etapach progresji nowotworu, w obrębie genów kodujących białka wchodzące w skład:
połączeń adheretnych CDH3, CDH11 (wzrost ekspresji) oraz CDH19, PTPRF (spadek); połączeń
ścisłych (ang. tight junction): CLDN1, CLDN2 (wzrost) oraz CLDN5, CLDN8, CLDN15, CLDN23,
CGN oraz JAM2 (spadek); a także desmosomów DSC3 and DSG3 (wzrost) oraz DSC2 (obniżenie).
Istotne zmiany stwierdzono również w poziomie mRNA genów kodujących protokadheryny
PCDH7, MUPCDH (spadek ekspresji) oraz PCDHB14 (wzrost ekspresji). Odnotowano również
spadek poziomu transkrypcji genu NEO1 (neogenina). W przypadku jednego z analizowanych
genów, tj. PCDHB16 nie potwierdzono znamiennych różnic. W badaniu podjęto próbę oceny roli
79
zmian epigenetycznych w obniżeniu ekspresji wybranych genów. Metodą pirosekwencjonowania
określono poziom metylacji DNA regionów promotorowych CDLN23, DSC2, MUPCDH i PTPRH.
3. Ocena statusu mutacji białek kluczowych dla procesów nowotworzenia w raku jelita grubego i
raku płuca.
Cetuksymab i panitumumab są lekami blokującymi aktywność receptora EGFR, skutecznymi
głównie u chorych posiadających niezmutowany gen KRAS. Określono status genu K-RAS u 2637
chorych na raka jelita grubego, 38% pacjentów posiadało mutację w genie K-RAS. W przypadku
pacjentów, u których nie stwierdzono mutacji w kodonie 12 i 13 genu KRAS poszerzono panel
oznaczeń o 2 i 3 ekson kodujący genu KRAS oraz o 1, 2 i 3 ekson kodujący genu NRAS.
Rozbudowany panel zastosowano u 152 chorych. Mutacje stwierdzono tylko w 2 eksonie genu
KRAS (5% przypadków). U 293 chorych określono dodatkowo status genów BRAF i PIK3CA
W niedrobnokomórkowym raku płuc (NDRP) występują mutacje somatyczne w receptorze
EGFR powodujące stałą aktywność tego receptora. Określenie statusu genu EGFR jest kluczowe w
doborze schematu leczenia chorych z NDRP inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI). Przebadano
1051 pacjentów, z których 11% posiadało mutację w genie EGFR. Badanie rozszerzono o ekson 20
genu HER2 w celu identyfikacji rzadkich insercji kwalifikujących do leczenia celowanego. Status
genu HER2 określono w grupie 960 pacjentów, stwierdzono występowanie insercji w 5
przypadkach (0,5%).
4. Molekularna analiza obecności krążących komórek nowotworowych we krwi chorych na
mięsaki tkanek miękkich i kości typu sarcoma synoviale i mięsak Ewinga/PNET - korelacja z
wynikami leczenia oraz czynnikami kliniczno-patologicznymi.
Analiza korelacji obecności krążących komórek niosących geny fuzyjneEWS-FLI1 oraz SS18SSX1/2 z przebiegiem klinicznym choroby nie wskazała na znaczenie prognostyczne obecności
tych komórek we krwi obwodowej chorych na miesaka Ewinga (ES) oraz maziówczaka złośliwego
(SynSa). Przeprowadzono równiez oznaczenia poziomu ekspresji genów związanych z potencjałem
przerzutowania oraz odpowiedzią mmunologiczną w ES i SynSa. Uzyskane wyniki wskazały na
prognostyczną przydatność oznaczania poziomu genów CDH2 i CDT2 we krwi obwodowej
pacjentów z ES. Ponadto zaobserwowano obniżony poziom ekspresji genu ZAP70 u wszystkich
pacjentów z ES, co może świadczyć o aktywacji układu immunologicznego. Nadekspresję genu
CDT2 oraz obniżony poziom ekspresji genu ZAP70 wykryto również w stymulowanych
komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej. Oznaczenia molekularne uzupełniono o analizę
wyników rutynowego badania krwi wykonywanego przy przyjmowaniu pacjentów do COI. Krew
do rutynowego badania morfologii została pobrana w tym samym czasie co próbki krwi
przeznaczone do badań molekularnych. Zaobserwowano podwyższony poziom monocytów we krwi
obwodowej 36% (n=12) pacjentów z ES, który istotnie korelował z gorszym przeżyciem u tych
chorych. Rezultaty tych badań mogą świadczyć o aktywacji układu immunologicznego u pacjentów
z ES oraz o ogólnoustrojowym charakterze tej choroby.U pacjentów z SynSa nie uzyskano
istotnych statystycznie różnic poziomu ekspresji wybranych genów pomiędzy chorymi na SynSa a
osobami zdrowymi.
PRACOWNIA BIOCHEMII
Kierownik Pracowni : dr hab. Ewa Grzybowska
1. Funkcjonalna i strukturalna analiza białka HAX-1 i jego izoform
Celem projektu jest charakterystyka funkcjonalna białka HAX-1 i określenie jego roli w procesie
nowotworowym , zwłaszcza w kontekście jego interakcji z transkryptami.
We współpracy z prof. Bengtem Fadeelem (Instytut Karoliński, Sztokholm) przeprowadzono
analizę wpływu poszczególnych izoform białka HAX-1 na apoptozę, otrzymując wyniki istotnie
różniące się od dotychczas opublikowanych (Trębińska i wsp., 2014). Przeprowadzono badania
80
lokalizacji komórkowej izoform białkowych odpowiadających wariantom alternatywnego składania
genu HAX1. Wykazano lokalizację jądrową białka HAX-1 za pomocą obserwacji
mikroskopowych, a także ustalono czynniki wpływające na tę lokalizację. Wykazano także, że pod
wpływem określonego stresu dochodzi do akumulacji białka w jądrze. Ustalono, że eksport białka
HAX-1 z jądra zachodzi za pośrednictwem eksportyny 1 (XPO-1) i zidentyfikowano dwa motywy
w białku HAX-1 odpowiedzialne za ten eksport (NES, Nuclear Export Signal). Aby nadać
znaczenie funkcjonalne nowym lokalizacjom komórkowym białka HAX-1 przeprowadzono badanie
wpływu tego białka na poziom ekspresji transkryptu polimerazy DNA beta, do którego to białko się
wiąże, jak również badanie wpływu białka HAX-1 na ekspresję transkryptu reporterowego.
Uzyskane wyniki wskazują na udział białka HAX-1 w degradacji transkryptów, co może być
elementem komórkowej odpowiedzi na stres (Grzybowska i wsp., 2013). Analizując lokalizacje
białka HAX-1 w komórce, wykryto również jego obecność w tzw. ciałkach procesujących (Pbodies), co wskazuje na jego udział w obróbce mRNA. Zbadano czynniki mające wpływ na
obecność badanego białka w P-bodies i stwierdzono, że lokalizacja zależy w znacznej mierze od
aktywnej transkrypcji (Zayat i wsp., 2015).We współpracy z Zakładem Patologii przeprowadzono
restrospektywną analizę immunohistochemiczną ekspresji białka HAX-1 w grupie ok. 60 pacjentek
z rakiem piersi, z podziałem na chore bez przerzutów i z przerzutami nowotworowymi, w celu
określenia potencjalnej przydatności oceny ekspresji HAX-1 jako czynnika predykcyjnego
tworzenia przerzutów.Rozpoczęto badanie wpływu białka HAX-1 na procesy adhezji i migracji. Za
pomocą podwójnej immunoprecypitacji i spektrometrii mas wyizolowano i scharakteryzowano
nową grupę białek wiążących się do białka HAX-1, związanych z adhezją typu komórka-komórka.
Przeprowadzono badanie mikromacierzowe porównujące transkryptomy linii z wyciszeniem HAX1 (otrzymanej w naszym laboratorium) i linii kontrolnej, uzyskując wyniki wskazujące na różnice w
adhezji i ekspresji białek macierzy zewnątrzkomórkowej. Przeprowadzono także testy adhezji i
migracji w obydwu liniach, których wyniki wskazują na występowanie istotnych różnic.Opierając
się na przesłankach literaturowych i wynikach własnych, rozpoczęto badanie wpływu białka HAX1 na aktywację małych GTP-az z rodziny Ras; Rac1 i Cdc42, które (wraz z białkiem RhoA)
stanowią główne regulatory procesu migracji.
PRACOWNIA INŻYNIERII KOMÓRKOWEJ
Kierownik Pracowni – prof. dr hab. n. med. Zygmunt Pojda (równocześnie kierownik banku
komórek i tkanek zgodnie z wymogiem Ustawy Transplantacyjnej)
Struktura Pracowni:
- bank komórek macierzystych i tkanek
- laboratorium diagnostyczne (w rejestrze KIDL)
- laboratoriumcytometrii przepływowej
- laboratorium mikroskopii konfokalnej
Opis działalności Pracowni w latach 2012 – 2014
Pracownia jest byłym Zakładem Inżynierii Komórkowej przyłączonym do ZOMT w ramach
reorganizacji Instytutu. Prowadzi badania translacyjne w dziedzinie zastosowań komórek
macierzystych w regeneracji tkanek chorych onkologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem
komórek pozyskiwanych od dorosłych dawców w układach auto- lub allogenicznym. w ostatnich
trzech latach zrealizowano 3 zewnętrzne projekty naukowo-badawcze (granty), rozpoczęto
realizację 3 kolejnych (STRATEGMED NCBiR, PBS II NCBIR i OPUS 6 NCN. Ważniejszymi
dokonaniami ostatnich 3 lat są: współopracowanie modelu implantu zasiedlanego komórkami
macierzystymi dla rekonstrukcji twarzoczaszki u chorych onkologicznych, opracowanie metody
pozyskiwania i scharakteryzowanie mezenchymalnych komórek macierzystych z tkanki
tłuszczowej człowieka i zwierząt doświadczalnych oraz (we współpracy z klinikami) rozpoczęcie i
kontynuowane 3 badań klinicznych z wykorzystaniem komórek macierzystych dla leczenia
81
chorych. Badane jest zastosowanie mezenchymalnych komórek macierzystych w rekonstrukcji
piersi u pacjentek onkologicznych, leczeniu uszkodzeń układu kostno-stawowego i w leczeniu
stwardnienia rozsianego. Działalnością usługowo-kliniczną na rzecz COI są: izolacja, preparatyka,
badanie, bankowanie i udostępnianie komórek krwiotwórczych dla celów przeszczepień
klinicznych, oraz monitorowanie przebiegu mobilizacji do krwi komórek szpiku pacjentów
leczonych przeszczepem autologicznym. Pracownia dysponuje laboratorium diagnostycznym
akredytowanym w Krajowej Izbie Diagnostów Laboratoryjnych i bankiem komórek i tkanek
posiadającym zezwolenie ministerstwa zdrowia na izolowanie, przetwarzanie i przechowywanie
komórek macierzystych do celów klinicznych.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Kowalewska M, Radziszewski J, Goryca K, Bujko M, Oczko-Wojciechowska M, Jarzab M,
Siedlecki JA, Bidzinski M. (2012)Estimation of groin recurrence risk in patients with
squamous cell vulvar carcinoma by the assessment of marker gene expression in the lymph
nodes. BMC Cancer.12: 223.
2. Bujko M, Kowalewska M, Danska-Bidzinska A, Bakula-Zalewska E, Siedecki JA,
Bidzinski M. (2012) The promoter methylation and expression of the O6-methylguanineDNA methyltransferase gene in uterine sarcoma and carcinosarcoma. Oncol Lett. 4: 551555.
3. Kowalewska M, Bakula-Zalewska E, Chechlinska M, Goryca K, Nasierowska-Guttmejer A,
Danska-Bidzinska A, Bidzinski M. (2013) microRNAs in uterine sarcomas and mixed
epithelial-mesenchymal uterine tumors: a preliminary report. Tumour Biol. 34: 2153-60.
4. Bielinska B, Gaj P, Kluska A, Nowakowska D, Balabas A, Dabrowska M, Niwinska A,
Gruchota J, Zub R, Skasko E, Steffen J, Ostrowski J, Siedlecki JA. (2013) Association of
the BRCA1 promoter polymorphism rs11655505 with the risk of familial breast and/or
ovarian cancer. Fam Cancer; 12: 691-8.
5. Nesteruk D, Rutkowski A, Fabisiewicz S, Pawlak J, Siedlecki JA, Fabisiewicz A.(2014)
Evaluation of prognostic significance of circulating tumor cells detection in rectal cancer
patients treated with preoperative radiotherapy: prospectively collected material data.
BioMed Res Int. 2014:712827. doi: 10.1155/2014/712827.
6. Rutkowski P, Gos A, Jurkowska M, Switaj T, Dziewirski W, Zdzienicki M, Ptaszyński K,
Michej W, Tysarowski A, Siedlecki JA. (2014) Molecular alterations in clinical stage III
cutaneous melanoma: Correlation with clinicopathological features and patient outcome.
Oncol Lett. 8: 47-54.
7. Bujko M, Kober P, Tysarowski A, Matyja E, Mandat T, Bonicki W, Siedlecki JA. (2014)
EGFR, PIK3CA, KRAS and BRAF mutations in meningiomas. Oncol Lett. 4: 551-555.
8. Grzybowska EA (2012) Human intronless genes: Functional groups, associated diseases,
evolution and mRNA processing in absence of splicing, Biochem Biophys Res Commun.
424: 1-6.
9. Grzybowska EA, Zayat V, Konopiński R, Trębińska A, Szwarc M, Sarnowska E, Macech E,
Korczyński J, Knapp A, Siedlecki JA. (2013) HAX-1 is a nucleocytoplasmic shuttling
protein with a possible role in mRNA processing. FEBS J. 280: 256-72.
10. Sarnowska E, Balcerak A, Olszyna-Serementa M, Kotlarek, D, Sarnowski, TJ, Siedlecki,
JA (2013) AMP-activated protein kinase (AMPK) as therapeutic target, Postepy higieny i
medycyny doswiadczalnej, 67: 750-760.
11. Archacki R., Buszewicz D., Sarnowski T.J., Sarnowska E., Rolicka A.T., et al. (2013)
BRAHMA ATPase of the SWI/SNF Chromatin Remodeling Complex Acts as a Positive
Regulator of Gibberellin-Mediated Responses in Arabidopsis. PLoS ONE 8(3)
12. Sarnowska EA, Rolicka AT, Bucior E, Cwiek P, Tohge T, Fernie AR, Jikumaru Y, Kamiya
Y, Franzen R, Schmelzer E, Porri A, Sacharowski S, Gratkowska DM, Zugaj DL, Taff A,
Zalewska A, Archacki R, Davis SJ, Coupland G, Koncz C, Jerzmanowski A, Sarnowski TJ.
82
(2013) DELLA-interacting SWI3C core subunit of switch/sucrose nonfermenting chromatin
remodeling complex modulates gibberellin responses and hormonal cross talk in
Arabidopsis. Plant Physiol. 163: 305-17
13. Trębińska A, Högstrand K, Grandien A, Grzybowska EA, Fadeel B (2014) Exploring the
anti-apoptotic role of HAX-1 versus BCL-XL in cytokine-dependent bone marrow-derived
cells from mice. FEBS Lett. 588: 2921-7.
14. Zayat V, Balcerak A, Korczynski J, Trebinska A, Wysocki J, Sarnowska E, Chmielarczyk
M, Macech E, Konopiński R, Dziembowska M, Grzybowska EA (2015) HAX-1: a novel Pbody protein, DNA and Cell Biology, 34(1)1-12.
15. Grabowska I, Brzoska E, Gawrysiak A, Stremińska W, Moraczewski J, Polanski Z, Hoser
G, Kawiak J, Machaj EK, Pojda Z, Ciemerych MA. (2012) Restricted myogenic potential of
mesenchymal stromal cells isolated from umbilical cord. Cell Transplantation; 21: 17111726.
16. Kruszewski M, Iwaneńko T, Machaj EK, Ołdak T, Wojewódzka M, Kapka-Skrzypczak L,
Pojda Z. (2012) Direct use of the comet assay to study cell cycle distribution and its
application to study cell cycle-dependent DNA damage formation. Mutagenesis. 27: 551558.
17. Witkowska-ZimnyM, Walenko K, Wałkiewicz AE, Pojda Z, Przybylski J, LewandowskaSzumieł M (2012) The effect of substrate stiffness on umbilical cord stem cells
differentiation. Acta Biochimica Polonica. 59: 261-264.
18. Jaroszewicz J, Kurzyk A, Ostrowska B, Pojda Z, Swieszkowski W (2012) High resolution
desktop tomography for evaluation of tissue ingrowth into polymer scaffolds. Journal of
Tissue Engineering and Regenerative Medicine.6(Suppl 1): 320
19. Ostrowska B, Kurzyk A, Pojda Z, Swieszkowski W, Kurzydlowski K: How structure and
chemical composition influence mechanical and biological properties of 3D tissue
engineering scaffolds fabricated using rapid prototyping method. (2012) Journal of Tissue
Engineering and Regenerative Medicine ; 6(Suppl 1): 371.
20. Pojda Z, A. Kurzyk A, J. Wysocki J, B. Ostrowska B, W.Świeszkowski W, J. Jaworowski J,
S. Mazur S, T. Dębski T, J. Gilowska J, K. Caban K, E.K. Machaj EK (2012) Constructions
of stem cell-colonized scaffolds for bone repair. Journal of Stem Cell Research and
Therapy; 5: 37.
21. Grabowska I, Streminska W, Janczyk-Ilach K, Machaj EK, Pojda Z, Hoser G, Kawiak J,
Moraczewski J, Ciemerych MA, Brzoska E (2013) Myogenic potential of Mesenchymal
Stem Cells - the case of adhesive fraction of human umbilical cord blood cells. Current Stem
Cell Research & Therapy; 8: 82-90.
22. Pojda Z, Machaj E, Kurzyk A, Mazur S, Dębski T, Gilewicz J, Wysocki J. (2013)
Mezenchymalne komórki macierzyste. Postępy Biochemii; 59: 187-197.
23. Dębski T, Gilewicz J, Kurzyk A, Ostrowska B, Jaroszewicz J, Wysocki J, Machaj E,
Jaworowski J, Święszkowski W, Pojda Z (2013) Induced angiogenesis in PCL bioactive
scaffolds with a new prefabrication method. Experimental study in rats. IPRAS Journal; 12:
58-59.
83
3.2. Zakład Immunologii
Kierownik Zakładu - dr hab. n. med. Magdalena Chechlińska, prof. nadzw.
Struktura Zakładu
Pracownia Immunologii Nowotworów
Pracownia Immunologii Komórkowej
Pracownicy Zakładu
dr hab. n. med. Jan Konrad Siwicki, prof. nadzw.– kierownik Pracowni Immunologii Komórkowej
dr hab. n. med. Sergiusz Markowicz, prof. nadzw. – kierownik Pracowni Immunologii Nowotworów
mgr Ilona Borycka – specjalista biolog
mgr Maria Cieślikowska – specjalista biolog
mgr Monika Grygorowicz – specjalista biolog (urlop macierzyński do sierpnia 2014 roku)
mgr Agnieszka Kotlarz – specjalista biolog
mgr Mariusz Kulińczak – specjalista biolog
dr n. przyr. Joanna Miłoszewska – adiunkt
mgr Eliza Nowak – specjalista biolog (urlop macierzyński od września 2014 roku)
dr n. przyr. Małgorzata Przybyszewska – adiunkt
dr n. med. Maria Sromek – adiunkt
mgr Paweł Swoboda – asystent naukowy
mgr Michalina Zajdel – specjalista
Pracownicy zakładu z otwartymi przewodami doktorskimi:
1. Agnieszka Kotlarz: „Wykorzystanie analogów witaminy D oraz leków z grupy inhibitorów
komórek
kinaz
tyrozynowych
do
przełamywania
lekooporności
o charakterystyce nowotworowych komórek macierzystych raka jelita grubego” – promotor dr
hab. Sergiusz Markowicz, profesor nadzwyczajny
2. Monika Grygorowicz: „Immunomodulujące działanie lenalidomidu na funkcje regulatorowych
limfocytów T” – promotor prof. nadzw. dr hab. Sergiusz Markowicz
3. Michalina Zajdel: „Ocena przydatności wybranych mikroRNA dla różnicowej diagnostyki
agresywnych chłoniaków z komórek B” – promotor dr hab. Jan Konrad Siwicki, profesor
nadzwyczajny
4. Mariusz Kulińczak: „Ocena in vitro wpływu wybranych leków i związków na komórki o
cechach fenotypu nowotworowych komórek macierzystych.” – promotor dr hab. Jan Konrad
Siwicki, profesor nadzwyczajny
5. Paweł Swoboda: „Wzór ekspresji cyklin z grupy D oraz analiza jego korelacji
z czynnikami prognostycznymi u chorych na chłoniaki nieziarnicze” – promotor
dr hab. Magdalena Chechlińska, profesor nadzwyczajny
84
Opis działalności Kliniki/Zakładu za ostatnie 3 lata
Obecnie realizowane kierunki badawcze w Pracowni Immunologii Nowotworów
I. Opracowanie w klinicznym badaniu pilotowym szczepionki z zastosowaniem komórek
dendrytycznych dla chorych na czerniaka skóry w III st. zaawansowania z wysokim ryzykiem
nawrotu po limfadenektomii terapeutycznej, zastosowanej jako leczenie uzupełniające po
uzyskaniu remisji konwencjonalnymi metodami leczenia. Odsetek 3-letniego całkowitego
przeżycia szczepionych chorych (n=22) wyniósł 68,2%, a w grupie kontrolnej (n=22) 25,7%.
Wyniki opublikowano (Markowicz S. i wsp., Med. Oncol. 2012; 29 (4), 2966-2977).
II. Ocena przydatności czynników indukujących różnicowanie oraz substancji z grupy
drobnocząsteczkowych inhibitorów receptorowych kinaz tyrozynowych (TKI) do eliminacji
komórek raka jelita grubego przetrwałych po ekspozycji na cytostatyki. Jako czynników
indukujących różnicowanie użyto syntetycznych hipokalcemicznych analogów kalcitriolu.
Wykazano, że sekwencyjne zastosowanie leków cytoredukcyjnych i odpowiednio dobranych
substancji indukujących różnicowanie komórek albo TKI stwarza warunki do eliminacji komórek
nowotworowych o fenotypie komórek macierzystych/progenitorowych, odpowiedzialnych za
wznowę choroby nowotworowej po konwencjonalnym leczeniu chemicznym. Obserwacje te
tworzą podstawę dla opracowania nowych strategii leczniczych łączących konwencjonalną
terapię z leczeniem uzupełniającym skierowanym przeciwko nowotworowym komórkom o
fenotypie macierzystym/progenitorowym.
III. Badania bezpośrednich oddziaływań regulacyjnych limfocytów regulatorowych T człowieka
namnażanych in vitro na proliferację komórek chłoniaka zmierzające do opracowania podstaw do
1/ nowych zastosowań leków immunomodulujacych i 2/ terapii adoptywnej z zastosowaniem
limfocytów regulatorowych T (Treg) ukierunkowanej na nowotwory limfoidalne oporne na
leczenie farmakologiczne. Wykazano, że oddziaływanie limfocytów Treg na komórki chłoniaka
zależy od stanu i drogi aktywacji Treg. Poliklonalne Treg wyprowadzone z limfocytów
TCD4+CD25+ i z ich sortowanych subpopulacji CD127lo i CD127hi wywierają tego samego rzędu
oddziaływania regulacyjne wobec komórek chłoniaka jak i konwencjonalnych limfocytów T
pomimo różnic ilościowych w ekspresji poszczególnych markerów funkcji i w wydzielaniu
cytokin przez te populacje Treg. Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że poliklonalne Treg
namnożone w obecności rapamycyny z limfocytów TCD4+CD25+ albo z ich subpopulacji
CD4+CD25+CD127lo mogłyby być użyte do opracowania terapii adoptywnej po przeszczepie
komórek krwiotwórczych, w celu eliminacji przetrwałych komórek chłoniaka, z jednoczesnym
przeciwdziałaniem GvHD po przeszczepie allogenicznym.
IV. Badanie antyproliferacyjnego działania peptydów wywodzących się z białek człowieka i
syntetycznych peptydów na komórki czerniaka skóry i innych nowotworów.
Obecnie realizowane kierunki badawcze w Pracowni Immunologii Komórkowej
I. Badania nad ekspresją mikroRNA w nowotworach
• Badanie ekspresji mikroRNA w nowotworach złośliwych w zależności od cech klinicznopatologicznych i molekularnych.
W pierwotnym surowiczym raku jajnika, za pomocą globalnej analizy ekspresji mikroRNA zidentyfikowano
25 mikroRNA związanych ze stopniem złośliwości histologicznej oraz 13 związanych ze statusem
mutacyjnym genu TP53. Większość z tych mikroRNA nie była wcześniej wiązana z patogenezą raka
jajnika.
Badania te zostały podsumowane w obronionej w 2013 roku rozprawie doktorskiej pt.: „Profil
ekspresji mikroRNA w zależności od statusu genu TP53 w pierwotnym raku jajnika”, autor: Aneta
Świercz, promotor: dr hab. n. med. Jan Konrad Siwicki, prof. nadzw.
Pierwsza część wyników tych badań została opublikowana:
85
Swiercz A, Chechlinska M, Kupryjanczyk J, Dansonka-Mieszkowska A, Rembiszewska
A, Goryca K, Kulinczak M, Zajdel M, Sromek M, Siwicki JK.
miR-7 Expression in Serous Ovarian Carcinomas. Anticancer Res. 2015 Apr;35(4):2423-9.
• Badanie przydatności mikroRNA w diagnostyce różnicowej chłoniaków.
1/ Stwierdzono, że uzupełnienie algorytmu diagnostyki różnicowej BL i DLBCL o oznaczenia
ekspresji miR-155, miR-21, miR-26a oraz BIC, szczególnie w przypadku wyodrębnionej przez nas
ostatnio podgrupy chłoniaków Inter DLBCL/BL z częściową trisomią 11, może prowadzić do
bardziej precyzyjnego kwalifikowania wątpliwych przypadków i istotnie wpływać na postępowanie
lecznicze.
Wyniki tych badań zostały opublikowane:
Zajdel M, Rymkiewicz G, Chechlinska M, Blachnio K, Pienkowska-Grela B, Grygalewicz B, Goryca
K, Cieslikowska M, Bystydzienski Z, Swoboda P, Walewski J, Siwicki JK.
miR expression in MYC-negative DLBCL/BL with partial trisomy 11 is similar to classical Burkitt
lymphoma and different from diffuse large B-cell lymphoma. Tumour Biol. 2015 Feb 13. [Epub ahead
of print], PMID: 25677902.
2/ Opracowano i zoptymalizowano ujednolicony schemat zabezpieczania próbek płynu mózgowordzeniowego izolacji RNA oraz reakcji RT-qPCR dla oznaczeń poziomu ekspresji miR-19b-1, miR21 i miR-92a w płynie mózgowo-rdzeniowym.
Wyniki tych badań zostały przestawione w pracy magisterskiej:
Maria Barbara Cieślikowska „Opracowanie optymalnych warunków oznaczania poziomu ekspresji
mikroRNA w płynie mózgowo-rdzeniowym”. SGGW, Warszawa 2014. promotor: dr hab. n. med. Jan
Konrad Siwicki, prof. nadzw.
Wykazano, że w grupie pacjentów z rozpoznaniem pierwotnego chłoniaka ośrodkowego układu
nerwowego poziom ekspresji miR-19b-1, miR-21 i miR-92a jest istotnie wyższy w porównaniu z
grupą pacjentów z nienowotworowymi chorobami neurologicznymi.
•
Badania nad możliwością wykorzystania krążących mikroRNA, jako mało inwazyjnych
biomarkerów nowotworowych.
W niedrobnokomórkowym raku płuca stwierdzono: 1/ wyższy poziom ekspresji krążącego (krew
obwodowa) mikroRNA-205, w porównaniu osobami zdrowymi, 2/ najwyższy poziom ekspresji tego
mikroRNA u chorych na płaskonabłonkowego raka płuca, 3/ wyższy poziom ekspresji mikroRNA-205
w przypadkach o niższym stopniu złośliwości histologicznej, 4/ wyraźny, utrzymujący się rok po
operacji, spadek poziom ekspresji tego mikroRNA po usunięciu guza.
II. Badania nad cechami „macierzystości” i plastyczności nowotworów złośliwych, jako
potencjalnymi biomarkerami i celami terapii ukierunkowanej.
1/ Opracowano system różnicowania i pomiaru ekspresji wariantów splicingowych genu OCT4
(OCT4A, OCT4B oraz OCT4B1), będących potencjalnymi markerami „macierzystości” w
nowotworach złośliwych.
2/ W pierwotnym surowiczym raku jajnika stwierdzono m.in. zwiększony i niezależny od statusu
mutacyjnego TP53 poziom mRNA dla CXCR2, oraz LIN28A.
3/ Wykazano wysoką aktywność fenforminy oraz inhibitora CXCR2 (SB225002) w obniżaniu potencjału
klonogenności oraz ekspresji regulatorów „macierzystości” (m.in. LIN28A) w komórkach czterech badanych
linii raka jajnika (A2780, SK-OV-3, IGROV 1 oraz TOV-112D), co sugeruje, że fenformina i inhibitor
CXCR2 mogą eliminować komórki nowotworowe o fenotypie „nowotworowych komórek
macierzystych”.
4/ Wyprowadzono warianty linii raka jajnika IGROV-1 oporne na fenforminę i stwierdzono, że bardziej
zróżnicowany fenotyp komórek opornych (m.in. mniejszy potencjał klonogenności, spadek ekspresji LIN28A
oraz HMGA2) jest odwracalny i zależny od obecności fenforminy podczas namnażania komórek. Wspomniane
warianty linii IGROV-1 stanowią nowy model komórkowy do badań nad plastycznością fenotypu
„macierzystości” komórek nowotworowych.
86
Uzyskane dane dotyczące zaburzeń ekspresji regulatorów „macierzystości” w raku jajnika oraz opisujące
aktywność czynników ukierunkowanych na komórki o fenotypie „nowotworowych komórek macierzystych”,
a także opracowany model umożliwiający badanie zjawiska plastyczności tego fenotypu mogą być przydatne
dla opracowania skuteczniejszych metod leczenia nowotworów.
III. Badania nad mechanizmami uzyskiwania przez komórki nowotworowe zdolności do
nieograniczonego wzrostu (tzw. immortalizacja komórek) z wykorzystaniem modelu spontanicznie
immortalizowanych linii limfocytów T. (współpraca z Department of Medical Biosciences,
Pathology, Umeå University, Umeå, Sweden).
Wykorzystując opracowany w Pracowni Immunologii Komórkowej model spontanicznej
immortalizacji ludzkich limfocytów T przeprowadzono globalną analizę ekspresji genów i metylacji
DNA na kolejnych etapach procesu uzyskiwania przez komórki T zdolności do nieograniczonego
wzrostu. Stwierdzono m.in. podobieństwo wzoru metylacji wysp CpG w komórkach
immortalizowanych linii limfocytów T i w podgrupie próbek klinicznych ostrej białaczki
limfoblastycznej z komórek T o fenotypie CIMP+ (ang. CpG island methylator phenotype). Ten
wspólny wzór metylacji wysp CpG ma związek m.in. genami grupy Polycomb oraz z genami, które
kontrolują przekazywanie sygnałów wewnątrzkomórkowych, w tym w szlaku Wnt.
Wyniki tych badań zostały opublikowane:
Degerman S, Landfors M, Siwicki JK, Revie J, Borssén M, Evelönn E, Forestier E, Chrzanowska
KH, Rydén P, Keith WN, Roos G.
Immortalization of T-cells is accompanied by gradual changes in CpG methylation
resulting in a profile resembling a subset of T-cell leukemias. Neoplasia. 2014;16(7):606-15.
Ponadto Pracownia Immunologii Komórkowej prowadzi oznaczenia nosicielstwa mutacji w genie
RET na potrzeby Poradni Genetycznej Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie
w Warszawie.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. J. Przybyl, K. Kozak, H. Kosela, S. Falkowski, T. Switaj, I. Lugowska, A. SzumeraCieckiewicz, K. Ptaszynski, B. Grygalewicz, M. Chechlinska, B. Pienkowska-Grela,
M. Debiec-Rychter, J.A. Siedlecki, P. Rutkowski. Gene expression profiling of peripheral
blood cells: new insights into Ewing sarcoma biology and clinical applications. Med Oncol.,
2014, 31(8):109.
2. O Alster, A Bielak-Zmijewska, G Mosieniak, M Moreno-Villanueva, W Dudka-Ruszkowska,
A
Wojtala,
M
Kusio-Kobiałka,
Z
Korwek,
A
Burkle,
K
Piwocka,
JK Siwicki, E Sikora. The role of nibrin in doxorubicin-induced apoptosis and cell senescence
in Nijmegen Breakage Syndrome patients lymphocytes. PLoS One., 2014, 13;9(8):e104964.
3. S Degerman, M Landfors, JK Siwicki, J Revie, M Borssén, E Evelönn, E Forestier,
KH Chrzanowska, P Rydén, WN Keith, G Roos. Immortalization of T-cells is accompanied
by gradual changes in CpG methylation resulting in a profile resembling a subset of T-cell
leukemias. Neoplasia., 2014,16(7):606-15.
4. S Markowicz, J Matalinska, K Kurzepa, M Bochynska, M Biernacka, A Samluk,
D Dudek, H Skurzak, M Yoshikawa, AW Lipkowski. Anticancer properties of peptide
fragments of hair proteins. PLoS One., 2014, 10;9(6):e98073.
5. M Statkiewicz, N Maryan, A Lipiec, E Grecka, MA Grygorowicz, M Omiotek, A Gorska, M
Mikula, M Malecki. The role of the SHH gene in prostate cancer cell resistance to paclitaxel.
Prostate., 2014, 74(11):1142-52.
6. J. Miłoszewska, M. Przybyszewska, M. Gos, P. Swoboda, H. Trembacz: TrkB expression
level correlates with metastatic properties of L1 mouse sarcoma cells cultured in non-adhesive
conditions. Cell Prolif., 2013, 46 (2): 146-152.
87
7. J. Matalinska, H. Skurzak, S. Markowicz, A. Lesniak, M. Sacharczuk, G. Molnar, E. Varga,
A. W. Lipkowski: Opioid agonist – tachykinin antagonist as a new analgesic with adjuvant
anticancer properties. Folia Neuropathol 2013; 51 (2): 132-139.
8. M. Kowalewska, E. Bakula-Zalewska, M. Chechlinska, K. Goryca, A. NasierowskaGutmajer, A. Danska-Bidzinska, M. Bidzinski. miroRNAs in uterine sarcomas and mixed
epithelial-mesenchymal uterine tumors: a preliminary report. Tumor Biol. 2013 Aug; 34 (4):
2153-60.
9. S. Markowicz, Z.I Nowecki, P. Rutkowski, A.W. Lipkowski, M. Biernacka,A. JakubowskaMućka, T. Switaj, A. Misicka, H. Skurzak, H. Połowniak-Pracka, J. Walewski. Adjuvant
vaccination with melanoma antigen-pulsed dendritic cells in stage III melanoma patients. Med
Oncol 2012, 29:2966-2977
10. M. Kowalska, J. Tajer, M. Chechlinska, M. Fuksiewicz, B. Kotowicz, M. Syczewska, J.
Walewski, J. Kaminska. Discriminant analysis involving serum cytokine levels and prediction
of the response to therapy of patients with Hodgkin lymphoma. Tumor Biol 2012, 33: 1733-8.
88
3.3. Zakład Genetyki
Kierownik Zakładu - prof. dr hab. med. Jerzy Ostrowski
Struktura Zakładu
Pracownia Badań Wielkoskalowych
Pracownia Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych
Poradnia Genetyczna z Pracownią Badań Predyspozycji Genetycznych
Pracownicy Zakładu:
dr Michał Mikula – Kierownik Pracowni Badań Wielkoskalowych
dr Marta Gajewska – Kierownik Pracowni Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych
lek. Dorota Nowakowska – Kierownik Poradni Genetycznej
dr Aneta Janiec-Jankowska – Kierownik Pracowni Badań Predyspozycji Genetycznych
dr hab. Ewa Hennig – adiunkt (1/2 etatu)
dr Krzysztof Goryca – adiunkt
dr Anna Kluska – adiunkt
dr Hanna Szymańska – adiunkt
dr Jakub Karczmarski – adiunkt
dr Małgorzata Statkiewicz – młodszy asystent
mgr inż. Katarzyna Paczkowska – młodszy asystent
dr Anita Tyl-Bielicka – młodszy asystent
dr Krystyna Spodar – starszy asystent (1/2 etatu)
mgr Michalina Dąbrowska – asystent naukowy
mgr Magdalena Piątkowska – asystent naukowy
mgr Aneta Bałabas – asystent naukowy
mgr inż. Katarzyna Unrug-Bielawska – młodszy asystent (urlop macierzyński)
lek. wet. Kazimiera Pyśniak – starszy specjalista
lek. wet. Magdalena Cybulska – młodszy asystent
mgr inż. Monika Borowa-Chmielak – młodszy asystent (urlop macierzyński)
mgr Urszula Kuklińska – młodszy asystentmgr Grzegorz Sokołowski – młodszy asystent
mgr inż. Urszula Wójcik-Trechcińska – starszy specjalista
mgr inż. Katarzyna Kermen-Germaniuk – starszy specjalista badawczo – techniczny
mgr inż. Joanna Lechowska-Piskorowska – starszy specjalista badawczo – techniczny
mgr Zuzanna Sandowska-Markiewicz – młodszy asystent (urlop macierzyński)
mgr Kwiatkowska Ewa – młodszy asystent diagn. lab.
mgr Olga Szczypińska – młodszy asystent diagn. lab.
mgr Joanna Mitura – młodszy asystent diagn. lab.
lek. wet. Marek Woszczyński – starszy specjalista badawczo – techniczny
Ewa Borowik – starszy laborant
Bartosiak Grażyna – starszy technik analityki medycznej
Tyszer Iwona – starszy technik analityki medycznej
Grażyna Fetner – pomoc laboratoryjna
Beata Raczyńska – robotnik gospodarczy
Anna Kościelnicka – starszy laborant
Opis działalności Zakładu za ostatnie 3 lata
Zakład Genetyki został powołany w obecnej strukturze w 2013 roku. W zakresie badań naukowych w
2014 roku realizowaliśmy lub realizujemy m.in. następujące projekty badawcze, finansowane przez
Narodowe Centrum Nauki, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowe Centrum
Badań i Rozwoju:
89
NCN: UMO-2011/01/D/NZ2/05307 pt. Wielkoskalowe badanie interakcji komponentów szlaku
sygnałowego kinazy ERK z ludzkim genomem – kierownik M. Mikula
NCN: UMO-2011/03/B/NZ5/01511 pt. Analiza profilu bakteryjnego stolca z użyciem mutagenomiki
16S RDNA i metabolomiki w poszukiwaniu klasyfikatora zespołu jelita nadwrażliwego – kierownik
J. Ostrowski
NCN: UMO-2011/01/B/NZ2/05374 pt. Farmakogenetyka tamoksyfenu; badanie asocjacji w skali
genomu – kierownik E. Hennig
NCN: UMO-2012/05/D/NZ2/01623 pt. Mapa zmian genetycznych w komórkach guzów pierwotnych
i ognisk odległych raka jelita grubego genomu w połączeniu a analiza w spektrometrii mas –
kierownik K. Goryca
NCN: UMO-2012/05/B/NZ5/01539 pt. Poszukiwanie nowych biomarkerów przydatnych w
różnicowaniu zmian torbielowatych trzustki z użyciem sekwencjonowania DNA i spektrometrii mas
białek izolowanych z płynu torbieli – kierownik A. Paziewska
NCN: UMO-2011/01/B/NZ5/05291 pt. Pierwotna żółciowa marskość wątroby (PBC) w Polscecharakterystyka kliniczna, analiza zależności między genetycznymi i molekularnymi wariantami a
fenotypem choroby oraz poszukiwanie czynników prognostycznych. Prospektywne badanie
wieloośrodkowe – kierownik A. Habior
NCN: UMO-2011/02/A/NZ5/00339 pt. Analiza porównawcza zmienności genetycznej nieswoistych
zapaleń jelit u dzieci i dorosłych w Polsce w poszukiwaniu podstaw molekularnego testu
diagnostycznego – kierownik J. Ostrowski
MNiSW: IP 2012 041172 pt. Zastosowanie sekwencjonowania nowej generacji w celu optymalizacji
sposobów oznaczania mutacji w genach BRCA1 i BRCA2 na potrzeby poradnictwa genetycznego –
kierownik M. Mikula
NCBiR:STRATEGMED1 – Terapie epigenetyczne w onkologii – EPTHERON
Do najważniejszych osiągnięć organizacyjnych Zakładu Genetyki, w trakcie jego dwuletniego
istnienia w nowej strukturze organizacyjnej, należą:
- Powołanie Pracowni Sekwencjonowania Wielkoskalowego i zakup sprzętu do sekwencjonowania
nowej generacji: Ion Torrent (PGM) i Ion Proton System, firmy Life Technologies ze środków dwóch
grantów NCN, których kierownikiem jest J. Ostrowski. Obecnie realizowanych jest wiele projektów
w oparciu o sekwencjonowanie nowej generacji, w tym sekwencjonowanie eksomów w chorobie
Wilsona i w chorobach wątroby, sekwencjonowanie metagenomu jelitowego, sekwencjonowanie
amplikonów BRCA1, BRCA2, PALB2.
- Organizacja Pracowni Badań Predyspozycji Genetycznych w nowej strukturze wraz z
wprowadzeniem do rutynowej pracy technologii dyskryminacji alleli, opracowanej wcześniej w
zespole Zakładu na potrzeby badania wybranych mutacji genów BRCA1 i BRCA2.
- Rozpoczęcie hodowli zwierząt z defektem immunologicznym, co stanowi warunek konieczny
powołania referencyjnej zwierzętarni heteroprzeszczepów u myszy na potrzeby badań
przedklinicznych nowych leków przeciwnowotworowych. Uzyskano już heteroprzeszczepy z pięciu
raków jelita grubego.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Gil J., Gaj P, Misiak B., Ostrowski J., Karpinski P., Jarczyńska A., Kielan W., Sasiadek
MM.(2014) CYP1A1 Ile462Val polymorphism and colorectal cancer risk in Polish patients.
Med Oncol. 2014 Jul;31(7):72.
2. Hennig EE, Mikula M, Goryca K, Paziewska A, Ledwon J, Nesteruk M, Woszczynski M,
Walewska-Zielecka B, Pysniak K, Ostrowski J; (2014 Sep); Extracellular matrix and
cytochrome P450 gene expression can distinguish steatohepatitis from steatosis in mice
Journal of Cellular and Molecular Medicine; 18(9):1762-72.
3. Jakobs HH, Mikula M, Havemeyer A, Strzalkowska A, Borowa-Chmielak M, Dzwonek
A, Gajewska M, Hennig EE, Ostrowski J, Clement B (2014) The N-Reductive System
Composed of Mitochondrial Amidoxime Reducing Component (mARC), Cytochrome b5
90
(CYB5B) and Cytochrome b5 Reductase (CYB5R) Is Regulated by Fasting and High Fat Diet
in Mice. Plos one 9 (8): art. no. e105371 AUG 21 2014
4. Johnson EM, Gaddy JA, Voss BJ, Hennig EE, Cover TL.(2014), Genes required for assembly
of pili associated with the Helicobacter pylori cag type IV secretion system. Infect. Immun.
2014, 82:3457-70.
5. Mikula M., Majewska A., Ledwon J. K., Dzwonek A., and Ostrowski J.(2014), Obesity
increases histone H3 lysine 9 and 18 acetylation at Tnfa and Ccl2 genes in mouse liver,
International journal of molecular medicine, vol. 34, no. 6, pp. 1647–1654, 2014.
6. Nesteruk M, Hennig EE, Mikula M, Karczmarski J, Dzwonek A, Goryca K, Rubel T,
Paziewska A, Woszczynski M, Ledwon J, Dabrowska M, Dadlez M, Ostrowski J; 2014, Mar,
Mitochondrial-related proteomic changes during obesity and fasting in mice are greater in the
liver than skeletal muscles. Functional & Integrative Genomics; 2014 Mar;14(1):245-59. doi:
7. Paziewska A, Dabrowska M, Goryca K, Antoniewicz A, Dobruch J, Mikula M, Jarosz D,
Zapala L, Borowka A, Ostrowski J; 2014, DNA methylation status is more reliable than gene
expression at detecting cancer in prostate biopsy. British journal of cancer; 2014 Aug
12;111(4):781-9.
8. Skrzypski M, Czapiewski P, Goryca K, Jassem E, Wyrwicz L, Pawłowski R, Rzyman W,
Biernat W, Jassem J; 2014 Feb, Prognostic value of microRNA expression in operable nonsmall cell lung cancer patients. British journal of cancer; 2014 Feb 18;110(4):991-1000.
9. Statkiewicz M. , Maryan M., Lipiec A. Grecka E., Grygorowicz M.A., Omiotek M., Gorska
A.,Mikula M., Malecki M.; 2014, The role of the SHH gene in prostate cancer cell resistance
to paclitaxel. The Prostate, vol. 74, no. 11, pp.1142-1152, 2014.
10. Szymanska H, Lechowska-Piskorowska J, Krysiak E, Strzalkowska A, Unrug-Bielawska K,
Grygalewicz B, Skurzak HM, Pienkowska-Grela B, Gajewska M (2014) Neoplastic and
Nonneoplastic Lesions in Aging Mice of Unique and Common Inbred Strains Contribution to
Modeling of Human Neoplastic Diseases. Veterinary pathology 51 (3): 663-679 MAY 2014
91
3.4. Samodzielna Pracownia Bioinformatyki i Biostatystyki
Kierownik Zakładu - dr hab. n.med. Lucjan Wyrwicz – profesor nadzwyczajny
Pracownicy Kliniki/Zakładu
dr n.med. Katarzyna Kokoszyńska-Brejnakowska – Specjalista biolog
mgr Wojciech Michalski – Starszy specjalista
mgr Maja Małkowska – Specjalista biolog
mgr Michał Tyras – Specjalista biolog
lic. Sebastian Rybski – Starszy statystyk medyczny
Doktorant
MSc Aashish Srivastava
Opis działalności Kliniki/Zakładu za ostatnie 3 lata
W pracowni realizowane są badania własne oraz zadania z zakresu wspomagania prac innych
zespołów Centrum Onkologii (planowanie analiz oraz opracowanie bioinformatyczne i
biostatystyczne wyników badań). Pracownicy SPBiBS współpracują m.in. z pracowniami Centrum
Onkologii, jak i z licznymi jednostkami w kraju i zagranicy (Pomorski Uniwersytet Medyczny w
Szczecinie; Transition Technologies w Warszawie; Meditest. NZOZ. Diagnostyka medyczna. w
Szczecinie; Centre International de Recherche en Infectiologie (CIRI) Uniwersytet w Lyonie;
Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences Uniwersytet im. Radbouda w Nijmegen).
Do podstawowych kierunków badań należą:
1. Modelowanie struktury białek o nieopisanej funkcji molekularnej;
2. Analiza sekwencji promotorów genów ludzkich;
3. Badanie wpływu mutacji w wewnętrznie nieuporządkowanych regionach białek na
patogenezę chorób.
4. Opracowanie metod predykcji oddziaływania białko-białko na podstawie właściwości
biofizycznych;
5. Stworzenie testu skriningowego na obecność onkogennych typów wirusów HPV opartego o
technologię LNA;
6. Rozwój algorytmów analizy wyników eksperymentów mikromacierzowych (macierze
ekspresyjne).
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Aubry V., Mure F., Mariamé B., Deschamps T., Wyrwicz L.S., Manet E., Gruffat H.
“Epstein-Barr virus late gene transcription depends on the assembly of a virus-specific
preinitiation complex.” J Virol. 2014 Nov;88(21):12825-38. doi: 10.1128/JVI.02139-14. Epub
2014 Aug 27.
2. Skrzypski M., Czapiewski P., Goryca K., Jassem E., Wyrwicz L., Pawłowski R., Rzyman W.,
Biernat W., Jassem J. „Prognostic value of microRNA expression in operable non-small cell
lung cancer patients” Br J Cancer. 2014 Feb 18;110(4):991-1000. doi: 10.1038/bjc.2013.786.
Epub 2014 Jan 21.
3. Stępniak P., Maycock M., Wojdan K., Markowska M., Perun S, Srivastava A., Wyrwicz L.S.,
Świrski K.”Microarray Inspector: tissue cross contamination detection tool for microarray
data” Acta Biochim Pol. 2013;60(4):647-55.
4. Tyc-Szczepaniak D., Wyrwicz L., Kepka L., Michalski W, Olszyna-Serementa M., Palucki J.,
Pietrzak L., Rutkowski A., Bujko K. “Palliative radiotherapy and chemotherapy instead of
surgery in symptomatic rectal cancer with synchronous unresectable metastases: a phase II
92
study” Ann Oncol. 2013 Nov;24(11):2829-34. doi: 10.1093/annonc/mdt363. Epub 2013 Sep
6.
5. Bujko K., Nasierowska-Guttmejer A., Wyrwicz L., Malinowska M., Krynski J., Kosakowska
E., Rutkowski A., Pietrzak L., Kepka L., Radziszewski J., Olszyna-Serementa M., Bujko M.,
Danek A., Kryj M., Wydmanski J., Zegarski W., Markiewicz W., Lesniak T., Zygulski I.,
Porzuczek-Zuziak D., Bebenek M., Maciejczyk A., Polkowski W., Czeremszynska B.,
Cieslak-Zeranska E., Toczko Z., Radkowski A., Kolodziejski L., Szczepkowski M., Majewski
A., Jankowski M. “Neoadjuvant treatment for unresectable rectal cancer: an interim analysis
of a multicentre randomized study. Polish Colorectal Study Group.” Radiother Oncol. 2013
May;107(2):171-7. doi: 10.1016/j.radonc.2013.03.001. Epub 2013 Apr 13.
7. Malkowska M., Kokoszynska K., Dymecka M., Rychlewski L., Wyrwicz L.S.
„Alphaherpesvirinae and Gammaherpesvirinae glycoprotein L and CMV UL130 originate
from chemokines.” Virol J. 2013 Jan 2;10:1. doi: 10.1186/1743-422X-10-1.
8. Malkowska M., Kokoszynska K., Rychlewski L., Wyrwicz L. “Structural bioinformatics of
the general transcription factor TFIID” Biochimie. 2013 Apr;95(4):680-91. doi:
10.1016/j.biochi.2012.10.024. Epub 2012 Nov 9.
9. Kolodziejczyk M., Bujko K., Michalski W., Kepka L. “Incidence of isolated nodal failure in
non-small cell lung cancer patients included in a prospective study of the value of PET-CT.”
Radiother Oncol. 2012 Jul;104(1):58-61. doi: 10.1016/j.radonc.2012.04.012. Epub 2012 May
29.
10. Sobiczewski P., Dańska-Bidzińska A., Rzepka J., Kupryjańczyk J., Gujski M., Bidziński M.,
Michalski W. “Evaluation of selected ultrasonographic parameters and marker levels in the
preoperative differentiation of borderline ovarian tumors and ovarian cancers.” Arch Gynecol
Obstet. 2012 Dec;286(6):1513-9. doi: 10.1007/s00404-012-2453-9. Epub 2012 Jul 21.
11. Zolciak-Siwinska A., Jonska-Gmyrek J., Staniaszek J., Piotrkowicz N., Michalski W. “HDR
brachytherapy combined with interstitial hyperthermia in locally advanced cervical cancer
patients initially treated with concomitant radiochemotherapy: a phase I study.” Int J
Hyperthermia. 2012;28(8):715-20. doi: 10.3109/02656736.2012.732251. Epub 2012 Nov 5.
93
4. Epidemiologia
94
4.1. Zakład Epidemiologii
p.o. Kierownika Zakładu - Prof. dr hab. n. med. Witold A. Zatoński
Struktura Zakładu
1. Pracownia Epidemiologii
2. Krajowy Rejestr Nowotworów z Biurem Rejestracji
3. Mazowiecki Rejestr Nowotworów z Wojewódzkim Biurem Rejestracji
4. Pracownia Prewencji Pierwotnej
5. Poradnia Pomocy Palącym
6. Ośrodek Współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia
Pracownicy Zakładu i ich funkcje:
Pracownia Epidemiologii:
1. Dr hab. n. med. Jolanta Lissowska, prof. nadzw. – Kierownik
2. Lic. Joanna Dąbek – St. pielęgniarka
3. Katarzyna Prządka – St. technik
Krajowy Rejestr Nowotworów z Biurem Rejestracji
4. Dr n. med. Joanna Didkowska – Adiunkt- Kierownik
5. Dr n. med. Urszula Wojciechowska – Adiunkt
Mazowiecki Rejestr Nowotworów z Wojewódzkim Biurem Rejestracji
6. Dr n. med. Maria Zwierko – Adiunkt - Kierownik
7. Ewa Charazińska – St. technik
8. Ewa Chorchos – St. technik
9. Urszula Czerwińska – St. Technik
10. Mgr Andrzej Kwiatkowski - informatyk
11. Magdalena Litwiniak – St. statystyk medyczny
12. Elżbieta Przybysz – St. technik
13. Jadwiga Wąsowska – St. technik
Pracownia Prewencji Pierwotnej:
14. Dr n. med. Marta Mańczuk – Adiunkt – Kierownik
15. Mgr inż. Kinga Janik-Koncewicz – St. specjalista
16. Mgr Janusz M. Jaworski – St. specjalista bad-tech.
17. Mgr Justyna Koziorowska – Mł. asystent - Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym
18. Mgr Jakub Łobaszewski – Młodszy asystent
19. Mgr Irena Przepiórka – Specjalista – Koordynator Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym
20. Krzysztof Przewoźniak – St. technik
21. Mgr Maria Przewoźniak – St. specjalista bad-tech.
22. Mgr Urszula Sulkowska – St. specjalista
23. Mgr Anna Wojtaszczyk - Mł. asystent - Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym
Poradnia Pomocy Palącym
24. Mgr Magdalena Cedzyńska – Specjalista – Kierownik
Ośrodek Współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia:
(Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, Kinga Janik-Koncewicz)
Sekretariat:
25. Halina Gaj – St. technik
26. Joanna Szwechowicz – St. technik
27. Ewa Tarnowska – St. technik
28. Dorota Zięba – St. technik
95
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat:
Na skutek zmian organizacyjnych Centrum Onkologii, we wrześniu 2012 roku do Zakładu
Epidemiologii i Prewencji Nowotworów przyłączono jednostki, które znajdowały się ówcześnie w
budynku Centrum Profilaktyki Nowotworów oraz Mazowiecki Rejestr Nowotworów. W okresie
między 1 stycznia a 31 maja 2013 roku, na mocy Zarządzenia nr 97/2012 Dyrektora Centrum
Onkologii-Instytutu w sprawie ustalenia struktury organizacyjnej Centrum Onkologii-Instytutu oraz
określenia regulaminu organizacyjnego, Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów był
podzielony na 3 pracownie: Epidemiologii, Prewencji Pierwotnej oraz Prewencji Wtórnej. Następnie
od 1 czerwca 2013 roku, na mocy Zarządzenia nr 23/2013 Zakład został podzielony na 9 jednostek,
które funkcjonowały do 19 listopada 2014 r. Od 30 września 2013 roku w strukturze Zakładu
utworzono dodatkowo Ośrodek Współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia.
Do listopada 2014 roku, na skutek zmian organizacyjnych d wcześniej prowadzona działalność
naukowa Zakładu poszerzona była o działania administracyjne związane z koordynacją skriningów
raka piersi, szyjki macicy i jelita grubego na szczeblu krajowym i województwa mazowieckiego, a
także o działalność usługową związaną z realizacją tych skriningów w Centrum Onkologii-Instytucie.
Na mocy Zarządzenia Dyrektora nr 45/2014 z dnia 19 listopada 2014 roku w sprawie zmian w
strukturze organizacyjnej Centrum Onkologii-Instytutu, w wyniku podziału dotychczasowego
Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów został powołany Zakład Epidemiologii, w skład
którego do chwili obecnej wchodzą: Pracownia Epidemiologii, Pracownia Prewencji Pierwotnej,
Poradnia Pomocy Palącym, Krajowy Rejestr Nowotworów z Biurem Rejestracji, Mazowiecki Rejestr
Nowotworów z Wojewódzkim Biurem Rejestracji oraz Ośrodek Współpracy ze Światową
Organizacją Zdrowia. Od tej chwili do zadań Zakładu Epidemiologii należy:
1. prowadzenie badań naukowych i prac badawczo – rozwojowych w zakresie epidemiologii
opisowej nowotworów złośliwych oraz czynników ryzyka nowotworów złośliwych;
2. prowadzenie badań naukowych w zakresie prewencji pierwotnej nowotworów złośliwych;
3. nadzór nad rejestracją nowotworów złośliwych w Polsce;
4. opracowywanie biuletynów dotyczących zachorowań i umieralności na nowotwory złośliwe w
Polsce;
5. współpraca w zakresie badań epidemiologicznych i prewencji nowotworów z placówkami
naukowymi i organizacjami międzynarodowymi;
6. prowadzenie spraw związanych z realizacją programu zdrowotnego pn. Prewencja Pierwotna
Nowotworów działającego na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego
„Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych;
7. prowadzenie działalności związanej z profilaktyką i terapią uzależnienia od tytoniu;
8. wspieranie działań Światowej Organizacji Zdrowia na rzecz ograniczenia palenia tytoniu jako
czynnika ryzyka nowotworów złośliwych w Polsce i innych krajach Europy Środkowo–
Wschodniej.
Pracownia Epidemiologii
Pracownia prowadzi od lat duże populacyjne badania nad etiologią nowotworów tytoniozależnych i hormono-zależnych w aspekcie środowiskowych i genetycznych uwarunkowań w tym
zwłaszcza interakcji typu gen-środowisko. Badania te prowadzone są we współpracy z innymi
ośrodkami naukowymi i klinicznymi w Polsce (Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie;
Instytut Medycyny Pracy w Łodzi; Zakład Psychiatrii Uniwersytet Medyczny w Poznaniu) oraz w
ramach współpracy międzynarodowej z najlepszymi ośrodkami naukowymi na świecie takimi jak
IARC (Lyon, Francja), NCI (Betesda, USA), Mount Sinai School of Medicine (Nowy Jork, USA) i
inne. Powstałe w ramach tych badań systemy danych epidemiologicznych i biobanki weszły w skład
wielu międzynarodowych konsorcjów badawczych: Breast Cancer Association Consortium (BCAC),
Ovarian Cancer Association Consortium (OCAC), Endometrial Cancer Association Consortium
(ECAC), International Lung Cancer Consortium (ILCCO) i International Head and Neck Cancer
Consortium (INHANCE), SYNERGY, Breast Cancer Density and SNP Consortium (DENSNP ),
96
Cancer Genetic Markers of Susceptibility Project (CGEMS), Tobacco and Genetics Consortium
(TAG), Psychiatric Genomics Consortium (PGC), Mood Disorders and schizophrenia Consortium
(MooDS) realizujących duże projekty w tym badania genomowe. Wyniki wspólnych prac
opublikowano w ponad 250 wysoko-impaktowanych czasopismach naukowych (w tym: Nature,
Nature Genetics, Carcinogenesis etc). Kierownikiem Pracowni Epidemiologii jest dr hab. med.
Jolanta Lissowska, prof. nadzw.
Krajowy Rejestr Nowotworów z Biurem Rejestracji
Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN) gromadzi dane dotyczące epidemiologii nowotworów
złośliwych w Polsce. Na podstawie zgromadzonych danych opracowuje i publikuje roczne raporty o
zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce, a także analizy dotyczące
zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe wśród emigrantów polskich w różnych
krajach.
Podstawowe kierunki i osiągnięcia w działalności naukowej:
7. Prowadzenie, utrzymanie i rozwój Krajowego Rejestru Nowotworów
8. Epidemiologia nowotworów złośliwych w Polsce i miejsce Polski na tle innych krajów
9. Analiza wskaźników przeżyć na nowotwory złośliwe według lokalizacji i według województw
10. Prognozy zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce
11. Analiza chorobowości
W latach 2010-2013 Krajowy Rejestr Nowotworów był realizatorem projektu „Utworzenie
pierwszej w Polsce informatycznej platformy naukowej do wymiany wiedzy o zagrożeniu
nowotworami złośliwymi w Polsce”, finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna. Projekt uzyskał 90.67% możliwych
punktów uzyskując 6 lokatę wśród 98 ocenianych wniosków. Realizacja projektu przewidziana w
okresie 1.01.2011-30.05.2013 zakończyła się Konferencją Naukową poświęconą osiągnięciom
projektu. Projekt ten ma na celu stworzenie infrastruktury umożliwiającej stworzenie jednolitej bazy
danych o zachorowaniach na nowotwory złośliwe, systemu umożliwiającego zgłaszanie zachorowań
na nowotwory do Krajowego Rejestru Nowotworów przez webserwisy oraz budowę platformy
wiedzy o nowotworach. W wyniku projektu w połowie 2013 roku uruchomiony został portal
onkologia.org.pl, gdzie znajdują się dane epidemiologiczne i podstawowe dane dotyczące
nowotworów złośliwych. Od połowy 2014 roku pracownicy KRN (a także inne osoby z Zakładu
Epidemiologii) byli zaangażowani w utrzymanie poprawności działania systemu KRN związanego z
wdrożeniem karty DiLO.
W 2014 roku Krajowy Rejestr Nowotworów uczestniczył w międzynarodowym badaniu
przeżywalności w nowotworach na świecie (CONCORD 2) (wyniki badania zostały opublikowane w
czasopiśmie Lancet).
Pracownicy KRN prowadzą zajęcia dotyczące podstaw epidemiologii nowotworów dla studentów
VI roku medycyny WUM oraz dla pielęgniarek specjalizujących się w pielęgniarstwie
onkologicznym a także na kursach specjalizacyjnych organizowanych zarówno przez Centrum
Onkologii, jak i przez CMKP.
Mazowiecki Rejestr Nowotworów z Wojewódzkim Biurem Rejestracji
Mazowiecki Rejestr Nowotworów, jako typowy populacyjny rejestr nowotworów, zajmuje się
systematycznym zbieraniem danych o występowaniu oraz strukturze zachorowań na nowotwory
złośliwe i zgonów z powodu tych chorób według płci, wieku i umiejscowienia nowotworu, na terenie
woj. mazowieckiego i m. st. Warszawy.
Główne obszary działania Mazowieckiego Rejestru Nowotworów w latach 2012-2014
obejmowały:
- aktywną rejestrację zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w woj. mazowieckim;
- gromadzenie, opracowanie i analizę danych dotyczących epidemiologii nowotworów w woj.
mazowieckim (zachorowalność, umieralność, przeżycia), dla potrzeb monitorowania sytuacji
epidemiologicznej oraz efektywności zwalczania nowotworów.
97
Najważniejsze zadania realizowane przez Mazowiecki Rejestr Nowotworów w latach 2012-2014:
I. Zadania w zakresie epidemiologii opisowej i analitycznej
- Zbieranie, opracowanie i analiza danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań i zgonów
na nowotwory złośliwe w woj. mazowieckim na podstawie kart MZ/N1-a, dla potrzeb różnych
programów naukowych i instytucji
- Ocena i monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w zakresie nowotworów złośliwych w woj.
mazowieckim
II. Badanie i monitorowanie przeżyć chorych na nowotwory złośliwe
- Prowadzenie badań nad przeżyciami chorych na nowotwory złośliwe w woj. mazowieckim w
celu monitorowania wskaźników przeżyć oraz oceny wyleczalności nowotworów
III. Inne zadania Rejestru
- Realizacja zadań badawczych ujętych w Planie Naukowym Centrum Onkologii - Instytutu w
Warszawie, Grupa Tematyczna II
- Udostępnianie danych i analiz z zakresu epidemiologii n.z. w woj. mazowieckim dla potrzeb:
MZ, samorządu, GUS, placówek i pracowników służby zdrowia, itd.
- Działalność popularyzatorska – Opracowanie materiałów informacyjnych nt. epidemiologii
nowotworów złośliwych i działalności Mazowieckiego Rejestru Nowotworów
- Współpraca z Krajowym Rejestrem Nowotworów, innymi rejestrami w Polsce i na świecie, w
tym z:
o Międzynarodową Agencją Badania Raka (IARC - International Agency for Research on Cancer)
o Międzynarodowym Stowarzyszeniem Rejestrów Nowotworowych (IACR - International
Association of Cancer Registries)
o Europejską Siecią Rejestrów Nowotworów (ENCR – European Network of Cancer Registries)
- Udział w realizacji międzynarodowych programów dotyczących epidemiologii nowotworów na
świecie: CONCORD, GLOBOCAN, EUCAN (Cancer in the European Union), EUROCIM,
EUROCARE-4 Study. Eurocare Working Group, RARECARE (Rare Care Research in Europe),
HAEMACARE (Cancer Registry based Project on Haematologic Malignancies), CIFC (Cancer
Incidence in Five Continents).
Dane opracowywane w Mazowieckim Rejestrze Nowotworów umożliwiają ocenę i
monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w zakresie nowotworów złośliwych w woj. mazowieckim
dla populacji liczącej ponad 5 mln osób. Rokrocznie rejestrowanych jest ponad 18 tys. nowych
zgłoszeń nowotworów, a około 50 tys. kart zgłoszenia nowotworu (pierwszorazowych i kontrolnych)
jest całościowo opracowywanych. Rejestr odgrywa bardzo ważną rolę w ocenie zagrożenia
nowotworami oraz monitorowaniu skuteczności zwalczania nowotworów w populacji woj.
mazowieckiego (m.in. w oparciu o ocenę wskaźników przeżyć, itd.). Dane z Rejestru są
wykorzystywane przy planowaniu różnych działań w zakresie zapobiegania, diagnostyki i leczenia
nowotworów na Mazowszu, a pośrednio w Polsce.
Dane opracowywane w Mazowieckim Rejestrze Nowotworów stanowią część składową krajowej
bazy danych o epidemiologii nowotworów w Polsce; od połowy 2013r. dane te są opracowywane online w oparciu o platformę Krajowego Rejestru Nowotworów, obsługiwaną przez nowe
oprogramowanie.
Mazowiecki Rejestr Nowotworów współpracował z Krajowym Rejestrem i innymi
wojewódzkimi rejestrami nowotworów w Polsce, a także z instytucjami międzynarodowymi, takimi
jak: Międzynarodowa Agencja Badania Raka (IARC), Międzynarodowe Stowarzyszenie Rejestrów
Nowotworowych (IACR), Europejska Sieć Rejestrów Nowotworów (ENCR). Rejestr uczestniczył w
międzynarodowych programach z dziedziny epidemiologii nowotworów, takich jak: CONCORD,
GLOBOCAN (IARC, IACR, WHO), CIFC (IARC, IACR, WHO); EUCAN90 (ENCR, IARC),
EUROCIM (ENCR, IARC), EUROCARE-4 Study, RARECARE, HAEMACARE.
Mazowiecki Rejestr Nowotworów realizował zadania w ramach umowy z Ministerstwem
Zdrowia na realizację programu profilaktyki zdrowotnej pt.: „Poprawa działania systemu zbierania i
98
rejestrowania danych o nowotworach złośliwych” w ramach „Narodowego programu zwalczania
chorób nowotworowych”.
Pracownicy Rejestru prowadzili działalność w zakresie upowszechniania wiedzy nt.
epidemiologii nowotworów, m.in. poprzez wykłady na kursach dla lekarzy specjalizujących się w
zakresie onkologii klinicznej i chirurgii onkologicznej.
Wyniki analizy danych zgromadzonych i opracowanych w Mazowieckim Rejestrze Nowotworów
zostały opublikowane w corocznych monografiach oraz w formie rozdziałów i artykułów w różnych
publikacjach z dziedziny epidemiologii nowotworów i ochrony zdrowia. Ponadto, dane te, w formie
różnych analiz z zakresu epidemiologii nowotworów w woj. mazowieckim, były opracowywane dla
potrzeb: MZ, samorządu, GUS, placówek i pracowników służby zdrowia, itd. Stanowiły także
podstawę zadań realizowanych w ramach Planu Naukowego Centrum Onkologii – Instytutu w latach
2012-2014.
Pracownicy Mazowieckiego Rejestru Nowotworów recenzowali prace publikowane w
czasopiśmie naukowym Nowotwory Journal of Oncology.
Pracownia Prewencji Pierwotnej
W listopadzie 2012 r. w ramach struktury Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów
powołana została Pracownia Prewencji Pierwotnej. Do zadań Pracowni należy m.in. przygotowanie i
realizacja w skali kraju Programu prewencji pierwotnej nowotworów w ramach Narodowego
programu zwalczania chorób nowotworowych (zgodnie z umową zawartą z Ministerstwem Zdrowia).
W ramach Programu realizowane są zadania związane z popularyzacją w społeczeństwie zapisów
Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem, co obejmuje działania informacyjno-edukacyjne, medialne,
przygotowywanie i dystrybucję materiałów edukacyjnych, organizację szkoleń, prowadzenie strony
internetowej (www.kodekswalkizrakiem.pl – 2014 r. – 62 459 wejść na stronę), warsztatów i
konferencji naukowych a także prowadzenie ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym
(801 108 108). W 2014r w ramach Programu opracowano merytorycznie i wprowadzono pilotażowo
Program Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu wśród pacjentów COI. W ramach
Programu palący pacjenci COI mieli możliwość podjęcia leczenia zespołu uzależnienia od tytoniu.
Program wdrożony zostanie w 2014 r. W pilotażu zarejestrowanych zostało 25 pacjentów programu,
którzy skorzystali z porad lekarza, psychologa oraz wspierających sesji proaktywnych. Program
kontynuowany będzie w 2015 r.
W ramach Programu prowadzony jest również monitoring zmian postaw populacji wobec
związanych ze stylem życia czynników ryzyka nowotworów (palenie tytoniu, ryzykowne spożywanie
alkoholu, niewłaściwa dieta, brak aktywności fizycznej). Poza realizacją Programu, zespół Pracowni
przygotowuje i realizuje naukowe granty badawcze m.in. z zakresu związanych ze stylem życia
czynników ryzyka chorób przewlekłych, szczególnie nowotworów (w tym prospektywne badanie
kohortowe PONS). Kierownikiem Pracowni Prewencji Pierwotnej jest dr n. med. Marta Mańczuk.
Projekt „PONS – Ustanowienie infrastruktury dla badania zdrowia populacji Polski” prowadzony
w ramach Polsko-Norweskiego Funduszu Badań Naukowych zrealizował zadania polegające na
stworzeniu narzędzi do populacyjnych badań kohortowych, założeniu kohorty ponad 13 tysięcy
dorosłych (w woj. świętokrzyskim) i zgromadzeniu danych na temat czynników ryzyka chorób
przewlekłych wraz z materiałem biologicznym (krew, mocz). Planuje się kontynuację prac
rozpoczętych w ramach projektu PONS w różnych obszarach: analiza danych, rozszerzanie kohorty,
ewaluacja działań interwencyjnych, follow-up, budowanie narzędzi analitycznych i bazodanowych
mających na celu łączenie i analizowanie danych z różnych zbiorów danych populacyjnych i biobanków. Złożone zostały aplikacje grantowe na kontynuację prac do Polsko-Norweskiego Funduszu
Badań Naukowych oraz do Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Ośrodek Współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia
W maju 2011 r. dr Zsuzsanna Jakab, Dyrektor Regionalnego Biura Światowej Organizacji
Zdrowia w Europie, powołała Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów (obecnie Zakład
Epidemiologii) Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie jako
99
Ośrodek Współpracujący ze Światową Organizacją Zdrowia w zakresie ograniczenia użycia tytoniu
(WHO Collaborating Centre for Tobacco Control). Głównym zadaniem Ośrodka jest wsparcie
Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie działań badawczych, edukacyjnych i polityki zdrowotnej
ograniczających palenie tytoniu w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej.
Poradnia Pomocy Palącym
Poradnia Pomocy Palącym (PPP) od 1999 r funkcjonuje jako część Zakładu Epidemiologii i
Prewencji Nowotworów. Procedury diagnostyki i metody leczenia stosowane w Poradni są zgodne z
obowiązującymi na świecie standardami w leczeniu Zespołu Uzależnienia od Tytoniu (ZUT) (ICD10 F 17.0). Poradnia współpracuje stale z ogólnopolską Telefoniczną Poradnią Pomocy Palącym,
każdego roku jest również częścią kampanii edukacyjnej Rzuć Palenie Razem z Nami. Od 2005 r.
PPP udziela świadczeń w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia (program
Profilaktyki Chorób Odtytoniowych – etap specjalistyczny). W 2014 roku w Poradni udzielono 335
świadczeń dla 224 pacjentów.
W 2014 r Poradnia współpracowała przy wdrażanym pilotażu Programu Ograniczania
Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu wśród pacjentów COI.
Poza działalnością usługową Poradnia prowadzi również działalność naukową. Realizowane jest
badanie kliniczne „Badanie z randomizacją i placebo w grupie kontrolnej, oceniające skuteczność i
bezpieczeństwo preparatu BP 1.4979 w zaprzestaniu palenia”. Badanie konynuowane będzie w
2014r.
Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym (801 108 108)
Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym jest specjalistyczną placówką świadczącą poradnictwo
przez telefon dla osób, których dotyczy problem uzależnienia od tytoniu. Celem i misją Poradni jest
informowanie i wspieranie osób zainteresowanych rzuceniem palenia. Cel ten, od 1996 roku Poradnia
realizuje poprzez pełnienie funkcji telefonu zaufania i wsparcia dla osób o różnych stopniach
motywacji do rzucenia palenia oraz udzielanie informacji o metodach pomagających w walce z
uzależnieniem od tytoniu lub w utrzymaniu abstynencji papierosowej. Prowadzona jest również
strona internetowa: www.jakrzucicpalenie.pl oferująca informacje i poradnictwo w zakresie
uzależnienia od tytoniu (w 2013r – 113 682 wejść na stronę, w 2014 r. odnotowano 193 637 wejść na
stronę i odpowiedziano na 163 listy od internautów).
Publikacje Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów w latach 2012-2014
Wybrane najważniejsze publikacje Zakładu w czasopismach naukowych
1. Zatonski WA, Bhala N. Changing trends of diseases in Eastern Europe: Closing the gap. Public
Health 2012;126:248-252 (podsumowanie badań Zakładu w Programie HEM i projekty
M.Marmota, PONS)
2. Giovino GA, Mirza SA, Samet JM, Gupta PC, Jarvis MJ, Bhala N, Peto R, Zatoński W, Hsia J,
Morton J, Palipudi KM, Asma S, for the GATS Collaborative Group (Poland: …Przewoźniak K,
Zatoński W…). Tobacco use in 3 billion individuals from 16 countries: an analysis o nationally
representative cross-sectional household surveys. Lancet. 2012; 380:1-12 (projekt Zakładu
GATS-PL)
3. Marmot M,Allen J, Bell R, Bloomer E, Goldblatt P, on behalf of the Consortium for the European
Review of Social Determinants of Health and the Health Divie (Zatoński W – chairs of task group
‘Ill health prevention and treatment’). WHO European review of social deteminants of health and
the health divide. Lancet 2012; 380:1011-1029 (projekt Zakładu w ramach raportu WHO)
4. Zatoński W, Przewoźniak K, Sulkowska U, West R, Wojtyła A. Tobacco smoking in countries of
the European Union. Annals of Agricultural and Environmental Medicine. 2012;19;2:181-192
(projekt Zakładu PONS)
5. Yang XR, Figueroa JD, Falk RT, Zhang H, Pfeiffer RM, Hewitt SM, Lissowska J, Peplonska B,
Brinton L, Garcia-Closas M, Sherman M. Analysis of terminal duct lobular unit involution in
100
luminal A and basal breast cancers. Breast Cancer Research 2012;14:R64 (udział Zakładu w
konsorcium międzynarodowym)
6. Gu F, Pfeiffer RM, Bhattacharjee S, Han SS, Taylor PR, Berndt S, Yang H, Sigurdson AJ, Toro J,
Mirabello L, Greene MH, Freedman ND, Abnet CC, Dawsey SM, Hu N, Qiao YL, Ding T,
Brenner AV, Garcia-Closas M, Hayes R, Brinton LA, Lissowska J, Wentzensen N, Kratz C,
Moore LE, Ziegler RG, Chow WH, Savage SA, Burdette L, Yeager M, Chanock SJ, Chatterjee N,
Tucker MA, Goldstein AM, Yang XR. Common genetic variants in the 9p21 region and their
associations with multiple tumours. Br J Cancer. 2013;108 (6):1378-1386
7. Sieh W1, Köbel M, Longacre TA, Bowtell DD, deFazio A, Goodman MT, Høgdall E, Deen S,
Wentzensen N, Moysich KB, Brenton JD, Clarke BA, Menon U, Gilks CB, Kim A, Madore J,
Fereday S, George J, Galletta L, Lurie G, Wilkens LR, Carney ME, Thompson PJ, Matsuno RK,
Kjær SK, Jensen A, Høgdall C, Kalli KR, Fridley BL, Keeney GL, Vierkant RA, Cunningham
JM, Brinton LA, Yang HP, Sherman ME, García-Closas M, Lissowska J, Odunsi K, Morrison C,
Lele S, Bshara W, Sucheston L, Jimenez-Linan M, Driver K, Alsop J, Mack M, McGuire V,
Rothstein JH, Rosen BP, Bernardini MQ, Mackay H, Oza A, Wozniak EL, Benjamin E, GentryMaharaj A, Gayther SA, Tinker AV, Prentice LM, Chow C, Anglesio MS, Johnatty SE,
Chenevix-Trench G, Whittemore AS, Pharoah PD, Goode EL, Huntsman DG, Ramus SJ.
Hormone-receptor expression and ovarian cancer survival: an Ovarian Tumor Tissue Analysis
consortium study. Lancet Oncol. 2013;14(9):853-862
8. White A, McKee M, de Sousa B, de Visser R, Hogston R, Madsen SA, Makara P, Richardson N,
Zatoński W, Raine G. (2014) An examination of the Association between premature mortality
and life expectancy among men in Europe. Europ J of Publ Health.;24(4):673-679
9. Jassem J, Przewoźniak K, Zatoński W. (2014) Tobacco control in Poland – successes and
challenges. Transl Lung Cancer Res.;3(5):280-285
10. Camargo MC, Kim WH, Chiaravalli AM, Kim KM, Corvalan AH, Matsuo K, Yu J, Sung JJ,
Herrera-Goepfert R, Meneses-Gonzalez F, Kijima Y, Natsugoe S, Liao LM, Lissowska J, Kim S,
Hu N, Gonzalez CA, Yatabe Y, Koriyama C, Hewitt SM, Akiba S, Gulley ML, Taylor PR,
Rabkin CS (2014): Improved survival of gastric cancer with tumour epstein-barr virus positivity:
An international pooled analysis. Gut;63:236-243.
11. Setiawan VW, Schumacher F, Prescott J, Haessler J, Malinowski J, Wentzensen N, Yang H,
Chanock S, Brinton L, Hartge P, Lissowska J, Park SL, Cheng I, Bush WS, Crawford DC, Ursin
G, Horn-Ross P, Bernstein L, Lu L, Risch H, Yu H, Sakoda LC, Doherty J, Chen C, Jackson R,
Yasmeen S, Cote M, Kocarnik JM, Peters U, Kraft P, De Vivo I, Haiman CA, Kooperberg C, Le
Marchand L. (2014): Cross-cancer pleiotropic analysis of endometrial cancer: Page and e2c2
consortia. Carcinogenesis;35:2068-2073.
Najważniejsze książkowe publikacje Zakładu
1. Boyle P, Boffetta P, Lowenfels AB, Burns H, Brawley O, Zatonski W, Rehm J. Alcohol Science,
Policy, and Public Health. Oxford University Press 2013
2. Wojciechowska U, Didkowska J, Zatoński W. (2014) Nowotwory złośliwe w Polsce w 2012
roku. Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie. Warszawa
3. Zwierko M, Lissowska J. (2014) Nowotwory złośliwe w woj. Mazowieckim w 2012 roku.
Centrum Onkologii-Instytut M. Skłodowskiej-Curie, Warszawa (ISSN-1896-9771)
4. Szymborski J, Iwińska K, Przewoźniak K, Błaszczyk K, Troszyński M, Szylar A. (2014)
Interdyscyplinarna szkoła promocji zdrowia seniorów. Collegium Civitas. Warszawa
5. Zatoński W, Sulkowska U, Przewoźniak K. (2014) Epidemiologia nowotworów złośliwych w
Polsce. W: Potrykowska A, Strzelecki Z, Szymborski J, Witkowski J. Zachorowalność i
umieralność na nowotwory a sytuacja demograficzna Polski. Rządowa Rada Ludnościowa.
Rozdz. 2: 30-49
6. Zatoński WA, Didkowska J, Kordek R, Reguła J, Olszewski W. (2014) Epidemiologia
nowotworów i badania przesiewowe. w: Gajewski P. (red) Interna Szczeklika 2014. Medycyna
Praktyczna:2166-2171
101
7. Szymborski J, Didkowska J, Wojciechowska U. (2014) Nowotwory złośliwe u dzieci i młodzieży
w Polsce. W: Potrykowska A, Strzelecki Z, Szymborski J, Witkowski J. Zachorowalność i
umieralność na nowotwory a sytuacja demograficzna Polski. Rządowa Rada Ludnościowa.
Rozdz. 6:117-146
8. Didkowska J. (2014) Prognozy rozwoju chorób nowotworowych w Polsce. W: Potrykowska A,
Strzelecki Z, Szymborski J, Witkowski J. Zachorowalność i umieralność na nowotwory a sytuacja
demograficzna Polski. Rządowa Rada Ludnościowa. Rozdz. 7:147-163
9. Didkowska J. (2014) Epidemiologia i etiopatogeneza nowotworów układu pokarmowego. W:
Jassem J, Krzakowski M, Potemski P. (red.) Nowotwory układu pokarmowego. Praktyczny
przewodnik dla lekarzy. Via Medica, Gdańsk; ss. 1-24.
10. Didkowska J. (2014) Epidemiologia nowotworów złośliwych w Polsce i na świecie. W: Jeziorski
A, Rutkowski P (red.) Kompendium chirurgii onkologicznej. Via Medica, Gdańsk; ss.3-18.
11. Didkowska J. (2014) Epidemiologia i profilaktyka W: Krzakowski M, Potemski P, Warzocha K,
Wysocki P. (red.) Onkologia Kliniczna. Tom 1. Via Medica, Gdańsk: 1-15
12. Zwierko M. (2014) Epidemiologia nowotworów skóry. W (red.) Rutkowskiego P. Złośliwe
nowotwory skóry. Praktyczny przewodnik dla lekarzy.Via Medica, Gdańsk.:1-9
102
Centrum Onkologii-Instytut
im. Marii Skłodowskiej-Curie
Oddział w Gliwicach
103
1. Kliniki
104
1.1. I Klinika Radioterapii i Chemioterapii
Kierownik Zakładu/ Kliniki - Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Składowski
Pracownicy i ich funkcje:
l.p.
Nazwisko i imię
1.
Składowski Krzysztof
2.
Dworzecka Urszula
3.
Grabińska Kinga
4.
Hajduk Agata
5.
Hutnik Marcin
6.
Kentnowski Marek
7.
Lukaszczyk - Wideł Beata
8.
Michalecki Łukasz
9.
Pilecki Bolesław
10.
Przeorek Wiesława
11.
Rutkowski Tomasz
12.
Wygoda Andrzej
13.
Heyda Alicja
Funkcja
Kierownik Kliniki
Lekarz
Lekarz
Starszy asystent naukowo - badawczy
Lekarz
Lekarz
Asystent naukowo - badawczy
Starszy asystent naukowo - badawczy
Adiunkt naukowo - badawczy
Adiunkt naukowo - badawczy
Adiunkt naukowo - badawczy
Z-ca Kierownika Kliniki, Adiunkt
naukowo - badawczy
Specjalista
Doktoranci:
dr Beata Lukaszczyk – Wideł
Opis działalności Zakładu/ Kliniki z ostatnich trzech lat:
Zespół lekarzy I Kliniki Radioterapii i Chemioterapii zajmuje się rozpoznaniem i leczeniem
następujących nowotworów:
• rak jamy ustnej, gardła i krtani (w porównaniu do całej Polski nowotwory laryngologiczne
najczęściej występują na Śląsku),
• guzy mięśni i kości (mięsaki).
Lekarze Kliniki prowadzą codziennie w gabinetach Przychodni Przyklinicznej Instytutu Onkologii
nowoczesną i kompleksową diagnostykę nowotworów wykorzystując swoje bogate doświadczenie
kliniczne i najnowocześniejsze, dostępne na miejscu badania dodatkowe:
• endoskopia laryngologiczna z możliwością pobrania wycinka,
• biopsja cienkoigłowa (BAC),
• spiralna tomografia komputerowa (TK),
• rezonans magnetyczny (NMR),
• Pozytonowa Tomografia Emisyjna (PET-CT),
• ultrasonografia węzłów chłonnych.
Pacjentom przed leczeniem lub w trakcie leczenia poza Instytutem proponujemy możliwość
profesjonalnej porady i konsultacji onkologicznej. W razie potrzeby zapewniamy leczenie
promieniami lub chemioterapię i wysokiej jakości opiekę medyczną w oddziale szpitalnym Kliniki.
To właśnie w I Klinice Radioterapii i Chemioterapii zastosowano kilka lat temu, po raz pierwszy na
świecie ciągły system napromieniania raka jamy ustnej, gardła i krtani bez przerw sobotnioniedzielnych. System ten jest obecnie stosowany rutynowo w Klinice wraz z innymi,
niekonwencjonalnymi sposobami napromieniania (np. radioterapia dwa razy dziennie,
radiochemioterapia, radioterapia konformalna w tym IMRT, radioterapia śródoperacyjna,
hipertermia, tele-brachyterapia). Wszystkie te sposoby charakteryzują się większą skutecznością
przeciwnowotworową, co zwiększa szansę na wyleczenie bez konieczności operacji i okaleczenia,
wymagają jednak hospitalizacji i leczenia wspomagającego.
105
Część nowotworów złośliwych wymaga leczenia kilkoma różnymi metodami. Takim chorym
oferujemy możliwość leczenia skojarzonego prowadzonego przez wielodyscyplinarne zespoły
narządowe składające się ze specjalistów radioterapii, chemioterapii, laryngologii, chirurgii
onkologicznej, chirurgii szczękowo twarzowej i ortopedii (Zespół Nowotworów Głowy
i Szyi, Zespół Nowotworów Piersi i Zespół Guzów Kości).
Oferta leczenia skojarzonego obejmuje:
• leczenie chorych na raka warg, języka, policzka, dna jamy ustnej gardła oraz nowotworów
ślinianek, w tym leczenie bez konieczności profilaktycznego usuwania węzłów chłonnych,
• leczenie chorych na mięsaki tkanek miękkich i kości, w tym leczenie „oszczędzające”, bez
konieczności amputacji.
W ramach Zespołów Narządowych współpracujemy również z klinikami otolaryngologii
i chirurgii Śląskiej Akademii Medycznej oraz Wojewódzkim Szpitalem Chirurgii Urazowej
w Piekarach Śląskich.
Pacjentom po zakończonym leczeniu w I Klinice Radioterapii i Chemioterapii zapewniamy stały
nadzór onkologiczny i rehabilitacyjny.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat
1) Jan B Vermorken, Jan Stohlmacher-Williams, Irina Davidenko, Lisa Licitra, Eric Winquist,
Cristian Villanueva, Paolo Foa, Sylvie Rottey, Krzysztof Składowski, Makoto Tahara, Vasant R
Pai, Sandrine Faivre, Cesar R Blajman, Arlene A Forastiere, Brian N Stein, Kelly Soliner,
Zhiying Pan, Bruce A Bach „Cisplatin and fluorouracil with or without panitumumab In patonts
with recurrent Or metastatic squamous-cell carcinoma of the head and Neck (SPECTRUM): an
open-label chase 3 randomised trial” Lancet Oncol 2013, 14:697-710
2) A.Wygoda, T. Rutkowski, M. Hutnik, K. Składowski, M. Goleń, B. Pilecki. “Acute mucosal
radiation reactions in patients with head and neck cancer. Three patterns of mucositis observed
during radiotherapy” Strahlentherapie und Onkologie 2013; 189 (7): 547-551
3) Rutkowski T, Wygoda A, Składowski K, Hejduk B, Rutkowski R, Kołosza Z, Maciejewski B.
„Prognostic role of tumor volume for radiotherapy outcome in patient with T2 laryngeal cancer”
Strahlenther Onkol. 2013 Oct;189(10):861-866
4) Składowski K., Hutnik M., Wygoda A., Goleń M., Pilecki B., Przeorek W., Rutkowski T.,
Lukaszczyk-Wideł B., Heyda A., Suwiński R., Tarnawski R., Maciejewski B. 2013 „Radiationfree weekend rescued! Continous accelerated irradiation of 7-days per week is equal to
accelerated fractionation with concomitant boost of 7 fractions In 5-days per week; report on
phase 3 clinical trial in head-and-neck cancer patients” Int J Radiat Oncol Biol Phys 2013, Mar
1;85(3) 741-6
5) Wygoda A., T. Rutkowski, D. Ponikiewska, B. Hejduk, K. Składowski. “Ewing's sarcoma of
the larynx - effective treatment with organ preservation” Strahlentherapie und Onkologie 2013;
189 (7): 586-589
6) Rutkowski T, Wygoda A, Składowski K, Hejduk B, Rutkowski R, Lukaszczyk-Widel B, Hutnik
M, Maciejewski B. „Predicitors of radiotherapy outcome In patients with T2 supraglottic
carcinoma”Eur Arch Otorhinolaryngol. 2012 Mar; 269(3):923-9
7) Wygoda A, Składowski K, Rutkowski T, Hutnik M, Goleń M, Pilecki B, Przeorek W,
Lukaszczyk-Wideł B.“Acute mucosal radiation reactions in patients with head and neck cancer”
Strahlenther und Onkologie 2012, Aug; 188(8): 686-91
8) Circulating HPV DNA as a Marker of Treatment Response of Head and Neck Cancer Patients
Treated with Radiation Therapy or Chemoradiation Therapy” Rutkowski T, Mazurek A,
Śnietura M, Hajduk A, Składowski K Int J Radiat Oncol Phys, 88,2,511,2014 Elsevier
9) „Impact of initial tumor volume on radiotherapy outcome in patients with T2 glottic cancer”
Rutkowski T. Strahlenther Onkol. 2014 May;190(5):480-4.
10) Everett E Vokes, Tanguy Y Seiwert, Ziad Gellad, Julia Addington-Hall, Geoffrey T Gibney,
Vernon K Sondak, Filippo Montemurro, Massimo Aglietta, Cathy Eng, Matthew D Galsky,
William K Oh, Guru Sonpavde, Joaquim Bellmunt, Fred R Hirsch, David R Gandara, Cheryl K
106
Zogg, Helen Dimaras, Elizabeth AO Dimba, Wairimu Waweru, Jessie Githanga, Kahaki
Kimani, Gita Suneja, Doreen Ramogola-Masire, Heluf G Medhin, Scott Dryden-Peterson,
Justin E Bekelman, Jaffer A Ajani, Jules H Sumkin, Lan-Lan Smith, Rob Brierley, Matthew
Dyer, Joanna Richardson, Janet Robertson, Jane Adam, Pilar Pinilla-Dominguez, Talha Khan
Burki, Holly Baker, Farhat Yaqub, Ramla Benmaamar, Michael Granovetter, Judith A Gilbert,
Hannah Cagney, Hilary Marshall, Odhran O'Donoghue, Frances Whinder, Jan B Vermorken,
Jan Stöhlmacher-Williams, Irina Davidenko, Lisa Licitra, Eric Winquist, Cristian Villanueva,
Paolo Foa, Sylvie Rottey, Krzysztof Skladowski, Makoto Tahara, Vasant R Pai, Sandrine
Faivre, Cesar R Blajman, Arlene A Forastiere, Brian N Stein, Kelly S Oliner, Zhiying Pan,
Bruce A Bach“It doesn’t stop at cure: monitoring childhood cancer survivors” The Lancet
Oncology, tom 14, strony: 671-786.
11) Jelonek K, Pietrowska M, Ros M, Zagdanski A, Suchwalko A, Polanska J, Marczyk M,
Rutkowski T, Skladowski K, Clench MR, Widlak P. „Radiation-induced changes in serum
lipidome of head and neck cancer patients” Int J Mol Sci. 2014 Apr 17;15(4): 6609-24.
12) Rutkowski T. “The role of tumor volume in radiotherapy of patients with head and neck
cancer”Radiat Oncol. 2014 Jan 14;9:23.
13) K Skladowski, A Wygoda, M Snietura, A Heyda, T Rutkowski, M Hutnik, B LukaszczykWidel, H Grzbiela, B Pilecki, W Przeorek „Concurrent Chemoradiation (CCR) Takes an
Advantage Over Accelerated Radiation Therapy Alone (ARA) in Patients With Moderate
Advanced Head-and-Neck Squamous Cell Carcinoma (MAHNSCC): Early Results of Phase 3
Polish HN08 Trial” International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics vol 88 ed 2,
p.466
14) P Widlak, K Jelonek, M Ros, M Pietrowska, T Rutkowski, J Polanska, A Zagdanski, A
Suchwalko, K Skladowski, 2014 “Radiation Therapy-Induced Changes in Serum Lipidome of
Head and Neck Cancer Patients” International Journal of Radiation Oncology• Biology•
Physics, tom 90, strony: S781-S782.
15) P. Widlak, M. Pietrowska, J. Polanska, K. Jelonek, I. Dominczyk, T. Rutkowski, A. Wygoda,
K. Skladowski, 2014 “Radiotherapy-related changes in serum proteome patterns of head and
neck cancer patients”Radiotherapy and Oncology, tom 111 Suplement Elektroniczny.
107
1.2. II Klinika Radioterapii i Chemioterapii
Kierownik Kliniki - prof. dr hab. n. med. Rafał Suwiński – specjalista radioterapii onkologicznej i
onkologii klinicznej
Struktura Kliniki
Klinika składa się z 76 łóżek, w których rocznie hospitalizuje się ok. 2200 chorych na nowotwory
układu moczowego i płciowego mężczyzn, przewodu pokarmowego oraz płuc i ośrodkowego układu
nerwowego. W klinice leczeniem podstawowym jest radioterapia oraz chemioterapia głównie jako
element leczenia skojarzonego.
Pracownicy i ich funkcje
lek. med. Grzegorz Plewicki – zastępca kierownika – specjalista radioterapii onkologicznej
prof. dr hab. n. biol. Wiesława Widłak – współpraca z Centrum Badań Translacyjnych
dr n. med. Katarzyna Behrendt – specjalista radioterapii onkologicznej
dr n. med. Katarzyna Galwas-Kliber – specjalista radioterapii onkologicznej
dr n. med. Adam Idasiak – specjalista radioterapii onkologicznej
dr n. med. Beata Smolska-Ciszewska – specjalista radioterapii onkologicznej
lek. med. Monika Giglok – specjalista radioterapii onkologicznej
lek. med. Tomasz Dworzecki
lek. med. Marta Mianowska
lek. med. Anna Drosik – specjalista onkologii klinicznej
mgr Anna Syska-Bielak – specjalista psychologii klinicznej
mgr Krystyna Krzykowska – pielęgniarka oddziałowa
Zespół kliniki liczy 4 sekretarki, 16 pielęgniarek i 8 salowych.
Doktoranci
lek. Beata Smolska-Ciszewska
lek. Anna Drosik
lek. Bożena Jochymek
– obrona pracy doktorskiej 25.02.2013 r. – promotor prof. Rafał
Suwiński
- wszczęcie pracy doktorskiej 19.03.2012 r. – promotor
prof. Rafał Suwiński
- wszczęcie pracy doktorskiej 2013 r. – promotor
prof. Rafał Suwiński
Opis działalności Kliniki z ostatnich 3 lat (2012-2014)
A. Priorytetowe kierunki działalności klinicznej.
I.
Konformalna radioterapia.
1. Opracowanie i wdrożenie hipofrakcjonowanej radioterapii raka gruczołu krokowego.
a) jako leczenia wyłącznego,
b) w skojarzeniu z brachyterapią
2. Porównanie standardowej i konformalnej techniki napromieniania w leczeniu
pooperacyjnym niedrobnokomórkowego raka płuca.
3. Opracowanie techniki 4D w radioterapii niedrobnokomórkowego raka płuca.
4. Radioterapia ratunkowa w leczeniu raka gruczołu krokowego.
II.
1. Optymalizacja planowania radioterapii niedrobnokomórkowego raka płuca poprzez
wykorzystania fuzji obrazów PET-CT.
2. Wykorzystanie badań PET-CT do:
108
a)
b)
c)
optymalizacji
kwalifikacji
do
radykalnej
radioterapii
chorych
na
niedrobnkomórkowego raka płuca;
planowanie leczenia uzupełniającego po leczeniu operacyjnym chorych na
niedrobnokomórkowego raka płuca;
oceny wyników radioterapii niedrobnokomórkowego raka płuca.
III. Skojarzona radiochemioterapia chorych na nowotwory przewodu pokarmowego.
B. Najważniejsze zadania badawcze realizowane w latach 2012-2014.
1) Analiza proteomiczna surowicy krwi w celu wczesnego rozpoznania i optymalizacji leczenia
chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca.– grant N N402 350638
2) Wdrożenie molekularnych czynników predykcyjnych i prognostycznych do radykalnego leczenia
skojarzonego chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca w stopniu zaawansowania IIIA i
IIIB. –grant N N403 290636
3) Porównanie tolerancji i skuteczności przyspieszonej radioterapii i radiochemioterapii u chorych na
raka płaskonabłonkowego regionu głowy i szyi. – grant N N402 108134
4) Komórkowo-swoisty mechanizm proapoptotycznej aktywności czynnika transkrypcyjnego Hsf1.
– grant nr N N301 002439
5) Ocena tolerancji i skuteczności niekonwencjonalnych schematów frakcjonowanej radioterapii
chorych na raka gruczołu krokowego.
6) Porównawcza ocena tolerancji i skuteczności dwóch schematów leczenia okołooperacyjnego
chorych na gruczolakoraka odbytnicy w celu optymalizacji i indywidualizacji terapii skojarzonej
7) Optymalizacja i indywidualizacja frakcjonowanej radioterapii z dawką uzupełniającą w formie
brachyterapii lub teleradioterapii stereotaktycznej u chorych na raka gruczołu krokowego o
średnim i wysokim ryzyku wznowy.
8) Optymalizacja i indywidualizacja skojarzonego leczenia chorych na gruczolakoraka odbytnicy
poprzez porównanie tolerancji i skuteczności dwóch schematów leczenia okołooperacyjnego.
9) Eksploracyjne badanie fazy IIa oceniające preparat OCZ103-OS w skojarzeniu z dwulekową
chemioterapią pierwszego rzutu o składzie pochodna platyny – gemcytabina u pacjentów chorych
na niedrobnokomórkowego raka płuca (NSCLC) w IV stopniu zaawansowania. – projekt
badawczy (finansowany z inny źródeł)
10) Znaczenie szlaków sygnalizacyjnych zależnych od czynników transkrypcyjnych NF-kB, HSF i
TP53 w modulacji wrażliwości wybranych typów nowotworowych na działanie czynników
uszkadzających DNA stosowanych w terapii onkologicznej.
11) Porównanie skuteczności i tolerancji przedoperacyjnej i pooperacyjnej radiochemioterapii u
chorych na operacyjnego raka żołądka (badanie III fazy). Identyfikacja predykcyjnych markerów
molekularnych, immunologicznych i histologicznych raka żołądka dla potrzeb indywidualizacji
taktyk terapeutycznych.
12) Zbadanie skuteczności profilaktycznej radioterapii ośrodkowego układu nerwowego w przebiegu
drobnokomórkowego raka płuca z zaoszczędzeniem stref aktywnego namnażania komórek
macierzystych mózgu.
13) Walidacja i wdrożenie prognostyczno-predykcyjnych sygnatur molekularnych dla
indywidualizacji i optymalizacji konformalnej radioterapii skojarzonej z chemioterapią u chorych
na niedrobnokomórkowego raka płuca w stopniu zaawansowania IIIAN2 i IIIB.
14) Porównanie tolerancji i skuteczności miejscowej samodzielnej hiperfrakcjonowanej radioterapii
przedoperacyjnej i hiperfrakcjonowanej radioterapii przedoperacyjnej w skojarzeniu z
chemioterapią u chorych na raka odbytnicy: Ocena możliwości optymalizacji i indywidualizacji
leczenia skojarzonego w oparciu o badania markerów molekularnych.
15) Markery molekularne oraz metody obrazowania funkcjonalnego NMR jako narzędzia dla
racjonalizacji wyboru schematu leczenia raka gruczołu krokowego.
109
16) Ocena przydatności badania profili ekspresji genów, polimorfizmów genów naprawy i markerów
białkowych dla optymalizacji radio-chemioterapii chorych na miejscowo zaawansowanego
niedrobnokomórkowego raka płuca.
17) Analiza proteomu surowicy mająca na celu identyfikację w krwi nowych markerów białkowych
wspomagających diagnostykę i monitorowanie toksyczności leczenia guzów litych (przede
wszystkim niedrobnokomórkowego raka płuca.
18) Uczestnictwo w grancie nr 2012/05/B/NZ5/01905, umowa nr UMO-2012/05/B/NZ5/ 01905.
Wykonanie umowy do 5.12.2014 r.
Badania powyższe są realizowane we współpracy z pracownikami:
Centrum Badań Translacyjnych
Zakładu Radioterapii
Zakładu Brachyterapii
Zakładu Planowania Radioterapii i Brachyterapii
Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej
Zakładu Radiodiagnostyki
Zakładu Patologii Nowotworów
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat.
1. Suwiński R, Kłusek A, Tyszkiewicz T, Kowalska M, Szcześniak-Kłusek B, GawkowskaSuwińska M, Tukiendorf A, Kozielski J, Jarząb M (2012) Gene expression from bronchoskopy
obtained tumour samples as a predictor of outcome in advanced inoperable lung cancer. PLoS
One. 2012; 7 (7): e41379.
2. Mauguen A, Le Pechoux C, Saunders MI, Schild SE, Turrisi AT, Baumann M, Saute WT, Ball D,
BelaniCP, Bonnier JA, Zajusz A, Dahlberg SE, Nankivell M, Mandrekar SJ, Paulus R, Behrendt
K, Koch R, Bishop JF, Dische S, Arriagada R, De Ruysscher D, Pignon JP (2012)
Hyperfractionated or accelerated radiotherapy in lung cancer: an individual patient data
metaanalysis. J Clin Oncol. 2012 Aug 1; 30 (22): 2788-97.
3. Butkiewicz D, Drosik A, Suwiński R, Krześniak M, Rusin M, Kosarewicz A, Wachtan J,
Matuszczyk I, Gawkowska-Suwińska M (2012) Influence of DNA repair gene polymorphisms
on prognosis in inoperable non-small cell lung cancer patients with radiotherapy and platinumbased chemotherapy. International Journal of Cancer 2012 Oct 1; 131 (7): E1100-8.
4. Pietrowska M, Polańska J, Suwiński R, Wideł M, Rutkowski T, Marczyk M, Domińczyk I, Ponge
L, Marczak Ł, Polański A, Widłak P (2012) Comparison of peptide cancer signatures identified
by mass spektrometry in serum of patients with head and neck, lung and colorectal cancers:
Association with tumor progression.International Journal of Oncology 2012 Jan; 40 (1): 148-156.
5. Śnietura M, Jaworska M, Młynarczyk-Liszka J, Goraj-Zając A, Pigłowski W, Lange D, Woźniak
G, Nowara E, Suwiński R (2012) PTEN as a prognostic and predictive marker in postoperative
radiotherapy for squamous cell cancer of the head and neck. PLoS One. 2012; 7 (3): e33396.
6. Dworzecki T, Idasiak A, Syguła D, Dworzecka U, Suwiński R (2012) Stereotactic radiotherapy
(SBRT) as a sole or salvage therapy in non-small cell lung cancer patients. Neoplasma 2012; 59
(1): 114-120.
7. Składowski K, Hutnik M, Wygoda A, Goleń M, Pilecki B, Przeorek W, Rutkowski T,
Lukaszczyk-Wideł B, Heyda A, Suwiński R, Tarnawski R, Maciejewski B (2013) Radiation-Free
Weekend Rescued! Continuous Accelerated Irradiation of 7-Days per Week is Equal to
Accelerated Fractionation With Concomitant Boost of 7 Fractions in 5-Days per Week: Report on
Phase 3 Clinical Trial in Head-and-Neck Cancer Patients. Int J Radiation Oncol Biol Phys, Vol.
85, No. 3, pp.741-746.
8) Blamek S, Larysz D, Miszczyk L, Idasiak A, Rudnik A, Tarnawski R (2013): Hypofractionated
stereotactic radiotherapy for large or involving critical organs cerebral arteriovenous
malformations. Radiol. Oncol.2013 Mar; 47(1):50-6. doi: 10.2478/v10019-012-0046-7. Pub 2013
Feb1.
110
9) K. Behrendt, E. Nowicka, M. Gawkowska-Suwińska, G. Plewicki, B. Smolska-Ciszewska, M.
Giglok, R. Suwiński, A. Zajusz Early closure of phase II prospective study on acute and late
tolerance of hypofractionated radiotherapy in low-risk prostate cancer patients. Rep. Pract. Oncol.
Radiother. 2014, Vol. 19, No 5: 337-342.
10) M. Pietrowska, K. Jelonek, M. Michalak, M. Roś, P. Rodziewicz, K. Chmielewska, K. Polański,
J. Polańska, A. Gdowicz-Kłosek, M. Giglok, R. Suwiński, R. Tarnawski, R. Dziadziuszko, W.
Rzyman, P. Widłak Identification of serum proteome components associated with progression of
non-small cell lung cancer. Acta Biochim. Pol. 2014, Vol. 61, No 2: 325-331.
11) I. Wziętek, R. Suwiński, E. Nowara, M. Białas, S. Benzen, A. Tukiendorf Does routine clinical
practice reproducer the outcome of large prospective trias? Tle analysis of institutional database
on patients with limited-disease small-cell lung cancer.Cancer Invest. 2014, Vol. 32, No 1: 1-7.
12) T. Dworzecki, B. Smolska-Ciszewska, R. Suwiński Squamous cell oesophageal cancer In
retinoblastoma survivor: does germinal RB1 mutation influence chemo- and radiosensitivity?
OncoReview 2014, Vol. 4, No 2: A72-A75.
13) M. Gawkowska-Suwińska, S. Blamek, A. Heyda, Ł. Bohuszewicz, A. Cichoń, Ł. Zarudzki, E.
Nowicka, K. Behrendt, B. Smolska-Ciszewska, G. Plewicki, A. Zajusz, R. Tarnawski Tolerability
and toxicity of prophylactic cranial irradiation In patients with non-small cell lung cancer –
Results of a phase II study (rith estimation of hematological toxicity, pituitary function and
magnetic resonance spectra changes).Reports of Practical Oncology and Radiotherapy 2014, Vol.
19: 361-368.
111
1.3. III Klinika Radioterapii i Chemioterapii
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Rafał Tarnawski
Pracownicy i ich funkcje
Nazwisko
Imię
stanowisko
Bal
Wiesław
asystent
Gawkowska-Suwińska
Marzena
Adiunkt nauk- bad.
Grzbiela
Hanna
Starszy asystent
Jarząb
Michał
Asystent nauk-badaw.
Lange
Barbara
st. asystent
Nowakowski
Krzysztof
Starszy asystent
Nowicka
Elżbieta
Adiunkt nauk- bad.
Owczarek
Raczek-Zwierzycka
Stanisław
Katarzyna
Asystent
Zastępca Kierownika Kliniki
st.asystent
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich trzech lat
Działalność kliniczna
W III Klinice Radioterapii i Chemioterapii leczone są chore na nowotwory ginekologiczne,
raki gruczołu piersiowego i chorzy na pierwotne i przerzutowe guzy mózgu i podstawy czaszki.
W skład personelu III Kliniki Radioterapii i Chemioterapii wchodzą doświadczeni lekarze ze
specjalizacją w zakresie radioterapii onkologicznej i onkologii klinicznej. Podstawowym zadaniem
Kliniki jest prowadzenie kompleksowego leczenia skojarzonego w oparciu o najnowsze technologie
stosowane w radioterapii i najnowsze leki onkologiczne.
W przypadku leczenia promieniami chorych na zaawansowanego raka szyjki macicy
stosujemy leczenie skojarzone łącząc zaawansowane metody planowania i komputerowej
optymalizacji radioterapii z jednoczasową chemioterapią. W planowaniu leczenia promieniami
wykorzystujemy obrazowanie CT, PET i MRI. W leczeniu tym wykorzystujemy teleradioterapię i
brachyterapię (leczenie kontaktowe izotopami) z użyciem nowoczesnej aparatury zapewniającej
precyzję leczenia, bezpieczeństwo oraz wysoki komfort dla pacjentek.
Chore na nowotwory piersi leczone są w zależności od stopnia zaawansowania i agresywności
guza. Stosujemy zarówno chemioterapię jak i radiochemioterapię. W diagnostyce obrazowej
wykorzystujemy badania MRI i PET. W terapii wykorzystuje się wyniki prowadzonych badań
radiobiologicznych i molekularnych.
Chorzy na nowotwory mózgu leczeni są w zależności od charakteru choroby z
wykorzystaniem najnowocześniejszych technik radioterapii takich jak radioterapia CyberKnife,
radioterapia stereotaktyczna BrainLab, radioterapia IMRT, Rapid Arc. W leczeniu chorych na
złośliwe nowotwory mózgu stosujemy radiochemioterapię z zastosowaniem najnowocześniejszych
leków.
Działalność naukowa
3.A.2 Zbadanie wartości prognostycznej i predykcyjnej metylacji promotora genu MGMT,ekspresji
integryny αvβ3 i receptora VEGFR1 i 2, obrazowania NMR metodami PWI,DTI, MRS, oraz
wielofazowego obrazowania PET ze specyficznymi znacznikami hipoksji i angiogenezy u chorych na
112
glejaki wielopostaciowe po zastosowaniu pooperacyjnie radiochemoterapii. Okres realizacji zadania:
2011-2013
3.A.3 Identyfikacja markerów molekularnych regresji guza o cechach prognostycznych i
predykcyjnych selekcjonujących chorych na zaawansowanego raka szyjki macicy do
określonego postępowania radiochemioterapeutycznego.Okres realizacji zadania: 2013-2015
3.A.4. Spersonalizowane radykalne neoadjuwantowe leczenie raka piersi – wykorzystanie profilu
molekularnego nowotworu oraz oceny wczesnej odpowiedzi w badaniu PET/CT oraz MRI Okres
realizacji zadania: 2013-2015
3.B.5.Zbadanie wartości predykcyjnej i prognostycznej obrazowania NMR i PET w planowaniu i
dla oceny skuteczności radiochemioterapii i brachyterapii zaawansowanego raka szyjki macicy.
Okres realizacji zadania: 2013-2015
3.B.7 Projektowanie informatycznej platformy wspomagającej diagnostykę guzów mózgu i
efektów terapeutycznych opartej o spektroskopię protonową in vivo. Zastosowanie metod 1H
NMR, 1H HR-MAS i HR-MRI w metabolomicznej detekcji molekularnych śladów procesów
nowotworowych i w monitorowaniu terapii.Okres realizacji zadania: 2013-2015
3.C.4. Zbadanie wpływu czynników genetycznych (wariantów polimorficznych genów XRCC1,
XPC, ERCC1) na toksyczność chemioterapii oraz ryzyko zachorowania na raka piersi i jajnika
Okres realizacji zadania: 2013-2015
4.E.1.Opracowanie nowych terapii celowanych hamujących wzrost doświadczalnych glejaków
wielopostaciowych: wpływ kombinacji czynników antyangiogennych i immunostymulujących na
wzrost doświadczalnych glejaków GL261 u myszy.Okres realizacji zadania: 2013-2015
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Składowski K, Hutnik M, Wygoda A, Goleń M, Pilecki B, Przeorek W, Rutkowski T,
Lukaszczyk- Wideł B, Heyda A, Suwiński R, Tarnawski R, Maciejewski B (2013) Radiationfree weekend rescued! Continuous accelerated irradiation of 7-days per week is equal to
accelerated fractionation with concomitant boost of 7 fractions in 5-days per week: report on
phase 3 clinical trial in head-and-neck cancer patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys [Epub
2012 Jul 24] [IF=4.11]
2. Bal W, Jarząb M, Stobiecka E , Kustra M, Mianowska M, Nowicka E, Lange B, Nowara E,
Czarniecka A, Tarnawski R.(2012) Kliniczne i biologiczne czynniki prognostyczne u chorych
na raka jelita grubego poddanych chemioterapii paliatywnej FOLFOX(2012) Nowotwory
Journal of Oncology 62:2
3. Bal W, Jarząb M, Stobiecka E, Żebracka-Gala J, Mianowska M, Oczko-Wojciechowska M,
Tyszkiewicz T, Rusinek D, Lange D, Nowara E, Jarząb B, Tarnawski R (2012): Wpływ
wieku zachorowania na ryzyko nawrotu u młodych (<35 roku życia) chorych na raka piersi:
analiza retrospektywna. Nowotwory Journal of Oncology 62:2
4. Czarniecka A, Sacher A, Krajewska J, Stobiecka E, Oczko-Wojciechowska M, Jarząb M,
Maciejewski A, Półtorak S. (2012) Zakres leczenia operacyjnego chorych na nisko
zaawansowanego raka brodawkowatego tarczycy. Nowotwory Journal of Oncology 62(1):31
5. Bekman B,Gawkowska- Suwińska A, Grządziel A, Matulewicz Ł, d’Amico A, Tarnawski R
(2012): Ocena dawki pochłonietej w szpiku aktywnym w zależności od zastosowanej techniki
radioterapii w trakcie leczenia chorej z nowotworem raka szyjki macicy. Notwory Journal of
Oncology 62(2):P2041
6. Kowalewska M, Radziszewski J, Goryca K, Bujko M, Oczko-Wojciechowska M, Jarząb M,
Siedlecki JA, Bidzinski M (2012): Estimation of groin recurrence risk in patients with
squamous cell vulvar carcinoma by the assessment of marker gene expression in the lymph
nodes. BMC Cancer 12: e223 [IF=3.01]
7. Larysz D, Żebracka-Gala, Rudnik A, Hasse-Lazar K, Kowalska M, Jarząb M, Król A, SzpakUlczok S, Bażowski P, Jarząb B (2012): Expression of genes FOLR1, BAG1 and LAPTM4B
in functioning and non-functioning pituitary adenomas. Folia Neuropathol 50: 277-286
[IF=1.234]
113
8. Suwiński R, Klusek A, Tyszkiewicz T, Kowalska M, Szczesniak-Klusek B, GawkowskaSuwinska M, Tukiendorf A, Kozielski J, Jarzab M (2012): Gene expression from
bronchoscopy obtained tumour samples as a predictor of outcome in advanced inoperable
lung cancer. PloS One 7: e41379 [IF=4.092]
9. Szczepanek J, Pogorzała M, Jarzab M, Oczko-Wojciechowska M, Kowalska M, Tretyn A,
Wysocki M, Jarzab B, Styczyński J (2012): Expression profiles of signal transduction genes
in ex vivo drug-resistant pediatric Acute Lymphoblastic Leukemia. Anticancer Res 32: 503506 [IF=1.725]
10. Wojtas B, Pfeifer A, Stokowy T, Eszlinger M, Jarzab M, Czarniecka A, Hauptmann S,
Stobiecka E, Paschke R, Jarzab B. (2012) Follicular Thyroid Cancer Molecular Markers
Validation in FFPE Material. Eur J Cancer 48: S142
11. Fassnacht M, Terzolo M, Allolio B, Baudin E, Haak H, Berruti A, Welin S, Schade-Brittinger
C, Lacroix A, Jarzab B, Sorbye H, Torpy DJ, Stepan V, Schteingart DE, Arlt W, Kroiss M,
Leboulleux S, Sperone P, Sundin A, Hermsen I,Hahner S, Willenberg HS, Tabarin A,
Quinkler M, de la Fouchardière C, Schlumberger M, Mantero F, Weismann D, Beuschlein F,
Gelderblom H, Wilmink H,Sender M, Edgerly M, Kenn W, Fojo T, Müller HH, Skogseid B;
FIRM-ACT Study Group. Collaborators: Haaf M, Johanssen S, Koschker AC, Laubner K,
Sbiera S, Schiemann J, Wortmann S, Haase M, Schott M, Möhlig M, Zopf K, Reisch N, Betz
M, Reincke M ,Isermann B, Bornstein S, Fottner C, Böse A, Petersenn S, Leitolf H, Klose S,
Wolf H, Chougnet C, More J, Nunes ML, Droz JP, Nicolli P, Chabre O, Clergeot A, Schillo
F, Penfornis A, Do Cao C, Goldwasser F, Rodien P, Ferrero A, Perotti P, Cicala MV, Anna P,
della Casa S, Mannelli M, Piccini V, Dercksen MW, Romijn JA, Ouwerkerk J, DeVries JH,
Eriksson B, Janson ET, Granberg D, Öberg K, Ahlman H, Garkavij M, Wall N, Falkmer U,
Hammer G, Olney HJ, Bourdeau I, Bourque L, Szpak-Ulczok S, lek. med., Jarzab M, dr n
med. Holte H, Fosså A, Ploner F, Mansmann U, Schmoll HJ, Simonsson B, Toscano V
(2012): Combination chemotherapy in advanced adrenocortical carcinoma. N Engl J Med.
366: 2189-97 [IF=53.298]
12. 12. Stupp R, Hegi ME, Gorlia T, Erridge SC, Perry J, Hong YK, Aldape KD, Lhermitte B,
Pietsch T, Grujicic D, Steinbach JP, Wick W, Tarnawski R, Nam DH, Hau P, Weyerbrock A,
Taphoorn MJ, Shen CC, Rao N, Thurzo L, Herrlinger , Gupta T, Kortmann RD, Adamska K,
McBain C, Brandes AA, Tonn JC, Schnell O, Wiegel T, Kim CY, Nabors LB, Reardon DA,
van den Bent MJ, Hicking C, Markivskyy A, Picard M, Weller M European Organisation for
Research and Treatment of Cancer (EORTC); Canadian Brain Tumor Consortium; CENTRIC
study team. Cilengitide combined with standard treatment for patients with newly diagnosed
glioblastoma with methylated MGMT promoter (CENTRIC EORTC 26071-22072 study): a
multicentre, randomised, open-label, phase 3 trial. Lancet Oncol. 2014 Sep;15(10):1100-8.
doi: 10.1016/S1470-2045(14)70379-1. Epub 2014 Aug 19
13. d'Amico A1, Stąpór-Fudzińska M, Tarnawski R CyberKnife Radiosurgery Planning of a
Secreting Pituitary Adenoma Performed With 68Ga DOTATATE PET and MRI. Clin Nucl
Med. 2014 Dec;39(12):1043-4. doi: 10.1097/RLU.0000000000000535
14. Pietrowska M1, Jelonek K2, Michalak M1, Roś M2, Rodziewicz P3, Chmielewska K3,
Polański K4, Polańska J4, Gdowicz-Kłosok A1, Giglok M1, Suwiński R1, Tarnawski R1,
Dziadziuszko R5, Rzyman W5, Widłak P1 Identification of serum proteome components
associated with progression of non-small cell lung cancer. Acta Biochim Pol. 2014;61(2):32531. Epub 2014 May 29
114
1.4. Klinika Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej
Kierownik Kliniki - dr n med. Stanisław Półtorak
Struktura Kliniki:
a/ Oddział Zabiegowy
b/ Pododdział Hospitalizacji jednodniowej
c/ Oddział Chirurgii Rekonstrukcyjnej
Klinika posiada 82 łóżka, składa się z trzech odcinków łóżkowych, w których rocznie hospitalizuje
się i leczy operacyjnie około 2500 chorych na nowotwory złośliwe.
Pracownicy i ich funkcje
Lekarze
Nazwisko
Imię
Chmielarz
Andrzej
Czarnecki
Marek
Czarniecka
Agnieszka
Grajek
Maciej
Jędrzejewski
Piotr
Kamiński
Andrzej
Krakowczyk
Łukasz
Kryj
Mariusz
Ładziński
Piotr
Maciejewski
Adam
Oleś
Krzysztof
Piela
Andrzej
Półtorak
Stanisław
Pałka
Tomasz
Sacher
Aleksander
Strączyński
Mirosław
Strojek
Jan
Szumniak
Ryszard
Ślosarek
Paulina
Szymczyk
Cezary
Turska d-Amico Maria
Turyk
Wojciech
Wideł
Maciej
Woźniak
Grzegorz
Ulczok
Rafał
Zeman
Marcin
Stanowisko
Starszy Asystent
Asystent
Adiunkt naukowo - badawczy
Asystent
Starszy Asystent
Adiunkt naukowo - badawczy
Adiunkt naukowo - badawczy
Adiunkt naukowo - badawczy
St. specjalista neurochirurg
Profesor Zwyczajny
Starszy Asystent
Starszy Asystent
Kierownik Kliniki
Lekarz
Starszy Asystent
Starszy Asystent
Starszy Specjalista Chirurg
Starszy Asystent
Lekarz
Adiunkt naukowo – badawczy
Starszy Asystent
Starszy Asystent
Starszy Asystent
Lekarz
Lekarz
Starszy Asystent
Pozostali pracownicy to sześć sekretarek, trzydzieści sześć pielęgniarek, siedemnastu sanitariuszy
noszowych.
Opis działalności Kliniki
Klinika Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej jest częścią nowoczesnego kompleksu Centrum
Onkologii. Zespół chirurgiczny tworzą chirurdzy przeszkoleni w czołowych ośrodkach europejskich i
amerykańskich. Klinika dysponuje salami dwu i trzyosobowymi z własnym, pełnym węzłem
sanitarnym. Pacjenci mają ,możliwość korzystania z telefonów z sal telewizyjnych, opieki
duszpasterskiej, codziennych wizyt krewnych i znajomych. Działalność Kliniczna prowadzona jest
115
we współpracy z wieloma ośrodkami onkologicznymi w Polsce i na świecie w oparciu o najnowsze
uznane schematy postępowania terapeutycznego. Jednocześnie wdrażane są nowe metody lecznicze o
charakterze nowatorskim i eksperymentalnym. Przedmiotem szczególnego zainteresowania Kliniki
jest skojarzone leczenie chorób nowotworowych, co pozwala na uzyskanie optymalnych wyników
leczenia. Wyniki leczenia są ściśle monitorowane i porównywane z wynikami z innych ośrodków. W
ramach Kliniki działają Zespoły Narządowe. Wykwalifikowany zespół pielęgniarek onkologicznych
zapewnia stała i profesjonalną opiekę nad chorymi w trakcie leczenia. Chorzy wymagający
rehabilitacji po zabiegach operacyjnych objęci są fachową opieką na oddziale. Po zakończeniu
leczenia chorzy podlegają badaniom kontrolnym w Przychodzi Przyklinicznej. Stałe doskonalenie
wiedzy medycznej i praktycznych umiejętności oraz doświadczenie zespołu Kliniki wynikające z
wieloletniej pracy z chorymi na nowotwory gwarantuje profesjonalną pomoc w atmosferze
serdeczności i zrozumienia.
Zabiegi z zakresu Głowy i Szyi oraz rekonstrukcje
Wielospecjalistyczny zespół lekarzy zajmujący się kompleksowym leczeniem pacjentów chorych na
nowotwory regionu głowy i szyi, w tym również skóry twarzy , gruczołów ślinowych, a także
podstawy czaszki. Zadaniem zespołu jest planowanie i prowadzenie leczenia dla wszystkich
lokalizacji nowotworów złośliwych tego regionu z uwzględnieniem wszystkich metod leczenia: tj.
:chirurgii, radioterapii, chemioterapii, brachyterapii, brachyterapii śródoperacyjnej, a także leczenia
skojarzonego. Zespół zajmuje się również leczeniem niepowodzeń w ramach chirurgii ratującej, a
także wprowadzeniem nowoczesnych i nowatorskich metod leczenia do praktyki klinicznej.
U części chorych planowanych do leczenia w Klinice Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej,
radykalna resekcja nowotworu może skutkować powstaniem ubytku tkanek, którego nie da się
zaopatrzyć klasycznymi chirurgicznymi metodami. Tego typu chorzy przed zasadniczym zabiegiem
trafiają na zespół rekonstrukcyjny, gdzie ustala się sposób zaopatrzenia przyszłego ubytku tak, aby
efekt funkcjonalny i estetyczny po zabiegu był jak najlepszy. Lekarze zespołu rekonstrukcyjnego
stosują m.in. techniki chirurgii plastycznej i mikrochirurgii rekonstrukcyjnej. Na zespole kwalifikuje
się również chore wymagające amputacja piersi do rekonstrukcji tego narządu. Doświadczenie
chirurgów rekonstrukcyjnych Centrum Onkologii w Gliwicach obejmują tysiące zabiegów
odtwórczych w praktycznie wszystkich regionach ciała, włączając w to wieloelementowy przeszczep
twarzy.
Zabiegi tarczycy oraz gruczołów dokrewnych
Zespół chirurgów ściśle współpracuje z Zakładem Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii
Onkologicznej, Pracownią Biologii Molekularnej, Zakładem Patologii i Zakładem Diagnostyki
Obrazowej prowadząc kompleksową, wielodyscyplinarną terapię chorych na nowotwory
endokrynologiczne. Specjalizuje się w:
A: leczeniu operacyjnym chorych na raka tarczycy
- prowadzi leczenie zaawansowanych przypadków z przerzutami do układu chłonnego szyi. W
Klinice wykonywane są rozległe operacje z możliwością resekcji i rekonstrukcji zniszczonych przez
nowotwór struktur np. tchawicy.
- wykonuje się operacje profilaktyczne w rodzinnych rak rdzeniasty tarczycy
w ramach badania klinicznego prowadzi się niestandardowe leczenie chorych na
niskozróżnicowanego raka brodawkowatego tarczycy.
B: Operuje się chorych na nowotwory przytarczycy ( dysponujemy możliwością śródoperacyjnego
oznaczenia stężenia parathormonu)
C: Metodą klasyczną i laparoskopową przeprowadza się operacje nowotworów nadnerczy
Zabiegi z zakresu przewodu pokarmowego
Stanowi Wielospecjalistyczny zespół lekarzy różnych specjalizacji zajmujący się kompleksową
diagnostyką i skojarzonym leczeniem pacjentów z chorobami nowotworowymi układu przewodu
pokarmowego. W ramach zespołu u każdego pacjenta podejmowane sa indywidualne decyzje
116
odnośnie strategii postępowania w zależności od lokalizacji choroby, zaawansowania oraz stanu
ogólnego pacjenta. Leczenie chirurgiczne stanowi bardzo istotny element leczenia skojarzonego i
obejmuje nowotwory:
- żołądka
- jelita cienkiego
- jelita grubego i odbytnicy
- pierwotnych i przerzutowych nowotworów wątroby
W szczególnych sytuacjach u wybranych chorych ma możliwość przeprowadzenia leczenia
małoinwazyjnego metodą TEM ( przezodbytnowa endoskopowa chirurgia) oraz metodami
laparoskopowymi.
Zabiegi z zakresu gruczołu piersiowego
Zajmuje się rozpoznaniem i leczeniem chorych na raka piersi w ramach „Breast Unit”. Działanie
„Breast Unit” zostało ujęte w gliwickim Centrum Onkologii – Instytucie w pełno profilowym
programie, który z powodzeniem funkcjonuje już od kilku lat. Wielospecjalistyczny Zespół
Narządowy Guzów Piersi obejmujący 30 onkologów różnych specjalności dokonuje precyzyjnej i
technologicznie zaawansowanej diagnostyki z optymalnym doborem skojarzonej terapii z
równoczesnym coraz większym naciskiem na istotne psychologiczne i społeczne problemy chorych.
Dzięki precyzyjnej diagnostyce obrazowo – czynnościowej ( TK, NMR, PET), biopsji grubo
igłowych, także kierowanym obrazem NMR i terapii skojarzonej wzrasta odsetek operacji
oszczędzający pierś, a u chorych wymagających bardziej agresywnego postępowania chirurgicznego
jest ono uzupełniane o rekonstrukcje piersi. Celem procedur chirurgicznych z zestawieniem procedur
rekonstrukcyjnych wykonywanych przez zespół doświadczonych chirurgów – onkologów jest
uzyskanie nie tylko rzetelnej skuteczności, ale i najlepszego efektu kosmetycznego. Ma to kluczowe
znaczenie w wysokiej jakieś ci życia po leczeniu, w tym społecznego funkcjonowania, życia w
rodzinie i satysfakcji seksualnej. Uzyskiwane wyniki leczenia , nawet u chorych z większym guzem
nie odbiegają od wyników w dużych ośrodkach europejskich i amerykańskich. Zwraca uwagę, że
„wszystkie niezbędne” tzw. wysokie technologie są dostępne w jednym Instytucie Onkologii.
Poczynając od ośrodka wczesnej diagnostyki raka piersi, profilowania genetycznego, zaawansowanej
diagnostyki radiologicznej i nuklearnej, nowoczesnej oceny histopatologicznej z molekularnym
profilem podtypów raka piersi, poprzez nowoczesna chirurgię z możliwością śródoperacyjnej
radioterapii, biopsji węzła wartowniczego czy jednoczasowej operacji rekonstrukcyjnych, Az po
pełen zakres możliwości radioterapii, w tym z użyciem stereotaktycznej radioterapii CyberKnife w
przypadku przerzutów nowotworu.
Chore podczas pobytu w Instytucie mogą korzystać z fachowej rehabilitacji, pomocy psychologa, a
także z szeregu warsztatów terapeutycznych. Równocześnie w Instytucie prowadzone są naukowe
projekty badawcze, których nadrzędnym celem jest zwiększenie jakości i skuteczności skojarzonej
terapii.
Zabiegi z zakresie mięsaków, guzów tkanek miękkich i kości oraz czerniaków skóry
W Instytucie Onkologii w Gliwicach od wielu lat działa zespół narządowy guzów tkanek miękkich i
kości, który ustala właściwą strategię leczenia dla każdego chorego. Najważniejszą metodą leczenia
jest operacyjne usunięcie guza, inaczej mówiąc, nie ma chorego na mięsaka, który był by wyleczony
bez udziału chirurgii. Wycięcie chirurgiczne mięsaka aby było skuteczne musi być przeprowadzone
ściśle według obowiązujących zasad. W Klinice Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej
Instytutu Onkologii w Gliwicach dostępne są wszystkie nowoczesne techniki chirurgiczne dotyczące
zarówno resekcji jak i rekonstrukcji rozległych ubytków, porównywalne z wiodącymi ośrodkami na
świecie. Często po zabiegu stosuje się radioterapie, jako element leczenia skojarzonego.
Napromienianie miejsca po wyciętym guzie przeprowadzane jest w Zakładzie Radioterapii Instytutu
Onkologii w Gliwicach z wykorzystaniem technik na światowym poziomie. Rzadziej stosuje się
chemioterapię. Leki tzw. cytostatyki podaje się dożylnie, w postaci kroplówek. W ostatnim okresie
pojawia się coraz więcej nowoczesnych, skutecznych leków ukierunkowanych molekularnie.
117
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich trzech lat
1. Maciejewski A, Krakowczyk Ł, Szymczyk C, Wierzgoń J, Grajek M, Dobrut M, Szumniak R,
Jędrzejewski P, Ulczok R, Półtorak S (2012): Salvage surgery of recurrence after laryngectomy when should the alt free flap be modified? Med Sci Monit. 18: CS31-36 [IF=1.69]
2. Maciejewski A, Ulczok R, Dobrut M, Szumniak R, Półtorak S (2012): The use of a pedunculated,
extended latissimus dorsi flap in primary and secondary breast reconstruction procedures--case
report. Pol Przegl Chir 84: 367-70 [MNiSW=9]
3. Małodobra-Mazur M, Paduch A, Lebioda A, Konopacka M, Rogoliński J, Szymczyk C, Wierzgoń
J, Maciejewski A, Chmielik E, Jonkisz A, Półtorak S (2012): VDR gene single nucleotide
polymorphisms and their association with risk of oral cavity carcinoma. Acta Biochim Polon 59:
627-620 [IF=1.49]
4. Czarniecka A, Sacher A, Krajewska J, Stobiecka E, Oczko-Wojciechowska M, Jarząb M,
Maciejewski A, Półtorak S. (2012) Zakres leczenia operacyjnego chorych na nisko
zaawansowanego raka brodawkowatego tarczycy. Nowotwory Journal of Oncology 62(1):31
5. Kacprzyk U, Rutkowski T, Wygoda A, Składowski K, Maciejewski A, Szymczyk C., Wierzgoń
J(2012). Carcinoma of the nasal cavity and paranasal sinus: results of radiotherapy as a part of
multimodal treatment approach. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology and Head and
Neck, 269(4):1360
6. Krakowczyk Ł, Strzelczyk J.K, Blamek S, Maciejewski A, Półtorak S., Wiczkowski A(2012).
Effects of X-ray irradiation on methylation levels of p16, MGMT and APC genes in sporadic
colorectal carcinoma and corresponding normal colonic mucosa Hereditary Cancer in Clinical
Practice 10(Suppl 3):A12
7. Jędrzejewski P, Maciejewski A, Szymczyk C, Wierzgoń J (2012): Maxillary reconstruction using
a multi-element free fibula flap based on a three-dimensional polyacrylic resin model. Pol Przegl
Chir 84:49-55 [MNiSW=9]
8. Xing M, Alzahrani AS, Carson KA, Viola D, Elisei R, Bendlova B, Yip L, Mian C, Vianello F,
Tuttle RM, Robenshtok E, Fagin JA, Puxeddu E, Fugazzola L, Czarniecka A, Jarzab B, O'Neill
CJ, Sywak MS, Lam AK, Riesco-Eizaguirre G, Santisteban P, Nakayama H, Tufano RP, Pai SI,
Zeiger MA, Westra WH, Clark DP, Clifton-Bligh R, Sidransky D, Ladenson PW, Sykorova V
Association between BRAF V600E mutation and mortality in patients with papillary thyroid
cancer.JAMA. 2013 Apr 10;309(14):1493-501.
9. Wojtaś B, Pfeifer A, Jarząb M, Czarniecka A, Krajewska J, Swierniak M, Stokowy T, Rusinek D,
Kowal M, Zebracka-Gala J, Tyszkiewicz T, Oczko-Wojciechowska M, Stobiecka E, Lange D,
Paschke R, Jarząb B. Unsupervised analysis of follicular thyroid tumours transcriptome by
oligonucleotide microarray gene expression profiling Endokrynol Pol. 2013;64(5):328-34
10. Łukasz Krakowczyk, Adam Maciejewski, Cezary Szymczyk, Maciej Grajek, Ewa Stobiecka,
Stanisław Półtorak. „Flap prefabrication using high-density porous polyethylene in an animal
model-an experimental study.” Med.Sci.Monit Basic Res, 2013:19:210-213.
118
1.5. Klinika Onkologii Klinicznej i Doświadczalnej
Kierownik Kliniki: Dr hab. n. med. Elżbieta Nowara
Struktura Kliniki:
- Oddział Stacjonarny
- Oddział Dzienny Chemioterapii
- Biuro Badań Klinicznych
Pracownicy i ich funkcje :
1. Dr. n. biol. Joanna Huszno
2. Dr n. med. Anna Drosik
3. Dr n. med. Jarosław Nieckula
4. Dr n. med.. Anna Polakiewicz-Gilowska
5. Dr n. med. Agnieszka Badora
6. Lek. Beata Kaleta
7. Lek. Maciej Kozaczka
8. Lek. Magdalena Kustra
9. Lek. Marzenna Samborska-Plewicka
10. Lek. Danuta Starzyczny –Słota
11. Lek. Marlena Sikora-Jopek
12. Lek. Marta Mianowska
13. Lek. Aleksandra Leśniak
14. Lek. Katarzyna Świderska
15. Lek. Marcin Szweda
Lekarze rezydenci:
16. Lek. Dorota Janas-Siciarz
17. Lek. Izabela Laprus
18. Lek. Katarzyna Drosik – Rutowicz
19. Lek. Magdalena Śliwińska
20. Lek. Marcin Rajczykowski
21. Lek. Anna Kotas
22. Lek. Dominika Leś
23. Lek. Marcin Kubeczko
Doktoranci:
Agnieszka Badora-Rybicka –uzyskanie stopnia doktora nauk medycznych (12.03.2014)
Anna Polakiewicz-Gilowska – uzyskanie stopnia doktora nauk medycznych (26.11.2014)
Opis działalności Kliniki z ostatnich 3 lat
Podstawową działalnością Kliniki Onkologii Klinicznej i Doświadczalnej jest leczenie systemowe
chorych na nowotwory złośliwe. Szczególnie dotyczy to chorych na raka piersi, jajnika, jąder,
nowotwory układu pokarmowego, chłoniaki ale również chorych na rzadkie nowotwory. We
współpracy z Zakładem Radioterapii stosujemy skojarzoną chemioradioterapią głównie u chorych na
glejaki, nowotwory regionu głowy i szyi, płuca, żołądka i odbytnicy.
Zespół Kliniki bierze udział w konsultacjach dotyczących wskazań do leczenia systemowego w
zespołach narządowych:
Zespół Narządowy Schorzeń Piersi,
Zespół Narządowy Przewodu Pokarmowego,
Zespół Narządowy Guzów Jajnika.
119
W Klinice kontynuowane są badania kliniczne faz I-III nad wskazaniami do nowych leków oraz nad
nowymi lekami u chorych na rak piersi.
W poprzednim roku w KOK kontynuowane było prospektywne badanie nad wpływem BMI, stężenia
wolnego IGF-1, insuliny i innymi wykładnikami zaburzeń metabolicznych u chorych na raka piersi i
jelita grubego na zaawansowanie nowotworu i rokowanie. Włączono w te obserwacje chorych na
raka gruczołu krokowego. Wstępne wyniki badań zostały przedstawione na konferencji 6th European
Multidisciplinary Meeting on Urological Cancers (EMUC) and the 3rd EAU Section of Urological
Imaging (ESUI) – Lizbona, 13-16.11.2014.
Ponadto kontynuowane są badania nad wyłonieniem czynników prognostycznych wpływających na
wyniki leczenia celowanego u chorych na raka nerki. Wyniki przedstawiono podczas konferencji 6th
European Multidisciplinary Meeting on Urological Cancers (EMUC) and the 3rd EAU Section of
Urological Imaging (ESUI) – w Lizbonie, 13-16.11.2014 i CEM 2014 EAU 14th Central European
Meeting 10-12.10.2014 w Krakowie; jak również u chorych na pierwotne pozagonadalne guzy
śródpiersia. Wyniki przedstawiono podczas CEM 2014 EAU 14th Central European Meeting 1012.10.2014 w Krakowie.
Prowadzone są również badania nad wpływem nacieków limfocytarnych guza pierwotnego piersi i
wyniki przedstawiono w trakcie ESMO 2014 w Madrycie 26-30.09.2014.
W KOK prowadzone i nadzorowane są szkolenia specjalizacyjne lekarzy z dziedziny Onkologia
Kliniczna i innych specjalności. W ostatnich 3 latach szkolenia te kontynuowało 22 lekarzy w tym 9
w ramach rezydentury oraz 2 lekarzy innych specjalności
KOK organizuje i prowadzi konferencje naukowo-szkoleniowe w zakresie onkologii dla lekarzy z
całej Polski pod auspicjami Śląskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. W
roku 2014 odbyło się 5 takich szkoleń.
Wykaz najważniejszych publikacji ( 10 pozycji)
1. Van Cutsem E, Li CP, Nowara E, Aprile G, Moore M, Federowicz I, Van Laethem JL, Hsu C,
Tham CK, Stemmer SM, Lipp R, Zeaiter A, Fittipaldo A, Csutor Z, Klughammer B, Meng X,
Ciuleanu T. Dose escalation to rash for erlotinib plus gemcitabine for metastatic pancreatic
cancer: the phase II RACHEL study. Br J Cancer. 2014; 111(11):2067-75
2. Nowara E, Drosik A, Samborska-Plewicka M, Nowara EM, Stanek-Widera A. Metaplastic
breast carcinomas - analysis of prognostic factors in a case series. Contemp Oncol (Pozn).
2014; 18:116-9
3. Van Cutsem E, Eng C, Nowara E, Swieboda-Sadlej A, Tebbutt N, Mitchell EP, Davidenko I,
Stephenson J, Elez ME, Prenen H, Deng H, Tang R, McCaffery I, Oliner K, Chen L, Gansert
JL, Loh E, Smethurst D, Tabernero J. Randomized Phase Ib/II Trial of Rilotumumab or
Ganitumab With Panitumumab Versus Panitumumab Alone in Patients With Wild-Type
KRAS Metastatic Colorectal Cancer. Clin Cancer Res. 2014;15:4240-50.
4. Awada A, Bondarenko IN, Bonneterre J, Nowara E, Ferrero JM, Bakshi AV, Wilke C, Piccart
M; CT4002 study Group. A randomized controlled phase II trial of a novel composition of
paclitaxel embedded into neutral and cationic lipids targeting tumor endothelial cells in
advanced triple-negative breast cancer (TNBC). Ann Oncol 2014; 25:824-31
5. Wzietek I, Suwinski R, Nowara E, Bialas M, Benzen S, Tukiendorf A. Does routine clinical
practice reproduce the outcome of large prospective trials? The analysis of institutional
database on patients with limited-disease small-cell lung cancer. Cancer Invest. 2014; 321:1-7
6. Gdowicz-Kłosok A, Giglok M, Drosik A, Suwiński R, Butkiewicz D.The SIPA1 -313A>G
polymorphism is associated with prognosis in inoperable non-small cell lung cancer. Tumour
Biol. 2014 Oct 29.
120
7. Gdowicz-Kłosok A, Giglok M, Drosik A, Suwiński R, Butkiewicz D .The SIPA1 -313A>G
polymorphism is associated with prognosis in inoperable non-small cell lung cancer. Tumour
Biol. 2014 Oct 29.
8. Naumann RW, Coleman RL, Burger RA, Sausville EA, Kutarska E, Ghamande SA, Gabrail
NY, Depasquale SE, Nowara E, Gilbert L, Gersh RH, Teneriello MG, Harb WA,
Konstantinopoulos PA, Penson RT, Symanowski JT, Lovejoy CD, Leamon CP, Morgenstern
DE, Messmann RA. PRECEDENT: a randomized phase II trial comparing vintafolide
(EC145) and pegylated liposomal doxorubicin (PLD) in combination versus PLD alone in
patients with platinum-resistant ovarian cancer. J Clin Oncol. 2013; 31: 4400-6
9. Huszno J, Leś D, Sarzyczny-Słota D, Nowara E. Cardiac side effects of trastuzumab in breast
cancer patients - single centere experiences. Contemp Oncol 2013;17:190-5
10. Cohn AL, Tabernero J, Maurel J, Nowara E, Sastre J, Chuah BY, Kopp MV, Sakaeva DD,
Mitchell EP, Dubey S, Suzuki S, Hei YJ, Galimi F, McCaffery I, Pan Y, Loberg R, Cottrell S,
Choo SP. A randomized, placebo-controlled phase 2 study of ganitumab or conatumumab in
combination with FOLFIRI for second-line treatment of mutant KRAS metastatic colorectal
Cancer. Ann Oncol. 2013;24:1777-85
121
1.6. Klinika Transplantacji Szpiku i Onkohematologii
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Sebastian Giebel
Struktura Kliniki:
Klinika została otwarta 01.07.2011r; obecnie obejmuje 32 łóżka, w tym:
- 13 stanowisk transplantacyjnych z centralną filtracją powietrza, wentylacją, dodatnim
ciśnieniem, regulacją wilgotności i temperatury; przeznaczne do allogenicznych transplantacji
komórek krwiotwórczych
- 4 stanowiska transplantacyjne z przenośnym urządzeniem oczyszczającym powietrze;
przeznaczone do autologicznych transplantacji komórek krwiotwórczych
- 15 łóżek na salach trzyosobowych; przeznaczone do mobilizacji komórek krwiotwórzcych,
przygotowania do transplantacji, leczenia powikłań
- Bank Komórek Krwiotwórczych, w skład którego wchodzą:
• pracownia pobierania komórek krwiotwórczych
• pracownia preparatytki komórek krwiotwórczych
• pracownia niskich temperatur
Pracownicy Kliniki:
Prof. dr hab. Jerzy Hołowiecki, konsultant
Dr n. med. Maria Saduś-Wojciechowska, adiunkt naukowo-badawczy, zastępca kierownika
Dr n. med. Jacek Najda, starszy asystent
Dr n. med. Tomasz Czerw, starszy asystent
Lek. med. Włodzimierz Mendrek, starszy asystent
Lek. med. Małgorzata Sobczyk-Kruszelnicka, asystent
Mgr piel. Ewa Baluch, pielęgniarka oddziałowa
Mgr piel. Aneta Gabryś, pielęgniarka koordynująca wraz z zespołem 29 pielęgniarek i 10 sanitariuszy
Mgr Andrea Filipczak, koordynator transplantacji szpiku
Mgr Anna Argasińska, sekretarka kierownika
Lic. Agnieszka Krzywda, sekretarka medyczna
Mgr Aneta Oprzondek, sekretarka medyczna
Dr n. med. Iwona Mitrus, adiunkt naukowo-badawczy
Dr n. med. Andrzej Smagur, adiunkt naukowo-badawczy
Dr n. med. Magdalena Głowala-Kosińska, adiunkt naukowo-badawczy
Mgr Agata Chwieduk, asystent
Mgr Wojciech Fidyk, asystent
Opis działalności Kliniki
Działalność kliniczna:
Podstawową działalnością Kliniki Transplantacji Szpiku i Onkohematologii jest leczenie systemowe
chorych na nowotwory złośliwe, w szczególności z zastosowaniem terapii wysokodawkowej
wspomaganej transplantacją krwiotwórczych komórek macierzystych.
W 2014 r. wykonano 238 transplantacji komórek krwiotwórczych, w tym 180 autologicznych, 28
allogenicznych od dawców rodzinnych i 30 allogenicznych od dawców niespokrewnionych.
Wskazaniem było niepowodzenie terapii w dawkach standardowych lub duże szacowane ryzyko
nawrotu u pacjentów w remisji.
Działalność naukowa:
Prace badawcze Kliniki koncentrują się wokół klinicznych i biologicznych aspektów transplantacji
komórek krwiotwórczych. W 2014 r. kontynuowano badania nad optymalizacją protokołów
mobilizacji komórek krwiotwórczych, a w szczególności schematów z zastosowaniem pośrednich
dawek arabinozydu cytozyny w skojarzeniu z G-CSF. Kontynuowano też badania nas nad
122
optymalizacją stężenia DMSO w mieszaninie krioprezerwacyjnej stosowanej przy zabezpieczaniu
materiału do transplantacji.
W ramach dwóch grantów Narodowego Centrum Nauki prowadzone były badania nad rolą
mikrośrodowiska szpiku w nabywaniu tolerancji immunologicznej po allogenicznej transplantacji
komórek krwiotwórczych oraz nad znaczeniem terapii mieloablacyjnej dla funkcji grasicy po
transplantacji autologicznej.
Przedmiotem badań było też okostne stosowanie transplantacji macierzystych komórek
krwiotwórczych krwi obwodowej.
Klinika prowadzi międzynarodową działalność naukową w ramach Europejskiej Grupy ds.
Przeszczepiania Krwi i Szpiku (EBMT) oraz Europejskiej Grupy ds. Leczenia Ostrej Białaczki
Limfoblastycznej u Dorosłych.
Klinika jest siedzibą Polskiej Grupy ds. Leczenia Białaczek u Dorosłych (PALG) oraz Prezesa
Polskiej Grupy Badawczej Chłoniaków (PLRG)
Organizacja zjazdów i konferencji naukowych, działalność edukacyjna:
W 2014 r. lekarze Kliniki zorganizowali 2 konferencje Polskiej Grupy ds. Leczenia Białaczek u
Dorosłych (PALG) oraz Polskiej Grupy Badawczej Chłoniaków (PLRG).
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. S. Giebel, M. Labopin, M. Mohty, GJ. Mufti, D. Niederwieser, JJ. Cornelissen, JJ. Janssen, N.
Milpied, L. Vindelov, E. Petersen, R. Arnold, A. Bacigalupo, D. Blaise, C. Craddock, A.
Nagler, F. Frassoni, M. Sadus-Wojciechowska, W. Rocha. 2013: The impact of center
experience on results of reduced intensity:allogeneic hematopoietic SCT for AML. An
analysis from the Acute Leukemia Working Party of the EBMT. Bone Marrow Transplant.
48: 238-42.
2. A. Smagur, I. Mitrus, S. Giebel, M. Sadus-Wojciechowska, J. Najda, T. Kruzel, T. Czerw, J.
Gliwinska, M. Prokop, M. Glowala-Kosinska, A. Chwieduk, J. Hołowiecki, 2013, Impact of
different dimethyl sulphoxide concentrations on cell recovery, viability and clonogenic
potential of cryopreserved peripheral blood hematopoietic stem and progenitor cells. Vox
Sang. 104: 240-247.
3. S. Giebel, T. Kruzel, T. Czerw, M. Sadus-Wojciechowska, J. Najda, E. Chmielowska, S.
Grosicki, A. Jurczyszyn, M. Pasiarski, E. Nowara, M. Glowala-Kosinka, A. Chwieduk, I.
Mitrus, A. Smagur, J. Holowiecki:, 2013, Intermediate-dose Ara-C plus G-CSF for stem cell
mobilization in patients with lymphoid malignancies, including predicted poor mobilizers.
Bone Marrow Transplant. 48: 915-921.
4. I. Mitrus, A. Smagur, S. Giebel, J. Gliwinska, M. Prokop, M. Glowala-Kosinska,
A. Chwieduk, M. Sadus-Wojciechowska, A. Tukiendorf, J. Hołowiecki, 2013, A faster
reconstitution of hematopoiesis after autologous transplantation of hematopoietic cells
cryopreserved in 7.5% dimethyl sulfoxide if compared to 10% dimethyl sulfoxide containing
medium. Cryobiology. 67: 327-31.
5. S. Giebel, M. Labopin, N. Gorin, D. Caillot, T Leguay, N. Schaap, M. Michallet, H. Dombret,
M. Mohty, 2013: Improving results of autologous stem cell transplantation for Philadelphiapositive acute lymphoblastic leukaemia in the era of tyrosine kinase inhibitors: A report from
the Acute Leukaemia Working Party of the European Group for Blood and Marrow
Transplantaion. European Journal of Cancer, 48: 238-42.
6. M. Głowala-Kosińska, A. Chwieduk, J. Nieckula, M. Saduś-Wojciechowska, S. Grosicki, A.
Rusin, E. Nowara, S. Giebel, 2013,. Association of circulating regulatory T cell number with
the incidence and prognosis of diffuse large B-cell lymphoma. Eur J Haematol 91: 122-8.
7. Giebel S., Boratyn-Nowicka A., Karabon L., Jedynak A., Pamuła-Piłat J., Tęcza K., Kula D.,
Frydecka I., Grzybowska E.: Associations between genes for killer immunoglobulin-like
receptors and their ligands in patients with epithelial ovarian cancer. Human Immunology
2014; 75, 508-513.
123
8. Giebel S., Miszczyk L., Ślosarek K. (et. al.): Extreme heterogenity of myeloablative total
body irradiation techniques in clinical practice. A survey of the Acute Leukemia Working
Party of the EBMT. Cancer 2014; 120, 2760-2765.
9. Giebel S., Labopin M., Gorin N. C. (et al.): Improving results of autologous stem cell
transplantation for Philadelphia-positive acute lymphoblastic leukemia in the era of tyrosine
kinase inhibitors: a report from the Acute Leukemia Working Party of the European Group
for Blood and Marrow Transplantation. Eur. J. Cancer 2014; 50, 411-417.
10. Czerw T., Labopin M., Gorin C., Giebel S. (et al.): Use of G-CSF to hasten neutrophil
recovery after auto-SCT for AML is not associated with increased relapse incidence: a report
from the Acute Leukemia Working Party of the EBMT. Bone Marrow Transplant. 2014; 49,
950-954.
124
2. Zakłady Diagnostyczne
i Terapeutyczne
125
2.1. Zakład Radioterapii
Kierownik Zakładu Radioterapii - Prof. dr hab. n. med. Leszek Miszczyk
Struktura Zakładu Radioterapii
Pracownia Konwencjonalnej i Śródoperacyjnej Radioterapii
Pracownicy i ich funkcje:
Z-ca Kierownika Zakładu Radioterapi: Prof. IO, dr hab.n.med. Jerzy Wydmański
Kierownik Pracowni Konwencjonalnej i Śródoperacyjnej Radioterapii
Adiunkci naukowo-badaczy:
Dr n. med. Sławomir Blamek
Dr n. med. Dorota Gabryś
Dr n.med. Maria Goleń
Dr n. med. Aleksandra Kukulska
Dr hab.n. med. Dawid Larysz
Dr hab.n. med. Wojciech Majewski
Dr n. med. Ewa Telka
Dr n. med. Hubert Urbańczyk
Dr n. med. Grzegorz Woźniak
Dr n. med. Wziętek Iwona
Asystenci:
Dr n.med. Grzegorz Głowacki
Dr n.med. Krystyna Trela-Janus
Dr n.med. Bożena Jochymek
Asystenci:
Lek. med. Błażej Bojanowski
- st. asystent
Lek. med. Agata Celejewska
- st. asystent
Lek. med. Kornelia Ficek
- st. asystent
Lek. med. Bożena Jochymek
- st. asystent
Lek. med. Rafał Kawczyński
- st. asystent
Lek. med. Łukasz Kleszyk
- st. asystent
Lek. med. Małgorzata Kraszkiewicz - st. asystent
Lek .med. Teresa Lisik
- st. asystent
Lek. med. Agnieszka Łuczak
- st. asystent
Lek. med. Agnieszka Namysł- Kaletka- st. asystent
Lek. med. Grzegorz Owczarek
- st. asystent
Lek. med. Renata Rumińska-Busz - st. asystent
Lek. med. Agata Roch-Zniszczoł - st. asystent
Lek. med. Dorota Syguła
- st. asystent
Specjaliści:
Lek. med. Krystyna Kiełkowska
- st. specjalista radioterapii
Lekarze:
Lek. med. Adam Brewczyński
- rezydent
Lek. med. Katarzyna Grelier
Lek. med. Dorota Księżniak Baran - rezydent
Lek. med. Adam Krysiak
- rezydent
Lek. med. Tomasz Krzysztofiak
- rezydent
Lek. med. Tomasz latusek
- rezydent
Lek. med. Piotr Malec
Lek. med. Aleksandra Napieralska
126
Lek. med. Maciej Pelak
Lek. med. Paweł Polanowski
Lek. med. Magdalena Stankiewicz
Lek. med. Karolina Widera
Lek. med. Zofia Straszak
- rezydent
- rezydent
- rezydent
- rezydent
- rezydent
Doktoranci
B. Jochymek - uzyskany doktorat w dniu 15.01.2014 (Rada Naukowa IO)
Renata Rumińska-Busz - uzyskany doktorat w dniu 16.10.2014 (Śl.U.M.-Katowice)
Opis działalności Zakładu Radioterapii
Zakład Radioterapii Centrum Onkologii-Instytutu w Gliwicach należy do największych tego
typu placówek w Europie.
Pracownicy Zakładu Radioterapii prowadzą badania naukowe w zakresie wdrażania
radioterapii sródoperacyjnej w różnych lokalizacjach narządowych. Opracowano i wdrożono IORT
w raku piersi i rakach regionu głowy i szyi. Prowadzone są badania nad nowymi technikami
radioterapii, a w szczególności zastosowanie IMRT w leczeniu nowotworów narządów jamy
brzusznej. Opracowano nowe schematy leczenia dla chorych na nieresekcyjnego i nieoperacyjnego
raka żołądka. Opracowano skalę ryzyka zgonu u chorych po operacji raka żołądka, która może
umożliwić wybór schematu leczenia uzupełniającego. Pracownia Radioterapii Konwencjonalnej i
Śródoperacyjnej prowadzi pierwsze na świecie randomizowane badanie kliniczne nad skutecznością
neoadjuwantowej radiochemioterapii u chorych na raka żołądka w porównaniu do leczenia
standardowego.
Wdrożono do rutynowej praktyki klinicznej oryginalną koncepcję skojarzonej konformalnej
terapii wielowymiarowej. Polega ona nie tylko na indywidualnej konformacji (dopasowaniu) liczby i
przebiegu wiązek promieniowania, rozkładu izodozowego, fizycznych parametrów napromieniania i
indywidualizacji schematów frakcjonowania dawki, lecz również na konformacji typu, sekwencji i
schematu leczenia skojarzonego (chirurgia, radioterapia, chemioterapia) do indywidualnej
charakterystyki biologicznej guza nowotworowego.
Precyzyjne metody radioterapii umożliwiają ogniskowanie wysokoenergetycznych fotonów i
elektronów z dokładnością rzędu 1mm. Czynnikiem zmniejszającym skuteczność radioterapii w
przypadku wielu guzów pierwotnych mózgu, jest niemożność ustalenia granic guza i zakresu
mikroinwazji.
W Zakładzie Radioterapii prowadzone są badania nad zastosowaniem zaawansowanych
metod obrazowania funkcjonalnego w planowaniu leczenia promieniowaniem jonizującym. W tym
celu wykorzystywane są metody oparte na zjawisku magnetycznego rezonansu jądrowego przy
pomocy tomografu MRI. W szczególności testowane jest wykorzystanie wielowymiarowej
spektroskopii NMR w ocenie zakresu inwazji, promieniowrażliwości i proliferacji glejaków mózgu.
Jako pierwsza jednostka w Polsce wdrożyliśmy w ostatnich 3 latach techniki radioterapii
sterowanej obrazem (IGRT) z zastosowaniem śródtkankowych złotych znaczników. Technikę taką
jako rutynowa stosujemy w przypadku leczenia chorych na raka stercza, Dotychczas
implantowaliśmy znaczniki ponad 1690 chorym na raka stercza. Przeszkoliliśmy (praktycznie) w tym
zakresie lekarzy z 3 innych ośrodków. Techniki IGRT oparte na implantacji znaczników
wprowadziliśmy też do radiochirurgii z bramkowaniem oddechowym (gating) chorych z przerzutami
do wątroby oraz przy leczeniu takich chorych przy pomocy noża cybernetycznego (Cyber Knife).
Dla tej samej techniki (Cyber Knife) wprowadziliśmy zastosowanie znaczników w przypadku
radioablacji zmian przerzutowych w przestrzeni zaotrzewnowej i w przypadku chorych na raka
trzustki i płuc. Prowadzimy również leczenie metodą radiochirurgii stereotaktycznej z
bramkowaniem oddechowym zmian takich jak pierwotne i przerzutowe nowotwory wątroby, płuc,
czy guzy w innych lokalizacjach pozaczaszkowych z wykorzystaniem przyspieszaczy wyposażonych
w kolimator wielolistkowy w sytuacjach, kiedy istnieją przeciwwskazania do implantacji znaczników
śródtkankowych.
127
Jako pierwsi w Polsce wdrożyliśmy do praktyki i rozwinęliśmy techniki leczenia oparte o
wspomniany Cyber Knife. Stosujemy je obecnie rutynowo w przypadku zmian zlokalizowanych
śródmózgowo, śródrdzeniowo, śródkanałowo i do stereotaktycznej radiochirurgii funkcjonalnej
(nerwoból nerwu trójdzielnego), jak również w przypadku leczenia radiochirurgicznego izolowanych
zmian w kościach, w płucach i w umiejscowieniach wisceralnych (wątroba, trzustka, przestrzeń
zaotrzewnowa). W chwili obecnej trwają prace nad wdrożeniem funkcjonalnej radiochirurgii chorych
na chorobę Parkinsona.
Od 7.11.2011r w Zakładzie Radioterapii funkcjonuje Tomoterapia - przyspieszacz liniowy
połączony z funkcją spiralnej tomografii komputerowej. Innowacyjność tego aparatu polega na tym,
że
łączy on ze sobą cechy przyspieszacza liniowego (napromienianie) oraz tomografu
komputerowego (weryfikacja ułożenia chorego). Dzięki tym dwóm cechom pozwala na bardzo
precyzyjne leczenie, w całkowicie odtwarzalnej i powtarzalnej pozycji.
Na podstawie dotychczasowych naszych doświadczeń (największy na świecie materiał z
jednego ośrodka) zmodyfikowaliśmy również schemat napromieniania chorych na bolesne
naczyniaki kręgów.
Prowadzimy także leczenie metodą hipertermii powierzchniowej w połączeniu z radioterapią
przerzutów do węzłów chłonnych oraz powierzchownie położonych guzów w lokalizacjach
pozawęzłowych.
W ostatnich latach rozpoczęliśmy (również jako pierwsi w Polsce) radioterapie chorych na
rzadkie choroby nienowotworowe, takie jak np. zespół Buschke-Lövenstein, przykurcz Dupuytrena,
Gorham-Stout, przewlekłe bolesne zapalenie kości, czy przewlekłe przetoki niepoddające się innemu
leczeniu.
W naszym Zakładzie stosuje się od lat techniki wielopolowe służące bądź przygotowaniu
chorych do przeszczepu (TBI - napromienianie całego ciała), będące leczeniem samodzielnym (TSI napromienianie skóry całego ciała), leczeniem paliatywnym (HBI - napromienianie połowy ciała) lub
służące prewencji odrzuceniu przeszczepów narządowych (TMI - napromienianie układu chłonnego
całego ciała).
Jako jeden z nielicznych ośrodków w świecie wprowadziliśmy do rutynowej praktyki
protokół badania klinicznego wykorzystującego tomoterapię helikalną do napromieniania szpiku
kostnego (TMI) przed planowanym przeszczepem komórek krwiotwórczych. Obecnie leczenie takie
jest prowadzone w ramach kontrolowanego badania klinicznego dotyczącego chorych na szpiczaka
mnogiego z tandemowym przeszczepem szpiku. Jako piersi (i jedyni w świecie) prowadzimy
skojarzone przygotowane promieniami chorych na T-komórkowe chłoniaki skórne (ziarniniak
grzybiasty, zespół Sezary’ego) przygotowujące do leczenia przeszczepowego – kombinacja
napromieniania skóry całego ciała i układu chłonnego.
Ponadto działalność naukowa pracowników Zakładu Radioterapii dotyczy szeregu obszarów
związanych z leczeniem promieniami, począwszy od aspektów radiobiologicznych badanych przez
lekarzy klinicystów, poprzez techniczne aspekty radioterapii, pogranicze onkologii i ortopedii po
rozmaite aspekty leczenia promieniami chorych na nowotwory w całym spektrum lokalizacji
narządowych (rak stercza, mięsaki tkanek miękkich, nowotwory głowy i szyi).
Badania naukowe prowadzone są również w zakresie technik radiochirurgicznych,
radioterapii chorób nienowotworowych, jak i radioterapii nowotworów u dzieci. Dysponujemy
największym w kraju doświadczeniem w zakresie hipofrakcjonowanej radioterapii stereotaktycznej
dużych naczyniaków tętniczo-żylnych niepoddających się leczeniu innymi metodami oraz innych
zmian ogniskowych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Od początku 2013 roku jesteśmy referencyjnym ośrodkiem edukacyjnym Variana w zakresie
radioterapii i prowadzimy cykliczne szkolenia dla lekarzy, fizyków medycznych i techników
elektroradiologii z całego świata.
Działalność naukowa pracowników Zakładu Radioterapii obejmuje również badania w
zakresie nauk podstawowych, między innymi w ramach projektów NCN: Dorota Gabryś - Analiza
toksycznego działania promieniowania jonizującego i antracyklin na układ sercowonaczyniowy
Umowa nr 6856/B/P01/2011/40. Dawid Larysz - N N518 284840 Ocena wpływu stabilizacji
128
międzykolcowej na zmiany cech biomechanicznych odcinka lędźwiowego kręgosłupa oraz objawy
kliniczne. Kierownik dr hab. n. med. Adam Rudnik – wykonawca. Jerzy Wydmiński - Kierownik. „
Porównanie skuteczności i tolerancji przedoperacyjnej i pooperacyjnej radiochemioterapii u chorych
na operacyjnego raka żołądka (badanie III fazy), ocena możliwości indywidualizacji leczenia w
oparciu o markery nowotworowe, oraz w innych projektach: M. Pelak - Kierownik: „Ocena roli IDO,
TGF-beta i IFN-gamma u chorych na czerniaka skóry: współwystępowanie, związek z
charakterystyką kliniczno-patologiczną i znaczenie rokownicze.”, umowa z Fundacją im. Jakuba hr.
Potockiego z 24.03.2014, 24.03.2014 - 24.03.2015.
Uczestniczą również w badaniach klinicznych: Sławomir Blamek
- Ocena skuteczności i bezpieczeństwa podwójnej autotransplantacji komórek krwiotwórczych z
przygotowaniem opartym na napromienianiu szpiku całego ciała (TMI) w sekwencji z dużymi
dawkami melfalanu u chorych na szpiczaka plazmocytowego – wykonawca.
- Ocena skuteczności i bezpieczeństwa radioimmunoterapii z allotransplantacją macierzystych
komórek krwiotwórczych u chorych na pierwotne chłoniaki skóry z linii limfocytów T - wykonawca.
W 2014 roku rozpoczęto w Zakładzie Radioterapii dwa randomizowane badania kliniczne:
- L.Miszczyk, G. Woźniak, A . Napieralska - Hipofrakcjonowana radioterapia stereotaktyczna
bolesnych naczyniaków kręgów z zastosowaniem CyberKnife.
- L.Miszczyk, D.Larysz, A.Roch-Zniszczoł - Wdrożenie radiochirurgii stereotaktycznej
wykonywanej przy zastosowaniu CyberKnife w leczeniu drżenia u chorych na chorobę Parkinsona.
Dwóch lekarzy: Małgorzata Kraszkiewicz i Błażej Bojanowski w dniu 30.10.2014 uzyskało tytuł
specjalisty radioterapii onkologicznej.
Dr Sławomir Blamek otrzymał Nagrodę Dyrektora Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii
Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach za aktywność naukową, publikacje i opiekę nad
studentami w Kole Naukowym przy Zakładzie Radioterapii
Również dr W. Osewski otrzymał Nagrodę Dyrektora Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii
Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach za opracowanie i wdrożenie własnego oprogramowania
łączącego system informatyczny radioterapii z systemem ogólnoszpitalnym i w efekcie eliminacja
konieczności zakupu przez Instytut wyjątkowo drogiego oprogramowania producenta zewnętrznego.
i
Pracownicy Zakładu Radioterapii są członkami komitetów redakcyjnych
recenzentami renomowanych czasopism międzynarodowych i krajowych: Sławomir Blamek członek komitetu redakcyjnego (editorial board) Austin Journal of Neurosurgery (od 02.2014) oraz
grona stałych recenzentów (reviewers board) Journal of Pediatric Epilepsy ,
recenzent w czasopismach zagranicznych: Neurosurgery, Radiology and Oncology, Radiation
Oncology. Leszek Miszczyk - członek komitetu redakcyjnego - Radioterapia i Onkologia recenzent Onco Targets and Therapy, Przegląd Lekarski, Journal of Pain and Symptom Management. Dorota
Gabryś - recenzent The British Journal of Radiology, The Breast.Dawid Larysz - Logopedia
Silesiana - członek komitetu naukowego Child’s Nervous System - recenzent Acta of Bioengineering
and Biomechanics – recenzent.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Blamek S, Larysz D, Miszczyk L. Stereotactic linac radiosurgery and hypofractionated
stereotactic radiotherapy for pediatric arteriovenous malformations of the brain: experiences
of a single institution. Childs Nerv Syst. 2012 Dec 8.
2. Blamek S., Larysz D., Miszczyk L., Idasiak A., Rudnik A., Tarnawski R. ,Hypofractionated
stereotactic radiotherapy for large or involving critical organs cerebral arteriovenous
malformations. Radiol Oncol 2012.
3. Głowacki G., Bodusz D., Majewski W., Stąpór-Fudzińska M., Grządziel A. Chalińska E.,
Michalecki Ł., Miszczyk L. Frakcjonowana radioterapia stereotaktyczna
CyberKnife™
chorych na raka gruczołu krokowego- prezentacja metody. Nowotwory 2012; 62(4): 274282.
129
4. Blamek S, Larysz D, Miszczyk L. Stereotactic linac radiosurgery and hypofractionated
stereotactic radiotherapy for pediatric arteriovenous malformations of the brain: experiences
of a single institution. Childs Nerv Syst. 2013 Apr;29(4):651-6.
5. Miszczyk L, Tukiendorf A, Jochymek B. Linac based radioablation of liver tumors.
Technology in Cancer Research and Treatment 2013(12),3:225-232.
6. Blamek S, Larysz D, Miszczyk L, Idasiak A, Rudnik A, Tarnawski R Hypofractionated
stereotactic radiotherapy for large or involving critical organs cerebral arteriovenous
malformations. Radiol Oncol. 2013 Mar;47(1):50-6.
7. Głowacki G, Wesołowska I, Bodusz D, Wolny E, Michalecki Ł, Miszczyk L, Wydmański J.
Porównanie radioterapii wiązką z modulacją intensywności dawki (IMRT) i konformalnej
radioterapii (CFRT) w planowaniu leczenia u chorych na raka trzustki. Nowotwory Journal of
Oncology 2013, vol 63, nr 3, 1-7.
8. Wziętek I, Suwiński R, Nowara E, Bialas M, Bentzen S, Tukiendorf A. Does routine clinical
practice reproduce the outcome of large prospective trials? The analysis of institutional
database on patients with limited-disease small-cell lung cancer. Cancer Invest. 2014
Jan;32(1):1-7. doi: 10.3109/07357907.2013.861470. Epub 2013 Nov 26.
9. Głowacki G, Miszczyk L, Ślosarek K, Jochymek B, Woźniak G, Matulewicz Ł, Radwan M,
Leszczyńska P, Dola Ł, Najda J, Krużel T, Czerw T, Saduś-Wojciechowska M, Giebel S.
Napromienie szpiku całego ciała - prezentacja metody. Nowotwory, 2014, vol.64, number 4.
10. Giebel S, Miszczyk L, Ślosarek K, Moukhtari L i wsp. Extreme Heterogeneity of
Myeloablative Total Body Irradiation Techniques In Clinical Practice. Cancer, Issue 17,
September 1, 2014, 2760-2765.
11. Miszczyk L, Maciejewski B, Tukiendorf A, Woźniak G, Jochymek B, Gawryszuk A, Szweda
M. Split-course accelerated hyperfractionated irradiation (CHA-CHA) as a sole treatment for
advanced head and neck cancer patients-final results of a randomized clinical trial.
Br.J.Radiol. Sep; 87(1041): 20140212.
12. Kaspera W, Ładziński P, Larysz P, Hebda A, Ptaszkiewicz K, Kopera M, Larysz D.
Morphological, hemodynamic, and clinical independent risk factors for anterior
communicating artery aneurysms. Stroke. 2014 Oct;45(10):2906-11.
13. Celejewska A, Tukiendorf A, Miszczyk L, Składowski K, Wydmański J, Trela-Janus K.
Stereotactic radiotherapy in epithelial ovarian cancer brain metastases patients. J Ovarian Res
2014; 17;7: 79.
130
2.2. Zakład Brachyterapii
Kierownik Zakładu:
prof. dr hab. n. med. Bogusław Maciejewski (pełnił funkcję do 31.12.2013)
dr n. med. Brygida Białas (pełni funkcję od 1.05.2014)
Struktura Zakładu:
Pracownia Brachyterapii Konformalnej 3D
Pracownia Brachyterapii Raka Piersi
Pracownicy i ich funkcje:
lek. med. Marek Fijałkowski – asystent nauk.-bad. – zastępca kierownika zakładu (pełni
funkcję od 1.05.2014)
dr n. med. Sylwia Kellas-Ślęczka – adiunkt
dr n. med. Piotr Wojcieszek – asystent (od 28.02.2014 siatka naukowa)
Michalina Kmita – pielęgniarka oddziałowa
Aleksandra Łuczycka – starsza pielęgniarka
Alicja Morawiec – starsza pielęgniarka
Beata Morawska – starsza pielęgniarka
Izabela Wierzbicka – starsza pielęgniarka
Olga Żołnierczyk – kierownik zespołu techników medycznych
Aleksandra Czarny – starszy technik elektroradiologii
Joanna Domin-Piątek – starszy technik elektroradiologii
Marek Ścisło – starszy technik elektroradiologii
Zbigniew Urbaś – technik elektroradiologii
Bogumiła Prażmowska – starsza sekretarka medyczna – sekretariat kierownika
Aneta Oczkowska – sekretarka medyczna – sekretariat medyczny
Liliana Zubek – starsza sekretarka medyczna – sekretariat medyczny
Anna Wielgus – sekretarka medyczna – rejestracja
Elżbieta Minota – sanitariusz noszowy
Anna Seidel – sanitariusz noszowy
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat:
Szerokie wykorzystanie brachyterapii HDR jako metody kojarzonej z innymi metodami
leczenia przeciwnowotworowego (chirurgią, teleradioterapią). Brachyterapia HDR jako
leczenie uzupełniające (boost) w raku piersi, nowotworach głowy i szyi, mięsakach.
Wprowadzenie do praktyki klinicznej techniki wielodrenowej napromieniania piersi po
częściowym zabiegu chirurgicznym – APBI (Accelerated Partial Breast Irradiation –
częściowe przyśpieszone napromieniowanie piersi). Wprowadzenie tej techniki w ściśle
zdefiniowanych przypadkach raka piersi jako metody leczenia uzupełniającego po
oszczędzających zabiegach chirurgicznych umożliwia skrócenie całkowitego czasu
radioterapii do tygodnia, przy dobrej tolerancji i porównywalnej z innymi metodami
radioterapii skuteczności.
Wypracowanie i realizacja optymalnych procedur Quality Assurance w Zakładzie
Brachyterapii, co daje gwarancję powtarzalności zabiegów terapeutycznych, stwarza
możliwość precyzyjnego porównania różnych technik brachyterapii, zmniejsza
prawdopodobieństwo występowania powikłań popromiennych oraz zwiększa bezpieczeństwo
pracy personelu.
Brachyterapia HDR jako monoterapia raka prostaty.
Brachyterapia HDR jako leczenie uzupełniające (boost) po teleradioterapii raka prostaty.
131
Dalsza realizacja protokołu ratunkowego leczenia raka prostaty po wcześniejszym leczeniu
promieniami.
Rozwijanie protokołu brachyterapii ratującej HDR u chorych ze wznową raka stercza.
Ujednolicenie protokołów leczenia raka prącia.
Wprowadzenie zaleceń GEC-ESTRO w planowaniu brachyterapii raka szyjki macicy pod
kontrolą obrazowania 3D TK/MR/USG.
Zacieśnienie współpracy pomiędzy ośrodkami w Polsce i w Europie, zwłaszcza w
prowadzeniu leczenia przy użyciu technik śródtkankowych.
Do szczególnych osiągnięć o dużym znaczeniu praktycznym i społecznym możemy zaliczyć:
Wprowadzenie do praktyki klinicznej metody wielodrenowych implantów śródtkankowych
(APBI-BT) po oszczędzającej chirurgii u chorych na raka piersi (8 lat obserwacji)
przejście na leczenie promieniami pod kontrolą obrazowania (image guided brachytherapy) w
raku szyjki macicy.
Zakład Brachyterapii jest zaangażowany w prace naukowo-badawcze i współpracę
z pozostałymi klinikami i zakładami Centrum Onkologii-Instytutu w Gliwicach.
2012 – kontynuacja zadań badawczych z poprzedniego roku:
Ocena przydatności klasyfikacji wolumetrycznej dla planowania radioterapii raka szyjki
macicy i oceny jej skuteczności.
B. Białas, S. Kellas-Ślęczka, M. Fijałkowski, K. Raczek-Zwierzycka, K. Ślosarek, J.
Bystrzycka, M. Szlag, A. Cholewka, K. Lisowska, D. Ponikiewska, E Stobiecka, M.
Wesołowski, B. Bobek-Billewicz, M. Kaszuba, K. Nowakowski
Opracowanie algorytmu planowania i realizacji brachyterapii metodą APBI-BT po
oszczędzającej chirurgii u chorych na raka piersi.
B. Białas, M. Szlag, M. Dobrut, R. Szumniak, J. Rogozińska-Szczepka, B. Lange, B.
Lukaszczyk-Wideł, T. Rutkowski, S. Kellas-Ślęczka, M. Fijałkowski, J. Bystrzycka, K.
Olejnik
Wartość predykcyjna i prognostyczna obrazowania NMR i PET w planowaniu i dla oceny
skuteczności radiochemioterapii i brachyterapii zaawansowanego raka szyjki macicy.
R. Tarnawski, B. Maciejewski, B. Bobek-Billewicz, A. d’Amico, K. Raczek-Zwierzycka, M.
Gawkowska-Suwińska, S. Owczarek, K. Nowakowski, H. Grzbiela, S. Jędruś, B. Białas, M.
Fijałkowski, J. Rembak-Szynkiewicz
Porównanie skuteczności przyśpieszonej radioterapii i radio-chemioterapii u chorych na raka
regionu głowy i szyi w stopniach zaawansowania III i IVA.
A. Wygoda, K. Składowski, T. Rutkowski, M. Hutnik, B. Pilecki, M. Goleń, W. Przeorek, B.
Lukaszczyk-Wideł, A. Heyda, A. Hajduk, W. Leszczyński, B. Hejduk, B. Bobek-Billewicz,
M. Jarząb, B. Jarząb, B. Maciejewski
Ocena tolerancji i skuteczności niekonwencjonalnych schematów frakcjonowanej radioterapii
chorych na raka gruczołu krokowego.
R. Suwiński, A. Zajusz, K. Behrendt, G. Plewicki, E. Nowicka, M. Gawkowska- Suwińska, B.
Smolska-Ciszewska. M. Giglok, T. Dworzecki, U. Dworzecka, K. Ślosarek, R.Suwiński, B.
Maciejewski
2013-2014 – pracownicy naukowi Zakładu uczestniczyli w czterech zadaniach pozaplanowych oraz
w dwóch ujętych w planie naukowym:
Markery molekularne oraz metody obrazowania funkcjonalnego NMR jako narzędzia dla
racjonalizacji wyboru schematu leczenia raka gruczołu krokowego.
R. Suwiński, K. Behrendt, B. Masłyk, G. Plewicki, M. Giglok, T. Dworzecki, U. Dworzecka,
B. Smolska-Ciszewska, K. Galwas, A. Idasiak, B. Białas, P. Wojcieszek, K. Lisowska, E.
Małusecka, H. Urbańczyk, R. Deja, M. Latos, B. Bobek-Billewicz, B. Maciejewski, M.
Wesołowski, D. Banaś, A. Stanek-Widera, B. Nikiel, R. Lamch, J. Młynarczyk-Liszka, A.
Goraj-Zając, A. Kopeć, D. Lange
132
Zbadanie wartości predykcyjnej i prognostycznej obrazowania NMR i PET w planowaniu i
dla oceny skuteczności radiochemioterapii i brachyterapii zaawansowanego raka szyjki
macicy.
R. Tarnawski, B. Maciejewski, B. Bobek-Billewicz, A. d'Amico, K. Raczek-Zwierzycka, M.
Gawkowska-Suwińska, S. Owczarek, H. Grzbiela, S. Jędruś, A. Wojcieszek, B. Białas, S.
Kellas-Ślęczka, M. Fijałkowski, P. Wojcieszek, B. Bekman, A. Cholewka, Ł. Matulewicz, J.
Rembak-Szynkiewicz, A. Smok-Ragankiewicz, D. Ponikiewska, M. Kraszkiewicz, E. Telka
Efekty działalności naukowo-badawczej w latach 2012-2014:
6 prac opublikowanych w całości,
2 prace przyjęto do druku w 2014,
15 doniesień opublikowanych w streszczeniach zjazdowych, z czego 8 przedstawiono na 6
konferencjach zagranicznych a 7 na 6 konferencjach krajowych.
W zakresie upowszechniania wiedzy stałą pozycją są wykłady na zaproszenie na konferencjach
naukowych, wykłady w ramach kursów organizowanych przez Centrum Medyczne Kształcenia
Podyplomowego oraz staży specjalistycznych a także wykłady popularno-naukowe dla szerokiego
kręgu odbiorców w ramach populacyjnych programów wczesnego wykrywania raka piersi oraz
profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy, przedstawiające aktualne możliwości
terapii onkologicznych, w tym brachyterapii.
W ostatnich trzech latach wygłoszono łącznie 54 wykłady:
13 na konferencjach naukowych,
24 na kursach CMKP,
17 w ramach programów zdrowotnych i profilaktycznych oraz popularno-naukowych.
Zakład Brachyterapii CO-I/O Gliwice był współorganizatorem (wraz ze Śląskim Oddziałem PTO
oraz PTRO) Sympozjum naukowego "30 lat brachyterapii HDR w Polsce", które odbyło się pod
honorowym patronatem prof. dr hab. n. med. Bogusława Maciejewskiego, w dniach 6-7.06.2013 w
Gliwicach. Jako wykładowców zaproszono 11 pracowników Instytutu w Gliwicach w tym 4 z
Zakładu Brachyterapii, 8 osób z krajowych ośrodków onkologicznych (Białystok, Brzozów,
Bydgoszcz, Gdańsk, Łódź, Poznań, Warszawa) oraz 5 z zagranicznych (prof. Josef Hammer z Linzu,
Austria, dr n. med. Cristina Gutierrez z Institut Català d’Oncologia, Barcelona, Hiszpania, prof.
Nicolas Zamboglou z Städtische Kliniken Offenbach, Niemcy, dr n. med. Jacob Christian Lindegaard
z Aarhus University Hospital, Dania, dr n. med. Razvan Galalae z Evangelische Kliniken
Gelsenkirchen, Niemcy oraz Arnold Klont z firmy Nucletron-Elekta). W sympozjum wzięło udział
ponad 100 słuchaczy, w tym kilku z zagranicy.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Sylwia Kellas-Ślęczka, Brygida Białas, Marek Fijałkowski, Piotr Wojcieszek, Marta Szlag,
Agnieszka Cholewka (2012) Radical interstitial HDR brachytherapy in treatment of recurrent
vulvar cancer: a case study. Przegląd Menopauzalny 4(62): 329-333
2. Piotr Wojcieszek, Brygida Białas (2012) Prostate cancer brachytherapy: guidelines overview.
Journal of Contemporary Brachytherapy 4(2): 116-120
3. Sylwia Kellas-Ślęczka, Piotr Wojcieszek, Brygida Białas (2012) Adjuvant vaginal brachytherapy
as a part of management in early endometrial cancer. Journal of Contemporary Brachytherapy
4(4): 247-252
4. Anita Olejek, Iwona Kozak-Darmas, Sylwia Kellas-Ślęczka (2012) Leczenie operacyjne raka
sromu (rozdział książki „Zarys ginekologii onkologicznej” pod redakcją Janiny Markowskiej i
Radosława Mądrego, w języku polskim) Termedia Wydawnictwa Medyczne tom I, część II,
rozdział 3: 441-456
133
5. Agnieszka Cholewka, Marta Szlag, Brygida Białas, Sylwia Kellas-Ślęczka, Krzysztof Ślosarek
(2013) The importance of the implant quality in APBI – Gliwice experience. Dosimetric
evaluation. Journal of Contemporary Brachytherapy 5(4): 227-231
6. Sylwia Kellas-Ślęczka, Brygida Białas, Marta Szlag, Katarzyna Raczek-Zwierzycka, Marek
Fijałkowski (2013) High-dose-rate interstitial brachytherapy for mucinous adenocarcinoma
endocervical-type – a case study. Ginekologia Polska 84(12): 1059-1063
7. Grzegorz Głowacki, Wojciech Majewski, Piotr Wojcieszek, Andrzej Tukiendorf, Dawid Bodusz,
Grzegorz Woźniak, Leszek Miszczyk (2014) Daily image-guidance in prostate cancer
radiotherapy - implications for treatment margins. Neoplasma, przyjęta do druku w lipcu 2014
8. Beata Smolska-Ciszewska, Leszek Miszczyk, Brygida Białas, Marek Fijałkowski, Grzegorz
Plewicki, Marzena Gawkowska-Suwińska, Monika Giglok, Katarzyna Behrendt, Elżbieta
Nowicka, Aleksander Zajusz, Rafał Suwiński (2014) The effectiveness and side effects of
conformal external beam radiotherapy combined with high-dose-rate brachytherapy boost
compared to conformal external beam radiotherapy alone in patients with prostate cancer.
Radiation Oncology, przyjęta do druku 20.11.2014
*Lista nie zawiera publikacji prof. dr hab. n. med. Bogusława Maciejewskiego – kierownika Zakładu
Brachyterapii w roku 2012 i 2013.
134
2.3. Zakład Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej
Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. n med. Barbara Jarząb
Struktura Zakładu:
Oddział Kliniczny Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej
Pododdział Terapii Izotopowej
Pododdział Medycyny Nuklearnej
Pododdział Endokrynologii
Oddział Dzienny Endokrynologii i Medycyny Nuklearnej
Pracownia Planowania Terapii i Obrazowania Molekularnego
Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Genomiki Funkcjonalnej
Pracownicy Zakładu w porządku alfabetycznym i ich funkcje:
Lekarze
lek. Aleksandra Blewąska, lekarz rezydent
dr n med. Tomasz Gawlik, st. asystent
dr n med. Elżbieta Gubała, adiunkt n-b
dr hab. Daria Handkiewicz-Junak, adiunkt n-b, kierownik Pododdziału Medycyny Nuklearnej
dr n med. Kornelia Hasse-Lazar, adiunkt n-b, kierownik Pododdziału Endokrynologii
lek. Magdalena Jędraszyk, lekarz-rezydent
dr n med. Beata Jurecka-Lubieniecka, adiunkt n-b, kierownik Oddziału Dziennego Endokrynologii i
Medycyny Nuklearnej
dr hab. Dariusz Kajdaniuk, starszy asystent
lek. Michał Kalemba, lekarz, doktorant
dr n med. Jolanta Krajewska, asystent n-b
lek. Aleksandra Kropińska, lekarz
dr n med. Aleksandra Król, st. asystent
dr n med. Aleksandra Kukulska, adiunkt n-b
lek. Paulina Lasok, lekarz-rezydent
lek. Aleksandra Ledwon, lekarz
lek. Barbara Michalik, st. asystent
lek. Małgorzata Mielecka-Kincel, starszy asystent
lek. Tomasz Olczyk, st. asystent
lek. Ewa Paliczka-Cieślik, st. asystent
dr n med. Zbigniew Puch, asystent n-b
dr n med. Józef Roskosz, adiunkt n-b, z-ca kierownika Zakładu
dr n med. Tomasz Stęchły, starszy asystent
lek. Sylwia Szpak-Ulczok, asystent n-b, doktorant
lek. Teresa Wojtala, lekarz-rezydent
dr n med. Zbigniew Wygoda, adiunkt n-b
Biolodzy, bioinformatycy i fizycy:
Anna Chorąży, starszy technik analiz medycznych
Renata Cyplińska, starszy technik analiz medycznych
mgr Monika Kowal, biolog
mgr Małgorzata Kowalska, biolog
dr n. med. Dorota Kula, adiunkt n-b
mgr Małgorzata Oczko-Wojciechowska, z-ca kierownika pracowni, asystent n-b, doktorant
mgr Agnieszka Pawlaczek, biolog
dr n. med. Dagmara Rusinek, biolog
mgr Tomasz Tyszkiewicz, biolog
135
mgr Jadwiga Żebracka-Gala, biolog
mgr Anna Kleczko
dr n fiz. Aneta Kluczewska-Gałka, asystent
Stefania Papaj, Inspektor Ochrony Radiologicznej
mgr Katarzyna Szczucka-Borys, fizyk
mgr Justyna Włodarczyk, fizyk-stażysta
mgr Aleksandra Pfeifer, bioinformatyk, doktorant
dr n. med. inż. Michał Świerniak, bioinformatyk
Doktoranci
lek. Sylwia Szpak-Ulczok, asystent n-b, doktorant
lek. Michał Kalemba, lekarz, doktorant
mgr Małgorzata Oczko-Wojciechowska, z-ca kierownika pracowni, asystent n-b, doktorant
mgr inż. Aleksandra Pfeifer, bioinformatyk, doktorant (Pol.Śl)
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat:
Działalność naukowa Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej realizowana
jest w ścisłym związku z zadaniami leczniczymi, jako ośrodka referencyjnego dla diagnostyki (w tym
diagnostyki molekularnej) i leczenia (w tym leczenia celowanego) nowotworów układu
endokrynnego oraz laboratorium wiodącego (core lab) dla analizy profilu ekspresji genów w
nowotworach. Najważniejsze kierunki badawcze mieszczą się w następujących tematach:
1. genomika funkcjonalna nowotworów
2. biologia molekularna raków gruczołów dokrewnych ze szczególnym uwzględnieniem
molekularnych markerów diagnostycznych, prognostycznych i predykcyjnych
3. nowe metody leczenia celowanego nowotworów układu dokrewnego
Ad. 1. Badania genomiczne prowadzone w Pracowni Diagnostyki Molekularnej i Genomiki
Funkcjonalnej maja na celu selekcję sygnatur genowych charakterystycznych dla różnych
nowotworów m. in. raka płaskonabłonkowego regionu głowy i szyi, w którym podjęto badania w
celu poszukiwania sygnatur genowych o znaczeniu rokowniczym z próbek guza utrwalonych w
formalinie. W przypadku potwierdzenia znaczenia czynników molekularnych pozwoli to na
modyfikacje sposobu leczenia.
U chorych na raka piersi prowadzone są badania mające na celu identyfikację, a właściwie
wyselekcjonowanie z istniejących sygnatur, genów powiązanych z odpowiedzią na chemioterapię
neoadjuwantową. Badanie to jest oparte o walidację dużego badania wykonanego technikami
genomiki funkcjonalnej na materiale z prospektywnego badania klinicznego EORTC 10994/BIG 0001 (Bonnefoi i wsp.), dla którego dane genomiczne są publicznie dostępne. Identyfikacja zestawu
genów powiązanych z opornością/wrażliwością na leki cytostatyczne winna prowadzić do stworzenia
przydatnego klinicznie testu predykcyjnego, który pozwoli dobierać leczenie optymalne dla
indywidualnego fenotypu guza i jego podścieliska.
Dla lepszego zrozumienia biologii molekularnej raka brodawkowatego tarczycy (PTC) uzyskano
własny mysi model PTC indukowanego mutacją V600E BRAF w celu analizy profilu ekspresji
genów wyindukowanych raków. Wytypowane sygnatury genowe analizowane są pod kątem szlaków
sygnałowych potencjalnie uruchamianych przez badaną mutację inicjującą. Wyniki analiz profilu
ekspresji genów PTC myszy transgenicznych zostały zestawione z danymi jakimi dysponujemy dla
chorych z PTC celem ich porównania i poszukiwania markerów rokowania w PTC. Uzyskanie
mysiego modelu raka brodawkowatego tarczycy jest punktem wyjścia dla badań nad nowymi
radiofarmaceutykami pozytonowymi umożliwiającymi obrazowanie molekularne raka tarczycy i
innych raków rozwijających się na podłożu tej mutacji.
Prowadzona jest analiza raka tarczycy z wykorzystaniem metody głębokiego sekwencjonowania
(next generation sequencing- NGS) pod kątem nowych alteracji genetycznych, które mogą być
odpowiedzialne za jego rozwój lub agresywny przebieg choroby. Analizy dotyczą obecnie raka
136
brodawkowatego tarczycy oraz raka rdzeniastego tarczycy (MTC). W przypadku ostatniego (MTC)
wykorzystano materiał archiwalny pochodzący z bloczków parafinowych..
Ad 2. Kontynuowano badania germinalnego DNA dla określenia predyspozycji dziedzicznej w raku
rdzeniastym tarczycy (gen RET) oraz w guzach chromochłonnych nadnerczy (geny RET, VHL,
SHB-D). Porównano rozkład mutacji RET w zespołach dziedzicznych, w których pierwszym
objawem był guz chromochłonny i w tych zespołach, w których pierwszym objawem był rak
tarczycy, co pozwoliło na określenie nowych korelacji genotyp/fenotyp. Dalsze badania rozszerzono
o porównania profilu ekspresji miedzy rakiem sporadycznym a dziedzicznym w oparciu o najnowszą
technikę sekwencjonowania całego genomu i zbadanie, jakie istotne wydarzenia molekularne mają
miejsce w sporadycznym raku rdzeniastym, który nie jest inicjowany mutacją RET.
Podjęto również analizę predyspozycji genetycznej do zróżnicowanych raków tarczycy w oparciu o
walidacyjne badanie polimorfizmów SNP wytypowanych na podstawie szerokogenomowej analizy
związku (badanie typu GWAS – genome wide association study) ze szczególnym uwzględnieniem
predyspozycji do zachorowania w wieku dojrzewania. Dodatkowo prowadzone są badania w
kierunku poszukiwania zestawu genów w zróżnicowanym raku tarczycy, wykazujących zmiany
ekspresji w guzie nowotworowym i związanych ze zdolnością guza do tworzenia przerzutów
odległych czyli poszukiwanie sygnatury o negatywnym znaczeniu rokowniczym.
ZMNiEO zaangażowane jest w realizację projektu „Nowe narzędzia diagnostyki molekularnej i
obrazowania w indywidualizowanej terapii raka piersi, tarczycy i gruczołu krokowego” złożonego w
ramach II konkursu strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Profilaktyka i
leczenie chorób cywilizacyjnych” STRATEGMED, który został zakwalifikowany do finansowania.
Celem projektu jest stworzenie narzędzi wspierających decyzje o zakresie leczenia lepiej rokujących
nowotworów piersi, tarczycy, gruczołu krokowego, co może przyczynić się m.in. do redukcji
agresywności postępowania terapeutycznego. Planowane testy molekularne będą oparte o genomikę
guza z uwzględnieniem heterogenności jego utkania. W przypadku raka tarczycy analiza molekularna
oraz badanie USG będą służyć decyzji, czy pacjent wymaga całkowitego wycięcia tarczycy, czy też
leczenia mniej agresywnego. W raku prostaty uzyskane narzędzie pozwoli na ocenę agresywności
guza pod kątem wyjściowego leczenia, a w raku piersi na optymalną klasyfikację molekularnego
podtypu nowotworu, co w połączeniu z aplikacją trójwymiarowej wizualizacji objętości guza
umożliwi opracowanie algorytmu, wspierającego decyzję o zakresie operacji.
Ad. 3. Kontynuowano badania nad leczeniem celowanym nowotworów endokrynnych. W ramach
badania statutowego oceniano czynniki predykcyjne odpowiedzi na leczenie i same efekty leczenia
izotopowego nowotworów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego. Wykazano, że odsetek
odpowiedzi na leczenie wynosi 83%, a mediana czasu do progresji równa jest 50 miesiącom.
Podsumowano powikłania leczenia izotopowego (oceniając uszkodzenie szpiku i nerek) co pomoże
w indywidualnym doborze rodzaju izotopu, jego dawki oraz długości trwania okresów między
podaniami. Za pomocą tomografii komputerowej oceniono również ewolucję morfologiczną zmian
przerzutowych nowotworów neuroendokrynnych pod wpływem leczenia izotopowego.
Prowadzono sponsorowane badania kliniczne nad zastosowaniem inhibitorów kinaz tyrozynowych w
leczeniu zaawansowanego raka rdzeniastego i zróżnicowanego tarczycy opornego na radiojod. Jako
wkład własny w badania kliniczne oceniono objawy toksyczne podczas leczenia inhibitorami kinaz
chorych z rakiem tarczycy. Poza typowymi objawami opisywanymi w piśmiennictwie u około 5%
chorych stwierdzono wysoką leukocytozę, której etiologia wymaga wyjaśnienia. Oceniono nowy
czynnik predykcyjny w zaawansowanym raku rdzeniastym tarczycy jakim jest czas podwojenia
kalcytoniny. Uwzględnienie tego parametru pozwala wybrać odpowiedni moment ponowienia badań
obrazowych i scyntygraficznych (PET-FDG) u chorych z hiperkalcytoninemią bez znanego punktu
wyjścia.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Xing M, Alzahrani AS, Carson KA, Shong YK, Kim TY, Viola D, Elisei R, Bendlová B, Yip
L, Mian C, Vianello F, Tuttle RM, Robenshtok E, Fagin JA, Puxeddu E, Fugazzola L,
Czarniecka A, Jarzab B, O'Neill CJ, Sywak MS, Lam AK, Riesco-Eizaguirre G, Santisteban
137
P, Nakayama H, Clifton-Bligh R, Tallini G, Holt EH, Sýkorová V. Association Between
BRAF V600E Mutation and Recurrence of Papillary Thyroid Cancer. J Clin Oncol. 2014 Oct
20. pii: JCO.2014.56.8253
2. Stokowy T, Wojtaś B, Krajewska J, Stobiecka E, Dralle H, Musholt T, Hauptmann S, Lange
D, Hegedüs L, Jarząb B, Krohn K, Paschke R, Eszlinger M. A two miRNA classifier
differentiates follicular thyroid carcinomas from follicular thyroid adenomas. Mol Cell
Endocrinol. 2014 Sep 25. pii: S0303-7207
3. Di Maro G, Salerno P, Unger K, Orlandella FM, Monaco M, Chiappetta G, Thomas G,
Oczko-Wojciechowska M, Masullo M, Jarzab B, Santoro M, Salvatore G. Anterior gradient
protein 2 promotes survival, migration and invasion of papillary thyroid carcinoma cells. Mol
Cancer. 2014 Jun 30;13(1):160.
4. Krajewska J, Jarzab B. Novel therapies for thyroid cancer. Expert Opin Pharmacother. 2014
Dec;15(18):2641-52
5. Jurecka-Lubieniecka B, Ploski R, Kula D, Szymanski K, Bednarczuk T, Ambroziak U, HasseLazar K, Hyla-Klekot L, Tukiendorf A, Kolosza Z, Jarzab B. Association between
polymorphisms in the TSHR gene and Graves' orbitopathy. PLoS One. 2014 Jul
25;9(7):e102653
6. Wojtas B, Ferraz C, Stokowy T, Hauptmann S, Lange D, Dralle H, Musholt T, Jarzab B,
Paschke R, Eszlinger M. Differential miRNA expression defines migration and reduced
apoptosis in follicular thyroid carcinomas. Mol Cell Endocrinol. 2014 May 5;388(1-2):1-9.
7. Fassnacht M, Terzolo M, Allolio B, Baudin E, Haak H, Berruti A, Welin S, Schade-Brittinger
C, Lacroix A, Jarzab B, prof. dr hab. n med., Sorbye H, Torpy DJ, Stepan V, Schteingart DE,
Arlt W, Kroiss M, Leboulleux S, Sperone P, Sundin A, Hermsen I,Hahner S, Willenberg HS,
Tabarin A, Quinkler M, de la Fouchardière C,Schlumberger M, Mantero F, Weismann D,
Beuschlein F, Gelderblom H, Wilmink H,Sender M, Edgerly M, Kenn W, Fojo T, Müller HH,
Skogseid B; FIRM-ACT Study Group. Collaborators: Haaf M, Johanssen S, Koschker AC,
Laubner K, Sbiera S, Schiemann J, Wortmann S, Haase M, Schott M, Möhlig M, Zopf K,
Reisch N, Betz M, Reincke M ,Isermann B, Bornstein S, Fottner C, Böse A, Petersenn S,
Leitolf H, Klose S, Wolf H, Chougnet C, More J, Nunes ML, Droz JP, Nicolli P, Chabre O,
Clergeot A, Schillo F, Penfornis A, Do Cao C, Goldwasser F, Rodien P, Ferrero A, Perotti P,
Cicala MV, Anna P, della Casa S, Mannelli M, Piccini V, Dercksen MW, Romijn JA,
Ouwerkerk J, DeVries JH, Eriksson B, Janson ET, Granberg D, Öberg K, Ahlman H,
Garkavij M, Wall N, Falkmer U, Hammer G, Olney HJ, Bourdeau I, Bourque L, SzpakUlczok S, lek. med., Jarzab M, dr n med. Holte H, Fosså A, Ploner F, Mansmann U, Schmoll
HJ, Simonsson B, Toscano V. Combination chemotherapy in advanced adrenocortical
carcinoma. N Engl J Med. 2012 Jun 7;366(23):2189-97.
8. Xing M, Alzahrani AS, Carson KA, Viola D, Elisei R, Bendlova B, Yip L, Mian C, Vianello
F, Tuttle RM, Robenshtok E, Fagin JA, Puxeddu E, Fugazzola L, Czarniecka A, Jarzab B,
O'Neill CJ, Sywak MS, Lam AK, Riesco-Eizaguirre G, Santisteban P, Nakayama H, Tufano
RP, Pai SI, Zeiger MA, Westra WH, Clark DP, Clifton-Bligh R, Sidransky D, Ladenson PW,
Sykorova V. Association between BRAF V600E mutation and mortality in patients with
papillary thyroid cancer. JAMA. 2013 Apr 10;309(14):1493-501.
9. Pfeifer A, Wojtas B, Oczko-Wojciechowska M, Kukulska A, Czarniecka A, Eszlinger M,
Musholt T, Stokowy T, Swierniak M, Stobiecka E, Rusinek D, Tyszkiewicz T, Kowal M,
Jarzab M, Hauptmann S, Lange D, Paschke R, Jarzab B. Molecular differential diagnosis of
follicular thyroid carcinoma and adenoma based on gene expression profiling by using
formalin-fixed paraffin-embedded tissues. BMC Med Genomics. 2013 Oct 7;6:38
10. Elisei R, Schlumberger MJ, Müller SP, Schöffski P, Brose MS, Shah MH, Licitra L, Jarzab B,
Medvedev V, Kreissl MC, Niederle B, Cohen EE, Wirth LJ, Ali H, Hessel C, Yaron Y, Ball
D, Nelkin B, Sherman SI. Cabozantinib in progressive medullary thyroid cancer. J Clin
Oncol. 2013 Oct 10;31(29):3639-46
138
2.4. Zakład Planowania Radioterapii i Brachyterapii
Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Krzysztof Ślosarek
Struktura Zakładu:
- Pracownia Technik Konformalnych
- Pracownia Technik Dynamicznych
- Pracownia Technik Obrazowych
- Pracownia Systemów Informatycznych
Pracownicy i ich funkcje:
Dr n. fiz. Aleksandra Grządziel – Z-ca Kierownika, Kierownik Pracowni Technik Dynamicznych
Dr n. med. Joanna Kopczyńska – Kierownik Pracowni Technik Konformalnych
Dr n. med. Leszek Hawrylewicz – Kierownik Pracowni Technik Obrazowych
Dr n. fiz. Barbara Bekman- fizyk
Dr n. med. Marta Szlag- fizyk
Mgr Agnieszka Cholewka- fizyk
Mgr Joanna Janda – technik elektroradiologii
Mgr Marzena Knebel - rejestracja
Mgr Łukasz Dolla- fizyk
Mgr Sylwia Radecka– technik elektroradiologii
Mgr Marcin Matuszewski - fizyk
Mgr Paulina Leszczyńska- fizyk
Mgr Małgorzata Stąpór-Fudzińska- fizyk
Mgr inż. Michał Radwan- fizyk
Mgr Wojciech Leszczyński – technik planujący
Mgr Iwona Brąclik – technik planujący
Mgr Barbara Smolińska – specjalista ds. szkoleń
Mgr Paweł Grządziel- fizyk
Mgr Klaudia Wojtulek - fizyk
Mgr Sylwia Garbaciok– technik elektroradiologii
Mgr Izabela Hajda– technik elektroradiologii
Mgr Karolina Trzaska- fizyk
Mgr Anna Bodusz– technik elektroradiologii
Inż. Roman Rutkowski- informatyk
Inż. Dominika Brzezińska- fizyk
Lic. Leszek Misztal – technik elektroradiologii
Roland Kulik – technik planujący
Katarzyna Biała– technik elektroradiologii
Bogumiła Goniewicz– technik elektroradiologii
Tatiana Wiącek– technik elektroradiologii
Ewa Strukowska- rejestracja, wykonywanie aplikatorów
Iwona Bereza– technik elektroradiologii
Andrzej Biały– technik elektroradiologii
Barbara Eberhardt- technik planujący
Izabela Kapera-Łabądź– technik elektroradiologii
Agnieszka Pruefer– technik elektroradiologii
Ariel Kowalski– technik elektroradiologii
Iwona Fleischer– technik elektroradiologii
Katarzyna Kopia- pielęgniarka
Agnieszka Głowacka– technik elektroradiologii
Aleksandra Fick– technik elektroradiologii
139
Magdalena Jagoda– technik elektroradiologii
Patrycja Bezrąk– technik elektroradiologii
Patrycja Nowak– technik elektroradiologii
Małgorzata Czolka- sekretarka
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat:
Zakład Planowania Radioterapii i Brachyterapiii jest jednostką usługową, która przygotowuje
chorych do terapii, działającą na rzecz Zakładów i Klinik, które leczą pacjentów promieniowaniem
jonizującym. Podstawowym zakresem działania Zakładu Planowania Radioterapii i Brachyterapii
(ZPRiB) jest przygotowanie chorych do radioterapii. ZPRiB składa się z czterech pracowni: Technik
Konformalnych, Technik Dynamicznych, Technik Obrazowych i Informatycznej, w których pracuje
ponad czterdziestu pracowników: fizycy medyczni, informatyk oraz technicy elektroradiologii.
Przygotowanie chorego do radioterapii polega na wykonaniu szeregu procedur: systemu stabilizacji
chorego w czasie zabiegu terapeutycznego, badania tomografią komputerową, rezonansem
magnetycznym oraz tomografią pozytronową. Następnie na podstawie badań obrazowych,
zdefiniowanie w programie komputerowym, obrysów struktur anatomicznych oraz zmian
nowotworowych (nienowotworowych), które maja być leczone promieniowaniem jonizującym.
Kolejnymi etapami jest obliczenie rozkładów dawek promieniowania jonizującego, weryfikacja
warunków napromieniania oraz transfer wszystkich danych terapeutycznych do liniowego
przyspieszacza elektronów. Pracownicy ZPRiB biorą również czynny udział w procesie leczenia
chorych napromienianych technikami radiochirurgi, z bramkowaniem oddechowym, brachyterapią w
czasie rzeczywistym, napromienianiem całego ciała. Są odpowiedzialni za przygotowanie
harmonogramu leczenia pacjentów promieniowaniem jonizującym, co pozwala na efektywne
wykorzystanie sprzętu i personelu. System informatyczny zarządzający ruchem chorych radioterapii,
obrazowania oraz napromieniania jest weryfikowany i zarządzany przez pracowników ZPRiB.
Zakład zajmuje się również opracowywaniem i wprowadzaniem do praktyki klinicznej nowych
technik napromieniania. W 2001 roku została wprowadzona do praktyki klinicznej dynamiczna
technika napromieniania (IMRT) oraz radiochirurgia z zastosowaniem mikrokolimatora
wielolistkowego. W kolejnym roku - radiochirurgia z dynamiczną zmianą wiązki promieniowania
(IMRS). W 2007 technika napromieniania z bramkowaniem oddechowym (gating) oraz obrazową
weryfikacją napromieniania (IGRT) z zastosowaniem techniki tomoterapii stożkowej (CB/CT) i zdjęć
ortowoltowych. W 2009 wprowadzono do praktyki klinicznej technikę dynamicznej zmiany kształtu
pola napromieniania połączoną ze zmienną prędkością obrotu ramienia akceleratora (RapidArc) oraz
zmianą mocy generowanej dawki.
W 2011 roku opracowano zasady planowania TMI (Total Morrow Irradiation) oraz jej dozymetrię
(Tomotherapy i VMAT).
Techniki te, w sposób istotny wprowadzają ochronę zdrowych tkanek z równoczesnym
zapewnieniem dawki terapeutycznej w obszarze guza nowotworowego. Pracownicy ZPRiB są
również autorami oprogramowania wspomagającego planowanie (porównywanie rozkładów dawek –
RPI), realizację (weryfikacja rozkładów dawek w technice RapidArc), weryfikację w czasie
rzeczywistym prowadzonej terapii w technikach dynamicznych (autorskie oprogramowanie) i
kontrolę radioterapii (elektroniczne karty napromieniania). Zakład PRiB prowadzi działalność
szkoleniową, organizując kilka razy w czasie roku, szkolenia dla fizyków medycznych i lekarzy
radioterapeutów z zakresu planowania leczenia. Pracownicy Zakładu biorą czynny udział w
sympozjach i zjazdach związanych z fizyką medyczną i radioterapią. ZPRiB jest współorganizatorem
cyklicznych Międzynarodowych Sympozjów z Fizyki Medycznej, organizowanych wspólnie z
Zakładem Fizyki Medycznej – Instytutu Fizyki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Główne kierunki badań naukowych związane są z weryfikacją obliczeń rozkładu dawki, realizacją
napromieniania, w szczególności technik dynamicznych oraz modelowaniem matematycznym
rozkładów dawek i ich oceny.
140
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. K. Ślosarek, Weryfikacja realizacji technik dynamicznych w radioterapii, Inżynier i Fizyk
Medyczny, 2013, 5/2013, vol. 2, 243 – 252
2. A.Cholewka, M. Szlag, B. Białas, S. Kellas-Ślęczka, K. Ślosarek, The importance of the
implant quality in APBI – Gliwice experience. Dosimetric evaluation, Journal of
Contemporary Brachytherapy, 2013, volume5, number 4
3. S. Kellas-Ślęczka, B. Białas, M. Szlag, K. Raczek-Zwierzycka, M. Fijałkowski, High-doserate interstitial brachytherapy for mucinous adenocarcinoma endocervical-type – a case
study. Ginekologia Polska 2013, 84(12),1059-1063
4. K. Ślosarek, A. Grządziel, W.Osewski, Ł. Dolla, B. Bekman, B.
Petrovic, Beam rate
influence on dose distribution and fluence map in IMRT dynamic technique, Reports of
practical oncology and Radiotherapy, 2012, 17: 97 – 103;
5. W. Leszczyński, K. Ślosarek, M. Szlag, Comparison of dose distribution in IMRT and
RapidArc technique in prostate radiotherapy, Reports of Practical Oncology and
Radiotherapy, 2012; 17(6) : 347-351
6. Giebel S, Slosarek K, Miszczyk L, Moukhtari L, Ciceri F, Esteve J, Gorin NC, Labopin M,
Nagler A, Schmid C, Mohty M., Extreme Heterogeneity of Myeloablative Total Body
Irradiation Techniques In Clinical Practice. A Survey of Acute Leukemia Working Party of
the European Group for Blood and Marrow Transplantation, Cancer 2014 Cancer, Sept 1,
2760 - 2765.
7. M. Majerska, Konopacka M., Rogolinski J, Slosarek K, Antioxidant activity and protective
effects against oxidative damage of human cells induced by X-radiation of phenolic
glycosides isolated from pepper fruits Capsicum annuum L, Food Chemistry 168, 546 – 553,
Epub 2014 Jul 12.
8. K. Ślosarek, M. Konopacka, J. Rogoliński, A. Sochanik, Effect of dose-rate and irradiation
geometry on the biological response of normal cells and cancer cells under radiotherapeutic
conditions, Mutation Research Genetic toxicology and enviromental mutagenesis, 2014, 773;
14-22;
9. W. Osewski, K. Ślosarek, Dose distribution transfer from CyberKnife to Varian treatment
planning system, Journal of Physics: Conference Series 489, 2014,
10. W. Osewski, Ł. Dolla, M. Radwan, M. Szlag, R.Rutkowski, B. Smolińska, K. Ślosarek,
Clinical examples of 3D dose distribution reconstruction, based on the actual MLC leaves
movement, for dynamic treatment techniques, Reports of Practical Oncology and
Radiotherapy, vol.19, nr 6, 11/12 2014, 420-427
141
2.5. Zakład Fizyki Medycznej
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Maria Sokół
Struktura Zakładu:
- Pracownia Dozymetrii i Kontroli Jakości w Radioterapii i Rentgenodiagnostyce
- Pracownia Biofizyki
Pracownicy i ich funkcje:
prof. dr hab. Maria Sokół (etat naukowy) – Kierownik Pracowni Biofizyki
dr n. fiz. Andrzej Orlef (etat naukowy) – Kierownik Pracowni Dozymetrii i Kontroli Jakości
w Radioterapii i Rentgenodiagnostyce
mgr Adam Bekman – st. specjalista
dr n. fiz. Łukasz Boguszewicz (etat naukowy) - asystent
mgr Anna Cichoń – chemik
mgr inż. Mateusz Ciszek - biotechnolog
Barbara Donat - referent
Marek Grabarczyk – st. technik elektroradiologii
mgr inż. Michalina Gramatyka - biotechnolog
dr hab. Marek Jurkowski – st. specjalista
mgr Marek Kijonka - fizyk
mgr Zbigniew Maniakowski – asystent naukowo – badawczy (etat naukowy)
Mirosław Matkowski – technik elektroradiologii
dr n fiz. Beata Niewiadomska – st. specjalista
mgr inż. Joanna Prażmowska - fizyk
mgr Agnieszka Skorupa - fizyk
dr n. fiz. Marek Szewczuk – st. specjalista
mgr inż. Aneta Wajda - fizyk
mgr inż. Bożena Woźniak - st. specjalista
mgr Aleksandra Woźnica - fizyk
Doktoranci:
mgr Anna Cichoń – chemik
mgr Agnieszka Skorupa - fizyk
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat:
PRACOWNIA DOZYMETRII I KONTROLII JAKOŚCI W RADIOTERAPII
I RENTGENODIAGNOSTYCE
Pracownia Dozymetrii zajmuje się przede wszystkim zagadnieniami związanymi z wykorzystaniem
promieniowania jonizującego w diagnostyce i terapii nowotworów. Pracownia wspomaga inne
zakłady naszego Instytutu, takie jak:
Zakład Radioterapii,
Zakład Brachyterapii,
Zakład Radiodiagnostyki.
Efektem wsparcia jest najwyższa jakość procedur stosowanych w tych zakładach, zgodna ze
standardami obowiązującymi w Unii Europejskiej. Szczególną uwagę poświęca się radioterapii.
Pomiary parametrów wiązek promieniowania wykonywane przez fizyków są podstawą działania
systemów planowania radioterapii. Stałej kontroli podlegają aparaty terapeutyczne, nadzorowane pod
względem parametrów mechanicznych, jak i jakości wiązki promieniowania. Pracownia Dozymetrii
prowadzi także pomiary weryfikacyjne planów leczenia. Ostatecznym testem poprawności
funkcjonowania całego procesu radioterapii jest prowadzona przez fizyków weryfikacja wartości
dawki podanej w trakcie leczenia, czyli tzw. dozymetria in vivo. Dzięki działalności fizyków
Pracowni Dozymetrii wprowadzane zostały nowe techniki leczenia i diagnostyki. Szczególne miejsce
zajmują techniki: radioterapii śródoperacyjnej, napromienienia całego ciała (TBI) przed
142
przeszczepem szpiku oraz napromieniania elektronami całej skóry (TSEI). Ponadto fizycy nadzorują
pracę najnowocześniejszego aparatu do tomoterapii w Polsce - TomoTherapy HD oraz aparatu
CyberKnife. Zadaniem pracowników Pracowni Dozymetrii jest utrzymywanie parametrów
fizycznych tych unikalnych aparatów na najwyższym poziomie podczas szeroko zakrojonych testów
eksploatacyjnych. Do obowiązków fizyków należy także dozymetryczna weryfikacja każdego planu
leczenia, który realizowany ma być na tych aparatach.
Zespół zajmuje się też kontrolą jakości obrazowania aparatów mammograficznych i innych aparatów
rentgenowskich. Swoje doświadczenie w tym względzie wykorzystuje prowadząc kontrolę jakości
mammografii w ogólnopolskim programie przesiewowym wykrywania raka piersi.
PRACOWNIA BIOFIZYKI
Fizycy pracujący w Pracowni Biofizyki zajmują się rozwijaniem metod wspomagających
diagnostykę medyczną w chorobach nowotworowych. Metody te oparte są na spektroskopii NMR in
vitro oraz in vivo i wykorzystują narzędzia metabolomiczne.
Główne kierunki badawcze to:
Zastosowanie metod 1H NMR, 1H HR-MAS i HR-MRI w metabolomicznej detekcji molekularnych
śladów procesów nowotworowych i w monitorowaniu terapii.
Zastosowanie spektroskopii 1H MRS in vivo do oceny charakteru i stopnia zaawansowania guzów
wewnątrzczaszkowych oraz do detekcji wczesnych odczynów popromiennych.
Zastosowanie metod multiwariacyjnych (takich jak na przykład PCA, PLS-DA, sieci neuronowe) w
analizie zbiorów danych medycznych, pod kątem stworzenia platformy cyfrowej wspomagającej
diagnostykę.
Spis najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
• Gawkowska-Suwińska M, Blamek S, Heyda A, Boguszewicz Ł, Cichoń A, Zarudzki Ł,
Nowicka E, Behrendt K, Smolska-Ciszewska B, Plewicki G, Zajusz A, Tarnawski R.
Tolerability And Toxicity Of Prophylactic Cranial Irradiation In Patients With Non-Small
Cell Lung Cancer - Results Of A Phase II Study (With Estimation Of Hematological Toxicity,
Pituitary Function And Magnetic Resonance Spectra Changes). Rep Pract Oncol Radiother.
2014 17;19(6):361-8.
• Skorupa A, Wicher M, Banasik T, Jamroz E, Paprocka J, Kiełtyka A, Sokół M, Konopka M.
Four-And-One-Half Years' Experience In Monitoring Of Reproducibility Of An MR
Spectroscopy System-Application Of In Vitro Results To Interpretation Of In Vivo Data. J
Appl Clin Med Phys. 2014;15(3):4754.
• Barbara Bobek-Billewicz, Gabriela Stasik-Pres, Anna Hebda, Krzysztof Majchrzak, Wojciech
Kaspera, Marek Jurkowski; Anaplastic transformation of low-grade gliomas (WHO II) on
magnetic resonance imaging; Folia Neuropathologica 2014; 52/2; 128-140.
• Barbara Bobek-Billewicz, Andrzej Orlef, Dorota Jaśkiewicz, Joanna Gibińska, Jerzy
Kuźnicki, Krzysztof Lewandowski. Radiografia, mammografia rtg, diagnostyczne. Dziennik
Urzędowy Ministra Zdrowia. 31 grudnia 2014. Poz.85. 736-740.
• Barbara Bobek-Billewicz, Andrzej Orlef, Dorota Jaśkiewicz, Joanna Gibińska, Jerzy
Kuźnicki, Krzysztof Lewandowski. Radiografia, mammografia rtg, przesiewowe. Dziennik
Urzędowy Ministra Zdrowia. 31 grudnia 2014. Poz.85. 740-744.
• Barbara Bobek-Billewicz, Andrzej Orlef, Dorota Jaśkiewicz, Joanna Gibińska, Jerzy
Kuźnicki, Krzysztof Lewandowski. Galaktografia. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia. 31
grudnia 2014. Poz.85. 736-740.
• Skorupa A, Jamroz E, Paprocka J, Sokół M, Wicher M, Kiełtyka A. Bridging the gap between
metabolic profile determination and visualization in neurometabolic disorders: a multivariate
analysis of proton magnetic resonance in vivo spectra. Journal of Chemometrics, 2013;27(34):76–90.
143
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Rembak-Szynkiewicz J, Bobek-Billewicz B, Sokół M, Jurkowski MK Current methods of
focal liver lesion diagnosis Polish Annals of Medicine 2013;20 (2):141-148.
Matulewicz L, Cichoń A, Sokół M, Przybyszewski W, Głowala-Kosińska M, Gibas M. High
resolution proton nuclear magnetic resonance (1H NMR) spectroscopy of surviving C6
glioma cells after X-ray irradiation. Folia Neuropathol. 2013;51(1):33-43.
Jamroz E, Paprocka J, Sokół M, Popowska E, Ciara E. CASE REPORT Magnetic resonance
spectroscopy and molecular studies in ornithine transcarbamylase deficiency novel mutation
c. 802A> G in exon 8 (p. Met268Val). Neurologia i neurochirurgia polska, 2013;47(3):283289.
K. Polaczek-Grelik, P. Gandor, A. Orlef ”Neutron Field Outside the Room of Linear Medical
Accelerator”. IFMBE Proceedings, 2013, 38, pp 139–141
Ewa Fabiszewska / Iwona Grabska / Katarzyna Pasicz / Paweł Kukołowicz / Dominika
Oborska-Kumaszyńska / Andrzej Orlef / Sylwia Zielińska-Dąbrowska. Testy specjalistyczne
w mammografii z detektorem filmowym. Polish Journal of Medical Physics and Engineering.
2013;19(1):35-83.
Witold Skrzyński / Wioletta Ślusarczyk-Kacprzyk/ Paweł Kukołowicz/ Dominika OborskaKumaszyńska/ Andrzej Orlef / Sylwia Zielińska-Dąbrowska Testy specjalistyczne monitorów
stosowanych do prezentacji obrazów medycznych. Polish Journal of Medical Physics and
Engineering. 2013;19(1):15-33
Andrzej Orlef. Mammografia coraz lepsza. Medinfo. Nr 7/2013: 39-41.
Witold Skrzyński / Wioletta Ślusarczyk-Kacprzyk/ Paweł Kukołowicz/ Dominika OborskaKumaszyńska/ Andrzej Orlef / Sylwia Zielińska-Dąbrowska Testy podstawowe monitorów
stosowanych do prezentacji obrazów medycznych. Polish Journal of Medical Physics and
Engineering. 2013;19(1):1-14
Konefał A, Orlef A, Łaciak M, Ciba A, Szewczuk M. Thermal and resonance neutrons
generated by various electron and x-ray therapeutic beams from medical linacs installed in
polish oncological centers. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy. 2012;17:339-346
144
2.6. Zakład Anestezjologii i Instensywnej Terapii
Kierownik Zakładu: Dr n. med. Krzysztof Olejnik
Pracownicy Zakładu:
Lekarz Wanda Woźniakowska -zastępca kierownika- specjalista anestezjologii i intensywnej terapii
Lekarz Elżbieta Basek - specjalista anestezjologii i IT.
Dr n.med. Elżbieta Wojarska – Tręda - specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Anna Kozakiewicz - specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Gabriela Poręba - specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Iwona Musioł - specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Bogdan Drzyzga - specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Aleksandra Lasota
Lekarz Anna Sokolnicka
Lekarz Zofia Turyk – Swaryczewska
Lekarz Maria Laskowska specjalista anestezjologii i IT
Lekarz Ewa Śliwka specjalista anestezjologii i IT
specjalista chirurgii ogólnej
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat
1.Analiza postępowania anestezjologicznego u chorych z chorobą nowotworową poddawanych
radioterapii, propozycje standardów bezpiecznego znieczulenia.
Rozwój radioterapii spowodował iż konieczne stało się znieczulenie chorego tak, aby dane
postępowanie terapeutyczne mogło być wykonane. Głębokiej sedacji wymagają małe dzieci w
trakcie kolejnych zabiegów napromieniana głowy lub całego ciała czy też do zaplanowania tego
leczenia. Do prowadzenia znieczulenia w warunkach bunkrów…. niezbędny jest dokładny monitoring
wybranych parametrów życiowych oraz wyraźny obraz z pomieszczenia widoczne w sterowni.
Przeprowadzona została wieloośrodkowa próba standaryzacji postępowania anestezjologicznego
sedacji dzieci w warunkach szczególnych.
Podobna analiza postępowania anestezjologicznego, w tym wymagań sprzętowych, dotyczy
śródoperacyjnej radioterapii (IORT) w zabiegach BCT oraz brachyterapii HDR gruczołu krokowego.
Zabiegi IORT wykonywane są u pacjentek znieczulanych ogólnie z zapewnieniem drożności dróg
oddechowych i wymagają pełnego wyposażenia stanowiska do znieczulenia oraz standardowego
monitorowania.
W przypadku BT gruczołu krokowego opracowano model postępowania dotyczący kwalifikacji i
rodzaju znieczulenia wykonywanego u chorych zakwalifikowanych do zabiegu brachyterapii
2.Reakcja stresowa organizmu podczas zabiegów dolnego odcinka przewodu pokarmowego –
porównanie dwóch rodzajów znieczulenia.
Prowadzone jest badanie, w którym analizowane są wybrane parametry hemodynamiczne,
gospodarki wodno-elektrolitowej oraz hormonalnej w okresie okołooperacyjnym, u chorych
poddanych zabiegom przedniej resekcji odbytnicy. Celem zadania jest porównanie odpowiedzi
stresowej organizmu na uraz operacyjny, podczas zabiegów wykonywanych w znieczuleniu
całkowicie dożylnym z użyciem propofolu (TIVA) w znieczuleniu wziewnym sewofluranem
(VIMA).
Ocenę wielkości reakcji stresowej przeprowadzić można oznaczając stężenie wybranych hormonów
tj. adrenaliny, noradrenaliny oraz kortyzolu, a także – jak się wydaje – za pomocą dodatkowych
urządzeń automatycznie monitorujących akcję serca, ciśnienie tętnicze krwi oraz analizujących ciągły
zapis elektroencefalograficzny.
145
Zmniejszenie odpowiedzi stresowej na zabieg operacyjny i uraz w dużym stopniu uwarunkowane jest
optymalnym znieczuleniem. Nadmierna reakcja na uraz operacyjny może prowadzić do groźnych
powikłań z wystąpieniem zespołu niewydolności wielonarządowej włącznie. Zmniejszenie stresu
operacyjnego może być kluczowe dla procesu gojenia i skrócenia hospitalizacji, a zatem i
zmniejszenia kosztów hospitalizacji.
Pracownicy Zakładu Anestezjologii współpracują ze wszystkimi Klinikami Instytutu.
Podczas codziennej pracy szczególnie blisko z Kliniką Chirurgii Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej
przy wykonanych 3000 zabiegów rocznie.
146
2.7. Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej
Kierownik Zakładu/Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Barbara Bobek-Billewicz
Struktura Zakładu/Kliniki:
- Pracownia Tomografii Komputerowej
- Pracownia Rezonansu Magnetycznego
- Pracownia Mammografii i Wczesnej Diagnostyki Obrazowej Nowotworów
- Mobilna Pracownia Mammografii
- Pracownia Radiodiagnostyki i Ultrasonografii
Pracownicy i ich funkcje:
Nazwisko
Lekarze
Adamiak
prof. dr hab. Bobek-Billewicz
Imię
Stanowisko
Dagmara
Barbara
Bednarek
Boba, dr med
Eksner
Gola
Michał
Marek
Bartosz
Michał
Hejduk
Beata
Hliniak
Jan
Jędrzejewska
Kadela
Kansy
Maja
Alicja
Krzysztof
Kaszuba
Małgorzata
Kiełtyka
Kniewska-Jarząbek
Kołtun
Aleksandra
Katarzyna
Urszula
Komarów
Majchrzak, prof. dr hab.
Miszalski-Jamka
Nikodemowicz
Rembak-Szynkiewicz,
dr med.
Wacław
Henryk
Karol
Barbara
St. Asystent
Kierownik ZRiDO
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
St. Asystent
St. Asystent
Lekarz
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Lekarz
Lekarz
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Lekarz
Lekarz-rezydent
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Konsultant
Lekarz
Lekarz
Sczasny
Stasik-Pres
Szustaczyńska
Szymik
Joanna
Gabriela
Magdalena
Monika
Zarudzki
Technicy
Łukasz
Justyna
Asystent
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
Lekarz-rezydent
Lekarz-rezydent
Lekarz
Umowa o udzielanie świadczeń
zdrowotnych
147
Bednarczuk
Bokłak
Cieluch
Dziub
Franica
Gora
Jaśkiewicz
Koj
Sulin
Litner
Malczak
Malczak
Molińska
Moliński
Obarzanowski
Pańczyszyn
Pawlik
Stach
Zich - Pera
Pielęgniarki
Chrośnik
Dyla
Mońka
Pieczara
Strielnikowa
Szatkowska
Inżynier/Fizyk
Pach
Hebda
Król
Wawrzyniak
Ulrych
Sekretarki
Draba
Frankowska
Grochowalska
Kotas
Kowalczyk
Kubik
Machynia
Musioł
Niemyjska
Prokopiuk
Rybarczyk
Rzepka
Szałek
Szoć
Pomoce techniczne
Mielczarek
Subotowicz
Anna
Wojciech
Mirella
Tomasz
Bożena
Agnieszka
Dorota
Sabina
Magdalena
Małgorzata
Joanna
Rafał
Małgorzata
Bogdan
Grzegorz
Aleksandra
Iwona
Małgorzata
Joanna
Technik
Specj. elektoradiologii
St. Technik
Technik
St. Technik
Technik
Kier. Zespołu Techników
Technik
Technik
Technik
Technik
Technik
St. Technik
St. Technik
St. Technik
St. Technik
Specj. elektoradiologii
St. Technik
St. Technik
Beata
Alicja
Joanna
Teresa
Natalia
Anna
St. pielęgniarka
Pielęgniarka oddziałowa
St. pielęgniarka
St. pielęgniarka
St. pielęgniarka
St. pielęgniarka
Mirosław
Anna
Anita
Paweł
Paweł
Specj. Informatyk
Fizyk
Fizyk-stażysta
Fizyk-stażysta
Administrator ds. RIS/PACS
Anna
Elżbieta
Mariola
Agnieszka
Anna
Oliwia
Agnieszka
Sylwia
Jolanta
Gabriela
Katarzyna
Magdalena
Justyna
Ewa
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Rejestratorka
Rejestratorka
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Rejestratorka
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Sekretarka medyczna
Iwona
Bożena
Pomoc techniczna
Pomoc techniczna
148
Pianka
Zwiorek
Bernadeta
Bożena
Pomoc techniczna
Pomoc techniczna
Doktoranci
1. Beata Hejduk
2. Bartosz Eksner
3. Alicja Dyla
Opis działalności Kliniki/Zakładu
I. Główne kierunki badań naukowych i prac rozwojowych
1. Diagnostyka raka piersi:
a) mammografia MR
a-1) mammografia MR jako badanie profilaktyczne u kobiet z mutacją BRCA1
i BRCA2
a-2) wartość dyfuzji MR w diagnostyce różnicowej zmian łagodnych i złośliwych
a-3) wartość spektroskopii MR (1HMRS) w diagnostyce różnicowej zmian
łagodnych i złośliwych piersi
a-4) ocena odpowiedzi na leczenie u chorych na raka piersi z wykorzystaniem
obrazowania dyfuzji oraz kontrastowego badania dynamicznego MR
2. Neuroonkologia:
a) zmiany metaboliczne oceniane za pomocą protonowej spektroskopii MR (1HRMS)
w guzach mózgu i tkance nerwowej w czasie i po radioterapii,
b) przydatność perfuzji i dyfuzji MR w ocenie odpowiedzi na leczenie pierwotnych
i wtórnych guzów mózgu leczonych za pomocą radioterapii,
c) mapowanie kory mózgowej i dróg istoty białej u chorych z guzami mózgu przed zabiegiem
neurochirurgicznym i/lub radioneurochirurgicznym
d) czynniki prognostyczne w badaniu MR glejaków WHO II.
3. Rak prostaty:
a) wartość zaawansowanych technik MR (DWI, MRS, badania dynamiczne)
w rozpoznawaniu raka prostaty i wznowy po leczeniu.
4. Whole Body MR w określeniu stopnia zaawansowania nowotworów złośliwych.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. K.Majchrzak, W.Kaspera, B.Bobek-Billewicz, A.Hebda, G.Stasik-Pres, H.Majchrzak, Ładziński
P., The assessment of prognostic factors in surgical treatment of low-grade gliomas: A
prospective study. Clinical Neurology and Neurosurgery, 114(2012):1135-1144
2. W.Kaspera, K.Majchrzak, B.Bobek-Billewicz, A.Hebda, G.Stasik-Pres, H.Majchrzak,
P.Ładziński, A.Machowska-Majchrzak, Reoperations of patients with low-grade gliomas in
eloquent or near eloquent brain areas, 2013, Neurologia i Neurochirurgia Polska, 47 (2), 116-125,
3. K.Majchrzak W.Kaspera, J.Szymaś, B.Bobek-Billewicz, A.Hebda, H.Majchrzak, Markers of
angiogenesis (CD31, CD34, rCBV) and their prognostic value in low grade gliomas, 2013,
Neurologia i Neurochirurgia Polska, 47 (4), 325-331,
4. M.Tymowski, K.Majchrzak, B.Bobek-Billewicz, P.Ładziński, H.Majchrzak, The use of
functional magnetic resonance imaging in reducing a risk of postoperative neurological deficits in
the patients with brain tumour, 2013, Neurologia i Neurochirurgia Polska, 47 (6), 547-554,
149
5. M.Bolanowski, T.Bednarczuk, B.Bobek-Billewicz, D.Hankiewicz-Junak, A.Jeziorski,
E.Nowakowska-Duława, K.Steinhof-Radwańska, W.Zajęcki, A.Zemczak, B.Kos-Kudła,
Neuroendocrine neoplasms of the small intestine and the appendix – management guidelines
(recommended by the Polish Network of Neuroendocrine Tumours), 2013, Endokrynologia
Polska, 6(64), 480-493
6. B.Bobek-Billewicz, G.Stasik-Pres, A.Hebda, K.Majchrzak, W.Kaspera, M.Jurkowski. Anaplastic
transformation of low-grade gliomas (WHO II) on magnetic resonance imaging, Folia
Neuropathologica 2014; 52 (2): 128-140.
7. Tylki-Szymanska A, Jurkiewicz E, Zakharova EY, Bobek-Billewicz B. Leukoencephalopathy
with brain stem and spinal cord involvement and lactate elevation: high outcome variation
between two siblings. Neuropediatrics, 2014, 45(3):188-191.
8. Król A, Koehler A, Nowak M, Paliczka-Cieślik E, Krajewska J, Kalemba M, JureckaLubieniecka B, Hasse-Lazar K, Michalik B, Szpak-Ulczok S, Zarudzki Ł, Roskosz J, Jarząb B.
Radioactive iodine (RAI) treatment of hyperthyroidism is safe in patients with Graves'
orbitopathy--a prospective study. Endokrynologia Polska,2014;65(1):40-5.
9. Rutkowski TW, Maciejewski B, Kołosza Z, Wygoda A, Składowski K, Hejduk B, Rutkowski R.
The effect of tumor volume on radiotherapy outcome and correlation with other prognostic
factors in patients with T2 supraglottic cancer. Contemp Oncol (Pozn). 2014;18(6):429-35.
10. Kaspera W, Ładziński P, Larysz P, Hebda A, Ptaszkiewicz K, Kopera M, Larysz D.
Morphological, hemodynamic, and clinical independent risk factors for anterior communicating
artery aneurysms. Stroke, 2014 Oct; 45(10): 2906-11. doi:10.1161/STROKEAHA.114.006055.
Epub 2014 Aug 28.
150
2.8. Zakład Patologii Nowotworów
Kierownik Zakładu: prof. dr hab.n.med Dariusz Lange
Struktura Zakładu Patologii Nowotworów :
Pracownia Histopatologii
Pracownia Cytologii
Pracownia Immunohistochemii
Pracownia Cytometrii Przepływowej
Pracownia Patologii Molekularnej
Prosektorium
Pracownicy Zakładu Patologii Nowotworów:
Specjaliści patomorfolodzy
dr n.med. Mirosław Śnietura – Zastępca Kierownika Zakładu
dr n. med. Anna Smok-Ragankiewicz
dr n. med. Ewa Zembala-Nożyńska
dr n. med. Ewa Chmielik
dr n.med. Magdalena Jaworska
dr n med. Agata Stanek-Widera
lek.med. Anita Strączyńska-Niemiec
lek.med. Ewa Stobiecka
lek.med. Dorota Ponikiewska
lek.med. Bogna Szcześniak-Kłusek
lek.med. Dorota Ławniczak-Cielińska
lek.med. Marcin Wesołowski
lek.med. Dagna Banaś
Patomorfolodzy
lek.med. Krystyna Wołoszyńska
Lekarze w trakcie specjalizacji
dr n.med Mykola Chekan
lek.med. Elżbieta Wawrzynek
lek.med. Sławomir Pakuło
lek.med. Magdalena Biskup-Frużyńska
lek.med. Tomasz Kącik
lek.med. Magdalena Śmieszek
lek.med. Maciej Środa
Pracownia Cytologii
starszy technik anal.med. Karina Szołtysek
starszy technik anal.med. Joanna Sikora
starszy technik anal.med. Hanna Białecka
technik anal.med. Beata Machulik
technik anal.med. Barbara Wilczek
technik anal.med. Katarzyna Malec
technik anal.med. Bożena Kijonka
Pracownia Immunohistochemii
dr n.med. Barbara Nikiel
mgr Joanna Młynarczyk- Liszka
mgr Aleksandra Goraj-Zając
mgr inż. Agnieszka Kopeć
151
starszy technik anal. med. Marta Wolańska
technik anal. med. Agnieszka Nowak
Pracownia Histopatologii
starszy technik anal.med Grażyna Sztuka - Kierownik Zespołu Techników
mgr Izabela Tajster
mgr Katarzyna Żórawska-Kulig
starszy technik anal.med Barbara Bocek
technik anal.med. Magdalena Ossolińska
technik anal.med. Justyna Kozłowska
technik anal.med. Aneta Makowska
Pracownia Cytometrii Przepływowej
lek.med. Andrzej Czuba
mgr Monika Białas
Pracownia Patologii Molekularnej
dr n. med. Mirosław Śnietura
mgr Wojciech Pigłowski
mgr Roman Lamch
Prosektorium
starszy Laborant Sekcyjny Jacek Szymański
Pomoce laboratoryjne
Edyta Wronkowska
Agnieszka Kostecka
Urszula Michalik
Maria Kluska
Doktoranci
mgr Wojciech Pigłowski - otwarcie przewodu doktorskiego 03.2007 r.
lek.med. Andrzej Czuba - otwarcie przewodu doktorskiego 06.2014 r.
Opis działalności Zakładu w 2014 r
Działalność diagnostyczna
Zakład Patologii Nowotworów Centrum Onkologii w Gliwicach to jeden z najnowocześniejszych,
najlepiej wyposażonych zakładów patomorfologii w Europie.
Oferta wykonywanych badań jest na bieżąco rozszerzana wraz z postępem w tej dziedzinie
medycyny. Nasi diagności uczestniczą we wszystkich najważniejszych światowych kongresach i
zjazdach patologów oraz biorą aktywny udział w seminariach i kursach prowadzonych przez
autorytety światowej patomorfologii.
Zakład Patologii Nowotworów od czasu powstania tj. od roku 1947 wykonuje badania cytologii
ginekologicznej. Jako jedni z pierwszych w Polsce wprowadziliśmy ocenę preparatów według
systemu Bethesda.
Kolekcjonujemy materiał biologiczny do badań genetycznych (mutacje BRAFF oznaczane
powszechnie w rakach tarczycy, program wspierany częściowo z udziałem NFZ) . W pracy
diagnostycznej jesteśmy wierni zasadom histokliniki. Ostateczne rozpoznanie podejmowane jest
zawsze po gruntownym zapoznaniu się z danymi klinicznymi.
152
Zakład Patologii Nowotworów wykonuje badania:
Biopsje cienkoigłowe - BAC (BAC monitorowane USG) zmian w tarczycy, ślinianek, piersi,
narządów jamy brzusznej, węzłów chłonnych, guzów tkanek miękkich, powłok ciała i.t.p.
Przy współpracy z radiodiagnostami wykonujemy biopsje płuca pod stałą kontrolą CT. Uzyskany
drogą biopsji materiał cytologiczny podlega kompleksowej ocenie z wykorzystaniem metod
immunohistochemicznych.
W zależności od potrzeb oceniamy w materiale cytologicznym:
- obecność konkretnych antygenów - diagnostyka różnicowa nowotworów,
- receptory estrogenowe i progesteronowe
- aktywność proliferacyjną komórek guza,
- ploidię DNA metodą cytometrii przepływowej lub statycznej.
Cytologia ginekologiczna
Od 2006 roku uczestniczymy w realizacji etapu diagnostycznego i pogłębionego Programu
Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. W 2014 roku wykonaliśmy ponad 44 tys. badań.
Badania Histopatologiczne
Od 2009 roku dysponujemy pełną linią Firmy Sakura do przeprowadzania i barwienia preparatów
jednym z najnowocześniejszych systemów na świecie. System wykorzystujący mikrofale pozwala
przeprowadzać materiał nie uszkadzając antygenów co umożliwia dalszą precyzyjną diagnostykę
immunohistochemiczną.
Materiał tkankowy w wymagających tego przypadkach, opracowujemy z zastosowaniem technik
specjalnych: histochemii, immunohistochemii.
Zakład prowadzi diagnostykę immunohistochemiczną dla większości pracowni histopatologicznych
Województwa Śląskiego, dysponuje obecnie pełnym panelem przeciwciał do diagnostyki chłoniaków
zarówno metodami immunohistochemicznymi jak i cytometrii przepływowej.
Badania molekularne
Zakład jako jeden z pierwszych w Polsce wdrożył do rutynowej diagnostyki klinicznej ocenę statusu
genu HER-2 metodą fluorescencyjnej hybrydyzacji In-situ (FISH) stanowiącą obecnie niezbędny
element w indywidualnym doborze terapii u chorych na raka piersi oraz żołądka (medycyna
spersonalizowana). Jakość wydawanych wyników jest corocznie pozytywnie weryfikowana w
ogólnopolskim programie zewnętrznej kontroli jakości.
Technikę FISH wykorzystujemy również w diagnostyce i różnicowaniu guzów tkanek miękkich,
chłoniaków oraz nowotworów głowy i szyi.
Dysponujemy szeroką gamę metod diagnostycznych w zakresie wykrywania onkogennych wirusów
brodawczaka ludzkiego (HPV). Jako pierwszy i jak dotąd jedyny ośrodek onkologiczny w Polsce
wdrożyliśmy unikalny, certyfikowany test na obecność 14 typów HPV oparty o metodę ilościowego
PCR. Ta najbardziej zaawansowana technika PCR pozwala na uzyskanie wiarygodnych i
wartościowych z punktu widzenia kliniki wyników istotnych w profilaktyce raka szyjki macicy oraz
indywidualizacji leczenia chorych na raka gardła środkowego. Dodatkowo infekcję HPV jesteśmy w
stanie potwierdzić technikami obrazowymi w materiale histopatologicznym jak chromogenna
hybrydyzacja In-sity (CISH) czy immunohistochemicznie.
Działalność dydaktyczna
W 2014 r Zakład Patologii Nowotworów współorganizował z Zakładem Medycyny Nuklearnej i
Endokrynologii Onkologicznej Konferencję Polskiej Grupy Nowotworów Endokrynnych poświęconą
rakowi tarczycy i nowotworom endokrynnym (04.04.2014 r i 14.11.2014). Zakład przygotowuje
warsztaty histopatologiczne trudnych i ciekawych przypadków oraz wykłady dotyczące problemów
diagnostyki histopatologicznej czy cytologicznej z zakresu wyżej wymienionych nowotworów.
153
Zakład Patologii Nowotworów organizował kurs dla diagnostów laboratoryjnych
„Cytologia ginekologiczna” w terminach 7-11.04; 3-7.11.2014 r
Publikacje 2014 r :
1. Urban J, Kuźbicki Ł, Szatkowski G, Stanek-Widera A, Lange D, Chwirot BW.Stromal, rather
than epithelial cyclooxygenase-2 (COX-2) expression is associated with overall survival of breast
cancer patients.BMC Cancer. 2014 Sep 30;14:732. doi: 10.1186/1471-2407-14-732. PMID:
25269624
2. Urbańczyk H, Strączyńska-Niemiec A, Głowacki G, Lange D, Miszczyk L. Case presentation - A
five-year survival of the patient with glioblastoma brain tumor.Rep Pract Oncol Radiother. 2014
May 15;19(5):347-51. doi: 10.1016/j.rpor.2014.04.002. eCollection 2014 Sep. PMID: 25184061
[PubMed]
3. Tyszkiewicz T, Jarzab M, Szymczyk C, Kowal M, Krajewska J, Jaworska M, Fraczek M,
Krajewska A, Hadas E, Swierniak M, Markowski J, Lange D, Poltorak S, Wiench M, Krecicki T,
Jarzab J, Maciejewski A.Epidermal differentiation complex (locus 1q21) gene expression in head
and neck cancer and normal mucosa.Folia Histochem Cytobiol. 2014;52(2):79-89 doi:
10.5603/FHC.2014.0018. PMID: 25007175
4. Wojtas B, Ferraz C, Stokowy T, Hauptmann S, Lange D, Dralle H, Musholt T, Jarzab B, Paschke
R, Eszlinger M.Differential miRNA expression defines migration and reduced apoptosis in
follicular thyroid carcinomas.Mol Cell Endocrinol. 2014 May 5;388(1-2):1-9. doi:
10.1016/j.mce.2014.02.011.
5. Snietura M, Waniczek D, Piglowski W, Kopec A, Nowakowska-Zajdel E, Lorenc Z, MucWierzgon M Potential role of human papilloma virus in the pathogenesis of gastric cancer. World
J Gastroenterol. 2014 Jun 7;20(21):6632-7. doi: 10.3748/wjg.v20.i21.6632
6. Pelak MJ, Jarosz B, Straczynska-Niemiec A, Krawczyk P, Skoczylas P, Pecka KM, Snietura M,
Szumilo J, Trojanowski T.The presence and clinical implications of α-2,6-galactose-linked sialic
acids in non-small-cell lung cancer brain metastases-preliminary study.Folia Histochem Cytobiol.
2014;52(2):104-11. doi: 0.5603/FHC.2014.0012.
7. Giglok M., Plewicki G, Behrendt K, Strączyńska-Niemiec A, Smolsa-Ciszewska B, Suwiński R
Neuroendocrine prostate cancer – the case raport.Endocrinology Meets Cancer, May 2-3, 2014,
69-70
8. E. Zembala-Nożyńska, D. Lange, E. Stobiecka, M. Kryj, M. Zeman, M. Wideł, Ł. Zarudzki
Peritoneal cylindromatosis - a rare teratomatous dissemination.Contemporary Oncology 2014;18
special issue DOI 10.5114/wo.2014.40605
9. Mirosław Śnietura, Dariusz Lange Aktualne rekomendacje ASCO/CAP 2013 dotyczące badań
statusu receptora HER2 w raku piersi Pol J Pathol 2014; 65 (4) (suplement 2): S1-S8
10. Ewa Chmielik: Nowe i kontrowersyjne jednostki morfologiczne w patologii gruczołu
piersiowego. P J of Pathology 2014; vol 65(4), 4, suppl 2, S42-52.
11. Wojciech Olszewski, Ewa Chmielik: Raport synoptyczny Amerykańskiego Kolegium Patologów
i Polskiego Towarzystwa Patologów-wersja 2014. P J of Pathology 2014; vol 65(4), 4, suppl 2,
S21-S31.
12. Janusz Ryś, Ewa Chmielik: Nowotwory i rozrosty mezenchymalne ściany przewodu
pokarmowego. P J of Pathology 2014; vol 65(4), 4, suppl 1, S90-S106.
154
2.9. Zakład Analityki i Biochemii Klinicznej
Kierownik Zakładu - dr n. med. Barbara Masłyk
Struktura Zakładu
Pracownia Diagnostyki Laboratoryjnej
Pracownia Hematologii i Koagulologii
Pracownia Serologii Transfuzjologicznej z Bankiem Krwi
Pracownia Analityki Ogólnej
Pracownicy i ich funcje
Diagności laboratoryjni
mgr Regina Deja – Z-ca Kierownika Zakładu
mgr Aleksandra Chmura
mgr Malwina Czech
mgr Joanna Gliwińska
mgr Magdalena Kukla – Kierownik Pracowni Serologii Transfuzjologicznej z Bankiem Krwi
mgr Magdalena Latos
dr n. med. Jolanta Mrochem-Kwarciak – Kierownik ds. jakości
mgr Dorota Nazorek
mgr Katarzyna Pańczyniak
mgr Katarzyna Parafiniuk
mgr Magdalena Prokop
mgr Agata Ściborowska
Technicy medyczni
Ewa Głażewska
Maria Jendrzejek
Zuzanna Karzełek – Z-ca Kierownika Zespołu Techników Medycznych
Barbara Kierońska
Iwona Kiljan
Halina Morawiecka – Kierownik Zespołu Techników Medycznych
Barbara Wieczorek-Tarka
Barbara Woźniak
Pozostali pracownicy
sekretarka medyczna - mgr Ewelina Piątek
pomoc laboratoryjna - Krystyna Dul
Doktoranci
Mgr Jolanta Mrochem-Kwarciak dnia 9.III.2012r uzyskała tytuł doktora nauk medycznych w
dyscyplinie biologia medyczna, wydany przez Śląski Uniwersytet Medyczny, Wydział
Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat
Działalność diagnostyczna
W zakresie działalności diagnostycznej Zakład zapewnia klinicystom szeroki panel oznaczeń
laboratoryjnych dla wspomagania diagnostyki i monitorowania leczenia chorych. Pracownicy
Zakładu stanowią wysoko wykwalifikowany zespół techników medycznych i diagnostów, w tym
pięciu specjalistów analityki klinicznej oraz laboratoryjnej diagnostyki medycznej. Istotną część
155
działalności Zakładu stanowi poszukiwanie, ocena oraz wdrożenia nowych metod analitycznych,
oznaczeń nowych parametrów diagnostycznych oraz najnowszej technologicznie aparatury
medycznej odpowiednio do bieżących potrzeb Klinik i Zakładów; zapewniając najwyższą jakość i
wiarygodność badań. Zakład, odpowiednio do kierunku rozwoju IO, rozszerza zakres działalności, w
tym wykonywanie programowanego zamrażania komórek i krioprezerwacji, prowadzenie Banku
Krwi oraz Pracowni Banku Komórek Krwiotwórczych.
Pracownicy Zakładu stale podnoszą swoje kwalifikacje uczestnicząc w zróżnicowanych tematycznie
szkoleniach krajowych i zagranicznych.
Uzyskane specjalizacje
specjalizacja w dziedzinie laboratoryjna diagnostyka medyczna:
mgr Aleksandra Chmura 15.V.2012r
mgr Jolanta Mrochem-Kwarciak 20.XI.2012r
Nagrody i wyróżnienia, odznaczenia
2012r – dyplom Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych, za wzorową pracę diagnosty
laboratoryjnego – dr Barbara Masłyk, mgr Regina Deja, dr Jolanta Mrochem-Kwarciak
2012r – nagroda Dyrektora CO-I, za wzorową pracę zawodową – dr Barbara Masłyk
2012r – nagroda Dyrektora CO-I, za merytoryczny i logistyczny wkład w działalność Zakładu – mgr
Regina Deja
Działalność dydaktyczna
Pracownicy Zakładu w ramach działalności dydaktycznej prowadzą staże specjalizacyjne w
dziedzinie – laboratoryjna diagnostyka medyczna:
Staż kierunkowy w zakresie markerów białkowych
Staż kierunkowy w laboratorium szpitala/oddziału o profilu ogólnym
Techniki elektroforetyczne z uwzględnieniem diagnostyki gammapatii
Badania układu krzepnięcia i fibrynolizy
oraz zawodowe praktyki studenckie studentów SUM i innych uczelni wyższych, a także wykłady w
ramach kursu CMKP Podstawy Onkologii, dla specjalizujących się w dziedzinie Radioterapia
Onkologiczna – dr Barbara Masłyk
Ponadto pracownicy Zakładu prowadzą coroczne szkolenia
personelu pobierającego materiał biologiczny do badań w zakresie „Faza przedanalityczna badań
laboratoryjnych, zasady pobierania materiału biologicznego do badań diagnostycznych” – dr Barbara
Masłyk
szkolenia pracowników sekcji transportu wewnętrznego w zakresie „Przepisy i zasady transportu
materiału biologicznego oraz krwi i preparatów krwiopochodnych” – dr Barbara Masłyk, mgr
Magdalena Kukla
szkolenia pracowników w zakresie krwiolecznictwa – mgr Magdalena Kukla
Specjaliści (dr Barbara Masłyk, mgr Regina Deja i mgr Aleksandra Chmura) są kierownikami
specjalizacji diagnostów laboratoryjnych w dziedzinie: Laboratoryjna diagnostyka medyczna.
Dr Barbara Masłyk i mgr Regina Deja uczestniczyły w opracowaniu kilkudziesięciu opisów
technologicznych badań laboratoryjnych w ramach Zespołu Ekspertów powołanego przez Ministra
Zdrowia (2012r).
Działalność naukowa
Pracownicy Zakładu prowadzą działalność naukowo-badawczą związaną z możliwościami
wykorzystania nowych oznaczeń laboratoryjnych dla diagnostyki nowotworów oraz monitorowania
leczenia w ramach grantów NCN dotyczących profilu biochemicznego i proteomiki w nowotworach
płuca (2012/05/B/NZ5/01905) i nowotworach regionu głowy i szyi (N402450339) oraz zadań
156
badawczych IO, których celem jest poszukiwanie nowych, bardziej czułych i swoistych,
nieinwazyjnych biomarkerów o znaczeniu predykcyjnym i prognostycznym, wspomagających
diagnostykę i monitorowanie leczenia chorych na raka gruczołu krokowego, żołądka, płuca oraz
nowotwory regionu głowy i szyi.
Wynikiem działalności naukowej jest opracowanie kilku publikacji (2013: 2), kilkunastu doniesień
zjazdowych (2012: 11, 2013: 13, 2014: 1) i wykładów (2012: 4, 2013: 4) wygłoszonych na
krajowych i zagranicznych zjazdach naukowych dotyczących wartości diagnostycznej i
prognostycznej ocenianych biomarkerów w raku płuca, żołądka, sutka, jajnika, tarczycy i
nowotworach regionu głowy i szyi; oraz diagnostyki hematologicznej i transplantologii.
granty
Próba identyfikacji markerów promieniowrażliwości za pomocą analizy profilu masowego
proteomu surowicy krwi chorych leczonych promieniami z powodu nowotworów głowy i szyi. Prof.
P. Widłak nr N402450339, 2010-2013. Wykonawca Jolanta Mrochem-Kwarciak.
Wpływ indywidualnej genetycznej sylwetki chorego, związanej z procesami naprawy DNA, obrony
antyoksydacyjnej, przerzutowania i angiogenezy, i profilu biochemicznego na wyniki leczenia w
nieoperacyjnym raku płuca. Dr hab. n. med. Dorota Butkiewicz NCN nr 2012/05/B/NZ5/01905,
2013-2016. Wykonawca Barbara Masłyk, Regina Deja.
projekty badawcze
Opracowanie i standaryzacja metody wykrywanie mutacji w genie KRAS w krążącym DNA krwi
obwodowej chorych na raka płuc.
Opracowanie i wdrożenie programu krioprezerwacji o niskiej toksyczności dla komórek
krwiotwórczych i biorcy szpiku.
Walidacja i wdrożenie prognostyczno-predykcyjnych sygnatur molekularnych dla indywidualizacji
i optymalizacji konformalnej radioterapii skojarzonej z chemioterapią u chorych na
niedrobnokomórkowego raka płuca w stopniu zaawansowania IIIAN2 i IIIB.
Spersonalizowane radykalne neoadjuwantowe leczenie raka piersi – wykorzystanie profilu
molekularnego nowotworu oraz oceny wczesnej odpowiedzi w badaniu PET/CT, MRI oraz
profilowania surowicy krwi.
Markery molekularne oraz metody obrazowania funkcjonalnego NMR jako narzędzia dla
racjonalizacji wyboru schematu leczenia raka gruczołu krokowego.
Ocena wartości prognostycznej wolumetrycznej klasyfikacji płaskonabłonkowego raka gardła i
krtani i infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) u chorych poddanych radio- i radiochemioterapii.
Porównanie tolerancji i skuteczności miejscowej samodzielnej hiperfrakcjonowanej radioterapii
przedoperacyjnej i hiperfrakcjonowanej radiochemioterapii przedoperacyjnej u chorych na raka
odbytnicy; Ocena możliwości optymalizacji i indywidualizacji leczenia skojarzonego w oparciu o
badania markerów molekularnych.
Modelowanie przebiegu ostrego popromiennego odczynu błony śluzowej jamy ustnej, gardła i
krtani u chorych na raka głowy i szyi poddanych radioterapii (włączając proteomiczne markery
odpowiedzi na promieniowanie).
Porównanie tolerancji i skuteczności przedoperacyjnej i pooperacyjnej radiochemioterapii u
chorych na operacyjnego raka żołądka badanie kliniczne III fazy. Ocena możliwości
indywidualizacji leczenia w oparciu o markery molekularne i immunologiczne.
Prospektywne porównanie przyspieszonej radioterapii CAIR i jednoczesnej radiochemioterapii
chorych na płaskonabłonkowego raka regionu głowy i szyi pod względem skuteczności i
toksyczności leczenia oraz prognostycznej przydatności wybranych biomarkerów hipoksji i odczynu
zapalnego.
Pracownicy Zakładu biorą także udział w badaniach klinicznych
OCZ103-206, ONCOZYME Pharma Inc. – dr Barbara Masłyk, mgr Regina Deja
157
D4200C00097, Quintiles Poland Sp. z o.o. – dr Barbara Masłyk
D4203C00011, Astra Zeneca Pharma Poland Sp. z o.o. – dr Barbara Masłyk
D1532C00065, Astra Zeneca Pharma Poland Sp. z o.o. – dr Barbara Masłyk
SGN 35-005 – AETHERA, Seatle Genetics Inc. – mgr Magdalena Prokop
SGN 35-014, Seattle Genetics Inc. – mgr Joanna Gliwińska, mgr Katarzyna Pańczyniak
EMD121974-012, CORE, Merck KGaA – mgr Regina Deja, mgr Aleksandra Chmura
EMD121974-011, CENTRIC, Merck KGaA – mgr Regina Deja, Aleksandra Chmura
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Smagur A, Mitrus I, Giebel S, Sadus-Wojciechowska M, Najda J, Kruzel T, Czerw T, Gliwińska
J, Prokop M, Glowala-Kosinska M, Chwieduk A, Hołowiecki J. Impact of different dimethyl
sulphoxide concentrations on cell recovery, viability and clonogenic potential of cryopreserved
peripheral blood hematopoietic stem and progenitor cells. Vox Sang 2013, 104: 240-247.
2. Mitrus I, Smagur A, Giebel S, Gliwińska J, Prokop M, Glowala-Kosinska M, Chwieduk A,
Sadus-Wojciechowska M, Tukiendorf A, Hołowiecki J. A faster reconstitution of hematopoiesis
after autologous transplantation of hematopoietic cells cryopreserved in 7.5% dimethyl sulfoxide
if compared to 10% dimethyl sulfoxide containing medium. Cryobiology 2013, 67: 327-31.
158
3. Epidemiologia
159
3.1. Zakład Epidemiologii Nowotworów i Śląski Rejestr Nowotworów
Kierownik Zakładu/Kliniki - Dr hab. n. med. Andrzej Tukiendorf Prof. CO-I
Pracownicy i ich funkcje
Tomasz Banasik
Elżbieta Czajkowska
Elżbieta Garmulewicz
Zofia Kołosza
Marcin Motnyk
Marzena Polak
Maria Wertyporoch
Barbara Włodarczyk-Marciniec
Brunon Zemła
- starszy specjalista matematyk
- starszy statystyk
- starszy statystyk
- starszy specjalista matematyk
- specjalista
- statystyk
- statystyk
- starszy statystyk
- starszy specjalista
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich 3 lat
Działalność Zakładu Epidemiologii i Śląskiego Rejestru Nowotworów w latach 2012-2014
roku koncentrowała się na prowadzenia badań naukowych we współpracy z innymi działami IO
Gliwice oraz epidemiologicznych analiz makropopulacyjnych w obrębie woj. śląskiego i opolskiego
Profil naukowo-badawczy skierowany jest na tzw. „medycynę opartą na faktach” (EvidenceBased Medicine), stanowiącą metodologię postępowania klinicznego, reprezentowaną przez
wiarygodne i uznane dowody naukowe, dotyczące skuteczności leczenia oraz bezpieczeństwa
pacjenta.
Zakład Epidemiologii i Śląski Rejestr Nowotworów specjalizuje się w:
• badaniach statystycznych z zakresu medycyny, epidemiologii, farmakologii i rehabilitacji
onkologicznej,
• sporządzaniu ekspertyz i recenzji z zadań naukowo-badawczych i artykułów naukowych,
• prowadzeniu kursów szkoleniowych z zakresu biostatystyki dla lekarzy i specjalistów
Instytutu Onkologii.
Część wyników publikowanych jest w czasopismach znajdujących się na liście filadelfijskiej.
Analizy z zakresu epidemiologii opisowej nowotworów prowadzone są w oparciu o bazę
populacyjnego Śląskiego Rejestru Nowotworów (www.rejestrslaski.io.gliwice.pl). Dotyczą one
statystycznej oceny zmian zachorowalności i umieralności na nowotwory między jednostkami
administracyjnymi województwa śląskiego oraz oceny trendów przeżycia chorych na najczęstsze
nowotwory złośliwe. Zakład co roku wydaje biuletyny pn. „Nowotwory złośliwe w województwie
śląskim” poświęcone ocenie ryzyka chorób nowotworowych w województwie śląskim.
Zakład realizował także zadanie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych w
zakresie oświaty i profilaktyki nowotworów złośliwych w województwie śląskim.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Jurecka-Lubieniecka B, Ploski R, Kula D, Szymanski K, Bednarczuk T, Ambroziak U, HasseLazar K, Hyla-Klekot L, Tukiendorf A, Kolosza Z, Jarzab B (2014). Association between
polymorphisms in the TSHR gene and Graves' orbitopathy. PLoS ONE 9(7):e102653; doi:
10.1371/journal.pone.0102653
2. Wzietek I, Suwinski R, Nowara E, Bialas M, Bentzen S, Tukiendorf A (2014). Does routine
clinical practice reproduce the outcome of large prospective trials? The analysis of institutional
database on patients with limited-disease small-cell lung cancer. Cancer Investigation 32,1:1–7;
doi: 10.3109/07357907.2013.861470
3. Jamroziak K, Szemraj J, Robak T, Tukiendorf A, Giannopoulos K (2014). Cereblon expression
predicts clinical response in chronic lymphocytic leukemia treated with a thalidomide/fludarabine
regimen. Leukemia and Lymphoma; doi: 10.3109/10428194.2014.933215
160
4. Miszczyk L, Maciejewski B, Tukiendorf A, Wozniak G, Jochymek B, Gawryszuk A, Szweda M
(2014). Split-course accelerated, hyperfractionated irradiation (CHA-CHA) as a sole treatment for
advanced head and neck cancer patients - final results of randomized clinical trial. British Journal
of Radiology 87:1041; doi: http://dx.doi.org/10.1259/bjr.20140212]
5. Celejewska A, Tukiendorf A, Miszczyk L, Składowski K, Wydmański J, Trela-Janus K (2014).
Stereotactic radiotherapy in epithelial ovarian cancer brain metastases patients. Journal of Ovarian
Research 7:79; doi:10.1186/s13048-014-0079-1
6. Mitrus I., Smagur A., Giebel S., Gliwinska J., Prokop M., Glowala-Kosinska M., Chwieduk A.,
Sadus-Wojciechowska M., Tukiendorf A., Holowiecki J. (2013). A faster reconstitution of
hematopoiesis after autologous transplantation of hematopoietic cells cryopreserved in 7.5%
dimethyl sulfoxide if compared to 10% dimethyl sulfoxide containing medium. Cryobiology
67(3):327-31
7. Tukiendorf A., Miszczyk L., Bojarski J. (2013). Damped sinusoidal function to model acute
irradiation in radiotherapy patients. Physica Medica 29,5:513–9
8. Tukiendorf A., Kaźmierski R., Michalak S. (2013). The taxonomy statistic uncovers novel
clinical patterns in a population of ischemic stroke patients. PLoS ONE 8,7:e69816
9. Jurecka-Lubieniecka B., Ploski R., Kula D., Krol A., Bednarczuk T., Kolosza Z., Tukiendorf A.,
Szpak-Ulczok S., Stanjek-Cichoracka A., Polanska J., Jarzab B. (2013). Association between age
at diagnosis of Graves’ disease and variants in genes involved in immune response. PLoS ONE
8,3:e59349
10. Huszno J, Budryk M, Kołosza Z, Nowara E.: The Influence of BRCA1/BRCA2 Mutations on
Toxicity Related to Chemotherapy and Radiotherapy in Early Breast Cancer Patients. Oncology
2013; 85(5):278-282.
161
4. Zakłady Badań
Podstawowych
162
4.1. Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej
Nowotworów
Kierownik Zakładu/Kliniki - Prof. dr hab. Piotr Widłak
Struktura Zakładu/Kliniki
Grupa Proteomiki Klinicznej
Grupa Terapii Komórkowej
Grupa Genetyki Nowotworów
Grupa Molekularnych Mechanizmów Terapii Nowotworów
Grupa Biologii Nowotworów i Markerów Molekularnych
Grupa Szlaków Sygnałowych i Komórki Nowotworowej
Grupa Białek Szoku Termicznego
Grupa Radiobiologii Molekularnej
Pracownicy i ich funkcje
Prof. dr hab. Chorąży Mieczysław
Prof. dr hab. Grzybowska Ewa
Prof. dr hab. Krawczyk Zdzisław
Prof. dr hab. Szala Stanisław
Dr hab. Lisowska Katarzyna
Dr hab. Rusin Marek
Dr hab. Butkiewicz Dorota
Dr hab. Pietrowska Monika
Dr Cichoń Tomasz
Dr Fiszer-Kierzkowska Anna
Dr Gdowicz-Kłosok Agnieszka
Dr Gogler-Pigłowska Agnieszka
Dr Janus Patryk
Dr Jarosz-Biej Magdalena
Dr Jelonek Karol
Dr Kalinowska-Herok Magdalena
Dr Konopacka Maria
Dr Łanuszewska Joanna
Dr Małusecka Ewa
Dr Mazurek Agnieszka
Dr Olbryt Magdalena
Dr Pamuła-Piłat Jolanta
Dr Rogoliński Jacek
Dr Rusin Aleksandra
Dr Smolarczyk Ryszard
Dr Szołtysek Katarzyna
Dr Ścieglińska Dorota
Dr Tęcza Karolina
Dr Vydra Natalia
Dr Walaszczyk Anna
Dr Wojakowska Anna
Mgr Abramowicz Agata
Mgr inż. Czapla Justyna
Mgr Habryka Anna
Mgr inż. Krześniak Małgorzata
Mgr Matuszczak Sybilla
– starszy specjalista
– profesor
– profesor
– profesor
– profesor ndzw.
– profesor ndzw.
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– biotechnolog
– adiunkt
– specjalista
– adiunkt
– specjalista
– biolog
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– adiunkt
– specjalista
– adiunkt
– adiunkt
– asystent
– adiunkt
– asystent
– adiunkt
– asystent
– starszy specjalista
– biotechnolog
– biotechnolog
– biotechnolog – stażysta
– asystent
– biotechnolog
163
Mgr Mazur Magdalena
Mgr Pigłowski Wojciech
Mgr Roś Małgorzata
Mgr Sojka Damian
Mgr inż. Szymańska-Żytecka Anna
Mgr Toma-Jonik Agnieszka
Mgr Zajkowicz Artur
Bęben Beata
Bojko Urszula
Domińczyk Iwona
Drzewiecka Sylwia
Grut Anna
Klyszcz Krystyna
Matuszczyk Iwona
Paterak Helena
Ponge Lucyna
Zielińska Anna
– biotechnolog
– asystent
– biotechnolog – stażysta
– biotechnolog – stażysta
– starszy specjalista zootechnik
– biotechnolog – stażysta
– biolog – stażysta
– pracownik obsługi sekretariatu
– starszy technik
– starszy technik
– pomoc techniczna
– pomoc techniczna
– starszy technik
– starszy technik
– starszy technik
– starszy technik
– pomoc techniczna
Doktoranci
Cortez Aleksander
Gruca Aleksandra
Habryka Anna
Korfanty Joanna
Kujawa Katarzyna
Papaj Katarzyna
Roś Małgorzata
Toma-Jonik Agnieszka
Tudrej Patrycja
Zajkowicz Artur
– Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych
– Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny
– Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny
– Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych;
Studium doktoranckie Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie
– Studium doktoranckie Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie
– Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny
– Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych
– Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych;
Studium doktoranckie Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie.
– Studium doktoranckie Centrum Onkologii – Instytutuw Warszawie
– Studium doktoranckie Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie.
Opis działalności Zakładu/Kliniki z ostatnich 3 lat
Celem strategicznym działań CBT jest wykorzystanie i wdrożenie do praktyki klinicznej wyników
badań podstawowych, szczególnie w zakresie opracowania, optymalizacji i testowania nowych
strategii terapeutycznych, oraz zastosowania najnowocześniejszych technik genetycznych i
molekularnych do diagnostyki onkologicznej. Główne kierunki prac badawczych prowadzonych w
CBT to wyjaśnienie predyspozycji genetycznych do zachorowań na nowotwory, poszukiwanie
nowych molekularnych czynników o znaczeniu diagnostycznym (przede wszystkim predykcyjnym),
badanie nowych leków przeciwnowotworowych i ich nośników, poznawanie molekularnych
mechanizmów procesu nowotworzenia, pogłębienie wiedzy o mechanizmach przekazywania sygnału
w komórce, naprawy uszkodzeń DNA, apoptozy i oporności na czynniki stosowane w terapii.
Projekty realizowane są w ścisłej współpracy z jednostkami klinicznymi COI-Gliwice oraz innymi
ośrodkami naukowymi (m.in. Politechniką Śląską w Gliwicach).
Laboratoria CBT wyposażone są w aparaturę i sprzęt umożliwiający realizację większości typów
projektów badawczych z dziedziny biologii molekularnej i komórkowej, genomiki i proteomiki. CBT
dysponuje zapleczem pozwalającym na prowadzenia prac z zakresu biotechnologii medycznej i
inżynierii genetycznej, analizy struktury i ekspresji genów, struktury i funkcji białek, diagnostyki
molekularnej oraz badań na komórkach i zwierzętach. Są to miedzy innymi aparaty QRT-PCR,
sekwenatory DNA, spektrometry mas MALDI-ToF/ToF i ESI-IT, cytometry przepływowe, laminary,
inkubatory, wirówki i spektrofotometry. CBT wyposażone jest w wysokiej klasy sprzęt
164
mikroskopowy, między innymi mikrodyssektor laserowy, mikroskop konfokalny i mikroskop do
obserwacji pojedynczych komórek w hodowli. CBT dysponuje wyposażeniem pozwalającym na
konstrukcję myszy transgenicznych i zwierzętarnią doświadczalną umożliwiającą hodowle myszy
bezgrasiczych. Główne techniki badawcze wykorzystywane w CBT to m.in.: hodowla komórek in
vitro, manipulacje materiałem genetycznym (transfekcje, klonowanie, siRNA), analizy ekspresji
genów reporterowych, analiza migracji komórek, analiza ekspresji genów na poziomie RNA i białka
(m.in. mikromacierze, PCR i qRT-PCR, immunocytochemia), analiza białek metodami spektrometrii
mas, sekwencjonowanie DNA i metody hybrydyzacyjne, metody cytogenetyczne (np. FISH),
cytometria przepływowa, immunoprecypitacja, mysie modele doświadczalne nowotworów.
CBT prowadzi szkolenie młodych badaczy, m.in. uczestnicząc w prowadzeniu prac magisterskich
i doktorskich studentów kilku uczelni (formalne umowy ramowe podpisane zostały w tym
względzie z Politechniką Śląską, Uniwersytetem Śląskim i Polsko Japońską Wyższą Szkoła
Technik Komputerowych).
Projekty grantowe NCN realizowane w CBT w roku 2014:
Numer
Kierownik
projektu
2013/09/B/N Zdzisław
Z5/01815
Krawczyk
2013/11/B/N Monika
Z7/01512
Pietrowska
2013/11/B/N Marek Rusin
Z5/03190
2013/11/B/N Stanisław Szala
Z4/04468
2013/11/N/N Małgorzata Roś
Z7/00770
2013/08/M/ Piotr Widłak
NZ1/00935
2013/08/S/
NZ2/00868
Anna
Wojakowska
2012/07/N/
NZ5/00026
Karolina Tęcza
2012/07/B/
NZ4/01450
2012/05/N/
NZ1/00022
Piotr Widłak
Anna Habryka
Tytuł
Wpływ białka HSPA2, należącego do rodziny
białek szoku termicznego HSPA (HSP70),
na modulowanie wrażliwości komórek
niedrobnokomórkowego raka płuca na pochodne
platyny. Kier. proj. prof. Zdzisław Krawczyk
Proteom, lipidom oraz miRN-om egzosomów
uwalnianych z komórek raka głowy i szyi w
odpowiedzi na czynniki genotoksyczne.
Badanie mechanizmu zahamowania wzrostu
komórek nowotworowych przez synergistyczną
aktywację białka p53 wywołaną kombinacją
nutliny-3a oraz substancji wywołujących stres
jąderkowy.
Doustna szczepionka przeciwko endoglinie
skojarzona z terapią genową IL-12 polaryzuje
mikrośrodowisko nowotworowe z
proangiogennego i immunosupresyjnego na
środowisko antyangiogenne i immunostymulujące.
Składniki lipidomu surowicy jako potencjalne
wczesne markery rozwoju raka płuca.
Współdziałanie ścieżek sygnałowych zależnych od
NF-kB i p53 w komórkowej odpowiedzi na
czynniki uszkadzające DNA
Wykorzystanie technik spektrometrii mas do
profilowania i identyfikacji proteomicznych i
metabolomicznych składników guza swoistych dla
poszczególnych typów raka tarczycy
Genetyczne mechanizmy oporności na
chemioterapię z zastosowaniem 5-fluoro-uracylu,
doksorubicyny i cyklofosfamidu w raku piersi
Profilowanie proteomu guza w klasyfikacji raków
tarczycy
Badanie mechanizmu regulacji ludzkiego genu
HSPA2 w wybranych komórkach somatycznych
165
Okres
03/03/2014
02/03/2017
03/07/2014
02/07/2017
18/07/2014
17/07/2017
11/07/2014
10/07/2017
22/09/2014
21/09/2016
06/09/2013
05/09/2016
01/10/2013
30/09/2016
08/07/2013
07/07/2016
09/07/2013
08/07/2016
21/03/2013
20/03/2015
2012/05/N/
NZ4/02307
Anna Walaszczyk Identyfikacja składników proteomu surowicy
związanych z ryzykiem wczesnego rozsiewu raka
piersi
2012/05/B/N Dorota
Wpływ indywidualnej genetycznej sylwetki
Z5/01905
Butkiewicz
chorego, związanej z procesami naprawy DNA,
obrony antyoksydacyjnej, przerzutowania i
angiogenezy, i profilu biochemicznego na wyniki
leczenia w nieoperacyjnym raku płuca.
2011/03/D/N Magdalena
Scharakteryzowanie białek swoistych dla
Z4/03507
Kalinowskamolekularnych marginesów guza nowotworowego
Herok
za pomocą obrazowania molekularnego Imaging
Mass Spektrometry.
2011/03/N/N Joanna Korfanty Udział białka SPEN w regulacji transkrypcji w
Z3/03926
komórkach plemnikotwórczych myszy.
2012/04/M/N Katarzyna
Biologiczne oddziaływania komórek raka jajnika z
Z2/00133
Lisowska
komórkami macierzystymi trzewnej tkanki
tłuszczowej (omental derived adipose stem cells)
2011/01/B/N Piotr Widłak
Identyfikacja cech proteomu surowicy człowieka
Z4/03563
odzwierciedlających ekspozycję na
promieniowanie jonizujące
N402 6856 Dorota Gabryś
Analiza toksycznego działania promieniowania
40
jonizującego i antracyklin na układ sercowonaczyniowy.
N401 5875 Magdalena Jarosz Immunologiczna odpowiedź
40
przeciwnowotworowa: rola leków indukujących
śmierć nekrotyczną.
N401 6837 Zdzisław
Rola białka HspA2 należącego do rodziny białek
40
Krawczyk
opiekuńczych Hsp70 w procesie proliferacji
komórek warstwy bazalnej naskórka.
01/04/2013
31/03/2015
13/02/2013
12/02/2016
06/09/2012
05/03/2016
08/10/2012
07/10/2015
18/09/2012
17/09/2015
01/12/2011
20/12/2014
20/05/2011
19/05/2014
04/05/2011
03/05/2014
04/05/2011
03/03/2015
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Cichoń T, Smolarczyk R, Matuszczak S, Barczyk M, Jarosz M, Szala S (2014) D-K6L 9 Peptide
combination with IL-12 inhibits the recurrence of tumors in mice. Arch Immunol Ther Exp
(Warsz) 62:341-351.
2. Ciomber A, Smagur A, Mitrus I, Cichoń T, Smolarczyk R, Sochanik A, Szala S, Jarosz M (2014)
Antitumor effects of recombinant antivascular protein ABRaA-VEGF121 combined with IL-12
gene therapy. Arch Immunol Ther Exp 62: 161-168.
3. Gruca A, Krawczyk Z, Szeja W, Grynkiewicz G, Rusin A (2014) Synthetic genistein glycosides
inhibiting EGFR phosphorylation enhance the effect of radiation in HCT 116 colon cancer cells.
Molecules, 19:18558-18573.
4. Jelonek K, Pietrowska M, Ros M, Zagdanski A, Suchwalko A, Polanska J, Marczyk M,
Rutkowski T, Skladowski K, Clench MR, Widlak P (2014) Radiation-induced changes in serum
lipidome of head and neck cancer patients. Int J Mol Sci 15:6609-6624.
5. Korfanty J, Stokowy T, Widlak P, Gogler-Piglowska A, Handschuh L, Podkowiński J, Vydra N,
Naumowicz A, Toma A, Widlak W (2014) Crosstalk between HSF1 and HSF2 during the heat
shock response in mouse testes. Int J Biochem Cell Biol. 57:76-83.
6. Krześniak M, Zajkowicz A, Matuszczyk I, Rusin M. (2014) Rapamycin prevents strong
phosphorylation of p53 on serine 46 and attenuates activation of the p53 pathway in A549 lung
cancer cells exposed to actinomycin D. Mech Ageing Dev. 139:11-21.
7. Lisowska KM, Olbryt M, Dudaladava V, Pamuła-Piłat J, Kujawa K, Grzybowska E, Jarząb M,
Student S, Rzepecka IK, Jarząb B, Kupryjańczyk J (2014) Gene expression analysis in ovarian
cancer – faults and hints from DNA microarray study. Front Oncol. 4:6.
166
8. Matuszczak S, Czapla J, Jarosz-Biej M, Wiśniewska E, Cichoń T, Smolarczyk R, Kobusińska M,
Gajda K, Wilczek P, Sliwka J, Zembala M, Zembala M, Szala S. (2014) Characteristic of c-Kit+
progenitor cells in explanted human hearts. Clin Res Cardiol. 103:711-718.
9. Olbryt M., Habryka A., Jarząb M., Student S., Tyszkiewicz T., Lisowska K (2014) Global gene
expression profiling in three tumor cell lines subjected to experimental cycling and chronic
hypoxia. PLOS One 9:e105104.
10. Pamuła-Piłat J, Rubel T, Rzepecka IK, Olbryt M, Herok R, Dansonka-Mieszkowska A,
Grzybowska E, Kupryjańczyk J (2014) Gene expression profiles in three histologic types, clearcell, endometrioid and serous ovarian carcinomas. J Biol Regul Homeost Agents 28:659-674.
11. Pietrowska M, Jelonek K, Michalak M, Roś M, Rodziewicz P, Chmielewska K, Polański K,
Polańska J, Gdowicz-Kłosok A, Giglok M, Suwiński R, Tarnawski R, Dziadziuszko R, Rzyman
W, Widłak P (2014) Identification of serum proteome components associated with progression of
non-small cell lung cancer. Acta Biochim Pol. 61:325-331.
12. Ścieglinska D, Gogler-Pigłowska A, Butkiewicz D, Chekan M, Malusecka E, Harasim J, Habryka
A, Krawczyk Z. (2014) HSPA2 is expressed in human tumors and correlates with clinical features
in non-small cell lung carcinoma patients. Anticancer Res. 34:2833-2840.
13. Ślosarek K, Konopacka M, Rogoliński J, Sochanik A (2014) Effect of dose rate and irradiation
geometry on biological response of normal and cancer cells under radiotherapeutic condition.
Mutat Res Genet Toxicol Environ Mutagen 773:14-22.
14. Jarosz M, Jazowiecka-Rakus J, Cichoń T, Głowala-Kosińska M, Smolarczyk R, Smagur A,
Malina S, Sochanik A, Szala S (2013): Therapeutic antitumor potential of endoglin-based DNA
vaccine combined with immunomodulatory agents. Gene Ther 20: 262-273.
15. Gdowicz-Klosok A, Widel M, Rzeszowska-Wolny J (2013): The influence of XPD, APE1,
XRCC1, and NBS1 polymorphic variants on DNA repair in cells exposed to X-rays. Mutat Res
755: 42-48.
16. Zajkowicz A, Krześniak M, Matuszczyk I, Głowala-Kosińska M, Butkiewicz D, Rusin M (2013):
Nutlin-3a, an MDM2 antagonist and p53 activator, helps to preserve the replicative potential of
cancer cells treated with a genotoxic dose of resveratrol. Mol Biol Rep 40: 5013-5026.
17. Widłak P, Pietrowska M, Polańska J, Rutkowski T, Jelonek K, Kalinowska-Herok M, GdowiczKłosok A, Wygoda W, Tarnawski R, Składowski K (2013): Radiotherapy-related changes in
serum proteome patterns of head and neck cancer patients; the effect of low and medium doses of
radiation delivered to large volumes of normal tissue. J Transl Med 11: e299.
18. Kus-Liskiewicz MG, Polanska J, Korfanty J, Olbryt M, Vydra N, Toma A, Widlak WA (2013):
Impact of heat shock transcription factor 1 on global gene expression profiles in cells which
induce either cytoprotective or pro-apoptotic response following hyperthermia. BMC Genomics
14: 456.
19. Vydra N, Toma A, Glowala-Kosinska M, Gogler-Piglowska A, Widłak W (2013):
Overexpression of heat shock transcription factor 1 enhances the resistance ofmelanoma cells to
doxorubicin and paclitaxel. BMC Cancer 29;13:504.
20. Filipczak PT, Piglowski W, Glowala-Kosinska M, Krawczyk Z, Scieglinska D (2012): HSPA2
overexpression protects V79 fibroblasts against bortezomib-induced apoptosis. Biochem Cell Biol
90:224-231.
21. Korfanty J, Toma A, Wojtas A, Rusin A, Vydra N, Widlak W (2012): Identification of a new
mouse sperm acrosome-associated protein. Reproduction 43:749-757.
22. Gogler-Pigłowska A, Rusin A, Bochenek D, Krawczyk Z (2012): Aneugenic effects of the
genistein glycosidic derivative substituted at C7 with the unsaturated disaccharide. Cell Biol
Toxicol 28:331-342.
23. Butkiewicz D, Drosik A, Suwiński R, Krześniak M, Rusin M, Kosarewicz A, Rachtan J,
Matuszczyk I, Gawkowska-Suwińska M (2012): Influence of DNA repair gene polymorphisms
on prognosis in inoperable non-small cell lung cancer patients treated with radiotherapy and
platinum-based chemotherapy. Int J Cancer 131:E1100-1108.
167
5. Inne Jednostki
168
5.1. Przychodnia Przykliniczna
Kierownik Zakładu/ Kliniki:
dr n. med. Aleksander Zajusz
Struktura Zakładu/Kliniki
Poradnia Onkologiczna
Poradnia Chorób Piersi
Poradnia Chirurgii Onkologicznej
Poradnia Ginekologii Onkologicznej
Poradnia Chemioterapii
Poradnia Genetyki Onkologicznej i Diagnostyki Molekularnej
Poradnia Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii
Poradnia Transplantacyjna
Poradnia Zwalczania Bólu i Medycyny Paliatywnej
Poradnia Endoskopowa
Punkt Pobierania Krwi i Materiałów Tkankowych
Centrum Profilaktyki i Wczesnej Diagnostyki Chorób Nowotworowych
Pracownicy i ich funkcje
Kadrę Przychodni stanowią doświadczeni specjaliści onkolodzy. Zasadą jest konsyliarne ustalanie
rozpoznania wystąpienia i zaawansowania nowotworu, w zespołach lekarzy specjalistów, oraz
kwalifikacja do ambulatoryjnego lub szpitalnego leczenia.
Przychodnia współpracuje bezpośrednio z Zakładami: Radiologii i Diagnostyki Obrazowej,
Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej, Patologii Nowotworów
oraz Analityki i Biochemii Klinicznej.
Dodatkowo w Przychodni Przyklinicznej pracują na zasadzie wyłączności:
dr n. med. Aleksander Zajusz – Kierownik Przychodni Przyklinicznej
lek. med. Chimiczewski Przemysław – starszy asystent
dr n. med. Cieślak-Steć Małgorzata - starszy asystent
lek. med. Cofalik Andrzej – starszy asystent
lek. med. Gawlik Robert – starszy asystent
dr n. med. Jędruś Sylwia – starszy asystent
dr n. med. Kaźmierczak-Maciejewska Maria – starszy asystent
lek. med. Kozik Zbigniew - starszy asystent
dr n. med. Wojcieszek Andrzej – adiunkt naukowo-badawczy
dr n. med. Zawisza Krzysztof – starszy asystent
Opis działalności Zakładu/ Kliniki z ostatnich 3 lat
Przychodnia Przykliniczna jest nowoczesnym, skomputeryzowanym kompleksem diagnostycznozabiegowym.
Przychodnia wykonuje:
diagnostykę chorób nowotworowych z wykorzystaniem nowoczesnych metod diagnostyki
obrazowej: tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, mammografii i
ultrasonografii, radiologicznej scyntygrafii, immunohistochemii, diagnostyki molekularnej i
markerów nowotworowych, endoskopii, biopsji celowanej
i stereotaktycznej;
kwalifikację do leczenia ambulatoryjnego lub szpitalnego w klinikach Instytutu Onkologii;
regularne badania kontrolne po zakończeniu leczenia w wyznaczonych terminach i stałą opiekę
nad leczonym chorym;
leczenie ambulatoryjne ostrych i późnych odczynów i powikłań po chemioi radioterapii;
169
prowadzenie mono- i wielolekowej chemioterapii w warunkach ambulatoryjnych;
konsultacje i konsylia onkologiczne dla chorych ze szpitali i przychodni całego kraju, objętych
kontraktami z Narodowym Funduszem Zdrowia;
diagnostykę genetyczną i molekularną chorób nowotworowych.
Każdy chory zgłaszający się do Przychodni objęty jest kompleksowymi ogniwami procedur
onkologicznych opartych o światowe standardy leczenia nowotworów, począwszy
od diagnostyki do stałych, regularnych badań kontrolnych.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. Zajusz A.Hyperfractionated or Accelerated Radiotherapy in Lung Cancer: An Individual
Patient Data Meta-Analysis Journal of Clinical Oncology 2012, str. 2788-2797
2. Badora A., Kaleta B., Nowara E., Sikora-Jopek M., Budryk M., Smok-Ragankewicz A.,
2013, Multiple primary malignancies in BRCA1 mutation carriers – two clinical cases.
Ginekol. Pol. 84(10): 892-96
3. Huszno J., Budryk M., Kołosza Z, Nowara E., 2013, The influence of BRCA1/ BRCA2
mutations on toxicity related to chemotherapy and radiotherapy in early breast cancer
patients. Oncology, 2013 ; 85: 278-282
4. Ramaekers BL, Joore MA, Lueza B, Bonastre J, Maugen A, Pignon JP,Le Pechoux C, De
Ruysscher DK, Grutters JP, Arriagada R, Bae K, Ball D, Baumann M, Behrendt K, Belani
CP, Beresford J, Bishop J, Bonner JA, Choy H, Dahlberg SE, De Ruysscher D, Dische S,
Fournel P, Koch R, Le Péchoux C, Mandrekar SJ, Mauguen A, Mornex F, Nankivell M,
Nelson G, Parmar MK, Paulus R, Pignon JP, Saunders MI, Sause W, Schild SE, Turrisi AT,
Zajusz A. Cost effectiveness of modified fractionation radiotherapy versus conventional
radiotherapy for unresected non-small-cell lung cancer patients. Journal of thoracic oncology:
offiicial publication of the International Association fort the Study of Lung Cancer (Impact
Factor: 4.55). 10/2013; 8(10): 1295-307
5. K. Behrendt, E. Nowicka, M. Gawkowska-Suwińska, G. Plewicki, B. Smolska-Ciszewska,
M. Giglok, R. Suwiński, A. Zajusz Early closure of phase II prospective study on acute and
late tolerance of hypofractionated radiotherapy in low-risk prostate cancer patients. Reports
of Practical Oncology and Radiotherapy 19(2014); 337-342
6. Gawkowska-Suwińska M., Blamek S., Heyda A., Bohuszewicz Ł., Cichoń A., Zarudzki Ł.,
Nowicka E., Behrendt K., Plewicki G., Smolska-Ciszewska B.,., Zajusz A., Tarnawski R.
Tolerability and toxicity of prophylactic cranial irradiation in patients with non-small cell
lung cancer – Results of phase II study (with estimation of hematological toxicity, pituitary
function and magnetic resonance spectra changes). Reports of Practical Oncology and
Radiotherapy XXX (2014) XXX-XXX,
170
5.2. Zakład Diagnostyki PET
Kierownik Zakładu - dr n. med Andrea d’Amico
Struktura Zakładu
Samodzielna Pracownia Cyklotronu i Produkcji Radiofarmaceutyków
Diagnostyka PET
Pracownicy i ich funkcje
dr n. med. Kamil Gorczewski - Z-ca Kierownika Zakładu
lek. med. Florczak Agnieszka - specjalista z zakresu medycyny nuklearnej i endokrynologii
lek. med. Siewińska Jolanta - specjalista z zakresu medycyny nuklearnej
dr inż. Borys Damian - bioinformatyk
Gorczewska Izabela - fizyk
Kapuścińska Barbara - pielęgniarka
Łabuś Ewa - pielęgniarka
Bugaj Beata - technik elektoradiologii
Hajduk Adrian - technik elektoradiologii
Hachulski Michał - technik elektoradiologii
Samol Daria - technik elektoradiologii
Basisty Jolanta - sekretarka
Filipczak Tamara - sekretarka
Obała Aleksandra - sekretarka
Zaręba Agnieszka - sekretarka
Filipczak Maciej - logistyka
Nowak Ewa - pomoc techniczna
(obszar wytwórni leków)
Pogoda Dawid - Kierownik Produkcji
Szydło Marcin - Kierownik Kontroli Jakości
Jochymska Małgorzata - Osoba Wykwalifikowana (QP)
Chmura Agnieszka - Inspektor Ochrony Radiologicznej
Kozik Kinga - logistyka i nadzór nad dokumentacją
Dobel Mirosław - technik farmacji
Jadwiński Michał - chemik
Kowalski Tomasz - chemik
Szczurek Jolanta – chemik
Ślosarek-Osewska Marta – chemik
Więdłocha Katarzyna - technik elektoradiologii
Guła Gabriela - pomoc techniczna
Prozorowska Danuta - pomoc techniczna
Opis działalności Zakładu z ostatnich 3 lat
Zakład Diagnostyki PET prowadzi działalność związaną z diagnostyką funkcjonalną w oparciu o
radioznaczniki pozytonowe. Istotną częścią Zakładu jest wytwórnia farmaceutyczna będąca w stanie
wytwarzać radiofarmaceutyki zgodnie z wymogami GMP, jak również prowadzić badania i prace
wdrożeniowe nad nowymi cząsteczkami do diagnostyki i terapii izotopowej.
W obszarze wytwarzania radiofarmaceutyków wdrożono już wytwarzanie [18F]-fulorodeoxyglukozy,
[18F]-fluorku sodu, [18F]-fluorocholiny, [11C]-carbocholiny, [68Ga]-DOTATATE. Obecnie trwają
zaawansowane prace wdrożeniowe dotyczące wytwarzania [11C]-metioniny, [124I]-jodku sodu,
[124I]-metajodobenzyloguanidyny.
171
W dniu 08.09.2014r. Samodzielna Pracownia Cyklotronu i Produkcji Radioizotopów otrzymała
pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego FDGtomosil 550mBq/mL roztwór do
wstrzykiwań.
W części diagnostycznej prowadzi się badania pacjentów przy wykorzystaniu radiofarmaceutyków
zarówno sporządzanych przez Zakład, jak również sprowadzanych odwytwórców zewnętrznych, tak
by zapewnić pacjentom Instytutu, jak najszersze spektrum metod diagnostyki PET.
Zakład prowadzi prace badawcze nad metodologią obrazowania w medycynie nuklearnej we
współpracy z Zakładem Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej oraz z Politechniką
Śląską. Jednocześnie Zakład prowadzi własne prace badawcze dotyczące klinicznych aspektów
diagnostyki PET oraz bierze udział we badaniach i monitorowaniu leczenia pacjentów we współpracy
z Zakładem Planowania Leczenia i Brachyterapii, Klinikami Radioterapii i Chemioterapii. Zakład
jest również wykonawcą badań PET w szeregu badań klinicznych prowadzonych przez zewnętrzne
firmy farmaceutyczne.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat
1. „Paradoxal metabolic flare detected by 18F-fluorodeoxyglucose positron emission tomography in
a patient with metastatic breast cancer treated with aromatase inhibitor and biphosphonate.”
Andrea d'Amico, Teresa Kowalska Indian journal of nuclear medicine 01/2014; 29(1):34-7.
2. „Badanie PET i cyklotron” Andrea d'Amico, Agnieszka Florczak Postępy Techniki Jądrowej.
09/2013; 56(3):30-31.
3. „Repetition of FDG PET study in the same day after appropriate patient preparation revealed two
new cancer localizations: a case report.” Andrea d'Amico, Cezary Przeorek, Maria
Turskad’Amico Nuclear medicine review. 01/2013; 16(2):88-90.
4. „PET-CT evaluation of solitary pulmonary nodules: with or without a radiologist? „Andrea
d'Amico, Cezary Przeorek, Jolanta Siewińska, Kamil Gorczewski, Izabela Szopa, Joanna
Sczasny, Maria Turska-d'Amico, Katarzyna Steinhof-Radwańska, Barbara Bobek-Billewicz,
Jarosław Kużdżał Nuclear Medicine Review 05/2012
5. Role of nuclear medicine imaging in differential diagnosis of accessory spleens in patients after
splenectomy. Andrea d'Amico, Anna Cofalik, Cesary Przeorek, Tomasz Gawlik, Tomasz Olczyk,
Michał Kalemba, Alicja Modorowska, Maria Turska-d'Amico, Barbara Bobek- Billewicz,
Barbara Jarzab Polish Journal of radiology. 01/2012; 77(1):68-71.
6. „Cumulated blood activity measurements and modelling in patients with differentiated thyroid
carcinoma” - Kluczewska-Galka, A.; Roskosz, J.; Gorczewski, K.; et al. - Annual Congress of the
European-Association-of-Nuclear-Medicine (EANM) Location: Lyon, FRANCE Date: OCT 1923, 2013
7. „FDG-PET failed to identify chemoresistant breast cancer after first cycle of neoadjuvant
chemotherapy" ;d’Amico, A.; Gorczewski, K.; Szopa, I.; et al. - 25th Annual Congress of the
European-Association-of-Nuclear-Medicine (EANM) Location: Milan, ITALY Date: OCT, 2731, 2012
8. „System matrix computation for iterative reconstruction algorithms in spect based on direct
measurements”; Borys, Damian; Szczucka-Borys, Katarzyna; Gorczewski, Kamil;
INTERNATIONAL JOURNAL OF APPLIED MATHEMATICS AND COMPUTER SCIENCE
Volume: 21 Issue: 1
9. CyberKnife Radiosurgery Planning of a Secreting Pituitary Adenoma Performed With Ga-68
DOTATATE PET and MRI By: d'Amico, Andrea; Stapor-Fudzinska, Malgorzata; Tarnawski,
Rafal CLINICAL NUCLEAR MEDICINE Volume: 39 Issue: 12 Pages: 1043-1044
Published: DEC 2014
10. Effect of furosemide administration before F-18 fluorodeoxyglucose positron emission
tomography/computed tomography on urine radioactivity and detection of uterine cervical cancer.
By: d'Amico, Andrea; Gorczewska, Izabela; Gorczewski, Kamil; et al.Nuclear medicine review.
Central & Eastern Europe Volume: 17 Issue: 2 Pages: 83-6 Published: 2014
172
5.3. Pracownia Rehabilitacyjna
Kierownik Pracowni: mgr Iwona Makles-Kacy specjalista fizjoterapii
Pracownicy Pracowni:
lek.med Wacław Kapko-starszy asystent
mgr Anna Krakowiak- sekretarka medyczna
mgr Ewa Zys-Owczarek-specjalista d/s rehabilitacji
mgr Aleksandra Wolnic- fizjoterapeuta
mgr Justyna Sosinka-Kulba-fizjoterapeuta
mgr Piotr Pizar-fizjoterapeuta
mgr Marzena Pawlas- fijoterapeuta
mgr Marta Nowak-Kulpa-psycholog (urlop macierzyński)
mgr Dominik Zagała - psycholog
Maria Sanocka –terapeuta zajęciowy
Opis działalności Pracowni Rehabilitacyjnej z ostatnich 3 lat:
Zespół fizjoterapeutów zatrudnionych w Pracowni Rehabilitacyjnej oferuje opiekę fizjoterapeutyczną
pacjentom leczonym onkologicznie w Klinikach I.O.
Profil działania
-Rehabilitacja pacjentów po leczeniu raka piersi (po zabiegach oszczędzających pierś, po
rekonstrukcji piersi).
-Usprawnianie pacjentów leczonych z powodu nowotworów w regionie głowy i szyi.
-Usprawnianie chorych leczonych z powodu guzów tkanek miękkich.
-Usprawnianie pacjentów leczonych z powodu nowotworu mózgu.
-Usprawnianie chorych po leczeniu nowotworów w obrębie jamy brzusznej.
-Prowadzenie rehabilitacji pacjentów po przeszczepie twarzy.
W ramach działalności Pracowni Rehabilitacyjnej dla pacjentów po leczeniu raka piersi oraz
dla pacjentów z obrzękiem chłonnym o różnej etiologii i umiejscowieniu, realizowana jest
rehabilitacja ogólnoustrojowa w warunkach ośrodka dziennego.
Program terapeutyczny realizowany jest w czasie 3-tygodniowych turnusów i obejmuje:
-kinezyterapię - ćwiczenia lecznicze prowadzone indywidualnie i/lub grupowo,
-kompleksową terapię przeciwobrzękową - manualny drenaż limfatyczny (MDL), kompresjoterapię z
wykorzystaniem pomp pneumatycznych i/lub wielowarstwowe bandażowanie, odpowiednio dobrane
ćwiczenia ruchowe, a także edukację chorych w zakresie profilaktyki urazów i higieny skóry,
-zabiegi fizykoterapeutyczne,
-psychoterapię indywidualną i grupową,
-edukację w zakresie profilaktyki przeciwobrzękowej i zasad zdrowego odżywiania się.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1. Makles-Kacy Iwona autor rozdziału pt: „Fizjoterapia w zaburzeniach układu
stomatognatycznego po leczeniu nowotworów okolicy głowy i szyi” i „Fizjoterapia po
zabiegach rekonstrukcyjnych w obrębie głowy i szyi” w książce pt. „Fizjoterapia w
Onkologii” pod red. M. Woźniewski, W-wa PZWL,
2. Zys-Owczarek E., Pizar P., Makles-Kacy I.” Postępowanie usprawniające u pacjentki z
zespołem powrózka (AWS)- studium przypadku.
173
Centrum Onkologii-Instytut
im. Marii Skłodowskiej-Curie
Oddział w Krakowie
174
1. Kliniki
175
1.1. Klinika Chirurgii Onkologicznej
Klinika Chirurgii Onkologicznej
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Jerzy Mituś
Struktura:
Oddział Chirurgii Onkologicznej
Oddział Zabiegowy Urologii Onkologicznej
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
Oddział Chirurgii Jednego Dnia
Oddział Zabiegowy Urologii Jednego Dnia
Pracownia Mammotomii
Pracownia Endoskopii
Pracownicy Kliniki i ich funkcje:
Oddział Chirurgii Onkologicznej
prof. dr hab. med. Krzysztof Herman - Zastępca Kierownika Kliniki Chirurgii Onkologicznej
dr med. Zbigniew Darasz - Kierownik Oddziału Chirurgii Jednego Dnia, p.o. Zastępca Dyrektora ds.
Organizacyjnych COOK
prof. dr hab. med. Roman Maria Herman – ¼ etatu, starszy asystent lekarz
prof. dr hab. med. Leszek Kołodziejski – ½ etatu, starszy asystent konsultant
dr hab. med. Piotr Skotnicki – prof. nadzw.
dr med. Andrzej Komorowski – adiunkt
dr med. Wojciech Łobaziewicz – starszy asystent lekarz
dr med. Elżbieta Marczyk – adiunkt
dr med. Jacek Tabor – starszy asystent lekarz
dr med. Wojciech Wysocki – adiunkt, Rzecznik Prasowy COOK, Kierownik Bloku Operacyjnego
dr med. Tomasz Wojewoda – starszy asystent lekarz
Oddział Zabiegowy Urologii Onkologicznej
prof. dr hab. med. Andrzej Stelmach - Kierownik Oddziału Zabiegowego Urologii Onkol.
dr med. Janusz Jaszczyński – adiunkt, Zastępca Kierownika Bloku Operacyjnego
lek. med. Piotr Jakubik – ½ etatu, asystent lekarz
dr med. Jerzy W. Mituś – asystent lekarz
lek. med. Andrzej Strach – asystent lekarz
lek. med. Piotr Faron – ¾ etatu, asystent lekarz
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
dr med. Marek Mizianty - Kierownik Oddziału Intensywnej Opieki Medycznej
prof. dr hab. med. Krzysztof Duda – ½ etatu, starszy asystent lekarz
dr med. Barbara Machowska – starszy asystent lekarz
lek. med. Edyta Drab – starszy asystent lekarz
lek. med. Łukasz Nowak – asystent lekarz
lek. med. Małgorzata Wilczek – starszy asystent lekarz
Rezydenci (chirurgia ogólna)
lek. med. Marta Kołodziej-Rzepa – lekarz
lek. med. Justyna Wajda – lekarz (wolontariat)
Lekarze oddelegowani z innych jednostek do odbywania specjalizacji z chirurgii onkologicznej:
dr med. Mirosław Szura
176
dr med. Janusz Włodarczyk
lek. med. Marian Wcisło
dr med. Mariusz Migaczewski
lek. med. Jakub Łomnicki
dr med. Wojciech Kibil
lek. med. Grzegorz Mosiej
dr med. Waldemar Dutkiewicz
Opis działalności Kliniki:
W Klinice Chirurgii Onkologicznej prowadzone są wielokierunkowe badania naukowe, dotyczące
m.in. cech molekularnych ogniska pierwotnego i przerzutów węzłowych raka piersi (we współpracy z
Zakładem Radiobiologii Klinicznej), zmian stężeń i roli wykładników stanu zapalnego u chorych na
raka jelita grubego (we współpracy z Zakładem Analityki i Biochemii Klinicznej), wpływu
czynników klinicznych i konstytucjonalnych na objętość drenażu po limfadenektomii pachowej,
analizy czynników rokowniczych u chorych na raka Pageta piersi itd. Ponadto w Klinice
współrealizowane są kolejne etapy wieloletniego programu badawczego w ramach planu naukowego
Centrum Onkologii. Klinika współpracuje także z Uniwersytetem w Uppsali w Szwecji.
Do zadań Kliniki Chirurgii Onkologicznej należy leczenie chirurgiczne nowotworów litych, w tym
nowotworów piersi (łącznie z leczeniem oszczędzającym pierś i układ chłonny pachy), przewodu
pokarmowego (w tym wątroby), głowy i szyi, skóry, tkanek miękkich i układu moczowego. W
praktyce klinicznej wykorzystuje się techniki minimalnie inwazyjne (TEM, laparoskopia,
endoskopia) oraz metody ablacyjne (guzy nerki, guzy wątroby). Do pozostałych zadań Kliniki należy
wykonywanie małych zabiegów operacyjnych w ramach pobytów jednodniowych oraz intensywna
opieka medyczna nad chorymi po operacjach. Klinika zajmuje się też wprowadzaniem do praktyki
klinicznej nowych metod diagnostycznych i leczniczych, takich jak ultrasonografia śródoperacyjna,
przyspieszona skrócona radioterapia piersi (APBI) oraz prowadzeniem szkoleń w tym zakresie dla
lekarzy różnych specjalności z regionu Polski południowo-wschodniej.
W Klinice odbywają się szkolenia dla lekarzy specjalizujących się w chirurgii ogólnej,
onkologicznej, ortopedii i traumatologii oraz w innych dziedzinach medycyny. Klinika we
współpracy z Okręgową Izbą Lekarską organizuje cykliczny kurs CMKP dla lekarzy specjalizujących
się w chorobach wewnętrznych. Pracownicy Kliniki są wykładowcami i współorganizatorami wielu
regionalnych i krajowych konferencji naukowych.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Niemiec J.A., Adamczyk A., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Wysocki W.M., Ryś J.
Distribution of Podoplanin-Positive Tumor Vessels Predicts Disease-Specific Survival of NodePositive Breast Cancer Patients Treated with Anthracyclines and/or Taxanes. Cancer
Investigation 2014; 32, 5: 168-177.
2. Mituś J., Reinfuss M., Mituś J.W., Jakubowicz J., Blecharz P., Wysocki W.M., Skotnicki P.
Malignant Phyllodes Tumor of the Breast: Treatment and Prognosis. The Breast Journal 2014; 20,
6: 639-644.
3. Niemiec J., Adamczyk A., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Wysocki W.M., Ryś J. Triplenegative, Basal Marker-expressing, and High-grade Breast Carcinomas are Characterized by High
Lymphatic Vessel Density and the Expression of Podoplanin in Stromal Fibroblasts.
Applied Immunohistochemistry & Molecular Morphology 2014; 22, 1:10-16.
4. Wysocki WM, Burzyński T, Stelmach A, Blecharz P, Mituś JW, Wysocka J,
Komorowski AL. Total number of lymph nodes and number of metastatic lymph nodes harvested
during radical mastectomy did not influence early postoperative drainage volume.
Ginekol Pol. 2013;84(8):696-9
177
5. Mituś JW, Blecharz P, Reinfuss M, Kulpa JK, Skotnicki P, Wysocki WM.
Changes in the clinical characteristics, treatment options, and therapy outcomes in patients with
phyllodes tumor of the breast during 55 years of experience. Med Sci Monit. 2013;19:1183-7
6. Wysocki WM, Stasik Z, Darasz Z, Jakubowicz J, Tarapacz J, Kulpa JK. Preoperative
radiotherapy does not alter pre- and early postoperative serum C-reactive protein and albumin
concentrations in colorectal cancer patients. Contemp Oncol. 2013;17(2):161-4
7. Huzarski T, Cybulski C, Jakubowska A, Byrski T, Gronwald J, Domagała P, Szwiec M,
Godlewski D, Kilar E, Marczyk E, Siołek M, Gorski B, Wiśniowski R, Janiszewska H, Surdyka
D, Sibilski R, Sun P, Narod SA, Lubiński J; Polish Breast Cancer Consortium. Clinical
characteristics of breast cancer in patients with an NBS1 mutation. Breast Cancer Res Treat.
2013;141(3):471-6
8. Blecharz P, Reinfuss M, Ryś J, Jakubowicz J, Skotnicki P, Wysocki W. Radiotherapy for
carcinoma of the vagina. Immunocytochemical and cytofluorometric analysis of prognostic
factors.Strahlenther Onkol. 2013;189(5):394-400
9. Niemiec J., Adamczyk A., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Wysocki W.M., Mituś J., Ryś J.
Lymphangiogenesis assessed using three methods is related to tumour grade, breast cancer
subtype and expression of basal marker. Polish Journal of Pathology, 2012; 3: 165-171
10. Adamczyk A., Niemiec J., Ambicka A., Małecki K., Wysocki W.M., Mituś J., Ryś J. Expression
of ER/PR/HER2, basal markers and adhesion molecules in primary breast cancer and in lymph
nodes metastases: a comparative immunohistochemical analysis. Pol J Pathol 2012; 63: 228-234
178
1.2. Klinika Ginekologii Onkologicznej
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Krzysztof Urbański
Pracownicy i ich funkcje:
prof. dr hab. med. Kazimierz Karolewski – Zastępca Kierownika Kliniki
prof. dr hab. med. Zbigniew Kojs
prof. nadzw. dr hab. Paweł Blecharz
dr hab. n. med. Małgorzata Klimek
dr n. med. Wiktor Szatkowski
lek. med. Tomasz Bieda
lek. med. Radosław Kosobucki
Lekarze oddelegowani z innych jednostek do odbywania specjalizacji z ginekologii
onkologicznej:
dr med. Tomasz Banaś
lek. med. Tomasz Basta
lek. med. Halina Dobrowolska
lek. med. Daniel Glanowski
lek. med. Michał Jankiewicz
lek. med. Piotr Jaszczyński
lek. med. Beata Papuga-Fujak
lek. med. Miłosz Pietrus
lek. med. Andrzej Piotrowski
lek. med. Grzegorz Stabryła
Doktoranci:
W 2014 roku tytuł doktora nauk medycznych uzyskał lek. med. Wiktor Szatkowski na podstawie
rozprawy doktorskiej pt.: Badania nad BRCA1-zależnym rakiem jajnika.” Promotorem był dr hab.
med. Paweł Blecharz, prof. nadzw.
Opis działalności Kliniki:
Klinika Ginekologii Onkologicznej prowadzi pełnoprofilową działalność w zakresie leczenia
chirurgicznego, teleradioterapii, brachyterapii i leczenia systemowego nowotworów narządu rodnego
oraz leczenia skojarzonego. W roku 2014 hospitalizowano 2268 chorych (580 pierwszy raz). W
Klinice są dwa aparaty mikroSelektron HDR i PDR do leczenia, tomograf komputerowy oraz
trójwymiarowy system OncentraBrachy do planowania leczenia w systemie real time. 214 kobiet
poddano brachyterapii nowotworów narządu rodnego. W zakresie leczenia chirurgicznego wykonano
435 operacji onkologicznych, których w większości nie podejmowały się inne placówki medyczne.
W problematyce badań prowadzonych przez Klinikę dominują zagadnienia dotyczące radioterapii i
leczenia skojarzonego. W ramach współpracy z Zakładem Radiobiologii Klinicznej prowadzone są
badania nad prognostyczną i predykcyjną wartością niektórych testów promienioczułości,
w tym oceny predykcyjnego znaczenia promieniowrażliwości limfocytów u chorych na raka szyjki
macicy leczonych napromienianiem i cisplatyną. Tematyka aktualnie prowadzonych przez Klinikę
badań obejmuje ocenę prognostycznego i predykcyjnego znaczenia ekspresji VEGF u chorych na
raka szyjki macicy leczonych napromienianiem i cisplatyną, i uwzględnia VEGF jako cel dla leczenia
celowanego z wykorzystaniem bevacizumabu u tych chorych.
We współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim prowadzone są badania nad wpływem zakażenia
wirusem HPV na rokowania chorych na raka szyjki macicy, jak również badania dotyczące
molekularnych metod w wykrywaniu przejściowej i/lub przetrwałej infekcji HPV w obrębie
narządów moczowo-płciowych. W ramach współpracy z Zakładem Patologii Nowotworów COOK
179
prowadzone są badania w zakresie oznaczania czynników prognostycznych (komórki Largenhansa i
Interleukina 12) w rozwoju dysplazji szyjki macicy.
Od 2004 roku w Centrum Onkologii, Oddział w Krakowie działa Poradnia Genetyczna prowadząca,
we współpracy z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym (prof. Jan Lubiński), badania genetyczne
pacjentek z rodzin z dziedzicznie uwarunkowaną skłonnością do raka piersi i jajnika. Pacjentki z
grupy wysokiego ryzyka pozostają pod opieką Poradni, zaś nosicielki mutacji BRCA1 poddawane są
profilaktycznemu usunięciu przydatków. Do tej pory wykonano badania genetyczne u około 870
rodzin, zidentyfikowano mutacje germinalne w 195 rodzinach.
Prowadzone są również badania we współpracy z ośrodkami zagranicznymi. Ocena wartości
wycinania węzłów chłonnych miednicy oraz ustalenia wskazań do pooperacyjnej radioterapii u
chorych na raka trzonu macicy jest przedmiotem współpracy z MRC – Medical Research Council’s
Cancer Trial Office, Wielka Brytania). W ramach współpracy z European Institute of Oncology w
Mediolanie, Klinika Ginekologii Onkologicznej bierze udział w opracowaniu danych dotyczących
metod i wyników leczenia chorych na raka szyjki macicy i raka endometrium. W pracach uczestniczy
ponad 120 ośrodków ginekologii onkologicznej z kilkudziesięciu krajów. Co 2 lata ukazują się
monografie w Annual Report on the Results of Treatment in Gynaecological Cancer – Journal of
Epidemiology and Biostatistics.
Zespół Kliniki bierze udział w wielu badaniach naukowych, we współpracy krajowej i
międzynarodowej, dotyczących zagadnień genetyki raka jajnika, skuteczności różnych reżimów
chemioterapii, chirurgii i radioterapii w raku endometrium oraz zagadnień mikromacierzy.
W Klinice odbywają szkolenia lekarze specjalizujący się w dziedzinie ginekologii i położnictwa,
ginekologii onkologicznej, radioterapii i onkologii klinicznej.
Corocznie organizowane są, we współpracy z oddziałami ginekologiczno-położniczymi
województwa małopolskiego, sympozja naukowo-szkoleniowe, dotyczące postępów w zakresie
ginekologii onkologicznej, w których bierze udział ponad 300 lekarzy.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Klimek M. Ocena wartości predykcyjnej i prognostycznej ekspresji wybranych biomarkerów
u chorych na raka szyjki macicy leczonych napromienianiem i cisplatyną. Monografia
wydana przez FOTOBIT. Kraków 2013, 99 stron
2. Klimek M., Kruczak A., Ryś J., Urbański K. Molecular Prognostic Factors in Patients with
cervical cancer treated with radiochemotherapy. 18th World Congress on Controversies in
obstetrics, gynecology and infertility (COGI). October 24-27.2013, Vienna, Austria.
Monduzzi Editoriale Proceedings, Italy 2014, 429-433.
3. Blecharz P, Reinfuss M, Jakubowicz J, Skotnicki P, Walasek T, Łuczyńska E. Effectiveness
of radiotherapy in patients with primary invasive vaginal carcinoma.Eur J Gynaecol Oncol.
2013;34(5):436-41.
4. Blecharz P., Reinfuss M., Jakubowicz J., Skotnicki P., Łuczyńska E., Bodzek M., Urbański K.
Radiation therapy complications in patients with primary invasive vaginal carcinoma.
Ginekol Pol. 2013; 84(3): 206-10.
5. Blecharz P., Reinfuss M., Ryś J., Jakubowicz J., Skotnicki P., Wysocki W. Radiotherapy for
carcinoma of the vaginae. Immunocytochemical and cytofluorometric analysis of prognostic
factors. Strahlenther Onkol. 2013; 189(5): 394-400
6. Blecharz P., Reinfuss M., Jakubowicz J., Skotnicki P., Wysocki W., Karolewski K., Urbański
K. Prognostic factors in patients with primary invasive vaginal carcinoma. Ginekol Pol. 2012;
83(12): 904-9
7. Blecharz P., Szatkowski W., Bodzek M., Łuczyńska E. Cechy kliniczne i przebieg choroby u
chorych na BRCA1 – zależnego raka jajnika Ginekologia Polska 2012, 83: 353-356
180
1.3. Klinika Onkologii
Kierownik Kliniki: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Jakubowicz
Struktura:
Oddział Nowotworów Głowy i Szyi
Oddział Nowotworów Piersi i Klatki Piersiowej
Oddział Nowotworów Jamy Brzusznej
Oddział Nowotworów Głowy i Szyi
Kierownik Oddziału: dr med. Anna Mucha-Małecka – adiunkt
Pracownicy Oddziału i ich funkcje:
lek. med. Agnieszka Chrostowska – asystent lekarz
dr med. Andrzej Kukiełka – asystent naukowo-badawczy
Rezydenci:
lek. med. Paweł Hebzda
lek. med. Dominika Wojton-Dziewońska
lek. med. Monika Wójtowicz
lek. med. Konrad Urbanek
lek. med. Paulina Marcyniuk
Opis działalności Oddziału:
Działalność naukowo-badawcza Oddziału Nowotworów Głowy i Szyi koncentruje się wokół
następujących zagadnień:
1. Ocena skuteczności pooperacyjnej radioterapii dorosłych chorych zoperowanych nieradykalnie z
powodu nadnamiotowych glejaków w II stopniu złośliwości. Analiza wartości rokowniczej
wybranych parametrów histo-klinicznych w aspekcie przeżyć długoletnich. Wyniki
przedstawiono w formie publikacji.
2. Kontynuowano badania nad rokowniczą rolą czasu oczekiwania na radioterapię (COR) u chorych
na złośliwe glejopochodne nowotwory mózgu (glejaki III, IV) pooperacyjnie napromienianych,
jak również w grupie chorych na glejopochodne nowotwory mózgu o niższej złośliwości (glejaki
II) pooperacyjnie napromienianych. Wyniki przedstawiono w formie publikacji.
3. Osobny kierunek badawczy stanowią badania wolumetryczne PTV w technice IMRT i 3D w
korelacji z wynikami pooperacyjnej radioterapii i tolerancji leczenia skojarzonego (radioterapia
skojarzona z Temodalem) u chorych na złośliwe glejopochodne nowotwory mózgu (glioma III,
IV). Wyniki przedstawiono na międzynarodowej konferencji EANO 2012 w Marsylii w formie
prezentacji ustnej i ECCO 2013 w Amsterdamie w formie prezentacji plakatowej. Publikacja w
przygotowaniu.
4. Przedmiotem prowadzonych badań jest ocena skuteczności pooperacyjnej radioterapii u
dorosłych chorych na rdzeniaka płodowego móżdżku oraz chorych na PNET w lokalizacji
nadnamiotowej.
5. Przeprowadzono analizę wyników pooperacyjnego napromieniania chorych na glejopochodne
nowotwory mózgu w III, IV stopniu zaawansowania w wieku powyżej 65 lat. Publikacja w
przygotowaniu.
6. Zebrano materiał obejmujący grupę chorych na raka głośni w stopniu zaawansowania T1N0M0
leczonych napromienianiem. Aktualnie trwa analiza materiału pod kątem czynników
rokowniczych, wyników leczenia oraz jego tolerancji i przygotowanie manuskryptu.
7. W Oddziale Nowotworów Głowy i Szyi prowadzone są badania nad oceną skuteczności
pooperacyjnej chemioradioterapii chorych na miejscowo zaawansowanego płaskonabłonkowego
raka terenu głowy i szyi oraz wartości rokowniczej i predykcyjnej markerów molekularnych stanu
181
zapalnego u chorych na raka płaskonabłonkowego terenu głowy i szyi pierwszorazowo leczonych
w sposób zachowawczy.
8. Przeprowadzono identyfikację molekularnych czynników histopatologicznych w grupie chorych
na żółtakogwiaździaka pleomorficznego mózgu i ustalono ich znaczenie rokownicze. Wyniki
przedstawiono na międzynarodowej konferencji EANO 2012 w Marsylii w formie prezentacji
plakatowej. Cykl publikacji w przygotowaniu.
9. Oceniono wartość predykcyjną i prognostyczną p53, Ki-67, i EGFR u chorych na
zaawansowanego raka jamy ustnej i ustnej części gardła leczonych z zastosowaniem indukcyjnej
chemioterapii. Wyniki przedstawiono w postaci publikacji.
10. We współpracy z Zakładem Radiobiologii trwa analiza materiału chorych na zaawansowane
nowotwory regiony głowy i szyi leczonych w sposób skojarzony chemioradioterapią pod kątem
oceny obecności wirusa HPV i ustalenia jego rokowniczego znaczenia.
11. Oceniono czynniki rokownicze u chorych na zaawansowanego raka krtani – T4, leczonych
samodzielną radioterapią. Wyniki przedstawiono w publikacji.
Działalność dydaktyczna:
Wykłady w ramach kursów:
- CMKP: „Standardowe metody radioterapii” i „Radiobiologia doświadczalna i kliniczna”,
- prowadzonych przez Okręgową Izbę Lekarską
- podyplomowego kształcenia pielęgniarek i położnych prowadzone na zlecenie Izby Pielęgniarskiej.
Wykłady dla studentów IV roku Fizyki Medycznej Akademii Górniczo-Hutniczej.
Wykłady i ćwiczenia dla słuchaczy Wydziału Elektroradiologii Policealnego Medycznego Studium
Zawodowego w Krakowie.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Gliński B., Urbański, J., Hetnał M., Małecki K., Jarosz M., Mucha-Małecka A., Chrostowska
A., Jakubowicz E., Frączek-Błachut B., Dymek P. Prognostic value of the interval from
surgery to initiation of radiation therapy in correlation with some histo-clinical parameters in
patients with malignant supratentorial gliomas. Współczesna Onkol 2012; 16: 34-37.
2. Mucha-Małecka A., Gliński B., Hetnał M, Jarosz M., Urbański J., Frączek-Błachut B.,
Dymek P., Małecki K., Chrostowska A. Long-term follow-up in adult patients with low-grade
gliomas (WHO II) postoperatively irradiated. Analysis of prognostic factors. Rep Pract Oncol
Radiother 2012; 17: 141-145.
3. Małecki K., Gliński B., Mucha-Małecka A., Roszkowski K., Hetnał M. Ocena wartości
predykcyjnej i prognostycznej p53, Ki-67, i EGFR u chorych na zaawansowanego raka jamy
ustnej i ustnej części gardła leczonych z zastosowaniem indukcyjnej chemioterapii. Przegląd
Lekarski 2012; 1: 5-8.
4. Mucha-Małecka A., Składowski K. High-dose radiotherapy alone for patients with T4-stage
laryngeal cancer. Strahlentherapie und Onkologie 2013; 189, 8: 632-638
5. Mucha-Małecka A., Gliński B., Jakubowicz E. Radiochirurgia stereotaktyczna w praktyce
klinicznej. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2013; 9, 4: 123-127
6. Mucha-Małecka A., Gliński B., Wójtowicz M., Małecki K. Radiochirurgia stereotaktyczna
śródczaszkowych malformacji tętniczo-żylnych. Onkologia i Radioterapia 2013; 2(24): 11-18
7. Wójtowicz M., Gliński B., Mucha-Małecka A., Wojton-Dziewońska D., Hebzda P. Mięsak
maziówkowy - nowotwór wtórny indukowany radioterapią. Opis przypadku.
Onkologia i Radioterapia 2013; 2(24): 19-24
8. Roszkowski K., Filipiak J., Wisniewska M., Mucha-Małecka A., Basta P.Potential survival
markers in cancer patients undergoing chemotherapy. Clin Exp Med; published online 28
September 2014
182
Oddział Nowotworów Piersi i Klatki Piersiowej
Kierownik Oddziału: prof. dr hab. med. Stanisław Korzeniowski
Pracownicy Oddziału i ich funkcje:
prof. nadzw. dr hab. med. Beata Sas-Korczyńska – Zastępca Kierownika Kliniki, Zastępca
Kierownika Oddziału.
dr med. Piotr Brandys – Konsultant Kliniki Ginekologii Onkologicznej, adiunkt
lek. med. Dariusz Martynów - młodszy asystent, lekarz specjalista
Rezydenci
lek. med. Anna Majczyk
lek. med. Elżbieta Włodarczyk
lek. med. Joanna Bockenheimer-Ruszkowska
lek. med. Jan Pietruszka
lek med. Wojciech Kamzol
Opis działalności Oddziału
Działalność naukowowo-badawcza Oddziału koncentruje się wokół następujących zagadnień:
• Badania nad skutecznością i tolerancją radio-chemioterapii u chorych na
drobnokomórkowego raka płuca z uwzględnieniem sposobu kojarzenia obu metod
leczenia i czasu jego trwania.
Wykazano, że równoczesna radio-chemioterapia, w porównaniu z sekwencyjną, istotnie wpływa na
zwiększenie częstości całkowitych remisji nowotworu (odpowiednio: 72,2% vs 61%) oraz odsetek 5letnich przeżyć bez objawów nowotworu (24,5% vs 13%). Dodatkowym czynnikiem
prognostycznym w tej grupie chorych jest czas trwania radio-chemioterapii.
W badaniach oceniających tolerancje radio-chemioterapii wykazano, że równoczesne stosowanie
tych metod leczenia związane jest ze zwiększoną częstością rozwoju powikłań w płucach (w
porównaniu z sekwencyjnym leczeniem: 93,3% vs 80,5%).
• Wyniki leczenia i ocena biologicznych markerów raka piersi u mężczyzn chorych na
raka piersi.
Przeprowadzono retrospektywną analizę wyników leczenia w grupie mężczyzn leczonych z powodu
raka piersi. Odsetki 5- i 10-letnich przeżyć wynosiły odpowiednio: 62,54% i 31,43% (przeżycie
całkowite) oraz 48,81% i 34,85% (przeżycie bez objawów nowotworu). Wykazano, że w tej grupie
chorych istotnymi czynnikami prognostycznymi są wielkość guza i obecność przerzutów w węzłach
chłonnych.
Wykazano zależność pomiędzy obecnością markerów bazalnych lub mezenchymalnych i
zaawansowaniem raka piersi. Stwierdzono, że espresja wimetyny i wysoki indeks proliferacyjny guza
są negatywnymi czynnikami prognostycznymi w odniesieniu do przeżycia całkowitego i bez
objawów nowotworu.
• Opisy kliniczne rzadkich typów raka piersi u kobiet.
Apokrynowy, cewkowy i śluzowy rak piersi należą do rzadkich typów histologicznych raka piersi.
Przeprowadzono retrospektywną analizę w grupach chorych na wymienione powyżej typy raka piersi
leczonych w Centrum Onkologii w Krakowie.
Retrospektywna analiza wyników uzyskanych u chorych leczonych z powodu raka apokrynowego
wykazała, że obecność przerzutów w węzłach chłonnych jest istotnym czynnikiem prognostycznym
odniesienia do przeżycia bez objawów nowotworu. Odsetki 10- letnich przeżyć wynosiły: 75,9%
(całkowite), 58,1% (przeżycie bez objawów nowotworu).
183
W przypadku raka cewkowego odsetki 10-letnich przeżyć wynosiły: 83,8% (całkowite) i 91,6%
(przeżycie bez objawów nowotworu), a przeprowadzona analiza potwierdziła znaczenie badań
profilaktycznych w rozpoznawaniu wczesnych stadiów tego nowotworu.
Własne obserwacje potwierdziły dobre rokowanie w przypadku rozpoznania śluzowego raka piersi.
Odsetki 10-letnich przeżyć wynoszą 75,7% (całkowite) i 82,5% (bez objawów nowotworu).
Wykazano również istotną rolę prognostyczną wykrycia nowotworu we wczesnym stadium
zaawansowania, które umożliwia przeprowadzenie leczenia oszczędzającego.
• Opracowania dotyczące radioterapii protonowej
W pracach poglądowych omówiono przesłanki do wykorzystania wiązki protonowej w radioterapii
chorych na nowotwory oraz wybrane wskazania kliniczne do stosowania tej formy radioterapii.
Wspólnie z zespołem z Kliniki Okulistycznej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie przedstawiono
wstępne wyniki radioterapii protonowej stosowanej u chorych na czerniaka naczyniówki oka
(regresja guza obserwowana była u 73%, z zachowanie gałki ocznej i 93% chorych).
Pracownicy Kliniki uczestniczą w realizacji Planu Naukowego Centrum Onkologii oraz biorą udział
w pracach wdrożeniowych radioterapii protonowej w Krakowie.
Działalność dydaktyczna
Pracownicy Oddziału prowadzą zajęcia dydaktyczne w ramach: kursów specjalizacyjnych
(organizowane wspólnie przez CMKP i Centrum Onkologii-Instytut), kursów doszkalających
(organizowane przez Izbę Lekarską w Krakowie) oraz studiów podyplomowych w zakresie
psychoonkologii w Akademia Ignatianum w Krakowie.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. B. Romanowska-Dixon, A. Pogrzebielski, A. Bogdali, A. Markiewicz, J. Swakoń,P. Olko, M.
Jeżabek, B. Sas-Korczyńska, E. Pluta. Radioterapia protonowa czerniaka błony naczyniowej –
wstępne wyniki leczenia. Klinika Oczna 2012; 114(3): 173-179
2. B. Sas-Korczyńska, A. Sokołowski, S. Korzeniowski. The influence of time of radiochemotherapy and other therapeutic factors on treatment results in patients with limited
disease small cell lung cancer. Lung Cancer 2013; 79: 14-19
3. B. Sas-Korczyńska, D. Martynów, S. Korzeniowski. Rak piersi u mężczyzn leczonych w
latach 1960-2010 w Centrum Onkologii w Krakowie. Nowotwory Journal of Oncology 2013;
63: 103-110
4. B. Sas-Korczyńska, J. Jakubowicz. Radioterapia protonowa – dlaczego i kiedy? Medycyna
Praktyczna – Onkologia 2013; 4: 63-67
5. B. Sas-Korczyńska, J. Mituś, A. Stelmach, J. Ryś, D. Martynów. Apokrynowy rak piersi w
materiale Centrum Onkologii w Krakowie. Cechy kliniczne i wyniki leczenia chorych w
latach 1952-2002. Ginekol Pol 2013; 84: 1036-1040
6. B. Sas-Korczyńska, J. Mituś, A. Stelmach, J. Ryś, E. Włodarczyk. Cewkowy rak piersi w
materiale Centrum Onkologii w Krakowie. Charakterystyka kliniczna i wyniki leczenia
chorych w latach 1955-2002. Nowotwory Journal of Oncology 2013; 63: 443-448
7. B. Sas-Korczynska, J. Niemiec, A. Harazin-Lechowska, S. Korzeniowski, D.Martynow, A.
Adamczyk, A. Sokolowski. The biological markers and results of treatment in male breast
cancer patients. The Cracow experience. Neoplasma 2014; 61: 333-341
(doi:10.4149/neo_2014_043)
8. B. Sas-Korczyńska, J. Mituś, A. Stelmach, J. Ryś, A. Majczyk. Mucinous breast cancer –
clinical characteristics and treatment results in patients treated at Oncology Centre in Kraków
between 1952 and 2002. Współczesna Onkologia Contemp Oncol 2014; (2): 120-123
9. B. Sas-Korczyńska, A. Markiewicz, B. Romanowska-Dixon, E. Pluta. Preliminary results of
proton radiotherapy for choroidal melanoma – the Kraków experience. Współczesna
Onkologia Contemp Oncol 2014; 18 (5): 359-366
184
10. B. Sas-Korczyńska, A. Sokołowski, E. Włodarczyk, E. Łuczyńska. Powikłania płucne u
chorych na drobnokomórkowego raka płuca w ograniczonej postaci z całkowitą remisją po
radio-chemioterapii. Nowotwory Journal of Oncology 2014; 64 (5): 383-390
Oddział Nowotworów Jamy Brzusznej
Kierownik Oddziału: dr n. med. Jadwiga Nowak-Sadzikowska
Pracownicy Oddziału i ich funkcje:
dr n. med. Tomasz Skóra - zastępca Kierownika Oddziału, asystent naukowy
lek. med. Bogumiła Szyszka-Charewicz - asystent lekarz
Rezydenci:
lek. med. Mariusz Pietrasz
lek. med. Jacek Ciupis
lek. med. Mariusz Wszołek
lek. med. Aleksandra Majka-Sobczyk
lek. med. Emilia Krzywonos
lek. med. Sylwia Gara
Opis działalności Oddziału
Zadania badawcze:
1. Diagnostyka biochemiczna chorych na inwazyjnego raka pęcherza moczowego
J. Nowak-Sadzikowska, U. Rychlik, J. Jakubowicz, E. Wójcik, J. Kulpa, B. Szyszka-Charewicz, T.
Skóra
Radykalne leczenie chorych na inwazyjnego raka pęcherza moczowego można podzielić na
dwie grupy: z oszczędzeniem pęcherza i chirurgiczne. W leczeniu zachowawczym inwazyjnego raka
pęcherza moczowego, w zależności od kwalifikacji, chorzy otrzymują samodzielne leczenie
miejscowe: TURB z radioterapią lub leczenie miejscowe skojarzone z chemioterapią.
Podstawowymi metodami diagnostycznymi wykorzystywanymi w rozpoznaniu i
monitorowaniu chorych na raka pęcherza moczowego są cystoskopia z pobraniem materiału do
badania histopatologicznego oraz cytologia osadu moczu. Ze względu na inwazyjność cystoskopii
możliwość poprawy diagnostyki a zwłaszcza monitorowania chorych na raka pęcherza upatruje się w
ocenie markerów nowotworowych, szczególnie oznaczanych w moczu.
Poszukiwane są markery molekularne i inne cechy biologiczne guza, które pozwoliłyby
prawidłowo przewidzieć odpowiedź na leczenie zachowawcze. Wartość rokowniczą i predykcyjną
rozlicznych cech charakteryzujących nowotwór opisuje wielu autorów. Jednakże oceny
przedstawionych cech nie pozwalają na jednoznaczną identyfikację podgrupy chorych na
inwazyjnego raka pęcherza moczowego, u których zachowawcze leczenie przyczynowe pozwala
uzyskać długoletnie przeżycia odległe.
Celem pracy jest:
1) ocena użyteczności diagnostycznej, prognostycznej i predykcyjnej stężenia wybranych
markerów nowotworowych (min. antygenu CYFRA 21-1, CEA, CA 19.9, CRP i
rozpuszczalnego receptora urokinazowego aktywatora plazminogenu (suPAR),) u chorych na
inwazyjnego raka pęcherza moczowego w konfrontacji z wybranymi parametrami
klinicznymi i cechami biologicznymi guza.
2) próba identyfikacji podgrupy chorych na inwazyjnego raka pęcherza moczowego, u których
leczenie zachowawcze jest skuteczną metodą leczenia pozwalającą uzyskać długoletnie
przeżycia odległe poprzez przeprowadzenie oceny wartości predykcyjnej badanych
czynników.
U pacjentów na inwazyjnego raka pęcherza moczowego zakwalifikowanych do radykalnego
zachowawczego leczenia przyczynowego będą oceniane wybrane cechy kliniczne związane z
185
chorym oraz cechy biologiczne guza. Oznaczenia stężenia wybranych markerów nowotworowych
w surowicy i w moczu zostaną wykonane przed wdrożeniem terapii przyczynowej oraz przy
badaniu kontrolnym, około 2-3 miesiące po zakończeniu leczenia.
2. Radykalna radiochemioterapia z zastosowaniem techniki symultanicznego boost`u IMRT u
chorych na raka odbytu - ocena skuteczności i tolerancji leczenia.
T. Skóra, J. Nowak-Sadzikowska, B. Szyszka-Charewicz, T. Kowalska, A. Wilk, J Jakubowicz
Celem pracy jest określenie skuteczności i tolerancji radykalnej radiochemioterapii z
zastosowaniem techniki symultanicznego boost`u IMRT w porównaniu z wynikami uzyskanymi w
retrospektywnej grupie chorych na raka odbytu leczonych standardowymi technikami radioterapii
konformalnej. Dodatkowym zadaniem jest ocena przydatności badania pozytonowej tomografii
emisyjnej w ocenie wyjściowego zaawansowania procesu nowotworowego i planowaniu radioterapii.
Do badania włączeni będą chorzy z rozpoznaniem płaskonabłonkowego raka odbytu w
stopniu zaawansowania T1-4N0-3M0, kwalifikujący się do skojarzonej radiochemioterapii. Leczenie
napromienianiem będzie prowadzone z zastosowaniem techniki symultanicznego boost`u IMRT. W
przypadku pozytywnego wyniku kwalifikacji chemioterapeutycznej będzie ono jednoczasowo
skojarzone z dwoma seriami terapii systemowej - 5-fluorouracyl (1-4 i 29-32 dzień radioterapii) z
mitomycyną C (2 i 30 dzień radioterapii). Schemat napromieniania (wysokość dawki całkowitej i
frakcyjnej) uzależniony został od wyjściowego stopnia zaawansowania procesu nowotworowego.
Zbierany aktualnie materiał kliniczny porównany będzie z retrospektywną grupą 75 chorych
na raka odbytu poddanych skojarzonej terapii w Centrum Onkologii w Krakowie w latach 20012011. Radioterapia prowadzona była z zastosowaniem standardowych technik konformalnych.
Mediana dawki całkowitej promieniowania, podanej w obszarze leczonym elektywnie oraz
pierwotnego guza odbytu z przerzutowo zmienionymi węzłami chłonnymi, wyniosła odpowiednio:
40 Gy i 60,5 Gy. Jednocześnie u chorych przeprowadzono leczenie systemowe identyczne z
opisanym powyżej.
Uzyskane w obydwu grupach wyniki zostaną porównane zarówno pod względem
skuteczności leczenia jak i jego tolerancji.
Wśród punktów końcowych dotyczących efektu terapii oszacowane zostaną odsetki prognozowanych
przeżyć: całkowitych, wolnych od wznowy lokoregionalnej, wolnych od rozsiewu odległego oraz
wolnych od kolostomii wykonywanej z powodu niepowodzenia miejscowego.
Z kolei różnice w częstości występowania wczesnej i późnej toksyczności radiochemioterapii
określone zostaną na podstawie formularza oceny niepożądanych (CTCAE - Common Terminology
Criteria for Adverse Events, wersja 4) oraz odsetków przeżyć wolnych od kolostomii wykonywanej z
powodu powikłań leczenia.
Rola badania PET we wstępnym określeniu wyjściowego zaawansowania procesu nowotworowego i
jego wpływ na proces terapeutyczny oceniony będzie odsetkiem chorych ze zmianą stopnia
zaawansowania względem wyników uzyskanych w standardowych badaniach obrazowych (TK,
MRI, EUS).
3. Radykalna radioterapia chorych na pierwotnego odosobnionego szpiczaka.
T. Skóra, J. Nowak-Sadzikowska, B. Szyszka-Charewicz, J. Jakubowicz
Pierwotny odosobniony szpiczak stanowi około 10% wszystkich przypadków nowotworów
plazmocytowych. Radioterapia jest podstawową metodą radykalnego leczenia chorych na
odosobnionego szpiczaka plazmocytowego.
Celem pracy jest ocena skuteczności i toksyczności radioterapii radykalnej u chorych na
pierwotnego odosobnionego szpiczaka plazmocytowego, kostnego jak i pozakostnego. Wyniki
radioterapii chorych na szpiczaka odosobnionego są znacznie lepsze w lokalizacji pozakostnej.
Stosowane techniki radioterapii w radykalnym leczeniu szpiczaka wykorzystują planowanie
konformalne lub IMRT (intensity modulated radiation therapy) w oparciu o obrazy uzyskane z
tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego lub PET (pozytonowa emisyjna tomografia
komputerowa).
Obecnie prowadzona jest analiza materiału własnego Kliniki oceniająca wyleczalność
miejscową i przeżycia całkowite oraz wpływ czynników populacyjno-klinicznych i terapeutycznych
186
na wyniki leczenia.
Pracownicy Kliniki uczestniczą w realizacji Planu Naukowego Centrum Onkologii oraz biorą udział
w pracach wdrożeniowych radioterapii protonowej w Krakowie.
Działalność dydaktyczna:
Wykłady w ramach kursów:
- CMKP: „Standardowe metody radioterapii”
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Skóra T, Kowalska T, Zawiła K. Effectiveness of radioisotope therapy in bone metastases, based
on personal experience. Współczesna Oncol 2012; 16(3): 201-5.
2. Pudełek K., Pudełek J. Rozdział „Napromienianie chorych na szpiczaka odosobnionego i
szpiczaka mnogiego – analiza i opisy przypadków.” w książce pt. „Szpiczak Mnogi – przypadki
kliniczne” pod redakcją A. Jurczyszyna i A. B. Skotnickiego Fundacja Centrum Leczenia
Szpiczaka, Kraków 2012, 141-150.
3. Blecharz P, Reinfuss M, Jakubowicz J, Skotnicki P, Wysocki W, Karolewski K,
Urbański K. Prognostic factors in patients with primary invasive vaginal carcinoma. Ginekologia
Polska 2012; 83: 904-9.
4. Nowak-Sadzikowska J, Jakubowicz J, Skóra T, Pudełek K. Transurethral resection, neoadjuvant
chemotherapy and accelerated hyperfractionated radiotherapy (concomitant boost) with or
without concurrent cisplatin, for patients with invasive bladder cancer – clinical outcome.
Contemporary Oncology. Współczesna Onkologia. 2013;17(3): 302-6.
5. Nowak-Sadzikowska J, Jakubowicz J. Rola teleradioterapii w inwazyjnym raku pęcherza
moczowego. Nowotwory Journal of Oncology 2014; 64(2):169-74.
6. Jakubowicz J, Walasek T, Reinfuss M, Blecharz P, Patla A, Nowak-Sadzikowska J. Prognostic
scores for patients with brain metastases from melanoma. Oncology and Radiotherapy 2014;
1(26-27):11-16.
187
1.4. Klinika Nowotworów Układowych i Uogólnionych
Kierownik Kliniki: dr med. Ida Cedrych - adiunkt
Struktura Kliniki:
Klinika Nowotworów Układowych i Uogólnionych
Oddział Chemioterapii Dziennej
Pracownicy Kliniki:
dr med. Marek Ziobro - Zastępca Kierownika Kliniki
lek. med. Tomasz Zemełka - Kierownik Oddziału Chemioterapii Dziennej
lek. med. Maciej Niemiec - Zastępca Kierownika Oddziału Chemioterapii Dziennej
dr med. Marek Jasiówka - Kierownik Poradni Genetycznej
dr n. med. Aleksandra Grela-Wojewoda - asystent lekarz
lek. med. Barbara Rysz-Postawa - asystent lekarz
lek. med. Ewelina Kojs-Pasińska - młodszy asystent lekarz
lek. med. Małgorzata Osielczak - asystent lekarz
lek. med. Tomasz Muszalski - asystent lekarz
lek. med. Łukasz Małecki - młodszy asystent
Rezydenci:
lek. med. Katarzyna Bocheńska
lek. med. Małgorzata Domagała-Haduch
lek. med. Agnieszka Pietruszka
lek. med. Patrycja Wiktor
lek. med. Paweł Hernik
lek. med. Joanna Stój
lek. med. Maksymilian Kruczała
lek. med. Agnieszka Roman
lek. med. Barbara Łanoszka
lek. med. Monika Źrebiec
Doktoranci
lek. med. Maciej Niemiec
Opis działalności Kliniki
Zadania badawcze: (w ramach Planu Naukowego)
- Monitorowanie powikłań kardiologicznych u pacjentek z rozpoznaniem raka piersi w trakcie i po
zakończeniu terapii uzupełniającej trastuzumabem z wykorzystaniem echokardiografii
- Ocena sprawności czynnościowej chorych na zaawansowane nowotwory złośliwe leczonych
systemowo, jako element kwalifikacji ich do postępowania rehabilitacyjnego.
- Analiza działań niepożądanych docetakselu u pacjentów w podeszłym wieku leczonych z powodu
przerzutowego hormonoopornego raka gruczołu krokowego.
- Analiza użyteczności kryteriów kwalifikacji chorych na zaawansowanego raka nerki do leczenia
skojarzonego. A. Stelmach, A. Gasińska, I. Cedrych, W. Wilk, E. Łuczyńska, J. Jaszczyński, A.
Strach, P. Faron, P. Jakubik, J. W. Mituś
- Próba oceny wartości prognostycznej pomiarów cytometrycznych w preparatach odciskowych
chłoniaków. Etap III: Ocena zróżnicowania komórkowego w preparatach odciskowych w CLL/SLL.
Korelacja wyników z oceną histologiczną i wynikami badań DNA w cytometrii przepływowej. A.
Gruchała, A. Jaszcz-Gruchała, M. Niemiec, D. Dańda, B. Lackowska, M. Zaremba.
188
- Wykorzystanie badania DWI MR całego ciała u chorych z rozsianym rakiem piersi i rakiem stercza
do oceny i monitorowania zmian przerzutowych po leczeniu. J. Anioł, E. Łuczyńska, S. HeinzePaluchowska, S. Dyczek, M. Jasiówka, J. Podkopał-Tokarz, I .Cedrych
Klinika prowadzi badania kliniczne nowych leków oraz współpracuje z innymi jednostkami
naukowymi w zakresie badań o charakterze akademickim:
- Diagnostyka genetyczna pacjentów z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi i jajnika
oraz chorych z podejrzeniem zespołu Lynch'a. Pomorski Uniwersytet Medyczny Zakład Genetyki i
Patomorfologii - Szczecin.
- Leczenie systemowe czerniaka. Centrum Onkologii w Warszawie, Klinika Mięsaków Tkanek
Miękkich i Czerniaka
- Uniwersytet Medyczny w Gdańsku w ramach Central and East European Oncology Group
LA-REMA: Retrospective analysis of molecular factors predictive for clinical efficacy of lapatinib in
HER2-positive advanced breast cancer patients. Investigator-initiated study, educational grant from
GlaxoSmithKleine and Monogram Biosciences.
- Path IES-Pathology Sub-Study of the International Exemestan Study
Randomised double-blind trial in postmenopausal women with primary breast cancer who have
received adjuvant Tamoxifen for 2-3 years, comparing subsequent adjuvant Exemestane treatment
with further Tamoxifen Pathology Sub-Study (PathIES), in collaboration with Imperial College of
London.
- Współpraca ze Stowarzyszeniem Wspierania Onkologii UNICORN.
- Program Ministerstwa Zdrowia "Program opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie
uwarunkowanego ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe”, jako jeden z elementów
Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. Moduł I: Wczesne wykrywanie
nowotworów złośliwych rodzin wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na
raka piersi i raka jajnika. Pomorski Uniwersytet Medyczny Zakład Genetyki i Patomorfologii –
Szczecin
- Projekt naukowy pt. ”Próba wyróżnienia biologicznych czynników determinujących obniżoną
wrażliwość na trastuzumab u chorych na raka piersi z nadekspresją białka HER2.”
- Klinika prowadzi badania nad kardiotoksycznością trastuzumabu w leczeniu uzupełniającym
chorych na raka piersi z wykorzystaniem oceny scyntygraficznej serca oraz wpływu poziomu
różnych białek przedsionkowego czynnika natriuretycznego na kardiotoksyczność leczenia.
W Klinice prowadzona jest systematyczna ocena działań niepożądanych leków oraz ocena późnych
następstw leczenia onkologicznego. Tematy te są przedmiotem zakończonych lub planowanych
rozpraw doktorskich.
W 2012 roku nawiązano współpracę z Zakładem Seksuologii Wydziału Psychologii i Nauk
Humanistycznych Krakowskiej Akademii im. F. Modrzewskiego w Krakowie. W ramach tej
współpracy prowadzone są badania ankietowe dotyczące seksualności pacjentek z rakiem piersi
poddanych mastektomii. W 2013 roku wyniki tego projektu przedstawiono w formie publikacji oraz
w formie doniesienia zjazdowego.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Biesaga B., Niemiec J., Ziobro M.Microvessel Density and Status of p53 Protein as Potential
Prognostic Factors for Adjuvant Anthracycline Chemotherapy in Retrospective Analysis of Early
Breast Cancer Patients GroupPathol. Oncol. Res. 2012; 18: 949-960
2. Cybulska-Stopa B, Skoczek M., Ziobro M, Świtaj T. Cedrych I. i wsp.Results of systemic
treatment of cutaneous melanoma in inoperable stage III and IV. Współczesna Onkologia 2012;
16, 6: 532-545
3. Grela-Wojewoda A., Wysocki W.podrozdział X., E.6.4 Wynaczynienie cytostatyków (X.
Wybrane zagadnienia onkologii klinicznej, E. Leczenie nowotworów, 6. Wybrane powikłania
2012
leczenia nowotworów) w: Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych
Medycyna Praktyczna, Kraków 2012: 2146-2147
189
4. Cedrych I,. Kruczała M., Grela-Wojewoda A.Zaawansowany rak płuca – opis przypadku.
Onkologia w Praktyce Klinicznej. 2013, 9, supl.C, C19-C21
5. Cybulska-Stopa B., Ziobro M., Skoczek M. Kojs-Pasińska E., Cedrych I. Brandys A Evaluation
of vinorelbine-based chemotherapy as the second further-line treatment in patients with metastatic
breast cancer. Wspólczesna Onkologia 2013 17(1): 78-82
6. Lew-Starowicz Z, Kowalczyk R., Krzemieniecki K, Streb J, Cedrych I., Głogowska I. i wsp.
Zaburzenia seksualne kobiet z rakiem piersi po radykalnym leczeniu chirurgicznym
Nowa Klinika 2013; 20, 3: 417-424
7. Wojewoda T., Mituś J., Grela-Wojewoda A., Wysocki W.M. Ocena zależności pomiędzy
zaawansowaniem raka piersi i sposobem leczenia przeciwnowotworowego a ryzykiem
wystąpienia obrzęku limfatycznego. Onkologia i Radioterapia 2013; 3(25):30-39
8. Cedrych I., Domagała–Haduch M. Doustne formy cytostatyków w leczeniu systemowym
chorych na nowotwory złośliwe. Farmakoekonomika Szpitalna 2014; 28:3-4
9. Grela-Wojewoda A, Kruczała M., Cedrych I. Ewerolimus - skutecznie przełamuje wtórna
hormonooporność u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi. Opis przypadku. Onco Review
2014; 4, 3(15): B 172-175
10. Cedrych I., Domagała–Haduch M. Toksyczność skórna leków ukierunkowanych molekularnie
stosowanych w leczeniu nowotworów złośliwych. Farmakoekonomika Szpitalna 2014; 29:6-7
11. Biesaga B., Niemiec J. Ziobro M. BCL-2 topoisomerase II IIα, microvessel density and prognosis
of early advanced breast cancer patients after adjuvant anthracycline – based chemotherapy.
Journal of Cancer Research and Clinical Oncology 2014, 140: 2009-2019
190
2. Zakłady Diagnostyczne
i Terapeutyczne
191
2.1. Zakład Radioterapii
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. med. Marian Reinfuss
Struktura Zakładu Radioterapii:
Pracownia Brachyterapii
Modelarnia
Pracownia Teleradioterapii
Pracownia Scyntygrafii
Pracownia Medycyny Nuklearnej
Pracownia PET
Pracownicy Zakładu i ich funkcje:
dr med. Tomasz Walasek - Zastępca Kierownika Zakładu, Kierownik Pracowni
Brachyterapii
prof. nadzw. dr hab. med. Teresa Kowalska - Pełnomocnik Dyrektora ds. Medycyny
Nuklearnej
dr med. Anna Patla - adiunkt
dr med. Elżbieta Pluta – adiunkt, Zastępca Kierownika Zakładu Radioterapii ds. Ochrony
Radiologicznej, Kierownik Pracowni Teleradioterapii
dr med. Anna Schnejder-Wilk - starszy asystent lekarz
dr med. Marta Weiss - starszy asystent lekarz
dr med. Tomasz Dąbrowski - asystent naukowy, Kierownik Modelarni
lek. med. Tomasz Nikliński - ½ etatu, asystent lekarz
lek. med. Renata Wróbel-Radecka - młodszy asystent lekarz
lek. med. Krystyna Zawiła - starszy asystent lekarz, Kierownik Pracowni Scyntygrafii
lek. med. Agnieszka Szadurska – młodszy asystent lekarz
Rezydenci:
lek. med. Michał Kurzyński
Opis działalności Zakładu:
Zakład Radioterapii prowadzi intensywną działalność terapeutyczną w zakresie tele-i brachyterapii
oraz leczenia chorych radioizotopami (samar, stront). Problematyka badań klinicznych realizowanych
w Zakładzie Radioterapii dotyczy problemów związanych z analizą wskazań do radioterapii
nowotworów o różnej lokalizacji narządowej wraz z oceną wyników leczenia, selekcją czynników
prognostycznych dla poszczególnych lokalizacji oraz opracowywania nowych technik radioterapii.
Obecnie wdrożono do rutynowego stosowania techniki: stereotaksji, IMRT, napromieniania z
„bramkowaniem oddechowym”, stosowania klinów dynamicznych, kojarzenia radioterapii z
hipertermią powierzchniową i śródtkankową.
Oprócz metod radykalnej radioterapii, stosowanej samodzielnie lub w skojarzeniu
z leczeniem chirurgicznym i systemowym, prowadzone są prace nad oceną technik paliatywnej
teleradioterapii. Istotny element działalności badawczej Zakładu stanowią prace nad nowymi
sposobami frakcjonowania dawki promieniowania (hipo- i hiperfrakcjonacja), wskazaniami do
leczenia chemicznego skojarzonego z napromienianiem oraz nowymi rodzajami promieniowania
(protony). U chorych kwalifikowanych do brachyterapii wykonywane są procedury obejmujące m.in.
brachyterapię śródtkankową nowotworów prostaty i piersi, brachyterapię endoluminalną
nowotworów przełyku, oskrzeli i tchawicy, brachyterapię śródtkankową i endoluminalną
nowotworów narządu rodnego oraz brachyterapię kontaktową. Obecnie sukcesywnie wprowadzane
jest, u wyselekcjonowanych chorych na niezaawansowanego raka piersi, leczenie w formule APBI.
192
W strukturach Zakładu Radioterapii działa Pracownia Medycyny Nuklearnej, do której zadań należy
m.in. prowadzenie działalności diagnostycznej z zakresu medycyny nuklearnej w onkologii,
monitorowanie przebiegu leczenia oraz leczenie chorych przy użyciu otwartych źródeł
promieniowania jonizującego. W ramach tej Pracowni wykonuje się nie tylko badania diagnostyczne,
takie jak badania scyntygraficzne kośćca, badania dynamiczne nerek oraz oznaczenia węzła
wartowniczego u chorych na niezaawansowanego raka piersi leczonych w sposób oszczędzający
narząd, ale także paliatywne leczenie przerzutów strontem-89 oraz samarem-153 u chorych z
rozsiewem do kośćca. Pracownia prowadzi aktywną współpracę naukową z innymi jednostkami
organizacyjnymi krakowskiego Oddziału Centrum Onkologii, m.in. z Zakładem Analityki i
Biochemii Klinicznej dotyczącą weryfikacji użyteczności markerów metabolizmu tkanki kostnej w
diagnostyce przerzutów nowotworowych. Współpraca z poszczególnymi Klinikami COOK dotyczy
wdrażania i oceny efektywności nowych metod diagnostyki i terapii izotopowej.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Mituś JW, Blecharz P, Reinfuss M, Kulpa JK, Skotnicki P, Wysocki WM.Changes in
the clinical characteristics, treatment options, and therapy outcomes in patients with
phyllodes tumor of the breast during 55 years of experience. Med Sci Monit. 2013,
19, 1183-1187.
2. Blecharz P, Reinfuss M, Jakubowicz J, Skotnicki P, Walasek T, Łuczyńska E.
Effectiveness of radiotherapy in patients with primary invasive vaginal carcinoma.
Eur J Gynaecol Oncol. 2013, 34, 436-41.
3. Jakubowicz J., Walasek T., Reinfuss M., Blecharz P., Patla A., Sadzikowska J.
Indeksy prognostyczne dla chorych na czerniaka z przerzutami do mózgu. Onkol.
Radiot. 2014, 26-27, 11-16.
4. Jakubowicz E, Walasek T, Reinfuss M., Jakubowicz J., Blecharz P., Kukiełka A.
Epidemiologia, obraz kliniczny oraz metody leczenia przerzutów do mózgu u
chorych na czerniaka.Onkol. Radiot. 2014, 26-27, 17-22.
5. Mituś J, Reinfuss M, Mituś JW, Jakubowicz J, Blecharz P, Wysocki WM, Skotnicki
P.Malignant phyllodes tumor of the breast: treatment and prognosis.Breast J. 2014,
20, 639-44.
6. Jakubowicz J, Blecharz P, Skotnicki P, Reinfuss M, Walasek T, Łuczynska E.
Toxicity of concurrent chemoradiotherapy for locally advanced cervical cancer.
Eur J Gynaecol Oncol. 2014, 35, 393-9.
7. Łuczyńska E, Heinze-Paluchowska S, Dyczek S, Blecharz P, Ryś J, Reinfuss M.
Contrast-enhanced spectral mammography: comparison with conventional
mammography and histopathology in 152 women.Korean J Radiol. 2014, 15, 689-96.
8. Łuczynska E, Gasinska A, Blecharz P, Stelmach A, Jereczek-Fossa BA,
Reinfuss M. Value of perfusion CT parameters, microvessl density and VEGF
expression in differentiation of benign and malignant prostate tumours. Pol J Pathol.
2014, 653, 229-36.
9. Walasek T., Sas-Korczyńska B., Blecharz P., Mituś J.W., Reinfuss M. Czynniki
prognostyczne u chorych z przerzutami raka do mózgu. Nowotwory – J. Oncol.
2014, 64, 496-503.
193
2.2. Zakład Fizyki Medycznej
p. o. Kierownika Zakładu: dr n. fiz. Edward Byrski
Struktura Zakładu:
Pracownia Komputerowego Planowania Leczenia
Pracownia Kontroli Jakości w Diagnostyce Obrazowej
Pracownia Dozymetrii Klinicznej i Kontroli Jakości w Radioterapii
Dział Nadzoru Radiologicznego
Pracownicy Zakładu i ich funkcje:
mgr inż. Damian Kabat – Zastępca Kierownika Zakładu Fizyki Medycznej,
Kierownik Pracowni Dozymetrii Klinicznej i Kontroli Jakości
w Radioterapii
dr n. fiz. Kamil Kisielewicz – adiunkt – Kierownik Pracowni Kontroli Jakości
w Diagnostyce Obrazowej
mgr Bożena Rozwadowska-Bogusz – Kierownik Pracowni Komputerowego Planowania
Leczenia
dr n. fiz. Jan Lesiak – adiunkt – Kierownik Działu Nadzoru Radiologicznego
mgr inż. Anna Cepiga – mł. asystent fizyk medyczny
mgr Izabela Cieśla - mł. asystent fizyk medyczny
mgr Dorota Dybek – fizyk medyczny
mgr inż. Anna Dziecichowicz – fizyk medyczny
mgr Adam Gorączko – mł. asystent fizyk medyczny
mgr Eleonora Góra – fizyk medyczny
mgr inż. Anna Jankowska – mł. asystent fizyk medyczny
mgr Roksana Kudzia – fizyk medyczny
mgr Paweł Zawadzki – fizyk medyczny
mgr Przemysław Palczyński – fizyk medyczny
Opis działalności Zakładu:
Tematyka badań naukowych Zakładu Fizyki Medycznej dotyczy rozwoju nowych metod
planowania leczenia w teleradioterapii i brachyterapii (radioterapia konformalna, IMRT, radioterapia
z systemem bramkowania), rozwoju nowych technik radioterapii (brachyterapia piersi z systemem
Contura), rozwoju i wdrażania w Centrum Onkologii nowych metod dozymetrii klinicznej oraz
systemów zapewnienia jakości w radioterapii.
Pracownicy Zakładu czynnie uczestniczą w opracowywaniu nowych rozporządzeń prawnych
dotyczących ochrony radiologicznej w dziedzinie medycyny i konsultują działalność krajową w tym
zakresie. Zakład posiada zgodę Prezesa PAA do prowadzenia kursów w zakresie ochrony
radiologicznej dla osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień operatora urządzeń do
teleradioterapii i brachyterapii. Pracownicy Zakładu prowadzą zajęcia dydaktyczne w dziedzinie
fizyki medycznej dla studentów Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii GórniczoHutniczej i Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego
oraz szkolą fizyków medycznych z innych ośrodków radioterapii. Prowadzą także wykłady z zakresu
fizycznych podstaw radioterapii i technik planowania leczenia dla lekarzy radioterapeutów w ramach
organizowanych w Centrum Onkologii kursów specjalizacyjnych z radioterapii onkologicznej.
Zakład posiada akredytację CMKP do prowadzenia specjalizacji w dziedzinie fizyki medycznej i
szkoli obecnie 16 osób w tym zakresie. Zakład współpracuje naukowo z Instytutem Fizyki Jądrowej
PAN w Krakowie, w zakresie fizyki radiacyjnej i dozymetrii termoluminescencyjnej oraz w zakresie
przygotowań do wdrożenia radioterapii protonowej.
194
Zakład Fizyki Medycznej realizował następujące tematy Planu Naukowego:
3.C.1 Ocena dawek promieniowania jonizującego otrzymywanych przez pacjentki podczas
obrazowania w cyfrowej mammografii spektralnej.
K. Kisielewicz, A. Dziecichowicz, E. Byrski, D. Kabat, J. Lesiak, E. Łuczyńska, D. Nahajowski,
A. Cepiga, B. Rozwadowska-Bogusz, E. Góra, A. Jankowska.
Cyfrowa mammografia spektralna CESM (Contrast Enhanced Spectral Mammography)
to nowatorska technika obrazowania piersi, polegająca na wykonaniu danej projekcji
mammograficznej przy użyciu dwóch energii wiązki promieniowania rentgenowskiego.
Tak uzyskany obraz CESM charakteryzuje się zredukowanym szumem w stosunku do klasycznej
mammografii i pozwala wyeliminować z badania zmiany fałszywie podejrzane.
Celem zadania badawczego była analiza dawek otrzymywanych przez pacjentki podczas
obrazowania w technice mammografii spektralnej w celu oceny narażenia na promieniowanie
jonizujące.
4.B.3 Opracowanie elementów kontroli jakości zintegrowanego systemu obrazowania OBI
dla akceleratorów Varian.
E. Byrski, D. Kabat, J. Lesiak, D. Nahajowski, A. Dziecichowicz, R. Kudzia, M. Waligórski,
P. Palczyński, T. Byrski
Opracowano elementy kontroli jakości dotyczące weryfikacji korekt położenia stołu terapeutycznego
realizowanych za pomocą systemu OBI oraz weryfikacji zgodności położenia izocentrum
obrazowanego przez system OBI z izocentrum akceleratora.
4.B.4 ArcCHECK – ocena przydatności systemu do weryfikacji planów leczenia
w wysokospecjalistycznych technikach radioterapii.
D. Kabat, E. Byrski, J. Lesiak, E. Góra, D. Dybek, M. Waligórski, I. Cieśla, A. Gorączko
Oceniono przydatność systemu QA ArcCHECK do weryfikacji planów leczenia radioterapii
realizowanej za pomocą zaawansowanych technik. Stosując plany testowe oraz kliniczne plany
napromieniania zbadano własności matrycy detektorów.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. M. Reinfuss, E. Byrski, J. Malicki Radiotherapy facilities, equipment, and staffing in Poland:
2005–2011 Reports of Practical Oncology and Radiotherapy 2013; 18: 159–172.
2. A.M. Kukiełka, M. Hetnał, T. Dąbrowski, T. Walasek, P. Brandys, D. Nahajowski, R. Kudzia
D. Dybek, M. Reinfuss Salvage prostate HDR brachytherapy combined with interstitial
hyperthermia for local recurrence after radiation therapy failure Strahlenther Onkol. 2014
Feb;190(2):165-70.
3. D. Słonina, B. Biesaga, A. Janecka, D. Kabat, K. Bukowska-Strakova, A. Gasińska Low-Dose
Hyper-Radiosensitivity Is Not a Common Effect in Normal Asynchronous and G2-Phase
Fibroblasts of Cancer Patients International Journal of Radiation Oncology*Biology*Physics,
2014, Volume 88, Issue 2, Pages 369–376
4. D. Słonina, B. Biesaga, J. Swakon, D. Kabat, L.Grzanka, M. Ptaszkiewicz, U. Sowa Relative
biological effectiveness of the 60-MeV therapeutic proton beam at the Institute of Nuclear
Physics (IFJ PAN) in Krakow, Poland Radiat Environ Biophys (2014) 53, 745–754
5. J. Ojala, S. Hyödynmaa, R. Barańczyk, E. Góra, M.P.R. Waligórski Performance of two
commercial electron beam algorithms over regions close to the lungemediastinum interface,
against Monte Carlo simulation and point dosimetry in virtual and anthropomorphic phantoms
Physica Medica, vol. 30 (2014) 147–154.
6. S. Miljanic, I. Bessieres, J. Bordy, F. d’Errico, A. Di Fulvio, D. Kabat, Z. Knezevic, P. Olko, L.
Stolarczyk, L. Tana, R. Harrison Clinical simulations of prostate radiotherapy using BOMABlike phantoms: Results for photons Radiation Measurements 2013; 57: 35-47.
195
2.3. Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej
Kierownik Zakładu: dr n. med. Elżbieta Łuczyńska
Struktura Zakładu:
Pracownia Badań Mammograficznych
Pracownia Tomografii Komputerowej
Pracownia Ultrasonografii
Pracownia Rezonansu Magnetycznego
Pracownia Rentgenodiagnostyki Ogólnej
Pracownicy Zakładu i ich funkcje:
dr n. med. Sonia Dyczek - Zastępca Kierownika Zakładu; Kierownik Pracowni
Tomografii Komputerowej
prof. dr hab. Barbara Bobek-Billewicz - Starszy asystent-konsultant
dr n. fiz. Sylwia Heinze-Paluchowska
dr n. med. Joanna Anioł
lek. Anna Chwalibóg
lek. Anna Podkopał-Tokarz
lek. Małgorzata Wysocka-Malik
lek. Tomasz Pawlik
lek. Anna Ćwierz
lek. Joanna Gąsiorowska
lek. Wojciech Rudnicki
Rezydenci:
lek. Alicja Banaś
lek. Agnieszka Domalik
lek. Anna Drożniak
lek. Dorota Jaśko
lek. Hanna Kasperkiewicz
lek. Konrad Nowak
lek. Bogna Stępień
Opis działalności Zakładu Radiologii i Diagnostyki Obrazowej
Podstawowy temat badawczy Zakładu stanowi diagnostyka raka piersi. Jako jedna z dwóch
placówek w Polsce posiadamy mammografię spektralną. Od lutego 2011 pracuje nowoczesny
tomograf rezonansu magnetycznego (o indukcji pola 1,5 T), wyposażony w system cewek do
obrazowania równoległego i-PAT (Parallel Imaging) oraz szereg zaawansowanych sekwencji
pomiarowych. Pod kontrolą rezonansu magnetycznego wykonujemy procedury diagnostyczne biopsji
gruboigłowych wspomaganych próżnią, w przypadku zmian wczesnych w piersiach, widocznych
tylko w badaniu rezonansowym (jako jedna z 3 placówek w Polsce).
Drugim kierunkiem działalności jest diagnostyka i ocena zaawansowania wczesnego raka
gruczołu krokowego obejmująca techniki obrazowania MR, jak i spektroskopię z cewką
doodbytniczą. W znacznym stopniu uległ poszerzeniu panel badań tomograficznych.
W związku z zakupem nowego tomografu komputerowego mamy możliwość badania perfuzji
na długości 4 do 8 cm, czyli możemy objąć cały gruczoł krokowy w badaniu jednoczasowo. Opcja
spektralna pozwala na różnicowanie guzów wątroby od zmian torbielowatych, a u chorych z rakiem
płuca w ciężkim stanie różnicowanie zmian niedodmowych w przebiegu choroby zasadniczej od
zatorowości płucnej. Pozwala także na redukcję artefaktów z ciał obcych (metalicznych, protez) w
organizmie.
196
Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej należy do grupy nielicznych placówek w Polsce,
w których wykonuje się badanie MRI wątroby ze środkami hepatotropowymi dla różnicowania
zmian pierwotnych i przerzutowych. Jest również możliwość wykonania BGI wątroby.
Jako jeden z nielicznych ośrodków w Polsce wykonujemy biopsję gruboigłową pod kontrolą
rezonansu magnetycznego.
U chorych z podejrzeniem rozsiewu raka piersi i raka gruczołu krokowego wykonujemy pod
kontrolą rezonansu badanie całego ciała (whole body), co pozwala na wykrycie licznych przerzutów
często wcześniej niż w innych metodach obrazowych. Podstawowe badanie - DWI MR
(obrazowanie dyfuzyjne) nie wymaga podania środka kontrastowego, jest to badanie powtarzalne, nie
obciążające pacjenta.
Nadal współpracujemy z Europejskim Instytutem Onkologii w Mediolanie (z Zakładami
Radiologii i Radioterapii), nawiązaliśmy kontakt z University of Colorado – Denver, School of
Medicine, Department of Radiology.
Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej jest ośrodkiem prowadzącym szkolenia w ramach
specjalizacji z radiologii i diagnostyki obrazowej - w trakcie staży specjalizacyjnych jest 8 lekarzy.
Ponadto corocznie kilkunastu lekarzy i techników odbywa w naszym zakładzie szkolenia z zakresu
diagnostyki chorób piersi oraz onkologii.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1.Łuczyńska E., Gasińska A., Wilk W. Microvessel density and expression of vascular endothelial
growth factor in clinically localized prostate cancer. Pol J Pathol, 2013; 64(1): 33-38
2. Gasińska A., Łuczyńska E., Wilk W., Cichocka A. Differences in the expression of telomerase and
prostate-specific membrane antigen in non-advanced prostatic cancer. Folia Histochem Cytobiol,
2013; 51(1): 66-72
3.Blecharz P., Reinfuss M., Jakubowicz J., Skotnicki P., Łuczyńska E., Bodzek M., Urbański K.
Radiation therapy complications in patients with primary invasive vaginal carcinoma. Ginekol Pol,
2013; 84(3): 206-210
4. Łuczyńska E., Dyczek S., Heinze–Paluchowska S., Komorowski A., Pawlik T., Wysocki W.,
Klimek M. Nephrectomy or nephron – sparing surgery - how to decide? Współczesna Onkologia
2013; 17(1) : 88–93
5. Łuczyńska E., Gasińska A., Blecharz P., Stelmach A., Jereczek-Fossa B., Reinfuss M.Value of
perfusion CT parameters, microvessl density and VEGF expression in differentiation of benign and
malignant prostate tumours. Pol J Pathol, 2014; 65(3): 229-36
6.Łuczyńska E, Heinze - Paluchowska S., Dyczek S., Blecharz P., Ryś J., Reinfuss M.Contrastenhanced spectral mammography: comparison with conventional mammography and
histopathology in 152 women. Korean J Radiol, 2014; 15(6): 689-696
7.Łuczyńska E. Nowoczesne metody zmian rozrostowych sutka – nadzieje i pułapki. Pol J Pathol,
2014; 65(4 suppl. 2): 9-20
8.Jakubowicz J., Blecharz P., Skotnicki P., Reinfuss M., Walasek T., Łuczyńska E.Toxicity of
concurrent chemoradiotherapy for locally advanced cervical cancer. Eur J Gynecol Oncol, 2014;
35(4): 393-9
197
2.4. Zakład Patomorfologii Nowotworów
Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. med. Janusz Ryś
Struktura Zakładu:
Pracownia Histopatologii
Pracownia Immunohistochemii i Technik Specjalnych
Pracownia Mikroskopii Elektronowej
Pracownia Cytometrii Przepływowej
Pracownia Diagnostyki Rozrostów Układu Chłonnego
Pracownicy Zakładu:
Dr med. Agnieszka Harazin-Lechowska - Zastępca Kierownika Zakładu
Dr med. Andrzej Gruchała - Kierownik Pracowni Diagnostyki Rozrostów Układu Chłonnego
Dr n. med. Anna Kruczak - Kierownik Pracowni Immunohistochemii i Technik Specjalnych
Dr n. med. Bożena Lackowska - Kierownik Pracowni Cytometrii Przepływowej
Dr n. biol. Maria Vogelgesang – asystent biolog
Dr n. med. Katarzyna Mularz – asystent biolog
Lek. med. Grzegorz Januś – starszy asystent lekarz
Lek. med. Paweł Majchrzak - starszy asystent lekarz
Lek. med. Julia Moskal - asystent lekarz
Lek. med. Dariusz Pabis - asystent lekarz
Lek med. Wacław Wilk – st. specjalista bad.-tech. - lekarz
Lek. med. Joanna Wysocka – asystent naukowy
Lek. med. Aleksandra Ambicka - młodszy asystent lekarz
Lek. med. Krzysztof Halaszka - młodszy asystent lekarz
Lek. med. Marcin Powroźnik - młodszy asystent lekarz
Mgr biol. Dominika Dańda - młodszy asystent biolog
Mgr biol. Agnieszka Jaszcz-Gruchała – starszy asystent diagnostyki laboratoryjnej
Mgr biol. Katarzyna Knapczyk - młodszy asystent diagnostyki laboratoryjnej
Mgr biol. Marta Król – asystent biolog
Mgr biol. Urszula Marchińska-Osika - młodszy asystent diagnostyki laboratoryjnej
Mgr biol. Alicja Śliwowska - starszy asystent diagnostyki laboratoryjnej
Mgr biol. Iwona Świątkiewicz - starszy asystent diagnostyki laboratoryjnej
Mgr biol. Agnieszka Stalmach
Rezydenci:
Lek. med. Mateusz Nowak
Opis działalności Zakładu:
Zakład Patomorfologii Nowotworów (ZPN) prowadzi działalność naukowo-badawczą z zakresu
patomorfologii onkologicznej. Przedmiotem zainteresowania pracowników naukowych Zakładu są w
szczególności nowotwory sutka, tkanek miękkich i rozrosty układu chłonnego, a także wybrane
rzadkie nowotwory człowieka. Wyniki prowadzonych prac badawczych zostały opublikowane w
większości w zagranicznych recenzowanych czasopismach. Łączna wartość współczynnika
oddziaływania (impact factor) prac opublikowanych w latach 2012-2014 wyniosła 72,054 punktów.
Poniżej przedstawiono krótką charakterystykę prowadzonych badań
1. Ocena wartości rokowniczej i predykcyjnej wybranych parametrów immunohistochemicznych analizowanych w materiale tkankowym u chorych na raka sutka. Przeprowadzone
badania dotyczyły m.in. badania ekspresji antygenów proliferacyjnych (Ki67, BGX, białka Nogo-B),
wskaźników neo-angiogenezy (podoplanina, receptor dla angiotensyny ) oraz innych markerów,
198
takich jak CD44, metaloproteinazy, białko HSP-27 oraz receptor dla melatoniny (MT1).
Wymienione badania były prowadzone we współpracy z Zakładem Radiobiologii Krakowskiego
Oddziału Centrum Onkologii oraz z Katedrą i Zakładem Histologii i Embriologii Wydziału
Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
2. Badania morfologiczne i cytogenetyczne w diagnostyce mięsaków tkanek miękkich i guzów
podścieliskowych przewodu pokarmowego (badania we współpracy z Katedrą i Zakładem Biologii
i Genetyki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego kierowaną przez prof. dr. hab. Janusza Limona)
Studia nad mięsakami tkanek miękkich prowadzone w ZPN obejmują badania nad rolą wybranych
parametrów immunohistochemicznych, cytogenetycznych i molekularnych w rozpoznawaniu
złośliwych guzów tkanek miękkich. Większość oryginalnych doniesień naukowych związanych z
nowotworami tkanek miękkich dotyczyła badań nad mięsakiem maziówkowym (synovial sarcoma)
oraz tłuszczakomięsakiem (liposarcoma), a także wybranymi, rzadkimi i trudnymi diagnostycznie
rozrostami mezenchymalnymi.
3. Testowanie wartości diagnostycznej nowych markerów tkankowych. Udział w
wieloośrodkowych i międzynarodowych badaniach kierowanych przez prof. Markku Miettinena z
National Cancer Institute (USA). W wyniku tych badań zostały scharakteryzowane nowe markery
tkankowe: raka sutka i pęcherza moczowego (GATA3), nowotworów zarodkowych (SALL4) oraz
międzybłoniaka opłucnej (VEGFR2). Pracownicy naukowi ZPN brali również udział w badaniach
ekspresji konwertazy angiotensyny (ACE) w znamionach barwnikowych skóry oraz oceny
specyficzności utraty białka INI-1 w mięsaku nabłonkowatym tkanek miękkich.
4. Badania morfologiczne i cytometryczne w diagnostyce rozrostów układu chłonnego.
W oparciu o wyniki własnych badań pracownicy ZPN wdrożyli równoległą cytologiczną i
cytometryczną (cytometria przepływowa) ocenę biopsji aspiracyjnych cienkoigłowych u chorych z
podejrzeniem rozrostu układu chłonnego oraz opracowali i wdrożyli schemat rutynowego
postępowania diagnostycznego. Brali również udział w pracach Krajowego Rejestru Chłoniaków
5. Udział w opracowaniach standardów badań morfologicznych w ramach projektu
realizowanego przez Polskie Towarzystwo Patologów
W ramach wspomnianego projektu w Zakładzie Patomorfologii Nowotworów opracowano zalecenia
postępowania diagnostycznego w przypadku złośliwych nowotworów tkanek miękkich i kości.
Wdrożono także do rutynowej diagnostyki mięsaków nowe testy molekularne techniką FISH oraz
immunohistochemiczne z użyciem przeciwciał skierowanych przeciwko fragmentom białek będących
produktami genów fuzyjnych powstałych w toku translokacji specyficznych dla poszczególnych
mięsaków bądź białkowych produktów genów specyficznych dla wybranych mięsaków.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat (2012-2014):
1. Jablonska K, Pula B, Zemla A, Owczarek T, Wojnar A, Rys J, Ambicka A, PodhorskaOkolow M, Ugorski M, Dziegiel P. Expression of melatonin receptor MT1 in cells of human
invasive ductal breast carcinoma.J Pineal Res. 2013 Apr;54(3):334-45
2. Niemiec J, Adamczyk A, Małecki K, Ambicka A, Ryś J. Tumor grade and matrix
metalloproteinase 2 expression in stromal fibroblasts help to stratify the high-risk group of
patients with early breast cancer identified on the basis of st Gallen recommendations. Clin
Breast Cancer. 2013 Apr;13(2):119-28.
3. Niemiec JA, Adamczyk A, Ambicka A, Mucha-Małecka A, Wysocki WM, Ryś J.
Distribution of podoplanin-positive tumor vessels predicts disease-specific survival of nodepositive breast cancer patients treated with anthracyclines and/or taxanes. Cancer Invest.
2014 Jun;32(5):168-77.
4. Niemiec JA, Adamczyk A, Ambicka A, Mucha-Małecka A, M Wysocki W, Ryś J. Triplenegative, basal marker-expressing, and high-grade breast carcinomas are characterized by
199
high lymphatic vessel density and the expression of podoplanin in stromal fibroblasts. Appl
Immunohistochem Mol Morphol. 2014 Jan;22(1):10-6.
5. Miettinen M, McCue PA, Sarlomo-Rikala M, Rys J, Czapiewski P, Wazny K, Langfort R,
Waloszczyk P, Biernat W, Lasota J, Wang Z. GATA3: a multispecific but potentially useful
marker in surgical pathology: a systematic analysis of 2500 epithelial and nonepithelial
tumors. Am J Surg Pathol. 2014 Jan;38(1):13-22.
6. Miettinen M, Wang Z, McCue PA, Sarlomo-Rikala M, Rys J, Biernat W, Lasota J, Lee YS.
SALL4 expression in germ cell and non-germ cell tumors: a systematic immunohistochemical
study of 3215 cases. Am J Surg Pathol. 2014 Mar;38(3):410-20
7. Miettinen M, Rikala MS, Rys J, Lasota J, Wang ZF.Vascular endothelial growth factor
receptor 2 as a marker for malignant vascular tumors and mesothelioma: an
immunohistochemical study of 262 vascular endothelial and 1640 nonvascular tumors.
Am J Surg Pathol. 2012 Apr;36(4):629-39
8. Wozniak A, Rutkowski P, Piskorz A, Ciwoniuk M, Osuch C, Bylina E, Sygut J, Chosia M,
Rys J, Urbanczyk K, Kruszewski W, Sowa P, Siedlecki J, Debiec-Rychter M, Limon J.
Polish Clinical GIST Registry.: Prognostic value of KIT/PDGFRA mutations in
gastrointestinal stromal tumours (GIST): Polish Clinical GIST Registry experience. Ann
Oncol. 2012 Feb;23(2):353-60
9. Dobrosz Z, Ryś J, Paleń P, Właszczuk P, Ciepiela M.Inflammatory myofibroblastic tumor of
the bladder - an unexpected case coexisting with an ovarian teratoma.Diagn Pathol. 2014 Jul
15;9:138. doi: 10.1186/1746-1596-9-138.
10. Blecharz P, Reinfuss M, Ryś J, Jakubowicz J, Skotnicki P, Wysocki W. Radiotherapy for
carcinoma of the vagina. Immunocytochemical and cytofluorometric analysis of prognostic
factors. Strahlenther Onkol. 2013 May;189(5):394-400
200
2.5. Zakład Analityki i Biochemii Klinicznej
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Jan Kanty Kulpa
Struktura Zakładu:
Pracownia Diagnostyki Laboratoryjnej (Laboratorium)
Pracownia Badań Metabolicznych
Pracownia Diagnostyki Hematologicznej i Koagulacyjnej
Pracownia Markerów Nowotworowych
Pracownia Białek
Pracownia Izotopowa
Pracownia Serologii Transfuzjologicznej wraz z Bankiem Krwi
Pracownicy Zakładu i ich funkcje:
dr n. med. Ewa Wójcik - adiunkt, Zastępca Kierownika Zakładu, Kierownik Pracowni
Markerów Nowotworowych
dr n. med. Zofia Stasik - adiunkt, Kierownik Pracowni Białek
mgr Urszula Rychlik - asystent naukowy, Kierownik Pracowni Diagnostyki Hematologicznej
i Koagulacyjnej
mgr Jadwiga Tarapacz - asystent naukowy, Kierownik Pracowni Badań Metabolicznych
mgr Katarzyna Brandys - specjalista badawczo-techniczny
mgr Beata Kala - specjalista badawczo-techniczny
mgr Krzysztof Reinfuss - specjalista badawczo-techniczny
mgr Ewa Misiak - młodszy asystent diagnosta laboratoryjny
mgr Agnieszka Późniak-Piekarska - młodszy asystent diagnosta laboratoryjny
mgr Marek Rapczewski - młodszy asystent diagnosta laboratoryjny
mgr Małgorzata Sierhej - młodszy asystent diagnosta laboratoryjny
mgr Krystyna Płecha - młodszy asystent diagnosta laboratoryjny (urlop macierzyński)
mgr Adam Sroka – młodszy asystent diagnosta laboratoryjny
Opis działalności Zakładu:
W problematyce prac badawczych Zakładu Analityki i Biochemii Klinicznej od szeregu lat dominują
dwa podstawowe działy:
• badania dotyczące weryfikacji użyteczności diagnostycznej wyników oznaczeń biomarkerów
(markery nowotworowe, wybrane czynniki wzrostu, metaloproteinazy i ich inhibitory), oceny
ich wartości predykcyjnej i prognostycznej oraz przydatności w monitorowaniu terapii u
chorych na nowotwory złośliwe,
• badania nad wartością predykcyjną i prognostyczną biochemicznych i hematologicznych
wykładników stanu odżywienia i stanu zapalnego (białka ostrej fazy, cytokiny, układ
aktywatora plazminogenu) u chorych na nowotwory w aspekcie oceny stanu sprawności
chorych i nasilenia objawów zespołu wyniszczenia nowotworowego.
Prowadzone w 2014 r. prace dotyczyły:
1. Weryfikacji użyteczności markera HE4:
a. Rak pęcherza moczowego. Oznaczenia stężenia w moczu i surowicy krwi markerów
nowotworowych CYFRA 21-1, CEA i HE4. Stwierdzono, że u chorych na
naciekającego mięśniówkę, inwazyjnego raka pęcherza moczowego czułość i
swoistość diagnostyczna stężenia w moczu CYFRA 21-1 i HE4 są zbliżone, pola
powierzchni pod krzywymi ROC wynoszą odpowiednio 0,882 i 0,869. Stężenia
markerów pozostają w zależności względem stadium zaawansowania. Brak istotnej
korelacji pomiędzy stężeniami obu markerów w moczu, wskazuje na potencjalną
201
użyteczność komplementarnych ich oznaczeń w kwalifikacji chorych na raka pęcherza
moczowego do radykalnego leczenia zachowawczego, jak i monitorowania tej terapii
(praca prezentowana na 41th ISOBM Congress, Barcelona, 2014)
b. Rak trzonu macicy. Stwierdzono, że u chorych na raka trzonu macicy w stadium
zaawansowania IA i IB istotnie częściej obserwuje się podwyższone stężenia HE4 w
porównaniu do CA 125 (odpowiednio: 40,3% i 11,3%). (wyniki badań prezentowane
na 41th ISOBM Congress, Barcelona, 2014).
2. Drobnokomórkowego raka płuca. Prowadzone we współpracy z Kliniką Nowotworów Piersi i
Klatki Piersiowej oraz Zakładem Radioterapii prace dotyczą problemów diagnostyki
biochemicznej chorych na drobnokomórkowego raka płuca, weryfikacji użyteczności
diagnostycznej prekursora peptydu uwalniającego gastrynę (ProGRP) oraz swoistej enolazy
neuronowej (NSE), a także oceny wartości prognostycznej wykładników stanu odżywienia i stanu
zapalnego i wyliczanych na ich podstawie kompleksowych wskaźników prognostycznych.
Dokonano oceny użyteczności nowego wskaźnika, wyliczanego na podstawie stężenia albuminy
oraz stosunku bezwzględnej liczby neutrofili do limfocytów (ALI). Wykazano, że ten wskaźnik
jest niezależnym, niekorzystnym czynnikiem rokowniczym u chorych na drobnokomórkowego
raka płuca. Osobny problem dotyczy galektyny typu 3 jako wskaźnika powikłań (zwłóknień) u
chorych poddawanych radioterapii. Wykazano, że w 1 miesiąc po zakończeniu radioterapii
nastąpił istotny wzrost stężenia galektyny -3.
3. Raka jelita grubego. Wykazano, że u chorych na raka jelita grubego w zaawansowanych
stadiach procesu chorobowego neoadjuwantowa radioterapia prowadzi do istotnego spadku
stężenia MMP-9, TIMP-1 oraz IL-6, wskaźników którym przypisywana jest znacząca rola w
mechanizmach progresji procesu nowotworowego. Brak jest natomiast tak nasilonych zmian
poziomu ww. wskaźników u chorych we wczesnych stadiach zaawansowania.
4. Raka jelita grubego. W badaniach dotyczących adhezyjnego białka naczyniowego sVAP-1 u
chorych na raka jelita grubego wykazano istotne zależności pomiędzy jego stężeniem a stadium
zaawansowania procesu chorobowego. Niskie stężenia sVAP-1 wiążą się z gorszym rokowaniem
chorych, reakcją ostrej fazy o większym nasileniu. Wykazano istotne zależności pomiędzy
czasem przeżycia bezobjawowego chorych a stężeniem sVAP-1
5. Raka trzonu macicy. W grupie 104 chorych na raka trzonu macicy wykazano istotne zależności
pomiędzy stężeniem HE4, CA125 u CRP a stadium zaawansowania, stopniem złośliwości
histologicznej. U chorych ze stężeniem IL6 powyżej 5 ng/l obserwowano istotnie wyższe stężenia
obu markerów nowotworowych. Czułość i swoistość diagnostyczna wyników oznaczeń HE4 w
badanej grupie chorych na raka trzonu była istotnie wyższa aniżeli CA 125.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Grandys M., Majerczak J., Karasinski J., Kulpa J., Zaladz J.A.Skeletal Muscle Myosin Heavy
Chain Isoform Content in Relation to Gonadal Hormones and Anabolic-Catabolic Balance in
Trained and Untrained MenJournal of Strength and Conditioning Research 2012; 26, 12:
3262-3269
2. Sitkiewicz D., Stępińska J., Solnica B., Opolski G., Kulpa J.K. Rekomendacje. Markery
biochemiczne w świetle uniwersalnej definicji zawału mięśnia sercowego. Rekomendacja
Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej Diagnostyka Laboratoryjna 2012, 48, 3:
353-358
3. Wysocki W. M., Stasik Z., Darasz Z., Jakubowicz J., Tarapacz J., Kulpa J.K.Preoperative
radiotherapy does not alter pre- and early postoperative serum C-reactive protein and albumin
concentrations in colorectal cancer patientsWspółczesna Onkologia 2013; 17 (2): 161-164
4. Kulpa J.K., Rychlik U., Wójcik E. Biochemical Diagnostics in Cancer Patients - Expectations
and LimitationsPolityka Zdrowotna , 2013; XII/II: 57-64
202
5. Kulpa J.K., Rychlik U., Tarapacz J., Rychlik M., Stasik Z., Wójcik E., Kruczak A., KorygaWszołek S.Indeks masy ciała (BMI) a stan zapalny u chorych na endometrialnego raka trzonu
macicyDiagnostyka Laboratoryjna 2013; 49, 3: 201-208
6. Wójcik E., Stasik Z., Sas-Korczyńska B., Rychlik U., Tarapacz J., Kulpa J.K. Wartość
prognostyczna wskaźnika PNI u chorych na drobnokomórkowego raka płuca Diagnostyka
Laboratoryjna 2013; 49, 4: 369-375
7. Mituś J.W., Blecharz P., Reinfuss M., Kulpa J.K., Skotnicki P., Wysocki W.M. Changes in
the clinical characteristics, treatment options, and therapy outcomes in patients with phyllodes
tumor of the breast during 55 years of experience Medical Science Monitor 2013; 19: 11831187
8. Kulpa J.K., Rychlik U., Stasik Z., Tarapacz J., Wójcik E.Diagnostyka laboratoryjna chorób
nowotworowych - rozdział w: Diagnostyka Laboratoryjna. Redakcja naukowa B. Solnica
Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014: 283-329
9. Kulpa J. Diagnostyka biochemiczna - podrozdział 3.2. w: Przerzuty nowotworowe w kościach.
Praca zbiorowa pod redakcją prof. M. Krzakowskiego PRIMOPRO Warszawa 2014: 38-52
10. Wójcik E., Rychlik U., Tarapacz J., Stasik Z., Sokalski A., Kulpa J.K. Nowy wskaźnik stanu
zapalnego w ocenie rokowania chorych na drobnokomórkowego raka płuca Diagnostyka
Laboratoryjna 2014; 50(4): 293-298
203
2.6. Zakład Radiobiologii Klinicznej
Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Anna Gasińska
Pracownicy Zakładu:
dr hab. Dorota Słonina – profesor nadzwyczajny,
dr hab. Beata Biesaga – adiunkt,
dr Joanna Niemiec – adiunkt,
dr Agnieszka Adamczyk – adiunkt,
mgr Anna Cichocka – starszy asystent, diagnosta laboratoryjny,
mgr Kaja Majchrzyk – młodszy asystent, biolog
mgr Anna Janecka – młodszy asystent, biotechnolog.
Opis działalności Zakładu:
Tematy badań prowadzonych w latach 2012-2014:
1. Zbadanie korelacji pomiędzy ekspresją wybranych markerów biologicznych a oceną ognisk
nowotworowych w obrębie gruczołu krokowego za pomocą perfuzji tomografii komputerowej u
chorych na niezaawansowanego raka prostaty.
A. Gasińska, E. Łuczyńska, W. Wilk, A. Cichocka
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr 2408/B/PO1/2009/37).
2. Ocena znaczenia prognostycznego wybranych markerów biologicznych niezawansowanego raka
prostaty leczonego operacyjnie dla wznowy biochemicznej
i klinicznej.
A. Gasińska, E. Łuczyńska, U. Rychlik, W. Wilk, A. Cichocka
3. Wykorzystanie markerów molekularnych do oceny potencjału przerzutowania zaawansowanego
raka nerki.
A. Gasińska, A. Adamczyk, A. Stelmach, A. Janecka, J. Jaszczyński, W. Wilk, A. Cichocka
4. Zjawisko nadwrażliwości na niskie dawki promieniowania jonizującego (HRS)
w komórkach prawidłowych od chorych na raka szyjki macicy. Ocena występowania
i mechanizm
D. Słonina, B. Biesaga, D. Kabat, A. Gasińska, A. Janecka
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr NN401 102539)
5. Względna skuteczność biologiczna terapeutycznej wiązki protonów w IFJ PAN
w Krakowie.
Wykonawcy: D. Słonina, B. Biesaga, D. Kabat
6. Prognostyczne znaczenie potencjału proliferacyjnego oraz parametrów biologicznych i
histologicznych w podtypach przewodowego naciekającego raka piersi.
J. Niemiec, A. Adamczyk, K. Niesiołowska, K. Małecki, J. Ryś
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr N401 2344 33).
7. Zbadanie korelacji pomiędzy ekspresją wybranych markerów biologicznych a oceną ognisk
nowotworowych w obrębie gruczołu krokowego za pomocą perfuzji tomografii komputerowej u
chorych na niezaawansowanego raka prostaty.
A. Gasińska, E, Łuczyńska, W. Wilk, A. Cichocka
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr 2408/B/PO1/2009/37).
204
8. Ocena znaczenia prognostycznego wybranych markerów biologicznych niezaawansowanego raka
prostaty leczonego operacyjnie dla wznowy biochemicznej i klinicznej.
A. Gasińska, E. Łuczyńska, U. Rychlik, W. Wilk, A. Cichocka
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr 2408/B/PO1/2009/37).
9. Porównanie charakterystyki immunohistochemicznej komórek guza pierwotnego i komórek
przerzutów w węzłach chłonnych oraz próba wyróżnienia komórek macierzystych w podtypach raka
piersi różniących się immunofenotypowo i ocena ich biologicznego znaczenia.
A. Adamczyk, J. Niemiec, A. Ambicka, K. Małecki, W. Wysocki, A. Cichocka, K. Majchrzyk, J.
Ryś, J. Mituś.
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr NN401 096 137).
10. Prognostyczne znaczenie gęstości naczyń limfatycznych guza u chorych na przewodowego
naciekającego raka piersi nieleczonych chemicznie lub leczonych antracyklinami i taksanami.
J. Niemiec, A. Adamczyk, B. Biesaga, A. Mucha-Małecka, W. Wysocki, M. Ziobro, A. Ambicka, J.
Wysocka, A. Cichocka, K. Majchrzyk, J. Ryś.
11. Występowanie infekcji HPV16 w rakach płaskonabłonkowych jamy ustnej oraz ustnej i
krtaniowej części gardła oraz potencjał prognostyczny tej infekcji dla jednoczesnej
chemioradioterapii chorych na tego typu nowotwory złośliwe.
B. Biesaga, A. Mucha-Małecka, D. Słonina, A. Janecka, K. Halaszka.
12. Ocena wartości predykcyjnej parametrów biologicznych związanych ze zjawiskiem oporności
wielolekowej u chorych na raka piersi leczonych uzupełniająco antracyklinami.
B. Biesaga, J. Niemiec, M. Ziobro, J. Wysocka, A. Kruczak.
(Projekt badawczy finansowany przez MNiSW nr N401 173 31/3808).
13. Występowanie onkogennych typów wirusa brodawczaka ludzkiego w różnych
immunofenotypach przewodowego raka piersi i ich znaczenie dla odpowiedzi chorych na różnego
rodzaju leczenie przeciwnowotworowe.
B. Biesaga, A. Janecka, A. Adamczyk, J. Niemiec, S. Szostek, D. Słonina, J. Ryś, A. HarazinLechowska, A. Kruczak, J. Wysocka, A. Ambicka, M. Ziobro, A. Wojewoda–Grela, I. Cedrych, W.
Wysocki.
Wykaz najważniejszych publikacji z ostatnich 3 lat:
1.
2.
3.
4.
5.
Łuczynska E, Gasinska A., Wilk W. Expression of Ki-67 (MIB-1) and GLUT-1 Proteins in Nonadvanced Prostatic Cancer. Pol J Pathol 2012, 63, 272-277 (IF-0,490)
Niemiec J. A., Adamczyk A., Małecki K., Majchrzyk K., Ryś J. Relationships Between
Immunophenotype, Ki-67 Index, Microvascular Density, Ep-CAM/P-cadherin, and MMP-2
Expression in Early-stage Invasive Ductal Breast Cancer. Appl Immunohistochem Mol Morphol
2012, 20(6), 550-60 (IF-1,828).
Grądzka I., Sochanowicz B., Brzóska K., Wójciuk G., Sommer S., Wojewódzka M., Gasinska
A., Degen Ch., Jahreis G., Szumiel I.Cis-9, trans-11 conjugated linoleic acid affects lipid raft
composition and sensitizes human colorectal adenocarcinoma HT-29 cells to X-radiation.
Biochim Biophys Acta - General Subjects 2013, 1830, 2233-2242 (IF-4,204)
Niemiec J., Adamczyk A., Małecki K., Ambicka A., Ryś J. Tumor grade and MMP-2 expression
in stromal fibroblasts help to stratify the high risk group of early breast cancer patients identified
on the basis of St. Gallen recommendations. Clin Breast Cancer 2013, 13(2), 119-28 (IF-2,422).
Niemiec J., Adamczyk A., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Wysocki MW., Ryś J. Distribution
of podoplanin-positive tumour vessels predicts disease-specific survival of node-positive breast
205
cancer patients treated with anthracyclines and/or taxanes. Cancer Invest 2014, 32(5), 168-77.
(IF-2,060).
6. Niemiec J., Adamczyk A., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Wysocki W., Ryś J. Triple negative,
basal marker expressing, and high grade breast carcinomas are characterised by high lymphatic
vessel density and expression of podoplanin in stromal fibroblasts. Appl Immunohistochem Mol
Morphol 2014, 22(1), 10-6 (IF-2,059).
7. Słonina D., Biesaga B., Janecka A., Kabat D., Bukowska-Strakova K., Gasińska A. Low-dose
hyper-radiosensitivity is not a common effect in normal asynchronous and G2-phase fibroblasts
of cancer patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2014, 88(2), 369-76 (IF–4,176).
8. Słonina D., Biesaga B., Swakoń J., Kabat D., Grzanka L., Ptaszkiewicz M., Sowa U. Relative
biological effectiveness of the 60 MeV therapeutic proton beam at the Institute of Nuclear
Physics (IFJ PAN) in Kraków, Poland. Radiat Environ Biophys 2014, 53, 745-54 (IF–1,582).
9. Biesaga B., Niemiec J., Ziobro M. BCL-2, topoisomerase IIα, microvessel density and prognosis
of early advanced breast cancer patients after adjuvant anthracycline based chemotherapy. J
Cancer Res Clin Oncol 2014, 140(12), 2009-19 (IF – 3,009).
10. Adamczyk A., Niemiec J., Ambicka A., Mucha-Małecka A., Mituś J., Ryś J. CD44/CD24 as
potential prognostic markers in node-positive invasive ductal breast cancer patients treated with
adjuvant chemotherapy. J Mol Histol 2014, 45(1), 35-45 (IF- 1,979).
Monografia
Biesaga B. Ocena prognostycznej wartości infekcji HPV16 i wybranych cech biologicznych
płaskonabłonkowego raka szyjki macicy u chorych poddanych jednoczesnej chemioradioterapii
opartej na cisplatynie (Wydawca, Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej – Curie,
Oddział w Krakowie, 2013, ISBN, 978-83-928004-5-3).
206
3. Epidemiologia
207
3.1. Pracownia Epidemiologii
Kierownik Pracowni: Prof. nadzw. dr hab. Jadwiga Rachtan
Pracownicy Pracowni:
Justyna Bajorek - technik statystyk
Mgr Małgorzata Geleta - specjalista informatyk
Mgr Ewa Kisielewicz - mł. specjalista statystyk
Mgr Łucja Molong - specjalista statystyk
lic. Ilona Szwagrzyk - mł. specjalista statystyk
Mgr Anna Widawska - mł. specjalista statystyk
Mgr Renata Żmurko - mł. specjalista statystyk
Opis działalności Pracowni
1.Badania: EUROCARE, EUNICE, CONCORD- high resolution
Jadwiga Rachtan, Małgorzata Geleta, Łucja Molong
Głównym celem międzynarodowego badania populacyjnego EUROCARE jest analiza
przeżyć chorych na nowotwory złośliwe w różnych krajach Europy. Program EUROCARE jest
prowadzony od 1989 roku. W ramach programu współpracuje ponad 60 populacyjnych rejestrów
nowotworów (w tym Krakowski Rejestr Nowotworów) z 29 krajów Europy. Realizowany obecnie
program EUROCARE-5 obejmuje chorych, u których nowotwory zdiagnozowano w latach 20002007. Krakowski Rejestr dostarczył do głównej bazy programu EUROCARE-5 dane o 25 758
zachorowaniach na nowotwory złośliwe w Krakowie w latach 2000-2007.
W ramach międzynarodowego projektu EUNICE przeprowadzono populacyjny program,
który dotyczył analizy zmian w zachorowalności, przeżyciach i umieralności na raka prostaty w
Europie i w USA. Do badania zakwalifikowano dane odnośnie 401 162 mężczyzn w wieku 40 i
więcej lat (171 479 - Europa, 229 683 - USA), którzy zachorowali na raka prostaty (ICD - 10, C61) w
latach 1985-2004. W Europie w latach 2000-2004 przeżycia chorych na raka prostaty w grupie wieku
40-64 lat wahały się od 64-95%, w grupie wieku 65- 74 lat od 67-95%, w grupie 75 i więcej lat od
38-84%. W tym samym okresie czasu przeżycia w USA były znamiennie wyższe i wynosiły
odpowiednio 99%, 99% i 92%. Zachorowalność (2000-2006) na raka prostaty w USA w grupie
wieku 40-64 lat oraz 65-74 lat była wyższa niż w Europie (186/ 100 tys. vs 146/ 100 tys., 920/ 100
tys. vs 870/ 100 tys.). Natomiast w najstarszej grupie wieku (75+) zachorowalność w USA była
niższa niż w Europie (831/ 100 tys. vs 1217/ 100 tys.). W USA zanotowano spadek umieralności na
raka prostaty (o około 25-38%), a w Europie spadek umieralności o około 5-32% zaobserwowano we
Włoszech (Toskania, Turyn), Holandii (Eindhoven), Finlandii, Norwegii, Szwajcarii (Genewa) oraz
w Niemczech (Saarland).
Celem międzynarodowego programu CONCORD-high resolution była próba wyjaśnienia
różnic w przeżyciach chorych na raka jelita grubego w USA i w Europie.
W badaniu uczestniczyło 7 rejestrów stanowych z USA i 14 rejestrów populacyjnych z 9 krajów
Europy.
Standaryzowane względem wieku 5-letnie przeżycia były podobne w USA (58%)
i krajach Europy Północnej (56%) oraz
Europy Zachodniej (54%), natomiast przeżycia
w Europie Wschodniej były niższe i wynosiły 42%.
2. Epidemiologia nowotworów złośliwych w województwie małopolskim
Jadwiga Rachtan, Małgorzata Geleta, Łucja Molong, Anna Widawska, Renata Żmurko
W ramach badań przeprowadzono analizę zachorowalności i umieralności na nowotwory
złośliwe w województwie małopolskim w 2012 roku. Zarejestrowano 13350 nowych zachorowań na
nowotwory złośliwe ogółem ( 6790 u mężczyzn, 6560 u kobiet), oraz 7540 zgonów z powodu
nowotworów (4296 u mężczyzn, 3244 u kobiet). Zachorowalność na nowotwory złośliwe ogółem u
208
mężczyzn w poszczególnych powiatach w roku 2012 wahała się od 197,2/ 100 tys. w powiecie
bocheńskim do 343,3/ 100 tys. w Tarnowie, a u kobiet od 153,4/ 100 tys. w powiecie nowosądeckim
do 267,6/ 100 tys. w Krakowie. Najwyższą umieralność u mężczyzn zanotowano w powiecie
wadowickim 188,8/ 100 tys., a u kobiet w powiecie chrzanowskim 115,0/ 100 tys. Dane
epidemiologiczne odnośnie zagrożenia nowotworami złośliwymi w województwie małopolskim są
publikowane w biuletynie, prezentowane na wykładach i szkoleniach.
3.Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych
Jadwiga Rachtan, Łucja Molong, Anna Widawska, Renata Żmurko, Ilona Szwagrzyk
W ramach programu prowadzona jest weryfikacja wyników badań histopatologicznych
wykonanych w zakładach patomorfologii na terenie województwa małopolskiego, a ponadto
uzupełniane są brakujące karty zgłoszeń chorób nowotworowych (MzN-1a), brakujące numery
PESEL oraz vital status. Na podstawie dokumentacji szpitalnej uzupełniany jest stopień
zaawansowania choroby, (TNM-kliniczny, pTNM), liczba badanych węzłów chłonnych oraz
wielkość guza.
Najważniejsze publikacje z ostatnich 3 lat:
1. Neppl- Huber C, Zappa M, Coebergh JW, Rapiti E, Rachtan J, Holleczek B, Rosso S,
Aareleid T, Brenner H, Gondos A, EUNICE Survival Working Group. Changes in incidence,
survival and mortality of prostate cancer in Europe and the United States in the PSA era:
additional diagnoses and avoided deaths. Ann Oncol 2012, 23, 1325- 1334.
2. Brozek I, Ratajska M, Piatkowska M, Kluska A, Balabas A, Dabrowska M, Nowakowska D,
Niwinska A, Rachtan J, Steffen J, Limon J. Limited significance of family history for
presence of BRCA1 gene mutation in Polish breast and ovarian cancer cases. Fam Cancer
2012, 11, 351- 354.
3. Butkiewicz D, Drosik A, Suwiński R, Krześniak M, Rusin M, Kosarewicz A, Rachtan J,
Matuszczyk I, Gawkowska- Suwińska M. Influence of DNA repair gene polymorphisms on
prognosis in inoperable non-small cell lung cancer patients treated with radiotherapy and
platinum- based chemotherapy. Int J Cancer 2012, 131, 1100- 1108.
4. Allemani C, Sant M, Weir HK, Richardson LC, Baili P, Storm H, Siesling S, Torrella-Ramos
A, Voogd AC, Aareleid T, Ardanaz E, Berrino F, Bielska-Lasota M, Bolick S, Cirilli C,
Colonna M, Contiero P, Cress R, Crocetti E, Fulton JP, Grosclaude P, Hakulinen T,
Izarzugaza MI, Malmström P, Peignaux K, Primic-Žakelj M, Rachtan J, Safaei Diba C,
Sánchez MJ, Schymura MJ, Shen T, Traina A, Tryggvadottir L, Tumino R, Velten M,
Vercelli M, Wolf HJ, Woronoff AS, Wu X, Coleman MP. Breast cancer survival in the US
and Europe: a CONCORD high-resolution study. Int J Cancer. 2013, 132, 1170-1181.
5. Allemani C, Rachet B, Weir HK, Richardson LC, Lepage C, Faivre J, Gatta G, Capocaccia R,
Sant M, Baili P, Lombardo C, Aareleid T, Ardanaz E, Bielska-Lasota M, Bolick S, Cress R,
Elferink M, Fulton JP, Galceran J, Gózdz S, Hakulinen T, Primic-Žakelj M, Rachtan J, Diba
CS, Sánchez MJ, Schymura MJ, Shen T, Tagliabue G, Tumino R, Vercelli M, Wolf HJ, Wu
XC, Coleman MP. Colorectal cancer survival in the USA and Europe: a CONCORD highresolution study. BMJ Open. 2013, 3, 1-11.
6. Rachtan J, Sokołowski A, Geleta M, Widawska A, Żmurko R, Molong Ł. Nowotwory
złośliwe w województwie Małopolskim w 2008, 2009, 2010 roku. Centrum OnkologiiInstytut im. M. Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie, Kraków, 2011, 2012, 2013, 2014.
209