Quo vadis historio? – Małopolsko-Podkarpackie Spotkania Młodych

Quo vadis historio? – Małopolsko-Podkarpackie Spotkania Młodych
Historyków w Tarnowie.
Relacja z konferencji „Wokół Szkolnej Edukacji Historycznej”.
24 maja 2011 r. odbyła się w tarnowskim ratuszu pierwsza z dwóch
konferencji, zaplanowanych w ramach projektu Małopolsko-Podkarpackie
Spotkania Młodych Historyków, pod tytułem „Wokół szkolnej edukacji
historycznej”.
Konferencję rozpoczął Wicestarosta Tarnowski, Mirosław Banach, który
w swoim wystąpieniu wyraził satysfakcję z tematyki, jaką podjęli organizatorzy
omawianego
przedsięwzięcia.
Jednocześnie
zaznaczył,
iż:
„Edukacja
historyczna w procesie kształcenia i nauczania na wszystkich szczeblach
szkolnictwa zajmuje szczególne miejsce, bowiem z jednej strony dostarcza
ona wiedzy i umiejętności, a z drugiej ma niezwykłe walory wychowawcze,
istotne również z punktu widzenia państwa i społeczeństwa”. Wicestarosta
podkreślił, że samorząd powiatu tarnowskiego ma świadomość, iż historia
lokalna jest istotną częścią naszego dziedzictwa kulturowego i potencjałem,
który należy wykorzystywać bieżących działaniach”.
W części oficjalnej głos zabrała również Zastępca Prezydenta Tarnowa,
Krystyna Latała. Odwołując się do własnych, długoletnich doświadczeń
zawodowych,
podkreśliła
potrzebę
realizowania
edukacji
historycznej
w szkołach na odpowiednim poziomie oraz jak bardzo jest ona niezbędna
w odpowiednim formowaniu intelektualnym i moralnym młodego pokolenia.
Do uczestników konferencji wystosował również okolicznościowy list
Wicemarszałek Województwa Małopolskiego, Roman Ciepiela. Wyraził w nim
nadzieję, iż rozważania podjęte między innymi podczas konferencji „Wokół
szkolnej edukacji historycznej”: „doprowadzą do budowania świadomości
historycznej wśród wykładowców i nauczycieli, ale przede wszystkim wśród
młodzieży, która nie tylko powinna wiedzę zdobywać dla samego jej
zdobywania,
ale
także
umiejętnie
ją
wykorzystywać
w
życiu”.
W części oficjalnej konferencji nastąpiło również wręczenie nagród
laureatom II Międzypowiatowego Konkursu Wiedzy o Armii Krajowej i Polskim
Państwie Podziemnym. Nagrody z rąk Wicestarosty Tarnowskiego odebrali:
Patrycja Zaborowska z II LO w Dębicy (pierwsze miejsce) – nauczyciel
prowadzący – Tomasz Czapla; Tomasz Srebro (drugie miejsce) z IV Liceum
Ogólnokształcącego w Tarnowie – nauczyciel prowadzący – dr Marek Smoła;
Dominika Truchan z Liceum w Tuchowie (trzecie miejsce) – nauczyciel
prowadzący
–
Barbara
Zagórska;
Marzena
Żurek
z
Zespołu
Szkół
Ponadgimnazjalnych nr 1 w Brzesku (czwarte miejsce) – nauczyciel
prowadzący, Krzysztof Stachoń. Ponadto Wicestarosta Tarnowski przekazał
zwycięskim szkołom: II LO w Dębicy, IV LO w Tarnowie i LO w Tuchowie,
tablice dydaktyczne, poświęcone historii Armii Krajowej.
Na prolog konferencji złożyły się cztery wystąpienia. W krótkiej refleksji
na temat edukacji historycznej Prezes Tarnowskiego Oddziału PTH, prof. dr
hab. Edmund Juśko, postawił pytania dotyczące skutków zmian jakie
przyniesie nowa reforma programowa dla szkolnej edukacji historycznej, oraz
czy będzie ona jeszcze spełniać rolę wychowawczą, w ten sposób aby
kształtować młodych ludzi z uwzględnieniem wychowania patriotycznego.
Prof. Edmund Juśko podziękował również za wsparcie organizacyjne
konferencji, wręczając okolicznościowe dyplomy: Wicestaroście Tarnowskiemu,
Mirosławowi Banachowi, Prezesowi Rzeszowskiego Oddziału PTH, prof.
Wacławowi Wierzbieńcowi oraz Wiceprezes Zarządu Głównego PTH, Zofii T.
Kozłowskiej.
Drugim
prelegentem
w
tej
części
konferencji
był
wspomniany
prof. dr hab. Wacław Wierzbieniec, który reprezentował nie tylko PTH Oddział
w Rzeszowie, ale i Instytut Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Państwową
Wyższą Szkołę Techniczno – Ekonomiczną w Jarosławiu, której został nowym
rektorem. Prof. Wacław Wierzbieniec przedstawił zebranym zagadnienie
„Uwagi
nad
wykorzystaniem
technologii
informacyjno-komunikacyjnych
w nauczaniu historii”. Z kolei Wiceprezes Tarnowskiego Oddziału PTH,
dr Andrzej Niedojadło wygłosił wykład pt. „Historyczne badania regionalne a
edukacja regionalna”.
W prologu głos zabrała również Wiceprezes Zarządu Głównego PTH,
ekspertka MEN i autorka podręczników do nauczania historii, Zofia T.
Kozłowska. Wskazała ona na genezę zmian programowych, jakie dotyczą
szkolnej edukacji historycznej w związku ze zmianami programowymi
wprowadzanymi przez MEN, a także omówiła ich najważniejsze założenia.
Na część merytoryczną konferencji złożyło się 9 wystąpień historyków
młodego pokolenia, reprezentujących ośrodki w Tarnowie i w Rzeszowie.
Rozpoczęła ją prelekcja dr. Pawła Juśko (Tarnowski Oddział PTH, Starostwo
Powiatowe w Tarnowie), zatytułowana „Szkolna edukacja historyczna w opinii
uczniów
szkół
ponadgimnazjalnych
powiatu
tarnowskiego”.
Prelegent
przygotował ją w oparciu o ankietę, przeprowadzoną wśród uczniów klas
trzecich klas licealnych szkół ponadgimnazjalnych powiatu tarnowskiego.
W dalszej kolejność wystąpił mgr Tomasz Czapla, nauczyciel
historii
w II Liceum Ogólnokształcącym w Dębicy. W swojej prelekcji „Świadomość
patriotyczna ucznia w świetle przeobrażeń współczesnej szkoły” zwrócił
uwagę na szereg zagrożeń jakie wiążą się z zapowiadanymi przez MEN
zmianami w zakresie szkolnej edukacji historycznej. Jednym z nich jest
marginalizacja potrzeby wychowania patriotycznego, czego skutki obciążą
polskie społeczeństwo w dłuższej perspektywie czasu. Pracownik Muzeum
Okręgowego w Tarnowie, a zarazem członek Tarnowskiego Oddziału PTH,
mgr Janusz Kozioł omówił w swojej prelekcji „Edukacja historyczna
w muzeum”, prawne uwarunkowania dla działalności edukacyjnej muzeów
w Polsce, a także zanalizował przykłady dobrych praktyk w tym zakresie.
„Międzyprzedmiotowe ścieżki dydaktyczne w procesie edukacji historycznej
na przykładzie szlaku partyzanckiego” to zagadnienie, które w swoje prelekcji
przedstawił
mgr
Maciej
Małozięć
(Tarnowski
Oddział
PTH,
Starostwo
Powiatowe w Tarnowie). Swoje wystąpienie oparł na doświadczeniach
funkcjonującego już od wielu lat Szlaku Partyzanckiego II Zgrupowania AK
Obwodu Dębica. Następnie mgr Bogusław Kleszczyński z Rzeszowskiego
Oddziału Instytutu Pamięci omówił temat „Zastosowanie gier w edukacji
historycznej”. W dalszej kolejności głos zabierali: mgr Józef Parys, nauczyciel
historii w Zespole Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Tarnowie (temat:
„Edukacja
w
miejscach
pamięci”)
mgr
Grzegorz
Kubacki,
doradca
metodyczny historii i wiedzy o społeczeństwie w Samorządowym Centrum
Edukacji w Tarnowie (Rola doradcy metodycznego w szkolnej edukacji
historycznej) oraz dr Paweł Korzeniowski (temat: Jak zainteresować ucznia
historią? Historia wojskowa w nauczaniu szkolnym). Ostatnim prelegentem był
polonista mgr Mieczysław Czosnyka, nauczyciel j. polskiego w Zespole Szkół
Technicznych w Tarnowie (temat: Polonistyka w sojuszu z historią, czyli jak
wykorzystywać wiedzę historyczną w nauczaniu języka polskiego). Materiały
z konferencji zostaną opublikowane w wydawnictwie związanym z projektem
„Małopolsko-Podkarpackie Spotkania Młodych Historyków”. Ich wydanie
planowane jest na jesień br., po drugim spotkaniu w ramach projektu, które
odbędzie się w Rzeszowie.
Organizatorami
konferencji
byli:
Tarnowski
Oddział
Polskiego
Towarzystwa Historycznego, Samorządowe Centrum Edukacji w Tarnowie oraz
Muzeum Okręgowe w Tarnowie, natomiast partnerami: PTH Oddział w
Rzeszowie, Instytut Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz studenckie Koło
Naukowe „Semper Fidelis”. Patronat honorowy nad konferencją objęli:
Wicemarszałek Województwa Małopolskiego, Roman Ciepiela, Starosta
Tarnowski, Mieczysław Kras, Prezes Zarządu Głównego PTH, prof. dr hab.
Krzysztof Mikulski.
Komentarz
na
własną
odpowiedzialność.
Projekt
„Małopolsko-
Podkarpackie Spotkania Młodych Historyków” jest regionalną odpowiedzią
na potrzebę dyskusji i refleksji związanej z dwoma zasadniczymi aspektami,
istotnymi dla historii, jako nauki: edukacja historyczna w szkołach oraz
perspektywy badań historycznych. Jak sama nazwa wskazuje wspomnianą
dyskusję i refleksję inicjują młodzi historycy, którzy za kilka, kilkanaście lat będą
kształtować oblicze polskiej historiografii i realizować się w zawodzie
nauczyciela historii. Oczywiście zapraszają do dzielenia się własnymi
przemyśleniami,
naukowymi
i
pozanaukowymi,
również
specjalistów,
historyków i nauczycieli z bogatym dorobkiem i cieszących się prestiżem
w środowisku.
Spotkanie w Tarnowie, czyli konferencja „Wokół szkolnej edukacji
historycznej” była okazją do omówienia zmian, jakie są przewidziane w
zakresie szkolnej edukacji historycznej przez MEN, a także przedstawiania
ciekawych i nowatorskich doświadczeń w realizowaniu edukacji historycznej.
Z przykrością jednak stwierdzam, iż pomimo, że chociaż przez pewien czas
sala pospólstwa w tarnowskim ratuszu była wypełniona ponad 100 osobową
liczbą słuchaczy, to jednak niewielu wśród nich znalazło się nauczycieli historii.
Nieobecni głosu nie mają… A edukacja historyczna domaga się solidnej
debaty.
Potrzeba
nowych
sposobów
zainteresowania ucznia
historią,
potrzeba nowego spojrzenia na rolę wychowawczą historii w zmieniających
się realiach programowych i organizacyjnych w szkołach. Z badań
ankietowych, przeprowadzonych na potrzebę projektu wynika, iż tylko 5%
uczniów wybrało historię jako przedmiot maturalny. To świadczy o niezwykle
niskiej popularności historii wśród uczniów. Będzie to miało również niezwykle
negatywne skutki dla poziomu i jakości badań historycznych w przyszłości.
W tym aspekcie można użyć jedynie słowa: regres. Niestety obserwując
środowisko nauczycielskie, w tym również szkolnych historyków, można
zauważyć, że dominujące jest wszechobecne narzekanie. Temat owego
narzekania zaczyna się od góry, czyli od MEN, a kończy na uczniach
i rodzicach. Niewiele w nim jest konstruktywnego myślenia, tym bardziej
wniosków. Wizerunek nauczycieli historii wśród uczniów jest, uogólniając,
raczej negatywny, co odbija się na popularności tego przedmiotu. Niewielu
jest młodych nauczycieli odpowiednio przygotowanych do zawodu, którzy
potrafią zainteresować uczniów oraz „odzyskiwać dla historii utracone
pozycje”. Bierność starszego pokolenia, przyjmującego w większości postawę
wyczekiwania na emeryturę, potęguje proces degradacji szkolnej edukacji
historycznej.
Ta krótka diagnoza na kanwie niedawnej konferencji „Wokół szkolnej
edukacji historycznej” zapewne nie przysporzy autorowi sympatii w środowisku
nauczycielskim , a może nawet niektórych oburzy. Pisze ją jednak historyk
z wykształcenia i z powołania, związany ze szkolnictwem jako nauczyciel
historii, pracownik naukowy wyższej uczelni, członek Polskiego Towarzystwa
Historycznego, autentycznie zatroskany o przyszły kształt edukacji historycznej
i historii jako nauki… Na pocieszenie pozostaje mi konstatacja, że w owym
zatroskaniu nie jestem odosobniony…
dr Paweł Juśko
W imieniu Komitetu Organizacyjnego „Małopolsko-Podkarpackich
Spotkań Młodych Historyków” dziękuję Dyrektorowi Muzeum Okręgowego
w Tarnowie, Panu Adamowi Bartoszowi, za udostępnienie pięknie odnowionej
sali pospólstwa w tarnowskim ratusz na potrzeby konferencji „Wokół szkolnej
edukacji historycznej”. Dziękuję Prezesowi Tarnowskiego Oddziału PTH, prof.
Edmundowi
Juśko
oraz
Dyrektor
Samorządowego
Centrum
Edukacji,
Pani Barbarze Dagmarze Niziołek w Tarnowie za wszelką życzliwość
i wsparcie organizacyjne. W końcu dziękuję studentom – członkom Koła
Naukowego „Semper Fidelis”, działającego w Instytucie Historii UR, za
uczestnictwo w spotkaniu i wytrwałość.
Galeria zdjęć na stronie http://sce.pl/?strona=00680&galeria=00116