OpenZDO

1
Uproszczona instrukcja
obsługi zestawu aplikacji
OpenZDO
Wersja 0.3
(23.06.2012)
Marcin Rzepniewski
2
Spis treści
Spis treści
Wstęp
Co to jest OpenZDO?
Trochę historii
Możliwości aplikacji
Wymagania techniczne
Zasady udostępniania aplikacji
Praca z programem
Instalacja
Uruchamianie programów
Struktura foldera aplikacji
Minimum koniecznych modyfikacji
Praca z aplikacją “RTG”
Praca z aplikacją “USG”
Struktura wewnętrzna aplikacji
UWAGA: W instrukcji będącej w przygotowaniu niektóre rozdziały mogą być
puste lub potraktowane bardzo pobieżnie.
3
Wstęp
Co to jest OpenZDO?
ZDO, to skrót od „Zakład Diagnostyki Obrazowej”. Skrótu tego użyłem do
nazwania zestawu aplikacji baz danych (opartego na MS Access) pełniących
rolę prostego systemu RIS dla pracowni diagnostyki obrazowej. W praktyce
są to proste programiki służące do wykonywania opisów badań RTG i USG,
gromadzenia (archiwizacji) tych opisów, wyszukiwania ich oraz tworzenia
prostych zestawień statystycznych dotyczących ilości wykonywanych badań.
Dodany do nazwy przedrostek „Open” oznacza, że udostępniam te aplikacje
na zasadzie „wolnego oprogramowania”, tj. każdy użytkownik może je
modyfikować i dalej rozpowszechniać pod warunkiem nie zgłaszania do
mnie żadnych pretensji, jeżeli coś przestanie działać. Oprogramowanie takie
może być rozpowszechniane odpłatnie lub bezpłatnie. Ja przyjąłem zasadę
bezpłatnego udostępniania programów w takiej wersji, w jakiej są, natomiast
wszelka pomoc w instalacji (poza informacjami przekazanymi w tej instrukcji)
lub dokonywaniu przeróbek może być realizowana odpłatnie. Więcej informacji
w dalszej części instrukcji.
Trochę historii
Aplikacje ZDO powstały na potrzeby pracowni, w których byłem zatrudniony.
Tworzone były w moim czasie wolnym, a testowane w pracy. Udostępnianie
ich w moich miejscach pracy nigdy nie wiązało się z dodatkową gratyfikacją
finansową. Natomiast kilka razy zdarzało mi się odpłatnie dostosowywać je i za
opłatą instalować w różnych zaprzyjaźnionych pracowniach.
Pierwsza aplikacja „PSS” (Poradnia Schorzeń Sutka) do wpisywania wyników
mammografii, USG piersi i biopsji powstała w roku 1999 na podstawie zalążka
bazy danych statystycznych stworzonego przez mojego Kolegę. Bazę Kolegi
uzupełniłem o możliwość drukowania opisów (które dotąd pisano na maszynie)
i definiowania szablonów opisów. W późniejszych latach bazę tą całkowicie
przebudowałem tak, aby najpierw wybierać Pacjentkę, a potem dodawać jej
badania.
Na początku roku 2000 powstały aplikacje do opisów RTG, USG i TK, w
których do końca zachował się system ułożenia badań w bazie w kolejności ich
wykonania a nie wg Pacjentów. Dodano natomiast możliwości wyszukiwania
poprzednich badań Pacjentów. W kolejnych latach powstał system
udostępniania badań w postaci plików tekstowych na oddziały szpitalne. W
ostatnich latach system ten zmodyfikowano, aby można było udostępniać
wyniki na zasadzie WebSerwera lub zaczytywać do innych aplikacji.
W moim podstawowym miejscu pracy aplikacje te funkcjonowały do 2006
roku podlegając ciągłym modernizacjom. W latach następnych w związku z
ucyfrowieniem Zakładu i zakupem nowoczesnego tomografu komputerowego
został zakupiony komercyjny system zintegrowany RIS i PACS. Od tego
momentu rozwój moich programów uległ spowolnieniu. Program „PSS”
przestał być używany w ogóle. Program „TK” pracował przez kilka lat w
pewnej prywatnej pracowni (do czasu jej zamknięcia i przejęcia przez inną
4
firmę). Programy „RTG” i „USG” działają do chwili obecnej w jednym z moich
miejsc pracy (do niedawna program „RTG” działał jeszcze w innym miejscu
ale został tam zastąpiony komercyjnym produktem zapewniającym integrację
różnych pracowni szpitala – wcześniej w każdej pracowni używano tam innego
programu lub maszyny do pisania).
Od czasu do czasu dochodzą do mnie zapytania o możliwości zainstalowania
moich programów w różnych pracowniach. Niektórych pracowni nie stać
na zakup drogiego oprogramowania komercyjnego. Jednak negocjacje
często kończą się fiaskiem, gdyż pracownie te nie przewidują zwykle
przeznaczenia kwoty większej niż 2 – 3 tys. złotych. A ja zobowiązując się
do zainstalowania programu, dostosowania go do potrzeb użytkownika,
przeszkolenia pracowników i objęcia pracowni opieką gwarancyjną musiałbym
zrezygnować z części moich zajęć co wiązałoby się ze stratą, której taka kwota
nie pokryje (nie mówiąc o tym, że na sprzedaży programu wypadałoby coś
zyskać). Dlatego ostatecznie zdecydowałem się na udostępnienie wolnej wersji
programów (na razie „RTG” i „USG”, choć nic nie stoi na przeszkodzie aby
wykorzystać je np. do opisywania badań TK).
Możliwości aplikacji
Aplikacja „RTG” pozwala na wpisanie informacji o wykonanych zdjęciach
(dane Pacjenta, dane ze skierowania, wykonane projekcje, wykorzystane
błony filmowe), danych lekarza opisującego i dokonanie opisu (z możliwością
wykorzystania definiowanych przez użytkownika szablonów opisów).
Wykonany opis jest drukowany, zapamiętywany w bazie, a poza tym w postaci
pliku zapisywany do wskazanego folderu (gdzie może być pobrany przez
aplikację udostępniającą go dla lekarzy na oddziałach lub w poradniach).
Po wprowadzeniu danych Pacjenta technik może wydrukować karteczkę do
wykorzystania w naświetlarce. Za dowolny czas (w ramach bieżącego roku
kalendarzowego) można wydrukować księgę pracowni oraz różne dodatkowe
zestawienia. Ograniczenie do roku kalendarzowego wynika z przyjętego
podziału na osobne pliki z danymi – standardowo 1 rok, z możliwością ich
swobodnego przełączania w trakcie pracy. Można przyjąć oczywiście inny
okres niż 1 rok, ale zbyt duże pliki danych spowalniają działanie aplikacji
na starszych komputerach. Procedury wyszukujące badania Pacjenta
przeszukują wszystkie dostępne pliki baz z wszystkich lat i wszystkich pracowni
zdefiniowanych do wyszukiwania.
Aplikacja „USG” oferuje podobne możliwości, jest jednak prostsza, gdyż
nie dotyczą jej dane związane z wykorzystywanymi materiałami. W
przeciwieństwie do aplikacji „RTG” oferującej osobne okno dla technika i
lekarza, ma ona jedno okno programu, wykorzystywane zazwyczaj przez
sekretarkę medyczną (lub w mniejszych pracowniach lekarza).
Obie aplikacje korzystają ze wspólnej bazy Pacjentów – jeżeli Pacjent był już
wpisany w jednej pracowni, to w drugiej po wpisaniu jego numeru PESEL
automatycznie uzupełnione zostaną dane.
Oparcie programu na MS Access umożliwia zdefiniowanie kont użytkowników
o różnych kompetencjach. I tak użytkownik „Autor” (domyślne hasło „Open”)
ma możliwość modyfikacji programu. Użytkownicy pracujący z programem
5
powinni mieć zdefiniowane konta w grupie Lekarzy lub Rejestracji. Nie zaleca
się korzystania z konta „Administrator” (któremu odebrałem uprawnienia do
bazy), gdyż stwarza ono duże ryzyko ominięcia zabezpieczeń. Na użytkowniku
spoczywa zabezpieczenie plików przed niepowołanym dostępem i pisemne
zobowiązanie wszystkich pracowników do zachowania tajemnicy i nie
wynoszenia danych poza zakład (hasło założone na bazę MS Access nie stanowi
przeszkody w wykradzeniu danych nawet przez początkującego hakera, który
wejdzie w posiadanie pliku).
Wymagania techniczne
Najpoważniejszym ograniczeniem jest konieczność wykorzystania programu
MS Access, w oparciu o który bazy powstały. Wiąże się to z zainstalowaniem
pełnego (dość kosztownego) pakietu MS Office na każdym stanowisku pracy.
Automatycznie odpada też stosowanie innych systemów operacyjnych niż
MS Windows (niestety). Bazy wykorzystywane w innych pakietach Office
nie zapewniają zgodności z MS Access. Mogą być też problemy z działaniem
niektórych funkcji na wersjach okrojonych (runtime). Udostępniona wersja
aplikacji powinna działać na MS Access 2000. Konwersja na nowsze wersje
może czasem wymagać drobnych korekt w programie (tak było przy konwersji
z Accessa 2.0 na 97, późniejsze wersje zazwyczaj nie robiły problemów, ale
nigdy nie ma pewności).
Bazy działały dość sprawnie na sprzęcie z 2000 roku, pod koniec roku (gdy
plik z danymi osiągał rozmiar kilku MB) nieco wolnej ale znośnie. Na nowszym
sprzęcie nie ma problemów.
Aplikacje mogą pracować w sieci, przy czym specyfika Access'a wymaga,
aby połączenie było stabilne (przerwanie połączenia grozi zawieszeniem i
utratą części danych – koniecznie trzeba zadbać o kopie zapasowe). W sieci
należy udostępnić folder z plikami i zamontować go jako dysk „K” na innych
komputerach. Fizycznie pliki mogą znajdować się na jednym z używanych
komputerów (musi być włączony przez cały czas pracy pracowni) lub na
serwerze plików. Jeżeli serwer nie pełni roli stacji roboczej, to nie trzeba na
nim instalować Access'a – wygodne jest zastosowanie serwera opartego na
systemie Linux, który udostępnia pliki komputerom z Windows'em, udostępnia
wyniki na zasadzie WebSerwera i jednocześnie dba o regularne tworzenie kopii
zapasowych.
Zasady udostępniania aplikacji
Wolna wersja aplikacji powstała, aby umożliwić wszystkim chętnym
korzystanie z moich programów, bez potrzeby obciążania mnie czynnościami
związanymi z instalacją, konserwacją i modyfikacją. Zasady udostępniania są
podobne jak w licencjach GPL.
Wybierając ten sposób udostępniania zrzekam się prawa do pobierania opłat
za sam program i daję użytkownikowi pełne możliwości modyfikacji programu
i jego dalszej dystrybucji (darmowej lub odpłatnej). Przyzwoitość nakazuje,
zamieszczenie przez osoby modyfikujące program informacji, że jestem
autorem wersji orginalnej. W zamian za to nie ponoszę odpowiedzialności
za błędy mogące wynikać z modyfikacji programu przez użytkownika. Nie
6
czuję się też zobowiązany do instalowania programu u użytkownika lub jego
dostosowania (dodawania nowych raportów, itp.). W miarę wolnego czasu
mogę oczywiście na podstawie odrębnej umowy z Użytkownikiem wykonać
część tych czynności odpłatnie. Nie zamierzam natomiast przeprowadzać
dochodzenia, dlaczego po modyfikacji wprowadzonej przez użytkownika coś
przestało działać. Dlatego zaleca się, aby hasło użytkownika „Autor” było
do dyspozycji informatyka, mającego w danej pracowni pod opieką system
komputerowy (lub innej osoby dobrze znającej MS Access). Natomiast osoby
pracujące z programem na co dzień logowały się na utworzone konta lekarzy
lub rejestracji/techników, co uniemożliwia dokonanie modyfikacji programu
(choć nie zabezpiecza przed skasowaniem danych – kolejny raz przypominam
o kopiach zapasowych).
7
Praca z programem
Instalacja
Jak już wcześniej wspomniałem, konieczna jest instalacja programu MS Access
(a więc w praktyce MS Office Professional) w wersji co najmniej 2000 na
każdym komputerze, na którym będziemy chcieli używać aplikacji ZDO.
Jeżeli nie chcemy używać (lub nie mamy) sieci komputerowej, pliki aplikacji
ZDO wgrywamy na komputerach, na których będziemy używać aplikacji.
Zazwyczaj jest to pracownia USG i stanowisko do opisów zdjęć RTG. Można też
zainstalować w rejestracji pracowni RTG lub na stanowisku pracy technika RTG,
ale przy braku połączenia sieciowego z opisownią mogłyby one tylko służyć do
celów statystycznych, a chcąc zrobić opis – trzeba by wpisać dane jeszcze raz
na drugim komputerze (lub skopiować bazę i przenieść na pendrive na drugi
komputer, co też jest jakimś rozwiązaniem).
Jeżeli nasze komputery są połączone w sieć (lub przynajmniej część z nich,
np. rejestracja z opisownią) pliki wgrywamy tylko na jeden komputer, który
będzie pełnił rolę serwera – w praktyce trzeba wybrać komputer, który jest
dłużej włączony i pamiętać, żeby włączyć go zawsze jako pierwszy przed
rozpoczęciem pracy z programami a wyłączać zawsze na końcu, gdy aplikacje
na pozostałych komputerach zostaną zamknięte. Idealnym rozwiązaniem jest,
jeżeli posiadamy w zakładzie serwer plików (np. serwer Windows lub Novell),
który jest cały czas włączony (lub przynajmniej w czasie pracy zakładu), a
jego zawartość okresowo archiwizowana na wypadek awarii. Jeżeli nie mamy
takiego profesjonalnego serwera, a chcielibyśmy wybrać to rozwiązanie i
możemy poświęcić na ten cel jeden komputer – możemy stworzyć własny
serwer. Takie rozwiązanie sprawdza się nieźle w jednym z moich miejsc
pracy, gdzie moje aplikacje są nadal w użyciu. Wystarczy do tego komputer o
przyzwoitych (ale niezbyt wyśrubowanych) parametrach (może być maszyna
sprzed kilku lat), z zainstalowanym dyskiem twardym minimum 10GB (choć
lepiej większy), przynajmniej 1 GB pamięci RAM (chociaż pójdzie też na
słabszym), kartą sieciową. Nie ma potrzeby wyposażania tego komputera w
monitor, mysz, klawiaturę, system Windows – można zainstalować system
Linux, a dostęp serwisowy realizować poprzez SSH lub nawet VNC (lub
podłączać monitor i klawiaturę na czas czynności serwisowych). Serwer taki po
odpowiednim skonfigurowaniu może też służyć do robienia kopii zapasowych
(np. co godzinę) lub udostępniania wyników badań na oddziały szpitalne lub
poradnie poprzez protokół HTTP (bez konieczności instalowania czegokolwiek
na komputerach oddziałów lub poradni – wystarczy dowolna przeglądarka
internetowa). Na komputer pełniący rolę serwera plików oczywiście nie musimy
instalować Windows ani Office. Jeżeli serwerem ma być komputer w rejestracji
lub opisowni, na którym chcemy jednocześnie pracować z programami ZDO –
niestety MS Access musi być zainstalowany.
Po wgraniu plików na komputer docelowy (lub komputery) powinniśmy
zadbać jeszcze o jedną rzecz – główny folder aplikacji ZDO (folder „DYSK_K”)
powinien być na wszystkich komputerach, na których ma działać aplikacja
widoczny jako dysk „K:”. Tak są domyślnie skonfigurowane pliki bazy danych
aby wiedziały, gdzie mają siebie nawzajem szukać. Jeżeli z jakiegoś powodu
8
nie możemy użyć „K:”, konieczna będzie przeróbka aplikacji polegająca na
zmianie litery dysku w kilku miejscach (przerejestrowanie tabel dołączonych
w menedżerze, zmiana wpisów w tabelach „Bazy” dla wyszukiwarek badań,
zmiana w modułach „Pożyteczne funkcje” i „Poczta” lub „Poczta2” dla
systemu przełączania plików z danymi i udostępniania opisów dla programów
zewnętrznych).
Zasadniczo zamontowanie zasobu sieciowego pod określoną literą dysku nie
stanowi problemu. W przypadku, gdy wgraliśmy pliki na dysk komputera,
którego chcemy używać – można zamontować folder „DYSK_K” pod literą „K:”
używając polecenia „subst” z wiersza poleceń. Dla ułatwienia dołączyłem
do programu plik „mk-k.bat”, który dokonuje to dowiązanie (trzeba zmienić
ścieżkę dostępu do „DYSK_K” na rzeczywiste miejsce wgrania plików.
Dowiązanie powinno dokonywać się automatycznie przy starcie systemu
(można wrzucić odpowiedni plik do menu „Autostart” lub utworzyć odpowiedni
klucz w rejestrze systemu Windows).
Uruchamianie programów
W trakcie normalnej pracy użytkownicy będą uruchamiali aplikacje
poprzez podwójne kliknięcie odpowiedniej ikony - USG lub RTG (dla
wygody można te ikony skopiować na pulpit). Może się zdażyć, że niestety
bezpośrednio po zainstalowaniu skróty nie będą działać, z uwagi na błędne
ścieżki dostępu. Należy wtedy kliknąć plik prawym przyciskiem myszki i
wybrać “Właściwości”. Pole “Element docelowy” ma np. wartość "C:\Program
Files\Microsoft Office\Office\MSACCESS.EXE" "K:\RTG\RTG program.mdb"
/wrkgrp "K:\RTG.MDW". Ponieważ plik aplikacji “RTG program.mdb” i plik
grupy roboczej “RTG.MDW” znajduje się (o ile poprawnie zainstalowano patrz poprzedni rozdział) w odpowiednich miejscach na dysku “K:”, problemy
sprawia zazwyczaj sama lokalizacja programu “MS Access”, która też zależy
od instalacji i wersji tego programu - trzeba więc znaleźć plik wykonywalny
Access’a i poprawić ścieżkę - teraz powinno zadziałać.
Po dwukrotnym kliknięciu ikony aplikacji powinno pojawić się okno logowania
do programu “MS Access”. Dozwolone nazwy użytkowników i ich hasła
są zakodowane w pliku “RTG.MDW”. Standardowo po instalacji mamy do
dyspozycji użytkowników “Lekarz” i “Rejestrator” z pustymi hasłami. Domyślnie
użytkownicy ci mają taki sam dostęp do wszystkich możliwości programu (co
można oczywiście zmienić) bez uprawnień do modyfikacji aplikacji. Różnica
dotyczy domyślnego okna aplikacji RTG - “Lekarz” po zalogowaniu widzi
podstawowe dane Pacjenta i badania oraz pole opisu, natomiast “Rejestrator”
(technik, sekretarka, itp.) widzi pełne dane administracyjne i ma możliwość
wydrukowania etykiety do naświetlarki, uzupełnienia użytych formatów
błon rentgenowskich, zużytego kontrastu, liczby wykonanych projekcji,
itp. Przydzielenie osobnych użytkowników dla każdego lekarza pozwala na
ograniczenie możliwości modyfikowania opisów tylko do własnych (taka
możliwość jest obecnie w aplikacji “USG”, można zrobić podobną dla “RTG”).
Administrator systemu, mający pełne uprawnienia do całej aplikacji
loguje się jako “Autor” (mając możliwość modyfikacji staje się przecież jej
współautorem). Jego hasło jest początkowo ustawione jako słowo “Open”
(co oczywiście powinien zmienić). Używając konta “Autor” można zarządzać
9
użytkownikami i grupami, resetować hasła, przydzielać uprawnienia
do poszczególnych elementów programu (odsyłam do podręczników
programu “MS Access”). Jeżeli “Autor” zaloguje się podając po prostu nazwę
użytkownika i hasło, to widzi program tak jak pozostali użytkownicy (i niewiele
może zmodyfikować) - dostęp do pełnych menu i narzędzi Access’a uzyskuje
trzymając klawisz “Shift” w trakcie uruchamiania programu.
Reasumując - osoba administrująca bazami, po ich zainstalowaniu powinna
sprawdzić działanie skrótów do aplikacji (w razie potrzeby skorygować),
zalogować się z “Shift’em” jako “Autor”, zmienić swoje hasło, w miarę potrzeb
zdefiniować odpowiednich użytkowników i nadać im uprawnienia. W zależności
od przyjętego systemu ustawić hasła użytkowników “Lekarz” i “Rejestrator” (i
podać je odpowiednim pracownikom) lub umożliwić każdemu użytkownikowi
(w trakcie przeprowadzania szkolenia z obsługi programu) ustawić sobie hasło
indywidualne. A to dopiero początek pracy związanej z wdrażaniem systemu...
Struktura foldera aplikacji
Jako, że tekst ten kierowany jest do osoby, która będzie dbać o konserwację,
archiwizację, a nawet w razie potrzeb modyfikować aplikacje ZDO, przyszedł
czas aby powiedzieć słów kilka o plikach i folderach znajdujących się na
dysku “K:”.
W folderze głównym znajduje się wspomniany wcześniej plik “mk-k.bat” do
tworzenia dysku “K:” na komputerze, na którym fizycznie znajduje się folder
z plikami (o ile jest taka potrzeba). Są tam też skróty do poszczególnych
aplikacji (do ewentualnego dostosowania i skopiowania na pulpity komputerów
roboczych). Jest tam plik grupy roboczej Access’a, czyli “RTG.MDW”
zawierający dane użytkowników i ich hasła (koniecznie trzeba skopiować
w bezpieczne miejsce i robić to po każdej zmianie użytkowników lub haseł,
dobrze mieć też wersję “pustą” na wszelki wypadek). Plik “Szablony.dll” jest
mniej potrzebny - w praktyce bez niego nie zadziała specjalny szablon USG
tarczycy, liczący automatycznie objętość, zwykłe szablony tekstowe będą
działać bez problemu.
W folderach “rtg” i “usg” mieszą się pliki baz danych (z rozszerzeniem .MDB), z
których plik aplikacji ma w nazwie słowo “program” (np. “RTG program.mdb”)
a pliki danych zazwyczaj numer roku kalendarzowego, którego dane
przechowują (np. “RTG 2012.mdb”). W trakcie pracy programu mogą pojawiać
się też inne pliki używane przez Access’a do nadzorowania jednoczesnej pracy
kilku użytkowników w sieci - ich obecność oznacza, że aplikacja jest aktualnie
uruchomiona na którymkolwiek komputerze (lub że Access się zawiesił w
trakcie zamykania ;-). Jeżeli chodzi o pliki danych, to dzielenie bazy na
poszczególne roczniki nie jest obowiązkowe, jednak praca na dużych plikach
danych skutecznie spowalnia pracę na starych komputerach i w niestabilnych
sieciach.
Jak już jesteśmy przy kwestii stabilności... Awaria sieci w trakcie pracy
programu “MS Access” to niestety potencjalna katastrofa - na wszystkich
komputerach otwarte aplikacje zawieszają się i wyświetlają mnóstwo
idiotycznych komunikatów przy próbie zamknięcia. A po restarcie trzeba
trzymać kciuki żeby... (1) program się uruchomił, (2) dało się w nim pracować,
(3) nie zniknęły jakieś dane i to niekoniecznie te najnowsze... Jak już się tak
stanie, to trzeba użyć opcji “Defragmentuj i napraw bazę danych...” z Access’a
10
dla wszystkich otwartych w trakcie awarii plików “MDB” - co zazwyczaj
pozwala na uruchomienie, ale nie na odzyskanie utraconych danych.
Dlatego kolejny raz uczulam - kopie zapasowe robione z automatu,
przynajmniej raz w miesiącu na jakiś nośnik, przynajmniej raz dziennie na
inny komputer przez sieć (małe pliki - zrobi to błyskawicznie), przynajmniej co
godzinę do osobnego archiwum np. “ZIP” może być na tym samym
komputerze (bo jak się popsuje to szybciutko wrócimy do stanu sprzed co
najwyżej godziny). Można do tego celu zaprząc harmonogram zadań Windows,
Cron’a w Linuksie (jeśli na nim działa serwer) lub jakikolwiek program
potrafiący uruchomić polecenie kopiowania lub archiwizacji.
W folderze “icd” są różne bazy, z których programy korzystają (lub kiedyś
korzystały) tam, gdzie potrzebny jest kod procedury lub jednostki chorobowej.
Ale oprócz tego jest tam wyszukiwarka wyników “szukaj.mdb” (aplikacje
z niej nie korzystają bo mają własne) oraz bardzo istotny plik “adm.mdb”
przechowujący dane osobowe Pacjentów (żeby nie wpisywać drugi raz jak
zgłosi się do następnego badania) - to już nie mówię jak cenny jest to plik...
Do folderu “inbox” aplikacje zapisują wyniki badań w trakcie ich drukowania
(lub kliknięcia przycisku “Na serwer”, jeżeli drukowanie nie jest konieczne).
Aplikacje nie korzystają z zapisanych tam wyników i można opcje ich
generowania wyłączyć (lub kasować regularnie pliki). Jest to natomiast
sposób na przekazanie wyników do innego archiwum / programu / serwera
udostępniającego je na oddziały lub do poradni. Są to zwykłe pliki tekstowe
zawierające podstawowe dane pacjenta, nazwę badania i opis. Nazwa pliku
jednoznacznie identyfikuje badanie w bazie Access’a (zawiera typ bazy, numer
roku i numer rekordu w pliku danych). Pliki takie mogą być wczytywane
co ustalony czas przez skrypt przenoszący je do programu docelowego
(dysponuję własnym skryptem przepisującym je do bazy MySQL oraz skryptem
PHP udostępniającym wyniki na serwerze).
Minimum koniecznych modyfikacji
Aby wiedzieć, co chcemy zmienić w programie, trzeba się najpierw zapoznać z
tym, co program już potrafi. Dlatego rozdział “Struktura wewnętrzna aplikacji”
zamieszczę dopiero po instrukcjach bieżącej obsługi programu. Ale żeby zacząć
pracować (choćby testować program), trzeba przygotować kilka rzeczy. Takie
informacje jak lista oddziałów, poradni, lekarzy, szablonów opisów - mogą
być uzupełniane przez pracowników w trakcie pracy. Ale administrator musi
zadbać m.in. o prawidłowy wygląd podstawowych wydruków, tj. wydruku opisu
badania (z kopią) i (o ile będzie używany) wydruku etykiety do naświetlenia
na błonie rentgenowskiej. A oto skrót niezbędnych informacji (zakładając, że
osoba dokonująca zmian zna program “MS Access”)...
Po uruchomieniu programu RTG jako Autor (z wciśniętym Shiftem) zobaczymy
okno bazy danych Accessa. Na początku zajrzyjmy na zakładkę “Tabele”. W
tabeli “Lata” wpiszmy numer aktualnego roku - tabela ta informuje o tym,
jakie pliki danych (np. “RTG 2012.mdb”) mogą być używane przez program. W
tabeli “W: Bazy” należy wpisać wszystkie pliki (ze ścieżką dostępu), w których
program może szukać poprzednich danych Pacjenta - w pole “Baza” wpisujemy
kolejny numer, w pole typ liczbę określającą rodzaj bazy (1 dla plików PSS, 2
dla plików TK, 3 dla plików RTG, 4 dla plików USG).
11
Na zakładce “Raporty” modyfikujemy projekt “Etykieta”, wpisując w dolnym
polu nazwę zakładu i pracowni oraz ewentualnie modyfikując wzór etykiety do
naświetlania na zdjęciach. W raportach “Kopia badania RTG” i “Wynik badania
RTG” możemy dostosować wygląd orginału i kopii wydruku wyniku badania. Na
pewno będziemy chcieli tam wstawić pieczątkę nagłówkową pracowni a może i
logo firmy.
Podobnych modyfikacji należy dokonać w programie USG. Nie ma tam
oczywiście raportu “Etykieta”, więc wystarczy zmienić “Kopia badania USG”
i “Wynik badania USG”. I oczywiście tabele “Lata” i “W: Bazy”.
A teraz jeszcze trochę informacji zaawansowanych, dla administratorów, którzy
z jakiegoś powodu chcą użyć innej litery dysku niż “K:”, a może jeszcze dodać
jakąś ścieżkę dostępu. Jeżeli możesz użyć litery “K:” dla określenia lokalizacji
plików, możesz sobie podarować poniższe informacje.
Opiszę zagadnienie na podstawie programu RTG. W menu “Narzędzia” Access’a
jest “Menedżer tabel połączonych”, gdzie widoczne są ścieżki do plików baz
zawierających określone tabele. Wpisy te trzeba zaktualizować tak, aby
wskazywały na użytą lokalizację plików. Zauważ, że większość odnośników
wskazuje plik z danymi. Procedura przełączania aktualnego pliku danych
(zmiana roku w oknie programu) automatycznie przerejestrowuje te pliki,
natomiast nie rusza odwołań do tabel, mających na początku nazwy “NP” (“nie
przerejestrowywać”) - są to odnośniki do plików z foldera “icd”, wspólnych
dla wszystkich baz. Jeżeli zmieniasz domyślne położenie bazy, to tabele “NP”
musisz przerejestrować w “Menedżerze” na nową lokalizację, natomiast
położenie tabel z aktualnego pliku danych wskażesz symulując zmianę roku
w oknie głównym programu (taki trick). Wcześniej jednak trzeba zadbać,
aby procedura przerejestrowująca miała właściwą ścieżkę dostępu - w tym
celu w oknie bazy wybierz zakładkę “Moduły” i otwórz moduł “Komunikacja z
plikiem danych”. Dla wygody na początku tego pliku jest zapis Global Const
DostepDoDanych = "K:\RTG\", w którym wystarczy zmienić odpowiednio
ścieżkę. Jak już jesteśmy w tym miejscu, to odpowiednia modyfikacja funkcji
pozwoli (jeżeli to konieczne) zmienić początki nazw plików danych na inne
niż “RTG” a początki nazw tabel niezależnych od roku na inne niż “NP”.
Po dokonaniu poprawek w module można otworzyć główne okno programu
(na zakładce “Formularze” jest to “Badanie RTG” - otwórz normalnie a nie
jako projekt) i w prawym górnym rogu wybrać ponownie rok (konieczny jest
odpowiedni wpis w tabeli “Lata”).
Zmian w aplikacji USG dokonuje się w ten sam sposób.
Praca z aplikacją “RTG”
Po uruchomieniu aplikacji Access zgłasza się oknem logowania:
Należy w nim podać swoją nazwę użytkownika i hasło. Osoba chcąca
12
zarejestrować badanie Pacjenta (technik lub rejestratorka) loguje się
jako “Rejestrator” (chyba, że przydzielono hasła indywidualne). Okno do
rejestracji wygląda tak jak na poniższej ilustracji:
Pomiędzy oknem rejestracji a oknem opisów (domyślnym oknem dla lekarzy)
można przełączać przy pomocy przycisku przy górnej krawędzi (tu nazywa się
on “OPISY”).
W tym miejscu muszę wyjaśnić koncepcję programu... Każdy rekord danych
w bazie reprezentuje osobne badanie jednego Pacjenta - zestaw zdjęć
wykonanych mu na podstawie jednego skierowania i opisanych wspólnie na
jednym wyniku (może obejmować kilka okolic anatomicznych). Zachowano
tu standardowe kontrolki Access’a do poruszania się pomiędzy rekordami
(pasek “Rekord” w lewym dolnym rogu) i lewy margines pozwalający
zaznaczyć rekord celem skopiowania go lub usunięcia klawiszem “Del”. Jak
widać na powyższej ilustracji niektóre kontrolki zawierają podformularze,
które również wyposażone są w przyciski do zaznaczania rekordów w tabelach
powiązanych.
Zadaniem osoby rejestrującej jest zasadniczo wpisywanie badań w kolejności
ich wykonania i przygotowanie “sterty” zdjęć do opisu w tej samej kolejności.
A teraz krok po kroku - przychodzi nowy Pacjent...
Przechodzimy do wolnego rekordu wciskając na dolnym pasku przycisk “>*”.
Data i godzina uzupełnia się automatycznie. Podobnie kolejny numer badania
(wstawia o jeden większy niż najwyższy aktualnie zapisany w bazie - można
skorygować ręcznie). Zaczynamy od wpisania numeru PESEL i przejścia do
innego pola (klawiszem “Enter”, “TAB” lub myszką). Uzupełnienie pola z
PESEL’em powoduje przywołanie formularza danych osobowych Pacjenta:
13
Jeżeli PESEL został rozpoznany (Pacjent już był), pojawią się dane osobowe.
Jeżeli nie - tylko pusty formularz jak w dolnej części ilustracji. Jeżeli wszystko
się zgadza - wciskamy “Wstaw dane”. Jeżeli jakieś dane są nieaktualne
- poprawiamy je przed wstawieniem. W razie wątpliwości związanych z
PESELEM, jeżeli Pacjent twierdzi, że już u nas był - można posłużyć się
narzędziem “Szukaj Nazwiska i Imienia”, gdzie po wpisaniu przynajmniej
początku nazwiska zobaczymy listę wszystkich pasujących Pacjentów w bazie.
Modyfikacje dokonane w formularzu danych osobowych Pacjenta nie mają
wpływu na rekordy wcześniej wykonywanych u niego badań.
Po wciśnięciu “Wstaw dane” zobaczymy znowu główny formularz badania, ale
już z uzupełnionymi danymi (nazwisko, imię, data urodzenia, płeć, wiek,adres).
Dane te można modyfikować, jednak ta modyfikacja nie zapisze się w bazie
danych osobowych Pacjenta. Jeżeli więc dopiero teraz zobaczyliśmy jakiś błąd
i chcemy go na przyszłość uniknąć, zawsze możemy wrócić do formularza
danych osobowych używając małego przycisku z trzema kropkami “...” pod
polem “PESEL”, poprawić i ponownie wstawić dane.
W tym miejscu wyjaśniam, że takie małe przyciski (z kropkami lub bez)
mogą się znajdować przy różnych polach formularzy i zazwyczaj służą do
definiowania danych stałych związanych z zawartością tych pól.
Uzupełniamy więc oddział i lekarza kierującego wybierając te dane z listy.
Jeżeli brak oddziału lub lekarza na liście, używamy małego przycisku przy
odpowiednim polu i dopisujemy w tabeli (upewniwszy się, że na pewno nie
został już wpisany np. z błędem). Tabele pojawiające się po wciśnięciu małych
przycisków zamykamy normalnie iksem w prawym górnym rogu (jak każde
okno Windows).
Wpisujemy rozpoznanie wstępne (jeżeli jest czytelne i nie budzi wątpliwości;
gdy go nie ma w ogóle - klikamy “BRAK”) i uzupełniamy listę “Podbadania”
znajdującą się z lewej strony. Wybranie procedury z listy powoduje pojawienie
się poniżej okienka na kolejną procedurę, itd... Jeżeli jakiejś procedury nie
ma na liście - znowu z pomocą przyjdzie nam mały kwadratowy przycisk.
Poniżej listy podbadań znajduje się pole z nazwą badania - komputer wymyśla
nazwę sam łącząc skrócone nazwy dodanych przez nas podbadań, ale można
(a w niektórych sytuacjach trzeba) ją trochę przeredagować - np. podać czy
robimy zdjęcie prawego czy lewego barku, albo jakie zdjęcia dostarczone i z
14
kiedy opisujemy. Nazwa wpisana w tym polu pojawi się na wydruku wyniku,
w książce badań, w systemie udostępniającym wyniki na zewnątrz. Nie będzie
natomiast wykorzystywana do zestawień statystycznych (one wykorzystują
raczej wpisane na liście podbadania).
Dane wpisane w formularzu automatycznie zapamiętywane są przy przejściu
do innego rekordu lub wyjściu z programu. O niezapisanych danych ostrzega
litera “M” w kwadracie po prawej stronie okna. Jeżeli nie chcemy przechodzić
do innego rekordu a odchodzimy na chwilę od komputera, można kliknąć
tą literę “M” powodując zapisanie aktualnego rekordu. Można też użyć
przycisku z czerwonym napisem “ODS” (oznacza “odśwież”), choć jego
działanie jest bardziej złożone - oprócz zapisania rekordu powoduje ponowny
odczyt wszystkich rekordów z bazy (pojawią nam się zmiany dokonane w
międzyczasie przez innych użytkowników, jeżeli pracujemy w sieci) - przycisku
używamy zazwyczaj, gdy ktoś dodał lub zmodyfikował jakiś wpis na innym
komputerze, a my chcemy go zobaczyć, lub dalej edytować.
Na tym etapie możemy nacisnąć przycisk “Wydruk etykiety”, co spowoduje
wydrukowanie małej kartki z danymi Pacjenta, do naświetlenia na wykonanych
zdjęciach. Rejestratorka dopina ją spinaczem do skierowania i przekazuje
technikowi. Potem może przejść do kolejnego rekordu i wpisać kolejnego
Pacjenta.
Po wykonaniu wszystkich zdjęć następuje kolejna faza uzupełniania. Technik
uzupełnia dane na swoim komputerze (jeżeli ma osobne stanowisko - po
odświeżeniu przyciskiem “ODS”) lub przekazuje je do wpisania rejestratorce.
Należy odnaleźć rekord badania w bazie (przyciskami “<” i “>” na dolnej
krawędzi lub używając listy “Szukaj badania” lub “Alfabetycznie”) i uzupełnić
listę “Zdjęcia”, pola “Technik”, “Liczba zdjęć” i “Liczba projekcji”.
Zasadniczo zaznaczone jest “Badanie do wydania Z OPISEM!”, gdyż zgodnie
z prawem zdjęcia RTG powinny być opisywane przez jednostkę, które je
wykonuje. Jednak, gdy Pacjent zabrał zdjęcie od razu po wykonaniu, można
to pole odznaczyć, aby badanie nie pojawiało się lekarzowi opisującemu.
Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli Pacjent przyniesie zdjęcie z powrotem (bo
już pokazał lekarzowi kierującemu i teraz chce mieć opisane), rejestratorka
powinna odnaleźć wpis w bazie i zaznaczyć to pole ponownie. Z różnych
względów jednak (w tym mając na uwadze ewentualne roszczenia), zwłaszcza
jeżeli od wydania zdjęcia do jego zwrotu do pracowni upłynęło więcej
niż kilka godzin lub dni, proponowałbym wpisać nowy rekord wybierając
podbadanie “Opis zdjęć dostarczonych” i zaznaczyć w nazwie jakie zdjęcia i z
którego dnia dostarczono. Zawsze jest to jakiś ślad, że zdjęcia były zabrane
bez opisu.
Lekarz opisujący badania, po zalogowaniu się do programu widzi trochę inne
okno:
15
Zawsze może się przełączyć przyciskiem “D.ADM.” na widok rejestratorki
i technika, żeby coś sprawdzić lub poprawić lub odnaleźć zgubiony wpis
badania (nie oznaczony jako do opisu). Zasadniczo rekordy w bazie powinny
być w tej samej kolejności, co zdjęcia “na kupce”, ale różnie to bywa, więc
trzeba uważać co się opisuje i porównywać każdorazowo to co na ekranie
z tym co na skierowaniu i tym co na zdjęciu. W razie braku jakiegoś wpisu
proponuję najpierw użyć przycisku odświeżania “ODS”. Jeżeli to nie pomoże
- przełączyć się na formularz “D.ADM.” i tam spróbować znaleźć badanie
(lista “Alfabetycznie”)... aha, przełączenie widoku spowoduje ograniczenie
listy badań do bieżącego Pacjenta (tylko jeden rekord na pasku nawigacji) trzeba w tedy z menu “Rekordy” wybrać “Usuń filtr / sortowanie”, a do widoku
lekarskiego wrócić zamykając okno z widokiem rejestratorki (a nie przez
przycisk “OPISY”). Po powrocie użyć przycisku “ODS”.
W oknie lekarskim oprócz list “Szukaj badania” i “Alfabetycznie” jest lista “Tego
pacjenta” pozwalająca szybko znaleść inne badanie tego Pacjenta wykonane w
tym samym roku (rekord w tym samym pliku bazy). Do przeszukiwania innych
lat lub innych pracowni (np. USG) służy przycisk z lornetką.
Standardowo przycisk “ODS” nie aktualizuje list do wyszukiwania badań, co
może być pewnym problemem - sprawny administrator zapewne poprawi to
moje niedopatrzenie, a doraźnie można sobie pomóc szukając na wyczucie
strzałkami nawigatora rekordów lub wyjściem i ponownym wejściem do
programu (podobny efekt da ponowne wybranie aktualnego roku lub użycie
przycisków “D.ADM.” i “OPISY” a następnie usunięcie filtra - co kto lubi).
Wracając do rzeczy - załóżmy, że mamy przed sobą odpowiedni rekord
Pacjenta i chcemy go opisać...
Pola w górnej części okna są takie jak w oknie danych administracyjnych sprawdzamy więc poprawność wpisów. Czerwony wykrzyknik oznacza, że
lekarz kierujący został w bazie oznaczony, jako wymagający specjalnej uwagi
16
(bo życzy sobie, żeby zamieszczać mu w opisie jakieś dodatkowe informacje,
lub jest szczególnie wrażliwy na niektóre nasze sformułowania... delikatnie
mówiąc). Rozpoznanie pewnie będziemy musieli poprawić... jak się uda
przeczytać ze skierowania.
Opis można wpisać bezpośrednio lub wybrać z listy “Szablon” i dalej edytować.
Jeżeli mamy pomysł na nowy szablon - używamy małego kwadratowego
przycisku.
Na koniec trzeba się podpisać (wybrać z listy “Badający”) i wydrukować
wynik - po prawej stronie okna są różne przyciski z wydrukami, “Wydruk A4”
domyślnie oznacza wynik i kopię na jednym arkuszu papieru, co dla opisów
zdjęć RTG wydaje się optymalne (dla piszących, czytających i środowiska
naturalnego). Jeżeli ktoś lubuje się w długich opisach - coś sobie dopasuje.
Przycisk “Opis A5” pochodzi z czasów, gdy rejestratorki nie dowierzając
komputerowi przygotowywały kartki z napisanymi w nagłówku danymi
Pacjenta i zdjęcia (gdyby trzeba było użyć maszyny do pisania jak się
komputer zepsuje) - przycisk drukuje tylko opis, bez nagłówka (i zaczyna
trochę niżej na kartce A5).
Kliknięcie wydruku powoduje automatycznie (o ile to możliwe) zapisanie
rekordu w bazie i utworzenie pliku z wynikiem dla systemu udostępniania
wyników. Jeżeli coś poprawiliśmy a nie chcemy tego drugi raz drukować (albo
usunęliśmy opis, bo wpisaliśmy pod innym Pacjentem), można użyć przycisku
z zielonym napisem “Na serwer” aby dokonać odpowiedniej aktualizacji w
systemie udostępniania wyników - w praktyce powoduje do wygenerowanie
nowego pliku dla tego systemu (z opisem, lub pustego - kasującego błędny
wpis).
Na koniec należy wspomnieć o przycisku “RAPORTY ZBIORCZE”,
przywołującym pulpit z przyciskami generowania raportów za dowolny okres
(w ramach aktualnie połączonego pliku danych). Należy wpisać datę i godzinę
rozpoczęcia i zakończenia interesującego nas czasu oraz kliknąć przycisk
wybranego raportu. Tworzenie raportu może w zależności od posiadanego
sprzętu i ilości danych trochę potrwać (w typowych przypadkach do kilku
sekund).
Praca z aplikacją “USG”
Po zalogowaniu się do aplikacji (analogicznie jak w programie “RTG”),
zobaczymy okno główne programu:
17
Tym razem mamy do czynienia z jednym oknem głównym niezależnie od
tego, kto się loguje - zazwyczaj w pracowni USG ta sama osoba wpisuje dane
administracyjne i opis badania, niezależnie czy robi to sekretarka czy lekarz.
Można oczywiście przyjąć zasadę, że Pacjent udaje się najpierw do rejestracji...
a potem już w gabinecie lekarz odszukuje go w bazie i uzupełnia opis... ale
to i tak niczemu nie przeszkadza, a stworzenie odrębnych okien utrudniłoby
życie “jednokomputerowym” pracowniom USG.
Sposób poruszania się pomiędzy rekordami zawierającymi dane
poszczególnych badań Pacjentów jest taki sam jak w programie RTG. Również i
tutaj mamy przycisk z czerwonym napisem “ODS” pozwalający odświeżyć listę
badań (to w przypadku gdy rejestracja dopisuje Pacjentów do USG). My jednak
zajmiemy się przypadkiem typowym... A więc - przychodzi nowy Pacjent...
Przechodzimy do wolnego rekordu wciskając na dolnym pasku przycisk “>*”.
Data i godzina uzupełnia się automatycznie. Podobnie kolejny numer badania
(wstawia o jeden większy niż najwyższy aktualnie zapisany w bazie - można
skorygować ręcznie). Zaczynamy od wpisania numeru PESEL i przejścia do
innego pola (klawiszem “Enter”, “TAB” lub myszką). Uzupełnienie pola z
PESEL’em powoduje przywołanie (znanego już) formularza danych osobowych
Pacjenta:
18
Jeżeli PESEL został rozpoznany (Pacjent już był), pojawią się dane osobowe.
Jeżeli nie - tylko pusty formularz jak w dolnej części ilustracji. Jeżeli więc
trzeba coś poprawić lub uzupełnić - robimy to i na końcu wciskamy “Wstaw
dane”. Dokładniej omówiono to przy okazji programu “RTG”.
Po wciśnięciu “Wstaw dane” zobaczymy znowu główny formularz badania, ale
już z uzupełnionymi danymi (nazwisko, imię, data urodzenia, płeć, wiek,adres).
Dane te można tu modyfikować, jednak aby ta modyfikacja zapisała się w
bazie danych osobowych Pacjenta - wracamy do poprzedniego formularza
używając małego przycisku z trzema kropkami “...” obok pola “PESEL”,
poprawiamy i ponownie wstawiamy. Jeżeli Pacjent płacił w kasie za badanie wpisujemy w odpowiednie pole numer rachunku (dla Pacjentów rozliczanych na
zasadach ogólnych pozostawiamy to pole puste).
Dalej uzupełniamy nazwę badania, oddział i lekarza kierującego wybierając
te dane z listy. Jeżeli brak danych na liście, używamy małego przycisku przy
odpowiednim polu i dopisujemy w tabeli (upewniwszy się, że na pewno nie
został już wpisany np. z błędem). Tabele pojawiające się po wciśnięciu małych
przycisków zamykamy normalnie iksem w prawym górnym rogu (jak każde
okno Windows).
Wpisujemy rozpoznanie wstępne (jeżeli go nie ma - klikamy “BRAK”).
Następnie można ustawić odpowiednią kategorię badania (jeżeli
wykorzystujemy to przy rozliczeniu liczby wykonanych badań), a w razie
potrzeby nawet kod ICD-10 lub datę wystawienia skierowania (jeżeli to do
czegoś potrzebne).
Dane wpisane w formularzu automatycznie zapamiętywane są przy przejściu
do innego rekordu lub wyjściu z programu. O niezapisanych danych ostrzega
litera “M” w kwadracie po prawej stronie u dołu okna. Jeżeli nie chcemy
przechodzić do innego rekordu a odchodzimy na chwilę od komputera, można
kliknąć tą literę “M” powodując zapisanie aktualnego rekordu.
Opis można wpisać bezpośrednio lub wybrać z listy “Szablon” i dalej edytować.
Jeżeli mamy pomysł na nowy szablon - używamy małego kwadratowego
przycisku. W przeciwieństwie do programu RTG przyjęto tu system opisywania
każdego badania USG osobno (nie drukujemy np. wyniku z jamy brzusznej,
piersi, tarczycy i dopplera na jednej kartce), a szablony wyświetlające się na
liście dotyczą konkretnego wybranego rodzaju badania (jeżeli jednak chcemy
użyć szablonu przypisanego do innego badania... zmieniamy nazwę badania,
wstawiamy szablon i wracamy do właściwej nazwy badania).
19
Na koniec trzeba się podpisać (wybrać z listy “Badający”, jeżeli logowaliśmy
się na hasło indywidualne lekarza - lista może zawierać tylko tego lekarza
jeżeli powiązano go na liście lekarzy z odpowiednim użytkownikiem Access’a)
i wydrukować wynik - na dole okna są przyciski z wydrukami, “Wydruk A4”
domyślnie oznacza wynik i kopię na jednym arkuszu papieru (chyba, że opis
jest długi - to na osobnych arkuszach). “Wydruk 2xA5” drukuje z założenia
na osobnych kartkach (niekoniecznie A5 - zależy to od długości opisu) wynik
i kopię., co dla opisów zdjęć RTG wydaje się optymalne (dla piszących,
czytających i środowiska naturalnego).
Kliknięcie wydruku powoduje automatycznie (o ile to możliwe) zapisanie
rekordu w bazie i utworzenie pliku z wynikiem dla systemu udostępniania
wyników. Jeżeli coś poprawiliśmy a nie chcemy tego drugi raz drukować
(albo usunęliśmy opis, bo wpisaliśmy dane innego Pacjenta), można użyć
przycisku z zielonym napisem “Na serwer” aby dokonać odpowiedniej
aktualizacji w systemie udostępniania wyników (podobnie jak miało to miejsce
w programie “RTG”).
Podobnie jak w programie RTG mamy tu dwie listy (wg dat i nazwisk)
pozwalające wyszukać inne badanie z tego roku oraz przycisk z lornetką
- przeszukujący bazy USG i RTG z wszystkich lat. Jest tu również przycisk
przywołujący pulpit do generowania raportów zbiorczych.
Przycisk “Hasło” służy do zmiany hasła aktualnie zalogowanego użytkownika
(logujący się na indywidualne hasła lekarze być może zechcą skorzystać).
Przycisk z symbolem sprawdzania pisowni służy właśnie do tego celu ;-) na
wypadek korzystania z pomocy sekretarki z dysleksją.
Struktura wewnętrzna aplikacji
(wprowadzenie ułatwiające modyfikowanie różnych części programu)
c.d.n.