b d - pzhgpbelchatow.pl

Transkrypt

b d - pzhgpbelchatow.pl
Choroby i ich konsekwencje
Choroba pojawiająca się w gołębniku, to wydarzenie zawsze niepokojące hodowcę.
Zagrożone zostaje życie lub zdrowie pojedynczych gołębi, a w przypadku niektórych chorób
całego stada. W zależności od terminu, w jakim choroba wystąpiła, grozi też gorszy wynik we
współzawodnictwie lotowym, a nawet rezygnacja z dalszego udziału w lotach i strata całego
sezonu. W przypadku gołębi młodych - straty w wychowywanych do lotów i rozpłodu
młódków, nadmierne straty w lotach i tzw. "zero wyników".
Ta sama choroba w zależności od zjadliwości zarazka, intensywności inwazji-zakażenia,
odporności gołębi, warunków, w jakich przebywają oraz szybkości podjęcia i sposobu
leczenia może mieć różny przebieg w stadzie i różne konsekwencje przechorowania.
Choroba może mieć różny charakter jak i hodowcy gołębi również mają różne charaktery.
Niektórzy nadmiernie nerwowi, wyznający zasadę, że gołąb sportowy nie może mieć "chwili
słabości", likwidują wszystkie gołębie, które zachorowały na jakąkolwiek chorobę lub
przypadkiem wykazują objawy zbliżone do objawów jakiejś groźnej choroby - np.
salmonellozy. Inni działający opieszale, doprowadzają do rozprzestrzenienia się choroby w
stadzie i wystąpienia tak nasilonych objawów, że podjęte leczenie nie jest w stanie
doprowadzić do całkowitego wyleczenia ptaków. W pierwszym przypadku pochopnie
likwidowane są gołębie, które po leczeniu mogłyby wrócić do pełnego zdrowia i formy, w
drugim spóźnione leczenie nie daje 100% powrotu do zdrowia i mimo uwolnienia stada od
choroby, pozostaje sporo gołębi, nad którymi należy się zastanowić, co dalej z nimi robić.
Czy po rekonwalescencji będą nadawały się do użytkowania sportowego, do rozpłodu, czy
już tylko do likwidacji. Zależy to od rodzaju choroby, jej natężenia oraz zmian, jakie wywołała
w organizmie. Czy zostały uszkodzone narządy, od sprawnego działania, których zależy
przydatność gołębia do lotów lub czy mimo ich uszkodzenia gołąb może pozostać w
gołębniku rozpłodowym. Nie bez znaczenia jest tu również wiek gołębia.
Do najczęściej obserwowanych przez hodowcę objawów chorobowych, które zmuszają do
podjęcia decyzji, co robić z takim gołębiem, należą "zielona biegunka" występując a z apatią i
chudnięciem, zwracanie z wola, objawy nerwowe w postaci skrętów lub drżenia szyi,
kulawizna lub niedowłady skrzydeł, zmiany w postaci guzków/guzów w jamie dziobowej - na
nieopierzonej i opierzonej skórze, wycieki z nosa i worka spojówkowego, naloty w jamie
dziobowej, połączone często z utrudnionym oddychaniem, charczeniem, czy krztuszeniem
się. To najczęstsze objawy, które kojarzą się hodowcy z chorobą zakaźną. Często ze strachu
przed nią gołębie takie są od razu likwidowane, by ochronić resztę stada przed zarażeniem.
Nie zawsze wystąpienie któregoś z tych objawów świadczy, że mamy do czynienia z
chorobą zakaźną, gdyż występują też przy schorzeniach nie mających przyczyny zakaźnej
lub są objawem choroby zakaźnej, ale niezbyt zaraźliwej - nierozprzestrzeniającej się szybko
w stadzie, czy łatwej do wyleczenia. Żeby nie popełnić błędu do czasu zdiagnozowania
choroby, najlepiej jest umieścić gołębia w izolatce, gdzie można go przetrzymać do
wyleczenia lub podjęcia decyzji, co do jego dalszego losu, oczywiście, po konsultacji z
lekarzem weterynarii. Zwłaszcza, gdy chodzi o wartościowe osobniki lub większą ilość
ptaków, a więc i większe koszty pochopnie podjętej decyzji. Istnieją też zmiany zachodzące
w organizmie gołębi po przechorowaniu niektórych chorób, niewidoczne "gołym okiem", które
nie pozwalają już na dalszą karierę sportową. Taka wiedza pozwala zaoszczędzić
wartościowego gołębia do rozpłodu, zamiast stracić go wysyłając dalej na loty. W hodowli
gołębi pocztowych z takimi decyzjami mamy do czynienia w każdym sezonie, selekcja trwa
przez cały rok. Jednak wystąpienie choroby często krzyżuje plany hodowcy.
Dalsza część artykułu, to przegląd najczęściej występujących chorób gołębi z sugestiami, co
do dalszego postępowania-użytkowania gołębi po ich przechorowaniu.


W pierwszych dniach po wykluciu się piskląt z jaja może wystąpić kolibakterioza,
która z reguły kończy się śmiercią. Te z piskląt, które nie chorowały z widocznymi
objawami i rozwijają się prawidłowo nadają się do lotów, choć występują wśród nich
większe straty w lotach.
Choroby młódków w gniazdach objawiające się długotrwałą biegunką, bez względu
na przyczynę (bakterie, pasożyty) powodują, że młódki nie będą odnosić sukcesów w






lotach. Jedynie szybkie zauważenie objawów choroby, prawidłowa diagnoza i
leczenie może zapobiec utracie przyszłych możliwości do pokonywania trudów
sezonu lotowego. Pojedyncze młódki, które mimo leczenia nadal mają biegunkę
należy usuwać z hodowli.
Po przechorowaniu chorób przebiegających z dłużej trwającą biegunką często
pozostają na lotkach i sterówkach tzw. znaki wodne. Jeżeli ta wada piór powoduje
znaczne zwichrowanie chorągiewki i osłabienie stosiny, młode nie nadają się do lotu
w lotach w roku urodzenia, ale nadają się w następnym roku po przepierzeniu. Nowe
lotki i sterówki wyrosną już bez tych wad, bo wady te nie mają podłoża genetycznego,
tylko są wynikiem złego zaopatrzenia brodawki piór w substancje odżywcze. Takie
młódki również nadają się do rozpłodu, o ile oczywiście mają dobre pochodzenie.
Wady upierzenia, co do których można podejrzewać tło genetyczne, dyskwalifikują
młódki, gdyż istnieje dość duże prawdopodobieństwo, że będą przekazywane na
potomstwo.
Nagłe upadki młódków w wieku 7 -10 dni należy traktować bardzo poważnie, gdyż
często są spowodowane zakażeniem salmonellami. Konieczne jest badanie
bakteriologiczne, a w przypadku wyniku dodatniego, postępowanie mające na celu
identyfikację nosicieli, leczenie całego stada, a po nim kilkakrotne badanie
kałomoczu, by upewnić się, że leczenie było skuteczne. Należy sprawdzić, czy
rodzice padłych młódków nie są nosicielami. Wykrytych nosicieli należy usunąć ze
stada, gdyż nosicielstwo w przypadku salmonellozy jest bardzo trudne do wyleczenia,
a niektórzy twierdzą, że nawet niemożliwe. Leczyć opłaca się tylko naprawdę
wartościowe sztuki.
Bardzo rzadko już obecnie spotyka się u młódków w gnieździe trichomonozę w
postaci żółtych guzków umiejscowionych w jamie dziobowej lub w okolicy pępka.
Mimo znacznej wielkości ran po usunięciu tych guzków, po właściwym leczeniu
gołębie szybko wracają do zdrowia i osiągają potem dobre wyniki w lotach. Natomiast
młode gołębie, u których nie widać w dziobie "żółtych guzków", ale są zakażone
znaczną ilością rzęsistków mają skłonności do wałęsania się i wchodzenia do obcych
gołębników. Ich kondycja jest gorsza niż innych gołębi, podobnie wyniki lotowe. Po
uwolnieniu od pasożytów szybko wraca dobra kondycja i forma lotowa, tak u młodych
jak i u dorosłych.
Karłowatość, czy charłactwo młodych w gniazdach, występujące często w wyniku
zakażenia gronkowcami i paciorkowcami, a charakteryzujące się tym, że młode nie
rosną, a rosną ich pióra, nie rokują żadnych szans na wyniki lotowe, ani przydatność
do rozpłodu. Należy kilka z nich poświęcić na badania laboratoryjne, by poznać
sytuację epizootyczną gołębnika, czyli dowiedzieć się, co jest przyczyną/jakie zarazki,
czy pasożyty atakują nasze młode gołębie i jakie trzeba podjąć działania, by
skutecznie wyeliminować je z gołębnika.
Wszelkie zniekształcenia skrzydeł i nóg dyskwalifikują młódki z hodowli. Nie ma
sensu próbować je "naprawiać", gdyż mogą być wadą o podłożu genetycznym i być
później przekazywane na potomstwo. Natomiast przypadki zapaleń stawów skrzydeł i
nóg powinny być poddane badaniom bakteriologicznym, by wyjaśnić ich przyczynę.
Świadczą, bowiem często o zakażeniach salmonellami, gronkowcami, paciorkowcami
lub bakteriami E. coli.
W ciągu kilku ostatnich lat pojawiają się często w maju zachorowania młódków,
jeszcze w miskach lęgowych, na ospę. Młódki, o ile krosty nie utrudniają karmienia,
rozwijają się zwykle prawidłowo. Należy jednak pamiętać, że ospa wywołuje bardzo
często uszkodzenie mięśnia sercowego, i mimo, że wyglądają po przechorowaniu
pięknie, nie nadają się do wyczynu. O ile nie mają szczególnej wartości hodowlanej
lepiej je zawczasu usunąć. Podobnie ma się sprawa z gołębiami dorosłymi, które
zachorują na ospę. Mimo, że mają tylko kilka niewielkich krost, serce może być
uszkodzone i jeżeli przydadzą się w rozpłodzie, lepiej od razu (po przechorowaniu)
przenieść je do gołębnika rozpłodowego, niż dalej je lotować i narażać na stratę.

Gołębi chorych na ospę nie wolno wkładać na loty, gdyż stanowią zagrożenie dla
innych w kabinie.
Po odsadzeniu młodych od rodziców, największym dla nich zagrożeniem jest
wirusowa choroba młodych. Najczęściej jest jeszcze nazywana "adeno-colf", choć
nowsze badania wykazują, że wirusów adeno u chorych nie ma, są za to w 100%
przypadków cirkowirusy. Wirusy te bardzo poważnie obniżają odporność gołębi. To
zakażenie cirkowirusami wikłają bakterie coli, a do tego, jeżeli choroba trwa dłużej w
stadzie, dołączają paramyksowirusy (wywołujące "kręćka"), które jeszcze tą niską
odporność dodatkowo obniżają.
O ile gołębie są szybko po wystąpieniu pierwszych objawów choroby właściwie leczone,
wracają do zdrowia i osiągają dobre wyniki lotowe. Hodowca musi być jednak nadal czujny,
gdyż przechorowanie nie pozostawia dobrej odporności i często obserwuje się nawroty. W
przypadku, gdy pojawią się objawy zakażenia wirusami paramyxo - wielomocz (popularna
wodnista biegunka, z "kiełbaskami" kału) i objawy nerwowe, rokowanie jest niepomyślne.
Gołębie z reguły padają, a te, które przechorowały giną na lotach, nawet, gdy są lotowane
dopiero jako roczniaki.
Równie groźny jest ten syndrom chorobowy, gdy wystąpi u gołębi dopiero po lotach - w
październiku i listopadzie. Jeżeli gołębie zostaną szybko poddane leczeniu rokowanie moźe
być pomyślne. Jeżeli dołączą objawy paramyksowirozy i wielomocz będzie się utrzymywał
przez wiele tygodni gołębie jako roczniaki nie będą uzyskiwały zadowalających wyników w
lotach.
Firma Tollisan prezentuje pogląd, że w gołębnikach, w których wystąpiła wirusowa choroba
młodych, w następnym roku po 6 lub 7 locie występuje u lotników kryzys formy, wywołany
tymi samymi przyczynami, co choroba młodych. Kiedyś mówiło się o kryzysie wdowców po 7
locie, wynikającym ze zmęczenia psychicznego wynikającego z istoty metody wdowieństwa.
Z moich obserwacji wynika, że hodowcy, którzy w środku sezonu lotowego podają gołębiom
lotowym leki stosowane w leczeniu choroby młodych mają nagle lepsze wyniki. Być może u
gołębi dorosłych, w tym okresie drobnoustroje odpowiedzialne za wywoływanie choroby
młodych nie są w stanie wywołać choroby, ale wywołują widoczne obniżenie formy.



Występujące u odsadzonych młodych zakażenia: rzęsistkami, kokcydiami, czy
robakami wywołują obniżenie kondycji i chęci latania, ale właściwe leczenie szybko
powoduje powrót do zdrowia nie wpływając na dalszą formę lotową. Podobnie jest ze
schorzeniami zwanymi ogólnie ornithosis complex lub katarem młodych. Wcześnie
leczone gwarantują 100% powrót do zdrowia i formy, ale zaniedbane lub niewłaściwie
leczone mają skłonność do nawrotów i przejścia w formę przewlekłą, która eliminuje
gołębia z udziału w lotach, a także z rozpłodu.
Powtarzające się objawy ze strony układu oddechowego u tych samych gołębi lub
różnych gołębi, ale w tym samym gołębniku mogą sugerować zakażenie
chlamydofilami. Wywołują one przewlekłą chorobę, niebezpieczną również dla ludzi,
nazywaną chorobą papuzią, ornitozą, chlamydiozą, a obecnie chlamydofilozą.
Gołębie chorują zwykle bezobjawowo, ale w stadzie zakażonym chlamydofilami
często występuje jednostronny obrzęk powiek i wyciek z worka spojówkowego,
również jednostronny wyciek z nosa, utrudnione oddychanie, gorsze wyniki lotowe,
gorsze wyniki w rozpłodzie, zachorowania młodych z objawami kataru i biegunki.
Leczenie tej choroby wymaga stosowania odpowiednich antybiotyków przez okres
21-42 dni. Gołębie podejrzane o nosicielstwo powinny być likwidowane. Przypadki
podejrzenia chlamydofilozy podlegają obowiązkowi zgłaszania powiatowemu
lekarzowi weterynarii, który w takim przypadku prowadzi dochodzenie epizootyczne,
podejmuje czynności prowadzące do zwalczania choroby oraz zakazuje lotowania
gołębiami z gołębników znajdujących się w promieniu 25 km od gołębnika, w którym
stwierdzono chlamydofilozę.
Z innych chorób wywołujących objawy ze strony układu oddechowego: kichanie,
rzężenie, wyciek z nosa i worka spojówkowego i naloty w jamie dziobowej są:



herpeswiroza i mykoplazmoza. Rozwój tych chorób może zatrzymać się na w/w
objawach, ale w ciężkich przypadkach wywołuje również zapalenie płuc i worków
powietrznych, a mykoplazmoza również stawów. Wystąpienie tak ciężkiej postaci
choroby eliminuje ptaki z dalszego wyczynu i dalszej hodowli.
Zdarzają się też przypadki grzybiczego zapalenia układu oddechowego wywołane
przez grzyby z rodzaju Aspergillus. W przypadkach o ciężkim przebiegu leczenie jest
z reguły nieskuteczne, a ewentualne wyleczenie nie gwarantuje przydatności do
udziału w lotach. Młode w gnieździe w wieku około trzech tygodni wykazujące objawy
duszności mogą być chore na salmonellozę. Jeżeli zostanie potwierdzone badaniem
bakteriologicznym, należy je zlikwidować, a w gołębniku wprowadzić postępowanie
mające na celu wykrycie nosicieli i uzdrowienie gołębnika. Salmonelloza jest też
chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania powiatowemu lekarzowi weterynarii.
Choroby skrzydeł z reguły eliminują gołębia ze sportu, choć nie zawsze na zawsze.
Przypadki pourazowe: stłuczenia, złamania, należy leczyć, ponieważ po właściwym
leczeniu i rekonwalescencji gołąb może wrócić do dalszej kariery sportowej. Stany
zapalne stawów skrzydeł w przypadku dobrych lotników warto próbować leczyć. Dość
często takie leczenie umożliwia gołębiowi dalszy udział w lotach i zdobywanie
konkursów. Największy procent schorzeń skrzydeł u gołębi pocztowych to niedowłady
bez widocznych stanów zapalnych stawów o niewyjaśnionych dotąd przyczynach.
Istnieją teorie o sumowaniu mikrourazów powstających w czasie treningów i lotów,
zakażeniach bakteryjnych (gronkowce, paciorkowce, salmonelle, coli) i oddziaływaniu
toksyn produkowanych przez te bakterie, jak też działania tzw. immunokompleksów
na delikatną strukturę stawów. Dokładnego wyjaśnienia przyczyny schorzenia do tej
pory nie ma. W przypadku częstych zachorowań w gołębniku warto zrobić badanie
bakteriologiczne dotkniętych schorzeniem gołębi, gdyż dość często leczenie
antybiotykami przynosi pozytywne efekty i zahamowanie dalszych zachorowań.
Przydatność takich gołębi do dalszego sportu jest dyskusyjna. Należy też zastanowić
się z przeznaczeniem takich gołębi do rozpłodu, gdyż w niektórych hodowlach można
zauważyć większą skłonność do zachorowań gołębi z jednej linii na to schorzenie.
Skłonność genetyczna?
Z chorób, które występują u dorosłych gołębi, a mogą spowodować nieprzydatność
gołębi do lotów i rozpłodu, należy wymienić paramyksowirozę. Wcześniej
wspominałem o niej, jako o zakażeniu dołączającym do wirusowej choroby młodych.
Istnieje jednak wiele hodowli, gdzie gołębie na paramyxo są szczepione tylko w roku
urodzenia. Nie daje to całkowitego zabezpieczenia przed chorobą i istnieje ryzyko
wystąpienia masowych zachorowań. Gołębie z klasycznymi objawami nerwowymi nie
nadają się do lotu, ani rozpłodu. Czasami zdarza się, że gołąb z nieznacznego
stopnia skrętami szyi radzi sobie na kilku lotach, ale w przypadku tej choroby nie
warto oszczędzać na szczepionce, bo wystąpienie choroby może obniżyć wyniki
lotowe na kilka lat. Przypomnę jeszcze, że wirus paramyxo wywołuje uszkodzenie
nerek i takie gołębie mimo braku objawów nerwowych nie będą osiągać dobrych
wyników lotowych.
A do tego, choroby w przebiegu których występują objawy nerwowe, podlegają obowiązkowi
zgłaszania powiatowemu lekarzowi wet., a paramyksowiroza gołębi zwalczaniu z urzędu i tu
konsekwencje mogą być bardzo przykre dla hodowcy.

Dość częste obecnie stwierdzane zakażenia gołębi gronkowcami mogą wywoływać
schorzenia układu oddechowego lub stawów, a rzadko wywołują zachorowania na
typową stafylokokozę większej ilości gołębi w gołębniku. Tu rokowanie zależy od
serotypu gronkowca i jego wrażliwości na antybiotyki. Gronkowce powodują znaczne
obniżenie formy lotowej. Po leczeniu wskazany jest monitoring stada w tym kierunku po leczeniu, po pierzeniu i przed sezonem rozrodczym i lotowym. Gołębie, u których
stwierdzono gronkowce szczególnie oporne na antybiotyki powinny być
wyeliminowane z dalszej hodowli.
Podobnie w przypadku schorzeń wywołanych przez paciorkowce, choć te zakażenia są teraz
mniej licznie stwierdzane u gołębi pocztowych niż parę lat temu.
Podsumowując w przypadkach zachorowań gołębi należy je odizolować od stada,
umieszczając w specjalnie przygotowanej w tym celu izolatce. Dalsze postępowanie, czyli
postawienie właściwej diagnozy, ustalenie leczenia, bądź jego nieopłacalności, podjęcie
stosownych działań i los gołębi po przechorowaniu, to już wspólna domena lekarza
weterynarii specjalizującego się w opiece medycznej nad hodowlą gołębi i hodowcy.
Kol. Jerzy M. z Bystrej Śląskiej zadał dwa ciekawe pytania:
1. Czy w hodowli gołębi pocztowych zdecydować się na stosowanie jednego preparatu
immunostymulującego, czy też stosować kilka różnych?
Andrzej Koralewski: - Układ odpornościowy jest niezwykle skomplikowanym zespołem
komórek i substancji przez nie produkowanych mających na celu stworzenie barier przed
wniknięciem do organizmu czynników chorobotwórczych, a po sforsowaniu tych barier,
unieszkodliwienie ich i jeszcze zapisanie w pamięci. Preparaty stosowane najczęściej u
gołębi - lewamisol, soki z jeżówki, - glukany, preparaty probiotyczne (zawierające kultury
pożytecznych bakterii jelitowych), każdy w inny sposób pobudzają do większej aktywności
układ odpornościowy i wywołują nieco innego rodzaju odpowiedź immunologiczną.
Wskazane jest zatem stosowanie kilku rodzajów tych preparatów na przemian, z tym, że
probiotyki można stosować razem z każdym z ww. środków.
2. Czy gołąb, który nigdy nie chorował może być nosicielem salmonelli?
Andrzej Koralewski: - Zakażenie salmonellami nie zawsze musi wywołać ciężką postać
choroby łatwo zauważalną dla hodowcy. Gołębie dorosłe mogą chorować przewlekle z
objawami, które nie zawsze zwrócą uwagę hodowcy. Dużym zagrożeniem też może być
gołąb, który zaginął na locie i wrócił po paru tygodniach pozornie zdrowy. Ostatecznie o
nosicielstwie rozstrzyga więc wynik badania bakteriologicznego.
Choroby
OSPA GOŁĘBI
Ospę wywołuje wirus pokrewny wirusowi ospy kur i dla gołębi wirus
ospy kur jest szkodliwy natomiast dla kur wirus ospy gołębi jest
nieszkodliwy. Gdy stado zaczyna chorować, a jest nieleczone to
widoczne objawy będzie miało od 70 do 90% młodych natomiast
śmiertelność w granicach 5-15%. Gołębie zarażają się ospą poprzez
owady kłujące np. komary czy kleszcze. W organizmach tych owadów
wirus może przeżyć wiele miesięcy. Zakazić się tez mogą młode od
rodziców, które je aktualnie karmią, poprzez zanieczyszczoną karmę i
wodę.
Okres inkubacji:
trwa średnio około 14 dni i waha się od 4 do 16 dni.
Zapobieganie:
Wirus ospy jest mało odporny na preparaty jodowe oraz wysoką
temperaturę.
Są dostępne szczepionki na ospę, które działają 6 mies.
Objawy:
Postać skórna
Powstawanie na początku obrzęków, które przeistaczają się w
twardniejące guzki na nieopierzonych częściach ciała ptaka np:
woskówkach, oczach pod skrzydłami, a u młodych również na steku.
Postać dyfteroidalna;
Jest to bardziej ukryta postać ospy i lokalizuje się w dziobie, a
dokładniej w przełyku wola, tchawicy, gardle. W skrajnych
przypadkach może spowodować uduszenie ptaka lub uszkodzenie serca.
Można pomylić tą postać z rzęsistkiem lub niedoborem wit A albo
katarem.
Odporność:
Zależy od uwarunkowania genetycznego oraz doboru wit A, E, wieku
gołębi oraz kondycji. Największą wrażliwość na zachorowanie mają
młode w gniazdach i do 4 tyg życia.
Leczenie:
Ospa jest wyjątkowo ciężką chorobą do wyleczenia i układ
odpornościowy ptaka w zasadzie sam z nią walczy. Możemy mu pomóc
podając witaminy A,B,C,E. Ptaków z ciężkimi powikłaniami nie powinno
się ani leczyć, ani przeznaczać do hodowli bo one nie mają wrodzonej
odporności i są bardzo podatne na choroby. Można również smarować
guzki ospowe roztworem jodyny z glicerolem 1 do 5 powinno to
złagodzić przebieg choroby.
Paramyksowiroza ( Kręciek )
Dziś opisze dwie choroby; Paramyksowirozę ( kręcie ) oraz Wirusowe zapalenie mózgu.
Obie choroby maja podobne objawy i na obie choroby do dziś nie ma skutecznego leku lub
nie należy leczyć gdyż ptaki i tak nie dochodzą do pełni formy.
Kręciek jest chorobą dość znaną lecz mniej doświadczeni koledzy mogą go pomylić z
wirusowym zapaleniem mózgu lub jedną z odmian salmonellozy, gdyż objawy są bardzo
podobne. Każdy z nas wie, że chorych ptaków na kręćka nie należy leczyć, a i lekarstwa
skutecznego w 100% nie ma, więc na temat leczenia nie będę pisał. Skupmy się może na
zapobieganiu bo doskonale wiemy, że lepiej zapobiegać niż leczyć.
Każdy gołąb ma system odpornościowy ( immunologiczny ), który jest w pełni sprawny u
dorosłych gołębi. Procent zachorowań na paramyksowirozę w żywotnych lecz
nieszczepionych stadach sięga 5-10%. Chorują przeważnie młode ptaki, u których układ
immunologiczny jest słabszy. Zachorowania można obserwować najczęściej jesienią, zimą
lub wczesną wiosną. Brak higieny w gołębniku znacznie przyśpiesza proces chorobotwórczy
podobnie jak osłabienie gołębi; loty, karmienie młodych , pierzenie ect. Antybiotyki podawane
zapobiegawczo znacznie obniżają właściwy system odpornościowy gołębi, przez co również
również wspomagają rozwój choroby.
OBJAWY:
Choroba inkubuje od 15 do 28 dni. Pierwszymi oznakami jest wzmożone pragnienie,bardzo
rozwodniony kałomocz, którego jest bardzo dużo ( zalana cała podłoga ) Postać półpłynna
ma kolor białoszarej lub biało-zielonej papki niekiedy z żółtym odcieniem. Zawarta w nim
biała barwa to wysoki poziom kwasu moczowego.Objawy bardziej widoczne tzn. zaburzenia
ruchu pojawiają się po około 3 tygodniach trwania choroby. Na początku są to minimalne
ledwo dostrzegalne skrzywienia głowy, które z dnia na dzień przechodzą w coraz to
ostrzejsze i bardziej zauważalne.Najbardziej widoczne, charakterystyczne to wykręcanie
głowy oraz szyi do tego stopnia, że głowa dotyka podłogi. Dalsze postępowanie choroby to:
zaburzenia równowagi - zataczanie się, trudności w piciu wody i karmy.
Kolejnym stadium jest paraliż skrzydeł lub nóg. Rzadko zdarza się zapalenie spojówek oczu i
zaburzenie oddychania. Przy lekkiej nawet postaci występuje obumieranie zarodków w
drugiej połowie lęgu, zaburzenia w zapłodnieniu o składaniu jaj. Pierzenie przebiega źle lub
zdarza się podwójne pierzenie jak również nieprawidłowe wykształcenie lotek.
U ptaków szczególnie podatnych na tą chorobę, które nigdy niebyły szczepione choroba
może powtarzać się co roku, a śmiertelność może wynosić od 5 do 50%
ZAPOBIEGANIE:
Zapobieganie polega na szczepieniach ochronnych, które powinno przeprowadzać się co
roku, w szczególności u młodych gołębi.Do tej pory hodowcy używali szczepionki Salmovir,
która działa na salmonelloze i paramyksowiroze oraz szczepionki PMV-1, która działa na
paramyksowirozę. Należało szczepić co 12 miesięcy, aby utrzymać maksymalną odporność
ptaków.Niestety w tym roku w/w szczepionki są ciężko dostępne, a PZHGP wymaga, aby
wszystkie gołębie uczestniczące w lotach były szczepione. Oczywiście są zamienniki tych
szczepionek, które równie skutecznie chronią nasze gołębie przed chorobami.
Wirusowe zapalenie mózgu
Wirusy tej grupy przyczyniają się do pogłębiania kilku chorób; układu oddechowego, oczu,
wola jelit, a co za tym idzie rozrzedzenia kałomoczu.
Wirusowe zapalenie mózgu występuje często u młodych w wieku 20-30 dni.
OBJAWY:
Drżenie głowy, brak apetytu, obniżona aktywność, niedowład skrzydeł lub skręcenie szyi
zarzucanie głowy na grzbiet. Choruje od 50% stada z tego 90% może nie przeżyć. Te ptaki,
które przeżyją nigdy nie dochodzą do pełni sił. Uważam, że leczenie chorych ptaków nie ma
tutaj sensu.
Wirus przenosi się przez zakażone podłoże oraz bezpośrednio przez ptaki. Należy odróżnić
wirusowe zapalenie mózgu z paramyksowirozą oraz niedoborem wit. z grupy B. Choroba
występuje dość rzadko, przeważnie w wilgotnych gołębnikach.
Na tą chwile nie ma opracowanych szczepionek przeciwko tej chorobie.
Pasożyty i choroby gołębi
Robaczyce
wywołane przez pasożytujące w przewodzie pokarmowym ptaka nicienie, glisty i
tasiemce powodują wycieńczenie ptaka, zatruwanego dodatkowo toksycznymi
wydalinami pasożytów. Zaniedbanie gołębia prowadzi do śmierci gołębia, a ponadto
do zakażenia całej hodowli pasożytami, które chory ptak wydala w ogromnych
ilościach wraz z moczokałem. Powodem choroby zawsze jest zanieczyszczona kałem
chorego zwierzęcia karma i woda pitna. Po blisko 19 dniach od połknięcia przez
ptaka jaja robaka - np. włośnicy - w przewodzie pokarmowym pojawiają się już
dorosłe pasożyty, które po następnych 7 dniach produkują jaja, wydalane przez ptaka
z moczokałem. Chory ptak jest apatyczny, nie chce jeść, chudnie, a wydalany przez
niego moczokał cuchnie. Aby stwierdzić, czy to rzeczywiście jest robaczyca, czy też
inna choroba, należy oddać kał ptaka do analizy. Po ustaleniu rodzaju pasożyta
trzeba podać właściwy preparat odrobaczający, przy jego dawkowaniu należy
przestrzegać przepisu podanego na opakowaniu lub wskazań lekarza weterynarii.
Pluskwy gołębie i pluskwy mieszkaniowe
zwalczamy za pomocą odpowiednich środków chemicznych, uważając, aby
rozpylone preparaty nie dostały się do wody pitnej lub do karmników; można także
stosować gazowanie dymem siarki lub oparami formaliny, ale tylko w całkowicie
pustym gołębniku, po dokładnym uszczelnieniu wszystkich szpar i otworów,
pamiętając, że przed ponownym wprowadzeniem doń ptaków, gołębnik powinien być
bardzo dokładnie wywietrzony.
Wszy gołębie
zwalczamy dodając do wodnej kąpieli fluorek sodowy lub fluorokrzemian, a także
posypując ptaki i wnętrze gołębnika proszkiem insektobójczym nie szkodliwym dla
ptaków.
Wszoły, czyli pierzojady
występują wśród gołębi w dwu postaciach: jedna, zwana smukłą wszą gołębi, lokuje
się zwykle na lotkach, szyi, piersiach, czasem na głowie, niszcząc głównie pióra
skrzydłowe, co może uniemożliwić ptakowi latanie; drugi rodzaj pierzojada Hohorstiella gigantea lata umiejscawia się na skórze piersi oraz przedniej części
tułowia i poza niszczeniem piór odżywia się również krwią gołębi, co dodatkowo może
być przyczyną przeniesienia choroby zakaźnej. Najskuteczniej zwalczamy je przez
wpryskiwanie między pióra maści siarkowej lub wcieranie maści składającej się z 1
części olejku anyżowego i 10 części oleju rzepakowego.
Świerzbowce
atakują gołębie w różny sposób: młode osobniki lokują się w tkance podskórnej,
zatruwając go równocześnie produktami własnej przemiany materii; dorosłe
świerzbowce żyją między piórami, powodując świąd i łamliwość piór. Zwalczamy je,
smarując opanowane przez świerzbowce miejsc mieszanką o składzie: 5 g tymolu, 60
g spirytusu i 35 g gliceryny.
Kleszcze
żywiące się krwią, stanowią przy dużej liczebności poważne zagrożenie dla życia
ptaków, szczególnie młodych, które bywają czasem tak wyczerpane i osłabione
ubytkiem krwi, że nie mają siły do latania, a czasem nawet padają. Aby zapobiec
opanowaniu przez kleszcze gołębnika, należy przed rozpoczęciem lęgów wszystkie
ściany, drewniane klatki, regały i urządzenia posmarować grubo olejem lnianym. W
przypadku, gdy kleszcze już się zagnieżdżą, pozostaje nam tylko konsekwentne ich
niszczenie. Służą do tego specjalnie skonstruowane pułapki, np. w formie dwóch
płaskich deseczek, złączonych w pewnej od siebie odległości śrubami i ulokowanych
w pobliżu komórek gniazdowych. Kleszcze, pędzące nocny tryb życia, szukając rano
spokojnego miejsca będą wchodzić między obie ścianki. Zbieramy wówczas pułapki,
przenosimy je nad palenisko, rozkręcamy śruby i zsuwamy kleszcze w ogień lub
niszczymy je wrzącą wodą. Inny rodzaj pułapki, bardzo dobrej przy odchowie
młodych, to duże płaskie naczynie, wypełnione olejem lnianym. Do naczynia
wstawiamy podstawę na metalowych nóżkach, na której ustawiamy gniazdo z
młodymi. Co pewien czas możemy robić nocne obchody gołębnika i przy świetle
latarki niszczyć znalezione kleszcze.
Trichomonaza, czyli rzęstkowica
wywoływana jest przez rzęsistek gołębi. Chorują na nią przeważnie ptaki młode,
zarażając się od rodziców. Starsze gołębie mogą zarazić się w czasie transportu,
zakażoną rzęsistkiem wodą. Choroba często występuje w postaci dużego strupa na
skórze, atakuje też błonę śluzową przedniej części przewodu pokarmowego i inne
wew. organy ptaka, np. wątrobę, trzustkę czy płuca, powodując powstawanie tam
ropni. Chory ptak ma pogrubiałą szyję, obwisłe skrzydła, biegunkę. Choroba jest
bardzo wyczerpująca, trwa zaledwie 1-4 dni i zwykle kończy się śmiercią ptaka w
wyniku wycieńczenia organizmu. Leczenie polega na usunięciu nalotów na błonie
śluzowej i pędzlowaniu miejsc zakażonych płynem lub maścią przepisaną przez
lekarza, dodawaniu do wody siarczanu miedziowego ( 5g na 1 litr wody) oraz na
ewentualnym wstrzykiwaniu domięśniowo preparatów z grupy sulfamidów.
Kokcydioza, czyli krwawa biegunka
wywołana jest przez pierwotniaka z grupy Coccidium pfeiferi. Zakażenie następuje
albo przez bezpośredni kontakt, albo też pośrednio przez przebywanie na terenie
skażonym odchodami chorych gołębi. Choroba ujawnia się w ciągu 3-7 dni od
momentu zakażenia. Objawy to: brak apetytu i pragnienia, apatia, biegunka,
wychudzenie, drgawki. Kończy się zazwyczaj śmiercią. Kurację można prowadzić w
idealnie higienicznych warunkach i przy bardzo dobrej paszy, pod kierunkiem lekarza
weterynarii, który zastosuje właściwy lek z grupy sulfamidów. Dodatkowo można
również podawać, jako dodatek do karmy, witaminy A, K, B2, D3. Konieczne jest
laboratoryjne badanie kału, a w każdym przypadku - badanie zwłok padłego ptaka.
Ospodyfteria, zwana potocznie żółtym guzkiem lub hubą
jest chorobą wirusową, która występuje przeważnie w postaci skórnej jako
owrzodzenia w kątach dzioba, na nozdrzach, wokół oczu, między palcami, na
brzegach powiek, a czasem i na tułowiu. Wirus dostaje się do organizmu ptaka przez
uszkodzoną skórę czy błonę śluzową, często w okresie osłabienia po przeziębieniu
(najczęściej jesienią i zimą). Leczenie polega na stosowaniu antybiotyków łącznie z
witaminami oraz na delikatnym oczyszczeniu ze strupów i smarowaniu chorych
miejsc jodogliceryną. Skład jodogliceryny: 1 część jodu oraz 5 części gliceryny. Lek
ten można zamówić w aptece. Choroba jest uleczalna, ale wymaga cierpliwości i
skrupulatnego zachowania higieny w kontaktach z ptakami zdrowymi. przebywanie
na terenie skażonym odchodami chorych gołębi. Choroba ujawnia się w ciągu 3-7 dni
od momentu zakażenia. Objawy to: brak apetytu i pragnienia, apatia, biegunka,
wychudzenie, drgawki. Kończy się zazwyczaj śmiercią. Kurację można prowadzić w
idealnie higienicznych warunkach i przy bardzo dobrej paszy, pod kierunkiem lekarza
weterynarii, który zastosuje właściwy lek z grupy sulfamidów. Dodatkowo można
również podawać, jako dodatek do karmy, witaminy A, K, B2, D3. Konieczne jest
laboratoryjne badanie kału, a w każdym przypadku - badanie zwłok padłego ptaka.
Salmoneloza
SALMONELOZA (paratyfus, paraliż skrzydeł, paraliż nóg)
charakterystyka ogólna:
Choroba wywołana przez bakterie z rodziny Salmonella. Szczególnie groźna dla młodych
gołębi, u których może rozwinąć się w niebezpieczną epidemię nierzadko dziesiątkującą
stado. U dorosłych osobników obserwuje się raczej powolny i długotrwały przebieg choroby,
z niewielką śmiertelnością. Ptaki, które przetrwają infekcję stają się nosicielami zarazków,
będąc przez to stałym źródłem zakażenia. Bakterie wydzielane są z kałem, mlekiem z wola,
śliną i zainfekowanymi jajami. Do organizmu gołębia dostają się poprzez zanieczyszczoną
karmę, wodę, podczas dziobania się ptaków, przy karmieniu młodych, przez wdychanie
kurzu z zarazkami. Salmonella może wniknąć przez pory skorupki jaja już w jajowodzie.
objawy i przebieg choroby:
Rozróżnia się cztery odmiany chorobowe salmonellozy:
- odmiana jelitowa
uszkodzenie przez bakterie śluzówki jelita zaburza wchłanianie substancji pokarmowych do
organizmu. Zewnętrznym objawem tej odmiany salmonellozy jest biegunka z
charakterystycznym mazisto-wodnistym, zielonkawym kałem zawierającym papkowate
niestrawione resztki pokarmu. Gołąb szybko chudnie i opada z sił.
- odmiana stawowa
poprzez uszkodzone ścianki jelita bakterie dostają się do krwi a wraz z nią do wszystkich
organów, w tym także do stawów. Wywołują tam zapalenie błony stawowej, którego
zewnętrznym objawem jest obrzęk.
- odmiana organowa
jest rezultatem przedostania się bakterii Salmonella do różnych organów - trzustki, wątroby,
nerek, śledziony, serca. Zewnętrznym objawem choroby jest szybki ubytek sił, apatia,
dychawica.
- odmiana nerwowa
występuje w wyniku zaatakowania przez salmonelle układu nerwowego. Stany zapalne w
nim występujące prowadzą do ucisku komórek nerwowych a w rezultacie - paraliżu, skrętu
szyi i zaburzeń równowagi.
diagnoza:
- bakteryjne badanie kału na obecność salmonelli
- obserwacja zmian w organach wewnętrznych - w trakcie sekcji zwłok
- serologiczne badanie krwi na obecność antyciał
leczenie:
preparat PARAMOS podawać do wody lub do karmy, leczniczo przez okres 10 - 14 dni,
zapobiegawczo przez okres 2 - 3 dni, w trakcie kuracji dodatkowo podawać witaminy i
minerały
profilaktyka:
- bakteriologiczne badanie kału na obecność salmonelli (jesienią i na wiosnę)
- wielokrotne badanie bakteriologiczne po zakończeniu kuracji - można wtedy rozpoznać
nosicieli i odizolować ich
- eliminacja osobników wychudzonych lub z innymi objawami choroby
- zapobieganie kontaktom stada ze zdziczałymi gołębiami domowymi, drobiem, z dzikimi
ptakami - mogą być one nosicielami salmonelli
- regularne czyszczenie gołębnika, sprzętu i woliery oraz dezynfekowanie przez wypalanie
- utrzymywanie higieny wśród gołębi, dobre odżywianie
- przechowywanie paszy w miejscach niedostępnych dla gryzoni
- gołębie odstawione od matki należy umieścić w gołębniku dla gołębi młodych