Streszczenie rozprawy

Wartość produkcyjna i paszowa wybranych gatunków traw
w aspekcie ich zróżnicowania odmianowego
Streszczenie
W kilku ostatnich latach obserwuje się znaczny postęp w zakresie hodowli intensywnych
i wyspecjalizowanych odmian traw w aspekcie ich praktycznego wykorzystania. Zwraca się
również uwagę na dobór odpowiednich odmian traw dostosowanych do określonych
warunków klimatyczno-glebowych oraz wymogów żywieniowych zwierząt. Uzyskano w ten
sposób wiele cennych odmian o wyraźnie różnych cechach charakteryzujących wielkość
i stabilność plonowania, jakość plonu, wczesność, trwałość i dynamikę wzrostu. Ponadto
w pracach hodowlanych nad nowymi odmianami pastewnymi traw zwraca się także uwagę na
łatwość produkcji nasion, odporność na choroby i niesprzyjające warunki zimowania,
szybkość odrastania po defoliacji, zmniejszenie udziału części martwych roślin oraz poprawę
smakowitości i strawności poprzez zmianę składu chemicznego polegającą na wzroście
zawartości cukrów i obniżenie udziału lignin. Ponadto wzbogacenie metod oceny o nowe
elementy zmniejsza ryzyko niewłaściwego wyboru odmiany danego gatunku trawy.
Do gatunków traw pastewnych, które najczęściej są wykorzystywane do obsiewu łąk
i pastwisk należą między innymi kupkówka pospolita, kostrzewa łąkowa oraz życice. Stąd
też, dobra znajomość odmian tych gatunków może ułatwić ich dobór w komponowaniu
składu mieszankowego do obsiewu krótkotrwałych, bądź trwałych użytków zielonych.
Dlatego celem pracy jest analiza zmienności plonowania oraz składu chemicznego
i właściwości paszowych badanych odmian kupkówki pospolitej i kostrzewy łąkowej
uprawianych na glebach mineralnych i organicznych. Ponadto w pracy tej dokonano oceny
wartości pokarmowej analizowanego surowca paszowego w aspekcie żywienia zwierząt.
Przedmiotem badań były cztery zarejestrowane odmiany kupkówki pospolitej (Niva,
Tukan, Amila, Crown Royale) oraz cztery zarejestrowane odmiany kostrzewy łąkowej
(Limosa, Pasja, Anturka, Amelka - AND 1009) w uprawie na paszę. W pracy wykorzystano
wyniki dwóch doświadczeń polowych założonych i prowadzonych w latach 2010-2013 przez
COBORU w Słupi Wielkiej. Jedno doświadczenie przeprowadzono w Stacji doświadczalnej
Oceny Odmian w Krzyżewie (gleby mineralne), drugie w Zakładzie Doświadczalnym Oceny
Odmian w Uhninie (gleby organiczne) podległym Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian
w Ciciborze Dużym. Doświadczenia założono i prowadzono według metodyki COBORU.
Powierzchni poletka doświadczalnego wynosiła 10 m2 (1,5 x 6,67m) w układzie losowanych
bloków w czterech powtórzeniach. Za zgodą COBORU pobierano próby materiału
roślinnego, w których oznaczono skład chemiczny biomasy oraz strawność organicznej
i suchej masy roślin. Analizy wykonano metodą NIRS na aparacie NIRFlex N-500 firmy
BUCHI
z zastosowaniem gotowych kalibracji dla siana firmy INGOTR. Ponadto określono względną
wartość pokarmową RFV otrzymanej paszy. Wyniki badań poddano ocenie statystycznej
(Statistica 6.0 – 2001), wykonując analizę wariancji dla doświadczeń wieloczynnikowych.
Zróżnicowanie średnich weryfikowano testem Tukey’a przy poziomie istotności p≤ 0,05.
Uzyskane w badaniach różnice zarówno w poziomie plonowania jak i w ocenie wartości
paszowej materiału roślinnego wykazały, że spośród odmian kupkówki pospolitej godną
polecenia jest odmiana Tukan, a u kostrzewy łąkowej odmiana Pasja, ewentualnie Amelka.
Ponadto należy zaznaczyć, że niezależnie od badanych gatunków traw, jak i ich odmian,
lepszą wartość pokarmową posiadały trawy uprawiane na glebach mineralnych niż
organicznych. Z badanych odmian kupkówki pospolitej najkorzystniejsze właściwości
paszowe wyrażone wysoką zawartością białka, najlepszą strawnością zarówno suchej jak
i organicznej masy, najwyższą względną wartością pokarmową (RFV) posiadała pasza
odmiany Tukan a u kostrzewy łąkowej odmiany Pasja. Otrzymane wyniki selekcji ocenianych
odmian wskazują na potrzebę prowadzenia takich szczegółowych badań w celu bardziej
trafnego doboru odmian traw do uprawy zarówno w zasiewach jednogatunkowych, jak
i mieszankowych.