prof. dr hab. n. med. Piotr Małkowski

Prof. Dr hab. n. med. Piotr Małkowski
Dziekan Wydziału Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego i Transplantacyjnego
Ocena rozprawy doktorskiej mgr Wioletty Skowron pt.: ”Wybrane
wyznaczniki funkcjonowania psychospołecznego chorych z wrzodziejącym
zapaleniem jelita grubego”
Colitis ulcerosa jest obok choroby Crohna jedną z dwóch głównych
zapalnych chorób jelit. Patologia dotyczy jelita grubego, a u jej podłoża mogą
leżeć zarówno czynniki środowiskowe, immunologiczne jak i genetyczne.
Dokładna etiologia choroby nie jest jednak znana. Przebieg może być łagodny
ale również i piorunujący z występowaniem megacolon toxicum, najczęstszej
przyczyny zgonu chorych z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Obraz
kliniczny choroby, ryzyko przemiany nowotworowej oraz poza jelitowe
schorzenia towarzyszące wpływają na obniżenie stanu psychofizycznego
chorych, generując uczucie niższej jakości życia.
I tej właśnie problematyce poświęcona jest recenzowana praca.
Temat rozprawy mgr Wioletty Skowron wykonanej pod kierunkiem dr
hab. Marii Kózki, profesor UJ, uważam za zasadny, ważny i ciekawy. Tematyka
pracy jest aktualna i wpisuje się w szeroki wachlarz publikacji poruszających
szeroki obszar jakości życia chorych cierpiących na różne patologie. Ocena
jakości życia chorych, szczególnie po zastosowanej terapii, jest bardzo istotną
składową całego procesu leczniczego, stawiającego sobie za cel nie tylko
1
przedłużenie życia pacjenta, ale spowodowanie również, aby to życie okazało
się w miarę możliwości komfortowe.
Praca liczy116 stron i prezentuje układ typowy dla medycznych rozpraw
doktorskich.
Zawiera: wykaz stosowanych skrótów, streszczenie, wstęp poszerzony o
przegląd piśmiennictwa, cel pracy, materiał i metodykę badań, wyniki,
dyskusję, wnioski, spis literatury obejmujący łącznie 144 pozycje, spis
wszystkich rycin oraz aneks zawierający: skale, kryteria i kwestionariusze
zastosowane w przeprowadzonych przez Doktorantkę badaniach. Praca
wzbogacona jest ponadto 7 histogramami, 46 tabelami oraz 12 wykresami.
Krótki przegląd piśmiennictwa stanowiący podstawy teoretyczne badań
zawiera informacje dotyczące klinicznych aspektów colitis ulcerosa, jak również
zagadnienia związane z parametrami aktywności psychospołecznej chorych
obciążonych tą patologią.
Podkreślić należy, że wprowadzenia w tematykę będącą przedmiotem
badań, Autorka dokonała w sposób czytelny, jasny i w pełni aktualny w oparciu
o adekwatne piśmiennictwo.
Zasadniczym celem pracy „było poznanie wybranych wyznaczników
funkcjonowania psychospołecznego chorych z wrzodziejącym zapaleniem jelita
grubego”.
Celami szczegółowymi pracy była odpowiedź na siedem pytań,
przedstawionych jako problemy badawcze dotyczących ewentualnych
zależności pomiędzy czynnikami klinicznymi, parametrami psychicznymi i
zmiennymi socjodemograficznymi a funkcjonowaniem psychospołecznym
badanych chorych. Ponadto Doktorantka postawiła cztery hipotezy badawcze
będące Jej własną próbą odpowiedzi na powyższe pytania.
Materiał badawczy stanowi grupa 102 chorych z potwierdzonym
rozpoznaniem colitis ulcerosa, leczonych zachowawczo w Oddziale
2
Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych oraz w Poradni
Gastroenterologicznej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w
Częstochowie w latach 2012 – 2014.
Badania miały charakter sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem pięciu
standaryzowanych kwestionariuszy oraz ankiety autorskiej. Wszyscy
ankietowani chorzy wyrazili zgodę na badanie.
Tak zaplanowane badania uzyskały aprobatę Komisji Bioetycznej Okręgowej
Izby Lekarskiej w Częstochowie z dnia 24.04.2012 roku .
Zebrane wyniki badań Doktorantka poddała analizie statystycznej z użyciem
różnorodnych testów, właściwie dobranych w zależności od rodzaju
analizowanych czynników.
Wyniki przeprowadzonych badań, przedstawione na 48 stronach,
opracowane są przez Autorkę prawidłowo i czytelnie, a dobór testów
statystycznych i graficzne przedstawienie wyników zasługuje na uznanie.
W dyskusji liczącej 6 stron Doktorantka skonfrontowała wyniki własnych
badań z rezultatami uzyskanymi przez innych autorów, przeważnie jednak w
odniesieniu do innych niż colitis ulcerosa chorób. Publikacji dotyczących
omawianego tematu w kontekście chorych z wrzodziejącym zapaleniem jelit, w
literaturze światowej jest niewiele. Tak więc wyniki przeprowadzonych badań
mając cechy nowatorskie, poszerzają naszą wiedzę. Trzeba się zgodzić z
Doktorantką, że mogą być wykorzystane do poprawy jakości świadczonej opieki
i mieć wpływ na poprawę jakości życia chorych z wrzodziejącym zapaleniem
jelita grubego.
Rozprawę doktorską bilansuje 6 wniosków korespondujących z
założeniami badawczymi rozprawy. Przedstawione wnioski są spójne i
podsumowują wyniki przeprowadzonych badań. Zgodne są również z
większością hipotez badawczych przedstawionych przez Autorkę. Z jednym
wyjątkiem. Część hipotezy mówiącej o braku wpływu wykształcenia na
3
funkcjonowanie psychospołeczne pacjentów, w świetle uzyskanych badań, jest
chybiona. Ale jak pokazuje historia i też ta obecna, wartości intelektualne
wynikające z wykształcenia nie zawsze są doceniane.
Poza pochwałami muszę jednak przedstawić pewne mankamenty
rozprawy. Mam zastrzeżenia do niektórych sformułowań stylistycznych i
błędów literowych, jak również zbyt krótkiego opracowania dyskusji,
wynikającego prawdopodobnie z wspomnianej już wcześniej, małej liczby prac
dotyczących badanej sfery w odniesieniu do chorych z colitis ulcerosa. Ponadto
myślę, że treści zawarte w kolejnych podpunktach wstępu bardziej pasują do
rozdziału przegląd piśmiennictwa. W zamieszczonej bibliografii zbyt wiele prac,
w odczuciu recenzenta, jest pozycjami książkowymi, a pozostałe, mówiąc
oględnie, nie są z ostatnich lat. Wspomniane niedociągnięcia nie wpływają
jednak na ogólny, pozytywny ogląd całej rozprawy i w pewnym sensie jej
nowatorski charakter.
W podsumowaniu pragnę stwierdzić, że przedstawiona mi do recenzji
praca mgr Wioletty Skowron odpowiada warunkom stawianym pracom na
stopień doktora nauk o zdrowiu.
Mam zaszczyt więc przedstawić Wysokiej Radzie Wydziału Nauk o
Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum wniosek o
dopuszczenie Doktorantki do dalszych etapów przewodu doktorskiego.
4