Stowarzyszenia wiernych: kodeks1

http://archidiecezja.lodz.pl/czytelni/prawo/l1t5r2.html KODEKS PRAWA KANONICZNEGO
Tytuł V STOWARZYSZENIA WIERNYCH
Rozdział I NORMY WSPÓLNE
Kan. 298 - § 1. W Kościele istnieją stowarzyszenia róŜniące się od instytutów Ŝycia konsekrowanego i stowarzyszeń Ŝycia apostolskiego, w których wierni, czy to duchowni czy świeccy, albo duchowni i świeccy
razem, dąŜą wspólnym wysiłkiem do oŜywiania doskonalszego Ŝycia, do rozwoju publicznego kultu lub popierania chrześcijańskiej doktryny, albo do podejmowania dzieł apostolatu, mianowicie poczynań związanych z ewangelizacją, wykonywania dzieł poboŜności lub miłości lub zmierzających do oŜywienia duchem
chrześcijańskim porządku doczesnego.
§ 2. Wierni powinni naleŜeć przede wszystkim do tych stowarzyszeń, które przez kompetentną władzę kościelną zostały albo erygowane, albo są przez nią zalecane lub popierane.
Kan. 299 - § l. Na podstawie zawartej między sobą prywatnej umowy, wierni mogą zakładać stowarzyszenia
dla osiągnięcia celów, o których w kan. 298, § 1, z zachowaniem przepisu kan. 301, § 1.
§ 2. Tego rodzaju stowarzyszenia, chociaŜby były przez władzę kościelną zalecone lub były przez nią popierane, nazywają się stowarzyszeniami prywatnymi.
§ 3. Nie uznaje się w Kościele Ŝadnego prywatnego stowarzyszenia wiernych, chyba Ŝe jego statuty są potwierdzone przez kompetentną władzę.
Kan. 300 - śadne stowarzyszenie nie moŜe przybrać nazwy "katolickie", chyba za zgodą kompetentnej władzy kościelnej, zgodnie z kan. 312.
Kan. 301 - § 1. Jedynie kompetentna władza kościelna moŜe erygować stowarzyszenia wiernych, które zamierzają przekazywać doktrynę chrześcijańską w imieniu Kościoła albo teŜ rozwijać kult publiczny, bądź teŜ
przedsiębrać inne cele, których realizacja ze swej natury zastrzeŜona jest władzy kościelnej.
§ 2. Kompetentna władza kościelna, jeśli to uzna za stosowne, moŜe erygować stowarzyszenia wiernych dla
osiągnięcia bezpośrednio lub pośrednio takŜe innych celów duchowych, czemu nie zaradza się dostatecznie
przez poczynania osób prywatnych.
§ 3. Stowarzyszenia wiernych, erygowane przez kompetentną władzę kościelną, nazywają się stowarzyszeniami publicznymi.
Kan. 302 - Kleryckimi stowarzyszeniami wiernych są nazwane te, które są kierowane przez duchownych,
podejmują wykonywanie święceń oraz jako takie są uznawane przez kompetentną władzę.
Kan. 303 - Stowarzyszenia, których członkowie Ŝyjąc w świecie uczestniczą w duchu jakiegoś instytutu zakonnego, pod wyŜszym kierownictwem tegoŜ instytutu prowadzą Ŝycie apostolskie i zdąŜają do chrześcijańskiej doskonałości, nazywają się trzecimi zakonami lub otrzymują inną odpowiednią nazwę.
Kan. 304 - § 1. Wszystkie stowarzyszenia wiernych, zarówno publiczne, jak i prywatne, niezaleŜnie od tego,
jaki noszą tytuł lub nazwę, powinny mieć własne statuty, które określają cel stowarzyszenia, czyli przedmiot
społeczny, siedzibę, zarząd i warunki wymagane do uczestnictwa w nich i którymi teŜ określone są sposoby
działania, uwzględniające jednak potrzeby lub korzyści czasu i miejsca.
§ 2. Powinny one obrać sobie tytuł czyli nazwę, dostosowaną do zwyczajów czasu i miejsca, a szczególnie
związaną z celem, do którego zmierzają.
Kan. 305 - § 1. Wszystkie stowarzyszenia wiernych podlegają nadzorowi kompetentnej władzy kościelnej,
która ma troszczyć się o to, by zachowały one nienaruszoną wiarę i obyczaje, jak równieŜ nadzorować, by
nie wkradły się naduŜycia do dyscypliny kościelnej. Ma ona prawo i obowiązek wizytowania ich zgodnie
z przepisami prawa oraz statutów, podlegają równieŜ kierownictwu tejŜe władzy, zgodnie z przepisami kanonów, które następują.
§ 2. Nadzorowi Stolicy Apostolskiej podlegają wszystkie stowarzyszenia; nadzorowi ordynariusza miejsca
podlegają stowarzyszenia diecezjalne a takŜe inne stowarzyszenia, działające w diecezji.
Kan. 306 - Do uczestnictwa w uprawnieniach a takŜe przywilejach stowarzyszenia, w nadanych stowarzyszeniu odpustach czy innych łaskach duchowych, jest konieczne i wystarcza, by zgodnie z przepisami prawa
i własnymi statutami stowarzyszenia ktoś został do niego waŜnie przyjęty i nie był z niego prawnie wydalony.
Kan. 307 - § 1. Przyjmowanie członków winno się dokonywać zgodnie z przepisami prawa i statutami kaŜdego stowarzyszenia.
§ 2. Ta sama osoba moŜe się zapisać do kilku stowarzyszeń.
§ 3. Członkowie instytutów zakonnych mogą naleŜeć do stowarzyszeń, zgodnie z przepisami własnego prawa, za zgodą swego przełoŜonego.
Kan. 308 - Kto został prawnie przyjęty do stowarzyszenia, nie moŜe być z niego usunięty, chyba Ŝe na skutek słusznej przyczyny, zgodnie z przepisami prawa i statutów.
Kan. 309 - Stowarzyszenia prawomocnie załoŜone mogą wydawać zgodnie z przepisami prawa i statutów szczegółowe normy dotyczące samego stowarzyszenia, odbywania zebrań, wyznaczania moderatorów,
urzędników, pomocników a takŜe zarządców dóbr.
Kan. 310 - Stowarzyszenie prywatne, nie ukonstytuowane jako osoba prawna, jako takie nie moŜe być
przedmiotem obowiązków i praw. JednakŜe wierni w nim zrzeszeni mogą wspólnie zaciągać zobowiązania
oraz jako współwłaściciele i współposiadacze nabywać i posiadać uprawnienia i dobra. Wspomniane prawa i
obowiązki mogą wykonywać przez zleceniobiorcę czyli pełnomocnika.
Kan. 311 - Członkowie instytutów Ŝycia konsekrowanego, którzy stoją na czele lub wypełniają funkcje asystentów w stowarzyszeniach związanych w jakiś sposób z ich instytutem, mają troszczyć się o to, by te stowarzyszenia świadczyły pomoc dziełom apostolstwa istniejącym w diecezji, zwłaszcza współdziałając, pod
kierownictwem ordynariusza miejsca, ze stowarzyszeniami, które ukierunkowane są do apostolstwa
w diecezji.
Rozdział II PUBLICZNE STOWARZYSZENIA WIERNYCH
Kan. 312 - § 1. Władzą kompetentną do erygowania stowarzyszeń publicznych jest:
l° dla stowarzyszeń powszechnych oraz międzynarodowych - Stolica Święta;
2° dla stowarzyszeń krajowych, które mianowicie na mocy mej erekcji są przeznaczone do wykonywania
działalności w całym kraju - Konferencja Episkopatu na swoim terytorium;
3° dla stowarzyszeń diecezjalnych, z wyjątkiem jednak stowarzyszeń, których prawo erygowania zostało
innym zarezerwowane na podstawie apostolskiego przywileju - biskup diecezjalny, kaŜdy na swoim terenie,
ale nie administrator diecezjalny.
§ 2. Do dokonania waŜnej erekcji stowarzyszenia lub jego sekcji w diecezji, chociaŜby się to działo mocą
przywileju apostolskiego, wymagane jest pisemne zezwolenie biskupa diecezjalnego; jednakŜe zezwolenie
udzielone przez biskupa diecezjalnego na erekcję domu instytutu zakonnego zawiera w sobie takŜe zezwolenie na erekcję w tymŜe domu lub w złączonym z nim kościele stowarzyszenia, które jest właściwe temu instytutowi.
Kan. 313 - Stowarzyszenie publiczne, jak równieŜ konfederacja stowarzyszeń publicznych, na mocy samego
dekretu, dokonującego erekcji przez kompetentną władzę kościelną zgodnie z przepisem kan. 312, staje się
osobą prawną i otrzymuje w razie potrzeby misję do realizacji celów, które sama sobie wyznaczyła
w imieniu Kościoła.
Kan. 314 - Statuty kaŜdego publicznego stowarzyszenia, a takŜe ich odnowa lub zmiana, wymagają aprobaty
władzy kościelnej, która jest kompetentna do erekcji stowarzyszenia według przepisu kan. 312, § 1.
Kan. 315 - Stowarzyszenia publiczne mogą swobodnie podejmować inicjatywy, odpowiadające ich własnemu charakterowi, a takŜe kierować nimi zgodnie z postanowieniami statutów pod nadrzędnym jednak
zwierzchnictwem władzy kościelnej, o której w kan. 312, § 1.
Kan. 316 - § 1. Nie moŜe być waŜnie przyjęty do stowarzyszeń publicznych ten, kto publicznie odstąpił od
wiary katolickiej albo zerwał wspólnotę kościelną, albo podlega ekskomunice nałoŜonej wyrokiem lub zdeklarowanej.
§ 2. Ci, którzy zgodnie z przepisami prawa zostali przyjęci, a miałby do nich zastosowanie wypadek o którym w § 1, po uprzednim upomnieniu, powinni być wydaleni ze stowarzyszenia, z zachowaniem postanowień jego statutów i zachowaniem prawa rekursu do władzy kościelnej, o której w kan. 312, § 1.
Kan. 317 - § 1. Jeśli inaczej nie przewidziano w statutach, władza kościelna, o której w kan. 312, § 1, zatwierdza moderatora stowarzyszenia publicznego, wybranego przez stowarzyszenie publiczne, ewentualnie
ustanawia kandydata prezentowanego bądź teŜ mianuje na mocy własnego prawa. Ta sama władza kościelna
mianuje kapelana, czyli asystenta kościelnego, wysłuchawszy - gdy to wskazane - wyŜszych urzędników
stowarzyszenia.
§ 2. Zasada określona w § 1 ma takŜe zastosowanie do stowarzyszeń załoŜonych na mocy przywileju apostolskiego przez członków instytutów zakonnych poza ich własnymi kościołami lub domami. W stowarzyszeniach zaś załoŜonych przez członków instytutów zakonnych w ich własnym kościele lub domu, nominacja
lub zatwierdzenie moderatora i kapelana naleŜy do przełoŜonego instytutu, zgodnie z postanowieniami statutów.
§ 3. W stowarzyszeniach niekleryckich świeccy mogą pełnić funkcję moderatora. Na to stanowisko nie powinien być wyznaczany kapelan, czyli asystent kościelny, chyba Ŝe co innego zastrzegają statuty.
§ 4. W publicznych stowarzyszeniach wiernych, które mają bezpośrednio ukierunkowanie do apostolstwa,
moderatorami nie powinni być ci, którzy pełnią kierownicze urzędy w partiach politycznych.
Kan. 318 - § 1. W specjalnych okolicznościach, gdzie domagają się tego powaŜne racje, władza kościelna, o
której w kan. 312, § 1, moŜe wyznaczyć pełnomocnika, aby w jej imieniu kierował przejściowo stowarzyszeniem.
§ 2. Moderatora stowarzyszenia publicznego moŜe na skutek słusznej przyczyny usunąć ten, kto go mianował lub zatwierdził, po wysłuchaniu jednak zarówno samego moderatora, jak i wyŜszych urzędników stowarzyszenia, zgodnie z postanowieniami statutów. Kapelana natomiast moŜe usunąć ten, kto go mianował według przepisów kan. 192-195.
Kan. 319 - § 1. Stowarzyszenie publiczne, erygowane zgodnie z przepisami prawa, jeśli czego innego nie
zastrzeŜono, zarządza posiadanymi dobrami zgodnie z postanowieniami statutów, pod zwierzchnim kierownictwem władzy kościelnej, o której w kan. 312, § 1, której teŜ naleŜy kaŜdego roku składać sprawozdania
z zarządzania.
§ 2. TejŜe władzy winno się takŜe zdać dokładne sprawozdanie z wydatków, zebranych danin i ofiar.
Kan. 320 - § 1. Stowarzyszenia erygowane przez Stolicę Świętą mogą być tylko przez nią zniesione.
§ 2. Z powodu powaŜnych przyczyn Konferencja Episkopatu moŜe znieść stowarzyszenia przez nią erygowane; biskup diecezjalny stowarzyszenia przez siebie erygowane, a takŜe stowarzyszenia erygowane na mocy indultu apostolskiego przez członków instytutów zakonnych za zgodą biskupa diecezjalnego.
§ 3. Kompetentna władza nie powinna znosić stowarzyszenia publicznego, jeŜeli nie wysłucha jego moderatora, a takŜe innych wyŜszych urzędników.
Rozdział III PRYWATNE STOWARZYSZENIA WIERNYCH
Kan. 321 - Wierni zarządzają i kierują stowarzyszeniami prywatnymi, zgodnie z postanowieniami statutów.
Kan. 322 - § 1. Prywatne stowarzyszenie wiernych moŜe uzyskać osobowość prawną przez formalny dekret
kompetentnej władzy kościelnej, o której w kan. 312.
§ 2. śadne stowarzyszenie prywatne wiernych nie moŜe uzyskać osobowości prawnej, jeśli jego statuty nie
zostały zatwierdzone przez władzę kościelną, o której w kan. 312, § 1; zatwierdzenie zaś statutów nie zmienia prywatnej natury stowarzyszenia.
Kan. 323 - § 1. ChociaŜ prywatne stowarzyszenia wiernych cieszą się autonomią, według przepisów kan.
321, podlegają nadzorowi władzy kościelnej według przepisów kan. 305, a takŜe kierownictwu tejŜe władzy.
§ 2. Do władzy kościelnej naleŜy takŜe, z zachowaniem wszakŜe autonomii właściwej prywatnym stowarzyszeniom, nadzorować i troszczyć się, aby unikać rozproszenia sił, a ich działalność apostolską skierować ku
dobru wspólnemu.
Kan. 324 - § 1. Prywatne stowarzyszenie wiernych w sposób wolny wyznacza sobie moderatora i urzędników, zgodnie z postanowieniami statutów.
§ 2. Prywatne stowarzyszenie wiernych, jeśli to uzna za wskazane, moŜe sobie swobodnie dobrać duchowego
doradcę spośród kapłanów pełniących zgodnie z przepisem prawa posługę w diecezji, potrzebuje on jednak
zatwierdzenia ordynariusza miejsca.
Kan. 325 - § 1. Prywatne stowarzyszenie wiernych zarządza w sposób wolny tymi dobrami, które posiada,
zgodnie z przepisami statutów, z zachowaniem jednak prawa kompetentnej władzy kościelnej do nadzorowania, by dobra były uŜyte na cele stowarzyszenia.
§ 2. Podlega ono władzy ordynariusza według przepisów kan. 1301 w zakresie zarządzania i dysponowania
dobrami, które zostały ofiarowane lub pozostawione stowarzyszeniu na cele poboŜne.
Kan. 326 - § 1. Prywatne stowarzyszenie wiernych wygasa zgodnie z postanowieniem statutów; moŜe być
takŜe zniesione przez kompetentną władzę, jeśli jego działalność obraca się na powaŜną szkodę doktryny lub
dyscypliny kościelnej, albo powoduje zgorszenie wiernych.
§ 2. Przeznaczenia dóbr stowarzyszenia, które przestało istnieć, naleŜy dokonać, zgodnie z postanowieniami
statutów, z zachowaniem praw nabytych, a takŜe woli ofiarodawców.
Rozdział IV NORMY SPECJALNE DOTYCZĄCE STOWARZYSZEŃ ŚWIECKICH
Kan. 327 - Wierni świeccy powinni doceniać stowarzyszenia ustanawiane dla celów duchowych, o których
w kan. 298, zwłaszcza te, które zmierzają do oŜywienia chrześcijańskim duchem porządku rzeczy doczesnych i w ten sposób usilnie dąŜą do osiągnięcia ścisłego związku między wiarą i Ŝyciem.
Kan. 328 - Ci, którzy przewodniczą stowarzyszeniom świeckich, takŜe tym, które zostały erygowane na mocy przywileju apostolskiego, mają się troszczyć o to, aby ich stowarzyszenia, tam gdzie to jest wskazane,
współpracowały z innymi stowarzyszeniami wiernych i chętnie świadczyły pomoc róŜnym dziełom chrześcijańskim, zwłaszcza istniejącym na tym samym terytorium.
Kan. 329 - Moderatorzy stowarzyszeń świeckich winni się zatroszczyć, by członkowie stowarzyszenia zostali odpowiednio uformowani do wykonywania apostolstwa właściwego świeckim.
Rada Ruchów Katolickich Archidiecezji Katowickiej E-mail: [email protected]
Internet: http://www.rrkak.katowice.opoka.org.pl/