Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego

Sylabus (H1A)
Nazwa przedmiotu
(w j. polskim i
angielskim)
Nazwisko i imię
prowadzącego
(stopień i tytuł
naukowy)
Rok i semestr studiów
Wymiar godzin
Kod przedmiotu
Kod Erasmus
Liczba punktów ECTS
Język wykładowy
Forma zajęć
Wprowadzenie do językoznawstwa
kognitywnego
Introduction to cognitive linguistics
Dr hab. Waldemar Skrzypczak
1 rok/ 1 stopnia, semestr zimowy
30
2
Język polski (rekapitulacja w języku angielskim)
Wykład
Sposób zaliczenia
końcowego
Semestralny test końcowy wiedzy deklaratywnej
(definicje, przykłady) i proceduralnej (analitycznej)
Wymagania wstępne
wobec studenta
Skrócony opis
przedmiotu
Ogólna orientacja w obszarze nauki o języku na poziomie
szkoły średniej
Celem wykładu z lingwistyki kognitywnej jest
przybliżenie problematyki procesowania języka w umyśle
użytkownika oraz w przestrzeni intersubiektywnej na
poziomie składniowym i semantycznym/pragmatycznym
oraz wykształcenie u słuchaczy wrażliwości analitycznej
w zakresie związków języka naturalnego z procesami
poznawczymi
Celem wykładu z lingwistyki kognitywnej jest
przybliżenie problematyki procesowania języka w umyśle
użytkownika oraz w przestrzeni intersubiektywnej na
poziomie składniowym i semantycznym/pragmatycznym
oraz wykształcenie u słuchaczy wrażliwości analitycznej
w zakresie związków języka naturalnego z procesami
poznawczymi (por. bloki tematyczne)
Pełny opis przedmiotu
Zakres tematów (bloki
tematyczne)
Wykład 1: nauka o języku: zagadnienia wstępne: struktura i
funkcja, poziomy organizacji języka, teoria znaczenia
(semantyka/pragmatyka)
Wykład 2: cechy języka naturalnego, teorie pochodzenia
języka, język w ujęciach ontologicznych i epistemologicznych,
typologie funkcji języka, cybernetyczny model łańcucha
komunikacyjnego
Wykład 3: podstawowe pojęcia z zakresu fonologii, morfologii
i składni
Wykład 4: przegląd teorii lingwistycznych XX wieku
(stukturalizm, generatywizm, funkcjonalizm, kognitywnizm)
oraz pojęć z zakresu semiotyki (m. in. relacje pomiędzy formą i
treścią: indeksy, ikony, symbole)
Wykład 5: role i relacje składniowe i semantyczne, modele
procesowania struktur składniowych w ujęciu teorii
generatywnej (m. in. parsery, garden-path theory,
transformacje, operacje przemieszczania, puste kategorie itp.)
Wykład 5: zagadnienia językoznawstwa tekstowego:
zachowanie językowe jako rozwiązywanie problemów, zasady
regulujące i konstytuujące zachowanie tekstowe, struktura
wiedzy (wzorce globalne/ramy pojęciowe, scenariusze i skrypty
wiedzy)
Wykład 6: gramatyka kognitywna: relacja figura-tło, akt
porównywania i procesy skanowania; akt percepcji i
konceptualizacji jako akt konstrukcji; procesowania na
poziomie peryferyjnym i autonomicznym; domeny
doświadczenia i struktury wiedzy (pojęcie jako hierarchiczna
matryca domen, dynamiczna i encyklopedyczna struktura
wiedzy), byty konceptualne, relacje atemporalne i procesy
Wykład 7: wymiary wyobraźni (obrazowanie i konstrukcje
mentalne w języku): schematyczność, figura-tło, zakres
predykacji, perspektywa (punkt dostępu, kierunek skanowania,
wizualizacja obiektywna i subiektywna), abstrakcja - selekcja,
transformacja (rotacja, wirtualna granica, wirtualny ruch i
konsekwencje dla kodowania w języku); struktury składniowe
jako obrazowanie rzeczywistości (gramatyka jako obraz)
Wykład 8: semantyka kognitywna: teoria kategoryzacji przez
prototyp i schemat oraz struktura modelu kognitywnego (ICM)
Wykład 9: semantyka kognitywna: modele propozycjonalne
(ramy pojęciowe, skrypty, scenariusze prototypowe)
Wykład 10: semantyka kognitywna: modele motorycznych
schematów analogowych, ich transformacje i rozszerzenia
metaforyczne
Wykład 11: semantyka kognitywna: teoria metafory
konceptualnej (koherencja pomiędzy odwzorowaniami,
alternacyjne struktury dualne)
Wykład 12: semantyka kognitywna: metonimia konceptualna
(na poziomie leksykalnym i na poziomie struktur wyższego
rzędu, np. skryptu/scenariusza wiedzy); motywacja znaczenia,
polisemia, modalność, aksjologia w semantyce języka
naturalnego
Wykład 13: semantyka kognitywna: Zasada Topologicznej
Inwariancji oraz Teoria Przestrzeni Mentalnych jako podstawa
dla Teorii Integracji Konceptualnej (Teorii Amalgamatu)
Wykład 14: semantyka kognitywna: zagadnienia pragmatyczne
(znaczenie intersubiektywne)
Wykład 15: podsumowanie: refleksja nad relacją język-umysł
oraz konsekwencje dla szeroko-pojętej nauki kognitywnej wraz
z zastosowaniami językoznawstwa kognitywnego w
tłumaczeniu tekstów, analizie stylistycznej, modelowaniu
zachowania maszyn itp.
Literatura
(Obowiązkowa,
ponadobowiązkowa)
Wybrana literatura:
De Beaugrande and W. Dressler. 1981. Introduction to
Text Linguistics. Burnt Mill, Harrow, Essex: Longman
House.
Fauconnier, G. 1985. Mental Spaces: Aspects of Meaning
Construction in Natural Language. Cambridge,
Mass./London: MIT Press/Bradford.
Fauconnier, G. 2001. “Conceptual Blending and
Analogy”, in: D. Gentner, K. J. Holyoak, B. N. Kokinov
(eds.), The Analogical Mind, Cambridge Mass./London,
England, A Bradford Book MIT, 255-286.
Fauconnier, G. and M. Turner. 1996.. “Blending as a
Central Process of Grammar”, in: Adele Goldberg (ed.),
Conceptual Structure, Discourse and Language, CSLI
Publications. Stanford, California. 113-130.
Gärdenfors, P. 2001. Conceptual Spaces: The Geometry
of Thought. Cambridge, Mass./London, England: MIT
Press.
Johnson, M. 1987. Body in the Mind: The Bodily Basis of
Meaning, Imagination and Reason. Chicago/London:
University of Chicago Press.
Lakoff, G. 1993. “Contemporary Theory of Metaphor”,
in: A. Ortony (ed.).Metaphor and Thought, Cambridge:
Cambridge University Press, 202-251
Lakoff, G. 1997. Women, Fire and Dangerous Things:
What Categories Reveal about the Mind. Chicago/London:
University of Chicago Press.
Lakoff, G. and M. Johnson. 1980. Metaphors We Live
By. Chicago, University of Chicago Press.
Langacker, R. W. 1990. Concept, Image and Symbol:
The Cognitive Basis of Meaning. Berlin/New York:
Mouton de Gruyter.
Langacker, R. W. 2000. Grammar and
Conceptualization. Berlin/New York: Mouton de Gruyter.
Skrzypczak W. 2006. Analog-based Modelling of
Meaning Representations in English. Toruń: Nicolaus
Copernicus University Press.
Cele
(z punktu
widzenia
nauczyciela
)
Odnies Efekty kształcenia
ienie
do
kierun
kowyc
h
efektó
w
kształc
enia
Odnie
sienie
do
obszar
owych
efektó
w
kształ
cenia
1
.
K_W0
4
Zna
podstawową H1A_
terminologię z zakresu W02
kognitywistyki
(językoznawstwa
kognitywnego) w języku
angielskim
2
.
K_U1
3
Pisze proste rozprawki z H1A_
samodzielnym
doborem U01
literatury
3
.
K_K0
1
Zna zakres posiadanej
przez siebie wiedzy i
posiadanych umiejętności,
rozumie potrzebę ciągłego
dokształcania się i rozwoju
zawodowego
H1A_
K01
H01_
K06
Metod
y
i
środki
dydakt
yczne
Kryteri
a
i
forma
oceny