pobierz

WSTĘP
Od kilku lat ogromnym zainteresowniem w Polsce cieszą się poszukiwania genealogiczne. Wszystkie archiwa, w których zostały
zgromadzone księgi metrykalne (urodzonych, zaślubionych i zmarłych) przeżywają swoistą ,,lawinę” kwerendzistów poszukujących
swoich korzeni. Dla ułatwienia im poszukiwań w archiwach przygotowuje się różnego rodzaju spisy, inwentarze i pomoce archiwistyczne
ułatwiające tego typu badania. Z takiej potrzeby zrodził się pomysł
napisania niniejszego inwentarza ksiąg metrykalnych, zgromadzonych w płockim Archiwum Diecezjalnym.
Zespół ksiąg metrykalnych zajmuje w naszym archiwum ważne
miejsce, będąc zarazem najobszerniejszym zespołem, obejmującym
ponad 50 m bieżących akt. Tworzą go księgi metrykalne, zgromadzone z terenu całej diecezji, wytworzone w poszczególnych parafiach do
roku 1900. Najstarsze z nich pochodzą z lat osiemdziesiątych XVI
wieku, co zważywszy na fakt, że dopiero po Soborze Trydenckim
wprowadzono w Kościele obowiązek prowadzenia tych ksiąg, czyni
z nich prawdziwe unikaty na skalę kraju. Znaczna część mazowieckich parafii ma zachowane w zupełnie dobrym stanie metryki od połowy XVIII wieku, a niektóre nawet z wieku XVII. Stanowią one
cenny materiał do badań: genealogicznych, demograficznych, onomastycznych, heraldycznych oraz ściśle historycznych. Mają również
znaczenie w ustalaniu powstania i rozwoju nowych miast i wiosek
w zmianach nazw miejscowości, a czynione na ich marginesach zapisy stanowią wielokrotnie cenne przyczynki źródłowe.
Inwentarz jest najważniejszą pomocą archiwalną, sporządzoną
dla każdego zespołu archiwalnego. Głównym jego zadaniem jest
utrwalenie układu, nadanego w czasie opracowywania oraz informowanie o zawartości jednostek archiwalnych. Staje się on tym samym
podstawowym środkiem udostępniania. Inwentarz pełni także funkcje ewidencyjne, ponieważ spisuje wszystkie jednostki w zespole.
3
(Zob. H. Robutka, Wprowadzenie do archiwistyki, Toruń 2002 r.,
s. 75). Opracowując niniejszy inwentarz, posłużono się najprostszym
systemem alfabetycznego układu parafii, z których pochodzą księgi
naszego zasobu. Oprócz parafii, aktualnie tworzących diecezję Płocką, znajdziemy tam również parafie, które w wyniku podziałów administracyjnych Kościoła w Polsce, zostały włączone do innych diecezji.
Spotkamy również parafie dziś już nieistniejące, z których jednak zachowały się księgi metrykalne. W takich wypadkach, umieszczono
również informacje, do jakich aktualnie parafii, należą te tereny.
Inwentarz otwiera lista parafii z których zachowały się księgi
przedrozbiorowe z podaniem ich numerów sygnaturowych. Księgi zostały spisane według układu: Księgi urodzonych, zaślubionych
i zmarłych. Podano je według dat ich wytworzenia. Luki w datacji
oznaczają, że księgi z danego czasu nie znajdują się w naszym zasobie.
Po spisie ksiąg podano również zachowane summariusze, czyli alfabetyczne rejestry: urodzonych, zaślubionych i zmarłych parafii za okres
kilkudziesięciu lat, co stanowi wielką pomoc przy poszukiwaniach genealogicznych. Jako ostatnią informację, podano numery mikrofilmów, które zawierają treść ksiąg metrykalnych z danej parafii. Księgi
metrykalne naszego Archiwum zostały w całości zmikrofilmowane, co
daje również możliwość korzystania z tej formy ich przekazu.
Mam nadzieję, że inwentarz ten będzie pomocą, wykorzystywaną
w kancelariach parafialnych, bibliotekach i archiwach do szybkiego
zorientowania się w zasobie ksiąg metrykalnych naszego Archiwum
W tym miejscu pragnę gorąco podziękować Księdzu Profesorowi Tadeuszowi Żebrowskiemu wieloletniemu dyrektorowi Archiwum Diecezjalnego w Płocku, który włożył wiele wysiłku w scentralizowanie
ksiąg metrykalnych w Archiwum Diecezjalnym oraz stworzenia
z nich jednolitego zespołu. Słowa podziękowania kieruję także w stronę Pani Elżbiety Makowskiej, która zmikrofilmowała ten zespół
a także dokonała pierwszego spisu tych ksiąg, co ułatwiło powstanie
tego inwentarza.
Ks. Dariusz Majewski
Dyrektor Archiwum
4