opracowanie ekofizjograficzne do miejscowego planu

Transkrypt

OPRACOWANIE EKOFIZJOGRAFICZNE
DO MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA
PRZESTRZENNEGO
OBEJMUJĄCEGO CZĘŚĆ TERENU
W MIEJSCOWOŚCI WIELKIE RADOWISKA,
GMINA DĘBOWA ŁĄKA
OPRACOWALI:
mgr inż. Katarzyna Kaczmarek
mgr Janusz Klimek
SPIS TREŚCI:
1.
WPROWADZENIE ………………………………………………………………...
4
1.1
Podstawy formalno – prawne ………………………………………………………...
4
1.2
Cel opracowania ……………………………………………………………………...
4
1.3
Zakres i metoda opracowania ………………………………………………………..
4
2.
ZESTAWIENIE WYKORZYSTANYCH MATERIAŁÓW FORMALNO –
7
PRAWNYCH, DOKUMENTACJI ARCHIWALNYCH I LITERATURY …….
2.1.
Materiały formalno – prawne ………………………………………………………...
7
2.2.
Dokumentacje archiwalne ……………………………………………………………
7
2.3.
Literatura ……………………………………………………………………………..
7
3.
OGÓLNA CHARATERYSTYKA ŚRODOWISKA ……………………………..
9
3.1.
Położenie fizycznogeograficzne ……………………………………………………..
9
3.2.
Charakterystyka rzeźby terenu ……………………………………………………….
10
3.3.
Prognozy występowania kopalin na terenie opracowania …………………………...
11
3.4.
Warunki klimatyczne ………………………………………………………………...
12
3.5.
Gleby …………………………………………………………………………………
13
3.6.
Wody powierzchniowe ……………………………………………………………….
13
3.7.
Wody podziemne …………………………………………………………………….
14
3.8.
Flora i fauna ………………………………………………………………………….
14
3.9.
Obszary cenne przyrodniczo i powiązania przyrodnicze z otoczeniem ……………...
15
3.10.
Walory kulturowe
17
4.
DIAGNOZA STANU ORAZ DOTYCHCZASOWE ZMIANY W
19
ŚRODOWISKU ……………………………………………………………………..
4.1.
Stan czystości powietrza atmosferycznego …………………………………………..
19
4.2.
Warunki klimatu akustycznego ………………………………………………………
19
4.3.
Zanieczyszczenie gleb ………………………………………………………………..
19
4.4.
Jakość wód podziemnych i stan jakości wód powierzchniowych …………………...
20
4.5.
Oddziaływanie elektromagnetyczne …………………………………………………
20
4.6.
Potencjalne źródła awarii…………………………………………………………….
21
4.7.
Potencjalne zagrożenia dla biocenozy ……………………………………………….
21
4.8.
Gospodarka odpadami ……………………………………………………………….
21
4.9.
Gospodarka wodno – ściekowa ………………………………………………………
21
5.
WSTĘPNA PROGNOZA DALSZYCH ZMIAN W ŚRODOWISKU …………..
22
5.1.
Degradacja powierzchni ziemi, gleby ………………………………………………
22
5.2.
Zanieczyszczenie powietrza ………………………………………………………….
22
5.3.
Zanieczyszczenie wód ………………………………………………………………..
22
Opracowanie ekofizjograficzne do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
obejmującego część terenu w miejscowości Wielkie Radowiska, gmina Dębowa Łąka
2
5.4.
Zagrożenie hałasem i wibracjami …………………………………………………….
22
5.5.
Zagrożenie promieniowaniem elektromagnetycznym ……………………………….
22
5.6.
Zagrożenia dla wartości przyrodniczych …………………………………………….
22
6.
OCENA ODPORNOŚCI ŚRODOWISKA NA DEGRADACJĘ ORAZ
24
ZDOLNOŚĆ DO REGENERACJI ………………………………………………..
7.
OCENA STANU ZACHOWANIA WALORÓW KRAJOBRAZOWYCH,
25
KULTUROWYCH I MOŻLIWOŚCI ICH KSZTAŁTOWANIA ………………
8.
PRZYRODNICZE PREDYSPOZYCJE DO KSZTAŁTOWANIA
26
STRUKTURY FUNKCJONALNO – PRZESTRZENNEJ ………………………
9.
OCENA PRZYDATNOŚCI DO RÓŻNYCH FORM
27
ZAGOSPODAROWANIA …………………………………………………………
10.
UWARUNKOWANIA EKOFIZJOGRAFICZNE ……………………………….
28
11.
PODSUMOWANIE, SYNTEZA, WNIOSKI ……………………………………..
29
12.
SPIS RYSUNKÓW I TABEL ……………………………………………………...
30
13.
ZAŁĄCZNIK GRAFICZNY ……………………………………………………...
31
3
1. WPROWADZENIE
1.1 Podstawy formalno – prawne
Opracowanie wykonano na podstawie umowy zawartej pomiędzy Urzędem Gminy Dębowa Łąka
a firmą Aspectus Sp. z o.o. z siedzibą w Grudziądzu. Dokumentacja niniejsza stanowi opracowanie
ekofizjograficzne, w rozumieniu art. 72 ust. 5 przepisów Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo
ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 672) oraz § 2 pkt. 1 lit. a Rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie opracowań ekofizjograficznych (Dz. U.
z 2002r. Nr 155, poz.1298). Opracowanie to obejmuje w szczególności elementy wskazane w § 6
wyżej wymienionego rozporządzenia. Stanowi ona podstawowy materiał wejściowy do miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część terenu w miejscowości Wielkie
Radowiska, gmina Dębowa Łąka. Na potrzeby projektu miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego sporządza się opracowanie ekofizjograficzne podstawowe.
1.2 Cel opracowania
Opracowanie ekofizjograficzne jest dokumentacją przyrodniczą sporządzoną dla potrzeb prac
planistycznych w zakresie zagospodarowania przestrzennego i stanowi podstawę do zapewnienia
realizacji zasady zrównoważonego rozwoju w formułowaniu ustaleń dotyczących przeznaczenia
terenów na określone cele oraz zasad ich zagospodarowania.
Celem tego opracowania jest postawienie diagnozy stanu środowiska przyrodniczego, rozpoznanie
jego zagrożeń oraz ich identyfikacja. Elementem opracowania jest określenie wstępnej prognozy
dalszych zmian, jakie zachodzić będą w środowisku. Prognoza ta ma polegać na określeniu kierunków
oraz możliwej intensywności przekształceń i degradacji środowiska, będących wynikiem
dotychczasowego zagospodarowania i użytkowania terenu. Celem opracowania ekofizjograficznego
jest również wskazanie na przyrodnicze predyspozycje analizowanego terenu do kształtowania
struktury funkcjonalno – przestrzennej, polegające na wskazaniu obszarów, które powinny pełnić
funkcje przyrodnicze. Kolejnym elementem składającym się na cel merytoryczny opracowania, jest
określenie możliwości rozwoju i ograniczeń dla różnych rodzajów użytkowania i form
zagospodarowania terenu.
Niniejsze opracowanie ekofizjograficzne sporządzone zostało dla potrzeb miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego miejscowości obejmującego część terenu w miejscowości Wielkie
Radowiska, gmina Dębowa Łąka.
4
Rys. 1. Lokalizacja miejscowości Wielkie Radowiska na tle gminy.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie portalu geoportal.gov.pl.
1.3 Zakres i metoda opracowania
Urbanista przystępujący do sporządzania projektu miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego ma podstawy oczekiwać, aby opracowanie ekofizjograficzne w sposób jednoznaczny
i czytelny dostarczyło mu udokumentowanych informacji przyrodniczych wymaganych przez ustawę
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W celu określania uwarunkowań
ekofizjograficznych terenów objętych analizą wzięto pod uwagę:
 przydatność poszczególnych terenów dla rozwoju funkcji użytkowych, a w szczególności:
mieszkaniowej, usługowej, rolniczej, komunikacyjnej z uwzględnieniem infrastruktury
niezbędnej do prawidłowego spełniania tych funkcji,
 wskazanie terenów, na których użytkowanie i zagospodarowanie powinno być
podporządkowane potrzebom zapewnienia prawidłowego funkcjonowania środowiska
i zachowania różnorodności biologicznej,
 określenie ograniczeń wynikających z konieczności ochrony zasobów środowiska lub
występowania uciążliwości i zagrożeń środowiska oraz wskazanie obszarów, na których
ograniczenia te występują.
W celu sporządzenia opracowania wykorzystano dostępne materiały archiwalne dotyczące obszaru
gminy, gmin sąsiednich oraz analizowanych terenów.
Przygotowanie niniejszego opracowania zrealizowano w trzech etapach:
5



Etap I polegał na wstępnym zapoznaniu się z dostępnymi materiałami, co pozwoliło na
dokonanie oceny istniejących uwarunkowań przyrodniczych, a także sprecyzowanie zakresu
dalszych badań.
Etap II obejmował badania i wizję terenową, której celem była identyfikacja zasobów
środowiska przyrodniczego analizowanych obszarów, a także ocena występujących powiązań
przyrodniczo – przestrzennych oraz zagrożeń.
Etap III składał się z opracowania zgromadzonej dokumentacji w wersji opisowej i graficznej.
6
2. ZESTAWIENIE WYKORZYSTANYCH MATERIAŁÓW FORMALNO – PRAWNYCH,
DOKUMENTACJI ARCHIWALNYCH I LITERATURY
2.1. Materiały formalno – prawne
Niniejsze opracowanie zostało sporządzone w oparciu o następujące akty prawne:
 USTAWA z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U.
z 2016r., poz. 778),
 USTAWA z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016r., poz. 672),
 USTAWA z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r. poz.21 z późn. zm.),
 USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015r., poz. 1651 z późn.
zm.),
 USTAWA z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015r., poz.
909 z późn. zm.),
 USTAWA z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. 2015r., poz.469, z późn. zm.),
 USTAWA z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r., poz. 290),
 USTAWA z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U.
z 2016r. poz. 250),
 USTAWA z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016r., poz.446),
 USTAWA z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U.
z 2014r., poz. 1446 z późn. zm.),
 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 9 września 2002r. w sprawie
opracowań ekofizjograficznych (Dz. U. z 2002r. Nr 155, poz. 1298),
2.2. Dokumentacje archiwalne
 Plan gospodarki odpadami województwa kujawsko-pomorskiego na lata 2012-2017
z perspektywą na lata 2018 – 2023 (przyjęty Uchwałą nr XXVI/434/12 Sejmiku
Województwa Kujawsko – Pomorskiego z dnia 24 września 2012r.),
 Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Uchwała Rady Ministrów z dnia
21 czerwca 2011r., M.P. z 2011r. Nr 49, poz. 549),
 Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Kujawsko – Pomorskiego (przyjęty
Uchwałą nr XI/135/03 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 26 czerwca
2003r.),
 Program ochrony środowiska (…) województwa kujawsko – pomorskiego na lata 2011
- 2014 z perspektywą na lata 2015-2018 (przyjęty Uchwałą nr XVI/299/11 Sejmiku
Województwa Kujawsko – Pomorskiego z dnia 19 grudnia 2011r.),
 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016r., poz. 71),
 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dębowa Łąka,
 Program ochrony środowiska Gminy Dębowa Łąka na lata 2004 - 2007 z perspektywą na lata
2008 - 2016, przyjęty uchwałą nr 1/05 Rady Gminy w Dębowej Łące z dnia 22 lutego 2005r.,
2.3. Literatura
Opracowanie przygotowano opierając się na poniższej literaturze fachowej:
 SZYMAŃSKA U., ZĘBEK E. 2008. Prawo i ochrona środowiska – prawne, ekonomiczne,
ekologiczne i techniczne aspekty ochrony środowiska naturalnego, Wydawnictwo
Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn,
 JUDA – REZLER K. 2006. Oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza na środowisko, Oficyna
Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa,
 SOŁOWIEJ D. 1992. Podstawy metodyki oceny środowiska przyrodniczego człowieka,
Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań,
 PAWŁOWSKA K., SŁYSZ K. 2002. Zagrożenia i ochrona przed powodzią w planowaniu
przestrzennym, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Oddział w Krakowie,
Kraków,
7












NITKO K. 2007. Oceny oddziaływania na środowisko, Wydawnictwo Politechniki
Białostockiej, Białystok,
SZPONAR A. 2003. Fizjografia urbanistyczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa,
ZAWADZKI S. 2002. Podstawy gleboznawstwa, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne,
Warszawa,
MOCEK A., DRZYMAŁA S., MASZNER P. 2004. Geneza, analiza i klasyfikacja gleb,
Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań,
KOSTRZEWSKI W. 2001. Parametry geotechniczne gruntów budowlanych oraz metody ich
oznaczania, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań,
KOZŁOWSKI S. 1994. Atlas środowiska geograficznego Polski. Atlas zasobów, walorów
i zagrożeń środowiska geograficznego Polski, Polska Akademia Nauk Instytut Geografii
i Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa,
EISENREICH I WSP. Przewodnik do rozpoznawania zwierząt i roślin, DELTA , Warszawa,
MAYER J., HEINZ – WERNER S., Wielki atlas drzew I krzewów, DELTA, Warszawa,
KONDRACKI J. 2009. Geografia Regionalna Polski, PWN,
PACZYŃSKI B. 1995. Atlas hydrologiczny Polski,
http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Lubi_Zabytki/kujawskopomorskie/powiat_golubsko-dobrzy%C5%84ski/gmina_Radomin
http://www.wios.bydgoszcz.pl/webmapa/raport_monitoring_wod_podziemnych.pdf.
8
3. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ŚRODOWISKA
3.1 Położenie fizycznogeograficzne
Miejscowość Wielkie Radowiska położona jest w województwie kujawsko - pomorskim,
w powiecie wąbrzeskim, w środkowo – południowej części Gminy Dębowa Łąka i graniczy
z sołectwami Niedźwiedź, Kurkocin, Feliksowo, Małe Pułkowo. Powierzchnia Wielkich Radowisk
wynosi wg GUS 1192 ha.
Obszar gminy Dębowa Łąka położony jest w obrębie makroregionu Pojezierza Chełmińsko Dobrzyńskiego, w południowo - wschodniej części mezoregionu Pojezierza Chełmińskiego.
W bliskim, w południowo - wschodnim sąsiedztwie znajduje się mezoregion Doliny Drwęcy.
Pod względem geomorfologicznym obszar gminy Dębowa Łąka zajmuje fragment rozległej
Wysoczyzny Chełmińskiej. Zasadniczą jednostką geomorfologiczną jest płaska i falista równina
morenowa rozpościerająca się szeroką strefą na północ od doliny Drwęcy.
Pod względem administracyjnym gmina dzieli się na 8 sołectw: Dębowa Łąka, Kurkocin,
Lipnica, Łobdowo, Małe Pułkowo, Wielkie Pułkowo, Niedźwiedź, i teren opracowania - Wielkie
Radowiska. Największą jednostką osadniczą jest Dębowa Łąka licząca około 800 mieszkańców.
Wieś pełni funkcję lokalnego ośrodka administracyjno - usługowego i charakteryzuje się
największym stopniem urbanizacji.
Gmina Dębowa Łąka jest gminą wybitnie rolniczą. Użytki rolne zajmują 7473 ha, co stanowi 86,8%
powierzchni gminy. Lasy i grunty leśne zajmują 802 ha, co stanowi zaledwie 9,3%.
Obszar gminy charakteryzuje się dobrą dostępnością komunikacyjną. Przez obszar gminy (w jej
południowej części) przebiega odcinek drogi krajowej nr 15 Trzebnica – Ostróda oraz odcinki dróg
wojewódzkich nr 534 Grudziądz – Golub-Dobrzyń (obszar opracowania leży wzdłuż tej drogi) oraz nr
549 Niedźwiedź – Pląchoty. Uzupełnieniem układu szkieletowego jest gęsta sieć dróg powiatowych
oraz dróg gminnych. Najważniejszym węzłem drogowym jest wieś Lipnica, gdzie krzyżują się drogi
nr 15 i nr 534
oraz wieś Niedźwiedź, gdzie łączą się drogi wojewódzkie nr 534
i nr 549.
Obszar gminy Dębowa Łąka jest w niewielkim stopniu przekształcony antropogenicznie. Na
przeważającym obszarze jedynymi przekształceniami są zabiegi agrotechniczne. Koncentracja
zabudowy, a tym samym największe przekształcenia powierzchni ziemi występują na terenach
największych wsi: Dębowa Łąka, Niedźwiedź i Wielkie Radowiska. Pewną ingerencję w rzeźbę
terenu stanowią inwestycje z zakresu infrastruktury technicznej i komunikacyjnej
9
Rys. 2. Ulokowanie obszaru opracowania na tle podziału administracyjnego.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie portali: administracja.mac.gov.pl oraz geoportal.gov.pl.
3.2 Charakterystyka rzeźby terenu
Obszar gminy Dębowa Łąka zajmuje fragment rozległej Wysoczyzny Chełmińskiej. Zasadniczą
jednostką geomorfologiczną jest płaska i falista równina morenowa rozpościerająca się szeroką strefą
na północ od doliny Drwęcy. Największe powierzchnie na terenie gminy zajmuje równina morenowa
płaska, o deniwelacjach do 2 m i spadkach terenu do 5°. Płaty równiny morenowej falistej występują
jedynie w okolicy Kurkocina, na północny wschód od Dębowej Łąki oraz na południowy zachód od
Lipnicy. Deniwelacje osiągają tutaj do 5 - 6 m, a nachylenia powierzchni terenu mogą dochodzić do 5
- 8°.Urozmaicenie powierzchni równiny morenowej wprowadzają nieliczne pagórki morenowe
i moreny martwego lodu. Jedna z takich form w okolicy Dębowej Łąki stanowi najwyżej położony
punkt terenowy w gminie (113,5 m n.p.m.).
10
Charakterystycznym elementem rzeźby równiny morenowej na terenie gminy są liczne doliny wód
roztopowych. Równinę morenową urozmaicają też liczne, o różnych wymiarach, zazwyczaj płytkie,
zagłębienia wytopiskowe. Zagłębienia często zajęte są przez bagna i mokradła. Największe tego
typu formy i największe ich nagromadzenie rejestruje się w okolicy Dębowej Łąki (np. tzw. Łąki
Gdańskie), Niedźwiedzia i Kurkocina.
Elementem rzeźby wyraźnie zaznaczającym się w topografii terenu południowo - zachodniej części
gminy jest rynna polodowcowa wąbrzeska. Rynna wcina się w otaczającą równinę morenową na
głębokości często ponad 5 m, a w części południowej nawet ponad 10 m. Osiąga szerokość od
kilkudziesięciu do 100 - 200 m. Zbocza rynny w większości są łagodne, lecz w południowej części
gminy (na południe od wsi Małe Pułkowo) stają się strome, osiągając w wielu miejscach spadki ponad
12°. W tym odcinku występują też wyraźne rozcięcia erozyjne zboczy rynny (rejon wsi Lipnica). Na
północ od wsi Lipnica do rynny wąbrzeskiej uchodzi mniejsza, ale wyraźnie zaznaczająca się
w topografii terenu, rynna wykorzystywana przez południkowy odcinek Wawrzonki. Rynna jest
bardzo wąska (około 100 m szerokości) i głęboka na 5-10 m.
Rynnie wąbrzeskiej towarzyszy strefa piaszczystej równiny sandrowej, o płaskiej i wyrównanej
powierzchni. Urozmaicenie jej powierzchni wprowadzają jedynie niewielkie obniżenia wytopiskowe,
obniżenia dolinne oraz rozcięcia erozyjne w strefie krawędziowej rynny wąbrzeskiej. Omawiana
równina sandrowa stanowi fragment największego na Wysoczyźnie Chełmińskiej – sandru
wąbrzeskiego, który osiąga 2 - 4 km szerokości.
Północne obrzeża gminy Dębowa Łąka leżą w strefie moren czołowych fazy krajeńsko - wąbrzeskiej.
Strefa wykształcona jest w postaci pagórków, wzgórz i wałów morenowych o wysokości 5 - 15 m. Ze
strefą moren czołowych związane jest występowanie licznych zagłębień terenowych. Pod względem
hipsometrycznym
powierzchnia
gminy
Dębowa
Łąka
również wykazuje niewielkie
zróżnicowanie. Generalnie powierzchnia opada z północy w kierunku na południe – ku dolinie
Drwęcy. Zasadnicza część wznosi się na wysokość 90-100 m n.p.m., osiągając jedynie
w kulminacjach wysokości ponad 100 m n.p.m. Najwyższy punkt terenowy w gminie osiąga
wysokość 113,5 m n.p.m., a najniżej położone jest dno doliny Strugi Wąbrzeskiej (79,0 m n.p.m.).
Maksymalna deniwelacja terenu osiąga więc ponad 30 m, a lokalne deniwelacje rzadko przekraczają
wartości 10 m.
Położenie w obrębie wysoczyzny morenowej powoduje, że budowa geologiczna i litologia osadów
powierzchniowych obszaru gminy Dębowa Łąka jest mało zróżnicowana. Cały obszar pokryty
jest osadami czwartorzędowymi o zmiennej jednak miąższości. Plejstocen reprezentowany jest
głównie przez gliny morenowe przewarstwione utworami piaszczysto - żwirowymi lub zastoiskowymi
(iły, mułki). Miąższość glin zwałowych jest zmienna i wynosi od kilku do kilkudziesięciu metrów.
Utwory
czwartorzędowe
największą
miąższość
(80-100
m)
osiągają
w środkowej części gminy, gdzie równoleżnikowo od okolic Wielkich Radowisk, Wielkiego Pułkowa
przez Łobdowo w kierunku do Drwęcy przebiega w podłożu kopalna dolina. W kierunku na północ
i południe miąższość czwartorzędu obniża się do około 50 m.
W południowo - zachodniej części gminy, w obrębie sandru wąbrzeskiego, powierzchnia zbudowana
jest z utworów piaszczystych. Wzrost udziału utworów piaszczystych występuje w północnej
części gminy, gdzie formy morenowe mają charakter akumulacyjnych moren czołowych,
zbudowanych głównie z piasków i żwirów z małym udziałem gliny zwałowej.
Holocen na obszarze gminy reprezentowany jest – oprócz gleb – przez piaski rzeczne, mułki, torfy
i gytie. Te ostatnie utwory zastoiskowe wypełniają zagłębienia wytopiskowe (najwięcej w rejonie
Dębowej Łąki, Niedźwiedzia i Kurkocina).
3.3 Prognozy występowania kopalin na terenie opracowania
Na terenie gminy Dębowa Łąka brak jest udokumentowanych złóż kruszywa naturalnego, surowców
ilastych oraz złóż kredy jeziornej. Stwierdzono jedynie gniazdowe występowanie piasków
i żwirów, które w niewielkich i o małej miąższości odkrywkach eksploatowane były na potrzeby
lokalne (Wielkie Radowiska, Iwanki, Małe Pułkowo, Lipnica).
11
3.4 Warunki klimatyczne
Gmina Dębowa Łąka położona jest w zasięgu rolniczo - klimatycznej dzielnicy bydgoskiej.
Charakteryzuje się ona klimatem przejściowym. Według danych z wielolecia 1951-1990 ze stacji
meteorologicznej w Toruniu w skali roku
najczęstsze
są
wiatry
zachodnie
(19,5%),
południowo - zachodnie (13,8%), południowo - wschodnie (12,0%), wschodnie (11,8%) oraz
północno - zachodnie (11,4%). Najrzadziej wieją wiatry z kierunków: północnego (8,2%), północno wschodniego (8,3%) i południowego (9,1%). Łącznie wiatry z sektora zachodniego stanowią 44,7%
wszystkich częstości. Cisze atmosferyczne występują przez 6% czasu w roku.
Średnie roczne prędkości wiatrów są wyrównane (od 2,9 m/s z kierunku S do 3,6 m/s z kierunku W).
Najmniejsze prędkości wiatrów występują w miesiącach letnich i jesiennych, a najwyższe
w miesiącach wiosennych. Cisze atmosferyczne najczęstsze są w październiku (8,8%), a najrzadsze
w marcu (4,7%). Na wiatry o prędkościach do 2 m/s przypada aż 43% wszystkich przypadków
z wiatrami.
Z danych z wielolecia 1951-2000 wynika, że w Toruniu opady wyniosły średnio 522,5 mm,
a kształtowały się od 310,5 mm w roku 1989 do 844,0 mm w roku 1980. Najwyższe opady występują
w miesiącach: lipiec (82,6 mm), czerwiec (67,8 mm) i sierpień (60,2 mm), a najniższe w lutym (23,8
mm), marcu (25,9 mm) i w styczniu (26,8 mm). W kierunku na wschód wielkości opadów rosną, więc
spodziewać się należy, że na terenie gminy Dębowa Łąka są one nieco wyższe niż w Toruniu.
Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 7,9°C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (18,1°C),
a najzimniejszym styczeń (-2,5°C). długość sezonu wegetacyjnego, tj. ilość dni z temperaturą powyżej
5°C wynosi 218 dni.
Rys. 3. Mapa wiatrów i opadów.
Źródło: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.
Warunki topoklimatyczne decydują o klimacie lokalnym, o którym decydują głównie ukształtowanie
powierzchni terenu, ekspozycja dosłoneczna zboczy, sposób użytkowania gruntów, sposób
zagospodarowania terenu oraz intensywność zabudowy. Jako najbardziej korzystne do zabudowy
i stałego pobytu ludzi są tereny płaskie lub nieznacznie pochylone w kierunku południowym
i zachodnim. Takie tereny dominują przestrzennie w gminie Dębowa Łąka. Najmniej korzystne
warunki topoklimatyczne i bioklimatyczne występują na terenach podmokłych, o płytkim poziomie
zalegania wód gruntowych. Są to tereny podatne na występowanie zjawiska mgieł i oparów, inwersji
temperatur i o niekorzystnych warunkach do rozprzestrzeniania zanieczyszczeń powietrza. Takie
tereny winny być wyłączone z planowania zabudowy. Tereny o takiej charakterystyce występują
12
w gminie Dębowa Łąka często, a zwłaszcza w rejonie Dębowej Łąki, Niedźwiedzia i terenu
opracowania - Wielkich Radowisk.
Podstawowe parametry opisujące klimat obszaru przedstawia tabela 1.
Parametr
Średnia roczna temperatura
Długość lata termicznego
Długość zimy termicznej
Długość okresu wegetacyjnego
Roczna suma opadów
Średnia prędkość wiatru
Wartość
Około 7,9°C
90 dni
91 dni
218 dni
550 mm
3,2 m/s
Tab. 1. Parametry charakteryzujące klimat w gminie Dębowa Łąka.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Prognoza oddziaływania na środowisko Studium
Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Dębowa Łąka.
3.5 Gleby
Gleby stanowią najcenniejszy zasób przyrodniczy obszaru opracowania i one zadecydowały
o wybitnie rolniczym charakterze gminy Dębowa Łąka. Na osadach morenowych rozwinęły się gleby
brunatne, płowe i rdzawe. Na sandrowych utworach piaszczystych wykształciły się gleby
bielicoziemne, a na utworach organogenicznych – gleby torfowe, czarne ziemie, murszowe lub
murszaste.
Największą powierzchnię zajmują gleby brunatne, które rozwinęły się na równinie morenowej.
W większości należą do gleb 2. kompleksu pszennego dobrego lub 4. żytniego bardzo dobrego.
Największe powierzchniowo i zwarte kompleksy tych gleb występują w zachodniej
i południowej części gminy (teren opracowania). We wschodniej części gminy duże powierzchniowo
płaty zajmują gleby bielicoziemne. Należą one głównie do 4. kompleksu żytniego bardzo dobrego
i 5. żytniego dobrego. W okolicy wsi Niedźwiedź i Dębowa Łąka występują większymi płatami
enklawy czarnych ziem właściwych. W większości należą do 2. kompleksu pszennego dobrego.
W lokalnych obniżeniach, porozrzucane po terenie całej gminy, występują niewielkie kompleksy
czarnych ziem zdegradowanych. Należą one najczęściej do kompleksów gruntów ornych 4. żytniego
bardzo dobrego, 2. pszennego dobrego oraz 8. zbożowo - pastewnego mocnego. Gleby te
charakteryzują się występowaniem wysokiego poziomu wód gruntowych. W większości są to tereny
objęte regulacją stosunków wodnych. W dolinach i zagłębieniach wytopiskowych wytworzyły się
gleby torfowe, mułowo - torfowe i torfowo - mułowe oraz
gleby murszowo - mineralne
i murszowate. Należą one do kompleksu trwałych użytków zielonych 2z. średnich i 3z. słabych
i bardzo słabych.
Pod względem przydatności rolniczej dominują gleby kompleksów żytnich, stanowiące około 65%
powierzchni gruntów ornych, a wśród nich gleby 4. kompleksu żytniego dobrego. Gleby kompleksów
pszennych zajmują ponad 27% powierzchni gruntów ornych, a wśród nich aż 98% należy do 2.
kompleksu pszennego dobrego. Gleby kompleksu trwałych użytków zielonych zajmują 8,6%
powierzchni gminy. Gleby najsłabszych kompleksów zajmują łącznie około 20% powierzchni
gruntów ornych, a ich występowanie pokrywa się głównie z powierzchnią sandru wąbrzeskiego.
Kompleksy tych gleb towarzyszą przebiegowi Strugi Wąbrzeskiej oraz zachodniej granicy gminy.
Pod względem bonitacyjnym na terenie gminy Dębowa Łąka dominują urodzajne gleby klasy
bonitacyjnej IIIa, IIIb i IVa, stanowią łącznie około 72,5% powierzchni gruntów ornych. Gleby słabe
(klasy VI i VIz) zajmują jedynie około 6% powierzchni gruntów ornych.
3.6 Wody powierzchniowe
Pod względem hydrograficznym obszar gminy (w tym projekt mpzp) posiada ważne położenie
wododziałowe. Po wyniosłościach moren czołowych w północno - wschodniej części gminy przebiega
wododział główny II rzędu pomiędzy dorzeczami Osy i Drwęcy. W dorzeczu Osy położone są
niewielkie fragmenty terenu północnej części gminy. Pozostała, zasadnicza część obszaru gminy
13
(obszar opracowania) położona jest w dorzeczu Drwęcy i odwadniana jest przez Strugę Wąbrzeską
i jej lewoboczny dopływ Wawrzonkę oraz przez Strugę Kujawską. Dział wodny III rzędu pomiędzy
tymi ciekami przebiega po lokalnych wyniosłościach po wschodnich obrzeżach gminy.
Obszar gminy charakteryzuje się dużą gęstością sieci hydrograficznej, tym niemniej jest jedynie
w stopniu umiarkowanym zasobny w wodę powierzchniową. Przeważają tu bowiem niewielkie cieki
(często okresowe) o reżimie deszczowo - śnieżnym oraz kanały i rowy melioracyjne.
Głównym ciekiem jest Struga Wąbrzeska, przepływająca przez południowo - zachodnią część gminy.
Struga Wąbrzeska o długości całkowitej 34,4 km i powierzchni zlewni 179,2 km2 należy do
największych prawobocznych dopływów Drwęcy. Na 11,9 km przed ujściem do Drwęcy, Struga
przyjmuje swój największy dopływ – Wawrzonkę. W górnym odcinku Wawrzonka bifurkuje,
rozdzielając się na Strugę Kujawską i Wawrzonkę. Struga Wąbrzeska jest ciekiem stałym
o przepływie chwilowym 0,8 m3/s.
Charakterystycznym elementem sieci hydrograficznej obszaru gminy, a w szczególności jej północnej
części, jest gęsta sieć rowów melioracyjnych. Długość rowów melioracyjnych na terenie gminy
wynosi ponad 170 km. Istotny z punktu widzenia zagrożenia jakości wód jest też wysoki wskaźnik
powierzchni zdrenowanych (ponad 50% powierzchni użytków rolnych).
Mimo pojeziernego położenia, teren gminy Dębowa Łąka pozbawiony jest jezior. W katalogu
jezior ujęty jest jedynie zbiornik w Kurkocinie o powierzchni 6 ha. Gęsta jest za to sieć drobnych
zbiorników i oczek wodnych wypełniających liczne zagłębienia śródpolne. Szacuje się, że
powierzchnia zbiorników wodnych wynosi łącznie 70 ha. Na skutek procesu eutrofizacji zbiorniki
intensywnie zarastają roślinnością wodną i zanikają. Pozostałością po zanikłych zbiornikach
wodnych są liczne na terenie gminy mokradła. Wśród nich największym powierzchniowo są tzw.
Łąki Gdańskie (na południowy - zachód od Dębowej Łąki). Mokradła i tereny podmokłe stanowiąc
obszary naturalnej retencji wód pełnią bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu systemów
przyrodniczych w gminie.
Jak wynika z Programu rozbudowy obiektów małej retencji teren gminy Dębowa Łąka jest bardzo
ubogi w dyspozycyjne zasoby wód powierzchniowych. Niekorzystne położenie w strefie wododziału
głównego Drwęcy – Osy powoduje, że większość niewielkich cieków ma charakter źródłowy i ich
przepływy, szczególnie w okresach największego zapotrzebowania na wodę są niewielkie. Wiele
cieków ma charakter okresowy lub epizodyczny.
3.7 Wody podziemne
Obszar gminy Dębowa Łąka (w tym projekt mpzp) znajduje się poza zasięgiem Głównych
Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP). Wody gruntowe (podskórne) w sposób nieciągły i na
głębokości 0 - 3 m ppt występują w dnach rynien i dolin roztopowych, w zagłębieniach śródpolnych
oraz na równinach biogenicznych. Pierwszy poziom wód podziemnych, wykształcony w postaci
przewarstwień lub soczewek piaszczystych w utworach gliniastych zalega na głębokości 6 - 14 m ppt.
Drugi poziom wodonośny zalega na głębokości 20 - 28 m ppt i zasila m.in. ujęcie w Dębowej Łące.
Największe jednak znaczenie w zaopatrzeniu w wodę posiada trzeci poziom zalegający na głębokości
40 - 60 m ppt. Posiada pełną izolację w stropie i spągu utworami nieprzepuszczalnymi o dużych
miąższościach. Wody tego poziomu charakteryzują się dobrą jakością.
3.8 Flora i fauna
Szata roślinna obszaru gminy jest zróżnicowana. Zasadnicza część obszaru gminy charakteryzuje się
występowaniem roślinności typowej dla terenów użytkowanych rolniczo.
Pod względem wskaźnika lesistości gmina Dębowa Łąka należy do grupy gmin najsłabiej zalesionych
w województwie kujawsko - pomorskim. W porównaniu do lesistości Polski (28,8%)
i województwa kujawsko - pomorskiego (23,1%) wskaźnik lesistości gminy 9,3% jest bardzo niski.
Niska lesistość obszaru gminy wynika z faktu występowania urodzajnych gleb. Lasy zajmują
powierzchnię 802 ha. Rozmieszczenie przestrzenne kompleksów leśnych jest nierównomierne.
Największy kompleks leśny o powierzchni ponad 500 ha występuje w północno - zachodniej
14
części gminy. Drugi znacznie mniejszy powierzchniowo kompleks leśny występuje w południowej
części gminy w rejonie Małe Pułkowo – Anielewo.
Mimo niskiej lesistości i wybitnie rolniczego krajobrazu na terenie gminy Dębowa Łąka notuje się
występowanie szeregu gatunków roślin rzadkich. Spośród 300 gatunków roślin naczyniowych
występujących na terenie gminy dwa podlegają ochronie prawnej (barwinek pospolity i kruszczyk),
a siedem podlega ochronie częściowej (porzeczka czarna, kruszyna pospolita, kopytnik pospolity,
pierwiosnek lekarski, marzanna wonna, kocanka piaskowa i konwalia majowa).
Niski stopień lesistości, brak większych zbiorników wodnych oraz duży udział użytków rolnych
zadecydował również o przeciętnych walorach i zasobach faunistycznych. Na terenie gminy
stwierdzono występowanie około 100 gatunków lęgowych ptaków. Spośród zwierzyny łownej
występują: jelenie, sarny, dziki, bażanty.
Najcenniejsze faunistycznie obszary pokrywają się z obszarami najbardziej wartościowymi pod
względem florystycznym. Są to przede wszystkim obydwa kompleksy leśne oraz leżące w ich
sąsiedztwie tereny podmokłe (tak jak np. Łąki Gdańskie koło wsi Dębowa Łąka,
a także dolina Strugi Wąbrzeskiej). W leśnictwie Dębowa Łąka występuje m.in. stanowisko bociana
czarnego i żurawia, gatunków rzadkich i objętych ochroną prawną. Z ptaków drapieżnych na terenie
gminy występuje: jastrząb, myszołów, krogulec i błotniak stawowy.
3.9 Obszary cenne przyrodniczo i powiązania przyrodnicze z otoczeniem
Obszar projektowanego mpza jak i całej gminy Dębowa Łąka należy zaliczyć do stosunkowo ubogich
pod względem zasobów środowiska przyrodniczego. Tym niemniej występują obszary i obiekty, które
zostały już objęte różnymi formami ochrony przyrody, lub też na taką ochronę zasługują.
Do obiektów objętych prawną ochroną przyrody należą: obszary chronionego krajobrazu, pomniki
przyrody oraz użytki ekologiczne.
Południowo - zachodnia część obszaru gminy ( w tym obszar opracowania) wchodzi w skład Obszaru
Chronionego Krajobrazu Torfowiskowo –Jeziorno -Leśnym „Zgniłka – Wieczno - Wronie . Tą forma
ochrony przyrody objęty jest pas terenu o szerokości około 2 - 3 km wzdłuż biegu Strugi Wąbrzeskiej.
Pełni on bardzo ważną funkcję korytarza ekologicznego łączącego tereny wodno - błotne („Zgniłka –
Wieczno - Wronie”) z doliną Drwęcy. Łącznie w granicach obszaru chronionego krajobrazu
znajduje się powierzchnia około 1400 ha (16,3% powierzchni gminy), z czego około 1350 ha
położone jest w granicach obszaru „Zgniłka – Wieczno - Wronie”, a 65 ha w obszarze „Dolina
Drwęcy”. Zasadniczym celem ochrony obszarów jest zachowanie różnorodności biologicznej siedlisk,
ochrona roślin.
Obowiązująca dla tego obszaru Uchwała Nr X/241/15 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
z dnia 24 sierpnia 2015 roku (Dziennik Urzędowy Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 2015r.
poz. 2562) bardzo rygorystycznie chroni walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe tego obszaru.
W granicach obszaru chronionego krajobrazu obowiązują określone zakazy zawarte
w/w uchwale:
1) zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc
rozrodu oraz tarlisk, złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania
czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką,
2) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy
dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
3) likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie
wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu
drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń
wodnych,
4) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac
związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem,
budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych,
15
5) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub
zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalnej gospodarce wodnej lub
rybackiej;
6) likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych,
7) lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior
i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu
racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
Na obszarze gminy występuje 8 obiektów przyrodniczych uznanych za pomniki przyrody przez
Wojewodę. Należą do nich:
- dąb szypułkowy o obwodzie 477 cm i wysokości 16 m, rosnący przy drodze polnej w Dębowej
Łące,
- platan klonolistny o obwodzie 496 cm i wysokości 20 m, w parku wiejskim w Dębowej Łące,
- dwa buki pospolite odmiany czerwonolistnej o obwodach 351 i 398 cm i wysokości 30 i 27 m
w parku wiejskim w Dębowej Łące,
- 2 dęby szypułkowe o obwodach 413 i 371 cm i wysokości 25 i 27 m w parku wiejskim
w Kurkocinie,
- dąb szypułkowy o obwodzie 448 cm i wysokości 27 m w parku wiejskim w Dębowej Łące,
- skupienie 6 modrzewi europejskich o obwodach 213 - 306 cm i wysokości 23 - 27 m, znajdujące się
w oddziale leśnym 117d leśnictwa Dębowa Łąka,
- dąb szypułkowy o obwodzie 397 cm i wysokości 27 m, znajdujący się w oddziale leśnym 1201
leśnictwa Dębowa Łąka.
Celem ochrony pomników przyrody jest zachowanie tworów przyrody o szczególnej wartości
naukowej, kulturowej i historycznej, odznaczających się indywidualnymi i niepowtarzalnymi cechami.
W stosunku do drzew wprowadzono ochronę polegającą na wprowadzeniu szeregu zakazów, w tym
m.in. wznoszenia budowli w pobliżu drzew, zanieczyszczania terenu w pobliżu drzew oraz ich
wycinania, niszczenia i uszkadzania.
Ponadto na terenie gminy Dębowa Łąka 18 obiektów przyrodniczych objęto ochroną prawną
w postaci użytków ekologicznych. Użytki ekologiczne o łącznej powierzchni około 15,5 ha
znajdują się na terenie Lasów Państwowych. Obejmują zagłębienia terenowe okresowo zalewane
wodą z zespołem roślinności szuwarowej (16 obiektów) lub bagna śródleśne porośnięte olchą
i zespołami szuwarowymi (2 obiekty). Największa koncentracja (15 obiektów) użytków
ekologicznych występuje w obrębie kompleksu leśnego na północy obszaru gminy, a 3 obiekty
znajdują się na południu.
Zgodnie z Rozporządzeniem Nr 22/96 Wojewody Toruńskiego z dnia 28 czerwca 1996r. (Dz. Urz.
Woj. Toruńskiego nr 15, poz. 88) ochrona użytków ekologicznych polega na wprowadzeniu szeregu
zakazów, w tym m.in.: pozyskiwania, niszczenia lub uszkadzania drzew i innych roślin, zmiany
sposobu użytkowania terenu.
Na terenie gminy istnieje jeszcze bardzo wiele miejsc nie użytkowanych gospodarczo, a o dużych
wartościach przyrodniczych, zasługujących do objęcia ochroną w postaci użytków ekologicznych.
Należą do nich w szczególności tereny mokradeł lub podmokłych i porośniętych roślinnością wysoką
i szuwarową zagłębień śródpolnych, oczka wodne oraz fragmenty den dolinnych. Dotyczy to
w szczególności terenów śródpolnych, położonych poza kompleksami leśnymi, gdzie pełnią bardzo
ważne funkcje ostoi zwierząt (mokradło „Torfniak” koło Lipnicy, mokradło koło Fryzynowa).
Przyległa od południa do granic gminy dolina Drwęcy objęta jest ochroną w ramach europejskiej sieci
ekologicznej Natura 2000, jako specjalny obszar ochrony siedlisk PLH 280001 „Dolina Drwęcy”. Jest
to obszar ważny dla ochrony bogatej ichtiofauny i mozaiki siedlisk związanych
z doliną rzeczną.
Bardzo wartościowymi pod względem przyrodniczym (zwłaszcza dendrologicznym), krajobrazowym
i historycznym elementem środowiska na terenie gminy Dębowa Łąka są parki wiejskie (zespoły
parkowo - dworskie) w Dębowej Łące, Kurkocinie, Niedźwiedziu i Feliksowie. Pełnią one bardzo
ważną rolę ekologiczną, wzbogacając i urozmaicając krajobraz terenów rolniczych. Parki jednak są
zaniedbane, a drzewostan przetrzebiony. Trzy pierwsze parki wpisane są na listę obiektów
zabytkowych. Obszar gminy Dębowa Łąka od 2006 r. znajduje się w obszarze funkcjonalnym Zielone
Płuca Polski.
16
Rys. 4. Obszar Chronionego Krajobrazu Torfowiskowo –Jeziorno -Leśnym „Zgniłka – Wieczno Wronie.
Źródło: Strona internetowa Nadleśnictwa Golub – Dobrzyń.
3.10 Walory kulturowe
Na obszarze gminy znajduje się szereg obiektów o wartościach historyczno - kulturowych
podlegających ochronie konserwatorskiej. Należą do nich zespoły pałacowo - parkowe, obiekty
architektury sakralnej, dwory, obiekty tradycyjnego budownictwa wiejskiego, stare cmentarze i inne.
Bogata jest też sieć stanowisk archeologicznych, jednak nie eksponowanych w krajobrazie (307
obiektów). W ewidencji konserwatorskiej znajduje się łącznie 439 obiektów z terenu gminy, z czego
jednak tylko 21 wpisanych jest do rejestru zabytków.
Na obszarze objętym planem występują:
1)obiekt wpisany do rejestru zabytków decyzją z dnia 13 lipca 1936r., pod nr rejestru A/199/102
– kościół parafialny p.w. Św. Jakuba Apostoła z 1 poł. XIV w.;
2)obiekty wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytków:
a)nieruchome zabytki archeologiczne nieeksponowane w terenie z nawarstwieniami kulturowymi
objęte strefą ochrony konserwatorskiej OW,
b)historyczny układ ruralistyczny (typ ulicówka), w obrębie którego występują:
- kościół parafialny p.w. Św. Jakuba Apostoła,
- cmentarz przykościelny założony w XIV w., z murowanym ogrodzeniem, zachowanymi nagrobkami
z 2 poł. XIX w. i starodrzewem,
- budynek mieszkalny z XIX w., Wielkie Radowiska 3, dz. nr 205,
- budynek mieszkalny z XIX/XX w., Wielkie Radowiska 8, dz. nr 194/3,
- plebania z XIX/XX w., Wielkie Radowiska 60, dz. nr 469/3,
- budynek gospodarczy przy plebani z XIX/XX w., Wielkie Radowiska, dz. nr 449/6,
- budynek gospodarczy z XIX/XX w., Wielkie Radowiska 112, dz. nr 296,
- budynek mieszkalno-gospodarczy z XIX/XX w., Wielkie Radowiska 118, dz. nr 239/1,
17
- budynek mieszkalny z XIX/XX w., Wielkie Radowiska 126, dz. nr 211/4, 211/7,
- kuźnia z XIX/XX w., Wielkie Radowiska, dz. nr 252/2, 253.
Rys. 5. Kościół parafialny p.w. Św. Jakuba Apostoła w Wielkich Radowiskach
Źródło: Strona internetowa gminy Dąbowa Łąka.
18
4. DIAGNOZA STANU ORAZ DOTYCHCZASOWE ZMIANY W ŚRODOWISKU
4.1. Stan czystości powietrza atmosferycznego
W rocznych ocenach jakości powietrza atmosferycznego obszar gminy Dębowa Łąka jak również
teren opracowania zakwalifikowany został do najkorzystniejszej klasy A, zarówno ze względu na
kryteria ustanowione dla ochrony zdrowia, jak i dla ochrony roślin.
Ten korzystny stan wynika z tego, że na terenie gminy Dębowa Łąka nie występują uciążliwe źródła
emisji zanieczyszczeń do powietrza. Nie ma ich również w bezpośrednim otoczeniu granic gminy.
Najbliżej położonym rejonem koncentracji źródeł emisji jest miasto Wąbrzeźno, oddalone na
zachód od granic gminy o około 5 km. W Wąbrzeźnie zlokalizowany jest też najbardziej znaczący
w skali powiatu wąbrzeskiego emitor zanieczyszczeń przemysłowych – zakład przetwórstwa tworzyw
sztucznych ERGIS- EUROFILMS SA.
W skali gminy Dębowa Łąka najistotniejszym źródłem zanieczyszczeń powietrza jest emisja
energetyczna z palenisk domowych i kotłowni lokalnych korzystających z tradycyjnych źródeł energii.
Uciążliwości związane z emisją niską występować mogą lokalnie, w większych miejscowościach
(projekt mpzp), w obszarach zwartej zabudowy.
Zwrócić również należy uwagę na zjawisko wzrostu stężeń zanieczyszczeń komunikacyjnych
w terenach przez które przebiegają główne trasy komunikacyjne. Na obszarze gminy Dębowa
Łąka
wzrostu
stężeń
zanieczyszczeń
komunikacyjnych spodziewać się należy w strefie
kilkudziesięciu metrów wzdłuż drogi krajowej nr 15 oraz wzdłuż dróg wojewódzkich,
a w szczególności drogi nr 534 Grudziądz – Golub-Dobrzyń (w rejonie opracowania).
4.2. Warunki klimatu akustycznego
Na terenie gminy Dębowa Łąka źródła hałasu instalacyjnego nie występują. Zagrożenie hałasem
związane jest jedynie z hałasem komunikacyjnym i odnosi się do terenów (teren opracowania)
przyległych do głównych tras drogowych:
• drogi krajowej nr 15, gdzie natężenie ruchu jest duże i z dużym udziałem pojazdów ciężkich (około
35%, a wartość poziomu dźwięku Leq osiągała wartości od 70,0 do 75,3 dB(A), przy dopuszczalnych
dla zabudowy zagrodowej poziomach dźwięku 60,0 dB w dzień i 50 dB w porze nocnej; dla tego typu
drogi strefę uciążliwości akustycznej określa się na około 100 m,
• dróg wojewódzkich nr 534 i nr 549 o średnim natężeniu ruchu pojazdów (około 1,5 – 2,0 tys.
pojazdów samochodowych w ciągu doby), gdzie strefę uciążliwości akustycznej szacuje się do 80 m.
W gminie Dębowa Łąka do najbardziej zagrożonych hałasem drogowym zaliczyć należy
miejscowości o zwartej zabudowie m. in. miejscowość Wielkie Radowiska, przez których
centralne partie przebiegają wymienione wyżej drogi krajowa i wojewódzkie.
4.3. Zanieczyszczenie gleb
Na terenie opracowania gleby nie są zdegradowane chemicznie. Przekształcenia i zanieczyszczenia
środowiska glebowego mają lokalny charakter i związane są przede wszystkim z obszarami
zabudowanymi. Jako lokalne zanieczyszczenie gleb uznać należy także wzbogacenie w niektóre
pierwiastki, w tym również metaliczne, pokrywy glebowej sąsiadującej bezpośrednio z drogami:
krajową i wojewódzkimi.
Zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi mieści się jednak w granicach zawartości normalnej (klasa
0). Jedynie kilka procent gleb uzyskuje podwyższoną zawartość niklu (I klasa).
Zidentyfikowanym ogniskiem zanieczyszczenia gleb jest teren w rejonie lokalizacji mogilnika
w Małym Pułkowie. Wyniki badań wskazują na negatywne oddziaływanie obiektu na środowisko
glebowe. Stwierdzono wyraźne przekroczenie standardów jakości gleb w zakresie wskaźników
z grupy pestycydów chloroorganicznych (stosowanych około 30 lat temu, których pozostałości
i opakowania po nich składowane są w studniach mogilnika).
Zagrożeniem dla gleb jest zjawisko erozji, a zwłaszcza erozji wietrznej. Rozwojowi procesów erozji
wietrznej sprzyja ubóstwo terenów leśnych. Z największym nasileniem zagrożenie erozją wietrzną
19
występuje w tych rejonach gminy, gdzie występują użytki rolne na gruntach piaszczystych. Szacuje
się, że w gminie Dębowa Łąka zagrożonych erozją wietrzną (w stopniu 4 – 5) jest około 20% gruntów
(najwięcej w sołectwach: Małe Pułkowo, Wielkie Radowiska i Wielkie Pułkowo).
W partiach stref krawędziowych dolin rzeki Strugi Wąbrzeskiej i Wawrzonki (łącznie na około 100
ha) występuje zagrożenie gleb procesami erozji wąwozowej i wodnej powierzchniowej.
4.4. Jakość wód podziemnych i stan jakości wód powierzchniowych
Wyniki monitoringu wskazują, że wody powierzchniowe na terenie gminy charakteryzują się niską
jakością.
Struga Wąbrzeska w 2003r. prowadziła wody nadmiernie zanieczyszczone. Zdecydowanie gorsza
jakość wód występowała w górnym i środkowym biegu, a najbardziej korzystna – w biegu
dolnym (w tym i na terenie gminy Dębowa Łąka). Przed wpłynięciem na teren gminy Struga
prowadziła już wody złej jakości (najniższa V klasa) z uwagi na stężenia tlenu, azotu amonowego,
azotu azotynowego, azotu Kjeldahla, fosforanów i fosforu ogólnego. Na ujściu do Drwęcy (Handlowy
Młyn) jakość wód uległa zdecydowanej poprawie i osiągnęła normy III klasy – zadawalającej jakości.
Zdecydowanie bardziej czyste wody, chociaż też sklasyfikowane w III klasie, prowadziła
Wawrzonka. Głównym czynnikiem poprawy jakości wód w dolnym biegu Strugi Wąbrzeskiej jest
korzystna struktura użytkowania gruntów w zlewni, a w szczególności duży udział powierzchni
leśnych.
Wyniki monitoringu z 1999r. wskazują, że Struga Kujawska wody o najgorszej jakości prowadziła
w górnym biegu (na terenie gminy Dębowa Łąka). W Łobdowie (poniżej rozdziału wód) jakość wód
nie odpowiada obowiązującym wówczas normom, ze względu na stężenia azotynów. W porównaniu
z wynikami badań z lat poprzednich jakość wód Strugi, mimo ostatecznej niekorzystnej klasyfikacji,
uległa zdecydowanej poprawie. O niekorzystnej jakości wód Strugi w jej górnym biegu decyduje
wybitnie rolniczy charakter zlewni i wysoki stopień zmeliorowania gruntów. Sama rzeka
w swym górnym biegu pozbawiona jest naturalnego biologicznego bufora ochronnego. Zlewnia
pozbawiona jest praktycznie lasów, a grunty orne kontaktują się bezpośrednio z ciekiem.
Wyniki monitoringu ujęcia w Niedźwiedziu wskazują, że wody podziemne są średniej jakości (II
klasa) ze względu na podwyższone zawartości żelaza i manganu. Wynika to jednak z naturalnego
składu wody, a nie z zanieczyszczeń o charakterze antropogenicznym.
Na terenie gminy Dębowa Łąka do głównych źródeł i przyczyn wpływających na niską jakość wód
powierzchniowych należą:
- nieuporządkowana gospodarka ściekowa (brak zbiorczych systemów odprowadzania i oczyszczania
ścieków) powoduje, że nieoczyszczone ścieki bytowe trafiają do szamb, (często o niepewnej
szczelności) lub też bezpośrednio do gruntu lub wód powierzchniowych,
- spływ zanieczyszczeń z terenów rolnych (źródło obszarowe) oraz brak stref buforowych
w postaci
pasa
użytków
zielonych
pomiędzy
gruntami
ornymi
a
wodami
powierzchniowymi,
- źle składowane i zabezpieczone pryzmy obornika położone w pobliżu cieków wodnych,
- wysoki wskaźnik powierzchni zdrenowanych i gęsta sieć rowów melioracyjnych,
- bardzo wysoki wskaźnik zwodociągowania pozostający w całkowitej dysproporcji ze stanem
gospodarki ściekowej.
4.5. Oddziaływanie elektromagnetyczne
Na terenie projektu mpzp obiektami promieniowania niejonizującego są napowietrzne linie
elektroenergetyczne wysokiego (400 kV) relacji Płock – Węgrowo k/Grudziądza oraz 110 kV GolubDobrzyń – Węgrowo k/Grudziądza . Obiektami promieniowania niejonizującego mogą również być
urządzenia związane z działalnością telefonii komórkowej. Na omawianym terenie nie występują
stacje bazowe telefonii komórkowej.
20
4.6. Potencjalne źródła awarii
Bezpieczeństwo ludności wiąże się z przeciwdziałaniem zagrożeniom cywilizacyjnym,
powodowanym przez wszelkiego typu awarie infrastruktury technicznej, stwarzające zagrożenia dla
zdrowia i życia ludzi, katastrofy wywołane przez siły natury. Znaczącą rolę odgrywa także chemizacja
rolnictwa. To wszystko dodaje się do zagrożeń wywołanych transportem surowców i produktów
naftowych, przesyłaniem innych substancji, pracą urządzeń podatnych na pożar i wybuch.
Zagrożeniami dla środowiska, jakie mogą wystąpić na terenie opracowania są:
 huragany,
 pożary,
 susze,
 gradobicia,
 awarie urządzeń infrastruktury technicznej,
 katastrofy komunikacyjne.
Gwałtowne burze z gradobiciem, czyniące znaczne spustoszenia w zagrodach i na polach są również
dużym zagrożeniem dla środowiska przyrodniczego. Susza, powoduje wyschnięcie cieków, obniżenie
się poziomu wód gruntowych. Zadania związane z ochroną przed awariami i innymi zagrożeniami
wykonuje powiat i gmina, w tym Dębowa Łąka, przy pomocy powiatowych służb, inspekcji i straży.
4.7. Potencjalne zagrożenia dla biocenozy
Z uwagi na walory przyrodnicze omawianego terenu, problemy ochrony środowiska przyrodniczego
dotyczą wielu dziedzin życia gospodarczego człowieka. Do największych zagrożeń, które mają wpływ
na kształtowanie się środowiska przyrodniczego należą:
 pogorszenie się jakości wód,
 zatrucia wód gruntowych i powierzchniowych ściekami bytowymi i gnojowicą,
 katastrofy drogowe,
 zagrożenia pożarami.
4.8. Gospodarka odpadami
Miejscowość Wielkie Radowiska jest wsią o charakterze rolniczym i na jej terenie nie ma dużych
zakładów przemysłowych. Występują jedynie sklepy, budynki użyteczności publicznej i sakralne.
Występują tu niewielkie działalności gospodarcze, w związku z czym ilość wytwarzanych tam
odpadów jest niewielka. Największą grupę odpadów stanowią odpady komunalne, związane z
codzienną egzystencją człowieka. Na terenach rolniczych problem stanowią również przeterminowane
środki ochrony roślin i opakowania po nich.
4.9. Gospodarka wodno – ściekowa
Analizowany teren jest w całości zwodociągowany i częściowo skanalizowany, jednak nie wszyscy
mieszkańcy w pełni korzystają z sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej.
W niektórych przypadkach ścieki bytowo-gospodarcze gromadzone są w zbiornikach
bezodpływowych i okresowo wywożone do oczyszczalni. Potencjalne nieszczelności zbiorników
grożą przedostaniem się nieczystości do wód podziemnych i pośrednio do wód gruntowych.
21
5. WSTĘPNA PROGNOZA DALSZYCH ZMIAN W ŚRODOWISKU
5.1. Degradacja powierzchni ziemi, gleby
Przewiduje się długotrwałe, nieodwracalne oddziaływania na powierzchnię ziemi, glebę. Związane to
będzie niewątpliwie z ze zmianą przeznaczenia terenu opracowania na tereny do zabudowy
mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług, terenów usług publicznych, terenów usług
kultury, terenów obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, terenów zabudowy zagrodowej,
terenów dróg. Przekształcenia będą przede wszystkim związane z pracami budowlanymi,
remontowymi i modernizacyjnymi (wykopy, sprzęt budowlany, itp.). Procesowi temu towarzyszyć
będzie poszerzanie terenów pod zabudowę mieszkaniową, kosztem ubytku rolniczej przestrzeni
produkcyjnej.
Zmiana sposobu użytkowania wpłynie zarówno pozytywnie jak i negatywnie na jakość środowiska
przyrodniczego. Rozwój funkcji usługowej, mieszkaniowej kosztem terenu użytkowanego rolniczo,
spowoduje
zmniejszenie
powierzchni
biologicznie
czynnej.
Pozytywną
zamianą
w środowisku przyrodniczym będzie zaprzestanie upraw, a tym samym stosowania nawozów
sztucznych oraz środków ochrony roślin.
5.2. Zanieczyszczenie powietrza
Głównym źródłem generowania zanieczyszczeń powietrza będzie wzrastający ruch komunikacyjny,
na początku związany z budową zaplanowanych funkcji, a później związany
z użytkowaniem terenu na wyznaczone cele. Dotyczy to w szczególności ruchu transportu ciężkiego,
będącego głównym źródłem emisji zanieczyszczeń motoryzacyjnych, podczas prac budowlanych.
Oddziaływania te mogą mieć charakter okresowy, długotrwały. Ponadto może nastąpić zwiększenie
wielkości i powiększenie obszarów emisji wprowadzanych do powietrza zanieczyszczeń
pochodzących z procesów grzewczych w budynkach.
5.3. Zanieczyszczenie wód
Wydzielanie terenów pod budownictwo usługowe, mieszkaniowe bez równoczesnego podłączenia do
sieci kanalizacji sanitarnej będzie powodowało zagrożenie zanieczyszczenie wód. Nie podłączenie
przyszłych obiektów spowoduje konieczność budowy zbiorników bezodpływowych lub oczyszczalni
przydomowych, które często pod wpływem różnych czynników lub niestaranności ich wykonania
bywają źródłem wycieków do wód gruntowych i powierzchniowych. W praktyce, często ze
względów ekonomicznych oraz przy niskiej świadomości ekologicznej, część ścieków bytowych
odprowadzana jest bezpośrednio do gruntów i wody gruntowej lub rowów i cieków. Jest to
podstawowa przyczyna zagrożenia jakości wód powierzchniowych oraz gruntowych, która pojawiła
się powszechnie po doprowadzeniu wody z sieci wodociągowej. Dlatego niezbędne są prace mające
na celu uniknięcie takiej sytuacji.
5.4. Zagrożenie hałasem i wibracjami
Podobnie jak w przypadku zanieczyszczenia powietrza, głównym źródłem wzrastającej uciążliwości
akustycznej będzie ruch komunikacyjny i prace budowlane. Po wybudowaniu zabudowy usługowej,
mieszkaniowej i dróg wewnętrznych, zwiększą się tereny zagrożone tym oddziaływaniem w jej
sąsiedztwie. Oddziaływania te będą miały prawdopodobnie charakter okresowy, krótkotrwały.
5.5. Zagrożenie promieniowaniem elektromagnetycznym
Obecnie nie planuje się lokalizacji nowych stacji bazowych telefonii komórkowej oraz nie planuje się
rozwoju sieci elektroenergetycznej w granicach opracowania.
5.6. Zagrożenia dla wartości przyrodniczych
Przewiduje się likwidację tylko tych zadrzewień i zakrzaczeń, które uniemożliwią wykonanie prac
w celu powiększenia terenów pod zabudowę usługową, mieszkaniową i budowę dróg wewnętrznych.
Niewątpliwie w sposób nieodwracalny zostanie usunięta roślinność zielna i ruderalna, lecz nie są to
gatunki cenne przyrodniczo. Nie zostaną utracone również miejsca bytowania fauny. Realizacja
założonych prac na terenie opracowania nie wpłynie w żaden sposób na powiązania ekologiczne.
22
Jedynie
nastąpi
zmniejszenie
powierzchni
z przeznaczeniem części gruntów pod zabudowę.
biologicznie
czynnej
–
w
związku
23
6. OCENA ODPORNOŚCI ŚRODOWISKA NA DEGRADACJĘ ORAZ ZDOLNOŚĆ DO
REGENERACJI
Na zdolność środowiska do regeneracji i stopień podatności na degradację mają wpływ takie czynniki
jak zróżnicowanie wiekowe i gatunkowe szaty roślinnej, występowanie źródeł niekorzystnych
oddziaływań, sposób użytkowania terenu. Największą odpornością na degradację
a zarazem zdolnością do regeneracji odznaczają się zbiorowiska roślinne o zróżnicowanym składzie
wiekowym i gatunkowym np. lasy z wielopiętrową strukturą roślinności. Regeneracja rozumiana jest
jako powrót do stanu przed wystąpieniem niekorzystnych oddziaływań na środowisko i odbywa się
m.in. dzięki procesowi sukcesji i rozprzestrzeniania się gatunków.
Czynnikami wpływającymi na odporność środowiska na degradację i możliwości do regeneracji są
m.in. zróżnicowanie gatunkowe szaty roślinnej, odległość od źródeł niekorzystnych oddziaływań,
intensywność czynników zewnętrznych oraz charakter użytkowania terenu. Jakość środowiska
przyrodniczego omawianego obszaru jest poprawna, jednocześnie jednak podlega niekorzystnym
oddziaływaniom. Obszar gminy posiada obecnie odpowiednią odporność i potencjalną możliwość
samoregulacji systemu. Jednak zachowanie tych możliwości samoregulacyjnych uzależnione jest od
sposobu gospodarowania agrosystemami i aktywnego zachowywania wartości środowiska
przyrodniczego oraz od odpowiedniego jego kształtowania. Najwyższą odpornością na degradację
i zdolnością do regeneracji cechują się tereny leśne, a także łąki w dolinach cieków. Są to miejsca
najbardziej zróżnicowane gatunkowo. Tereny te posiadają połączenia ekologiczne z innymi
przyrodniczo cennymi terenami znajdującymi się poza granicami gminy.
Mniejszą odpornością cechują się tereny antropogenicznie przekształcone, a więc obszary
zabudowane oraz zbiorowiska upraw polowych (omawiany teren). Cechą ekosystemu rolnego jest
ujednolicenie struktury gatunkowej roślin oraz występowanie roślin segetalnynch (chwastów)
konkurujących z roślinami uprawnymi. Za sprawą tego, środowisko takie posiada obniżoną odporność
na degradację. Agrocenozę cechuje niewielkie zróżnicowanie biologiczne.
Najbardziej podatnym na degradację elementem środowiska są wody powierzchniowe znajdujące się
pod presją antropogeniczną. Przedostają się do nich zanieczyszczenia spływające z pól uprawnych,
które prowadzą do eutrofizacji wód. Ponadto źródłem zanieczyszczenia są niekontrolowane zrzuty
ścieków z nieszczelnych i przelewających się szamb.
Na zdolność regeneracji środowiska wpływ ma duża ilość powierzchni terenów biologicznie czynnych
i terenów umożliwiających wzrost roślin. Lasy oraz ciągi ekologiczne wzdłuż cieków zapewniają
przemieszczanie się gatunków i zasilanie obszaru w elementy biotyczne również z terenów
przyległych. Pozytywny wpływ na możliwość przemieszczania się gatunków ma brak większych
barier terenowych (np. zwartej zabudowy).
24
7. OCENA STANU ZACHOWANIA WALORÓW KRAJOBRAZOWYCH, KULTUROWYCH
I MOŻLIWOŚCI ICH KSZTAŁTOWANIA
Omawiany teren jak i teren całej gminy jest podporządkowany gospodarce rolnej, a także osadnictwu.
Pozostałości krajobrazu o cechach naturalnych (lasy, rzeki) odnaleźć można w części północnej oraz
środkowo – południowej gminy. Jednocześnie są to tereny w stosunkowo niewielkim stopniu
zurbanizowane. Część obszaru opracowania położona w Obszaru Chronionego Krajobrazu
Torfowiskowo – Jeziorno -Leśnym „Zgniłka – Wieczno - Wronie.
Walory krajobrazowe przestrzeni rolnej podnosi mozaikowy układ użytków rolnych
z zadrzewieniami, terenami podmokłymi i użytkami zielonymi.
Teren opracowania, cechujący się w chwili obecnej niewielkimi walorami krajobrazowymi, wskutek
przemyślanego i ukierunkowanego kształtowania może znacząco zmienić swój charakter przez
uatrakcyjnienie środowiska wizualnego i wzmocnienie struktury przyrodniczej. Ze względu na
przewidywaną zmianę funkcji terenu opracowania (tereny zabudowy usługowej, mieszkaniowej, dróg
i innych, obszar ten powinien zostać wzbogacony przede wszystkim o tereny zieleni i zadrzewienia
pasmowe, głównie wzdłuż planowanych i istniejących dróg.
Proponowane kierunki kształtowania krajobrazu tego terenu obejmują m.in.:
 zagospodarowanie zielenią tych powierzchni działek, które nie są przeznaczone pod
zabudowę i utwardzanie,
 ochrona wód podziemnych przed zanieczyszczeniami antropogenicznymi i odpadami przez
wprowadzanie prawidłowej gospodarki wodno – ściekowej,
 utrzymanie dopuszczalnego poziomu hałasu jak dla zabudowy mieszkaniowej,
 zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
z wyłączeniem obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej.
25
8. PRZYRODNICZE PREDYSPOZYCJE
FUNKCJONALNO – PRZESTRZENNEJ
DO
KSZTAŁTOWANIA
STRUKTURY
Przeprowadzona ocena stopnia synantropizacji fitocenoz oraz waloryzacja terenu pokazuje, że teren
opracowania w większości nie posiada istotnych predyspozycji, wpływających w zasadniczy sposób
na docelowe ukształtowanie struktury funkcjonalno – przestrzennej terenu.
Całość terenu reprezentowana jest przez fitocenozy mało przekształcone antropogenicznie.
Największy stopień naturalności wykazują zadrzewienia i enklawy z pojedynczymi zadrzewieniami
i zakrzaczeniami. Waloryzacja przyrodnicza terenu opracowania wykazuje, że stanowią one tereny
o niewielkiej wartości przyrodniczej, reprezentowane przez tereny intensywnie użytkowane rolniczo
z małą ilością elementów wzbogacających krajobraz.
Wzdłuż planowanych dróg i na obrzeżach projektowanej zabudowy usługowej i mieszkaniowej
wskazana jest realizacja zieleni wysokiej, a na terenach otwartych zieleni śródpolnej wzmacniającej
i wzbogacającej przestrzeń przyrodniczą (gatunkami drzew odpowiednimi do nasadzeń na terenie
opracowania).
26
9. OCENA PRZYDATNOŚCI DO RÓŻNYCH FORM ZAGOSPODAROWANIA
Środowisko obszaru opracowania posiada niskie walory przyrodnicze, krajobrazowe, jednakże
przyszłe zagospodarowanie terenu (planowaną formą zagospodarowania jest głównie funkcja
usługowa, mieszkaniowa i komunikacyjna) powinno być prowadzone racjonalnie
z zachowaniem zasad zrównoważonego rozwoju oraz z uwzględnieniem ładu przestrzennego. Tereny
zabudowane i predysponowane do zabudowy powinny być zagospodarowywane racjonalnie. Pod
zabudowę należy przeznaczać tereny o niskiej przydatności rolniczej, a tereny o wysokiej
przydatności rolniczej, powinny być chronione przed zmianą użytkowania na cele nierolnicze.
Projektowana zabudowa powinna na zasadzie dobrej kontynuacji nawiązać do gabarytu, usytuowania
i typu zabudowy do istniejących budynków na terenie miejscowości oraz gminy.
Należy podejmować działania nad ograniczaniem spływu do wód zanieczyszczeń pochodzenia
rolniczego (nadmiar nawozów sztucznych i środków ochrony roślin) i ich przenikaniem do gruntu
oraz wód podziemnych. Tereny zabudowy powinny być w pełni uzbrojone w sieć wodno –
kanalizacyjną ze względu na likwidację zagrożenia zanieczyszczenia wód podziemnych. Należy także
zadbać o prawidłową gospodarkę odpadami, w sposób zorganizowany, na podstawie obowiązujących
przepisów. Powinno się również prowadzić działania na rzecz zmiany systemu ogrzewania
z tradycyjnych (węglowych) na przyjazne środowisku (olejowe, gazowe) oraz modernizacji kotłowni
węglowych. W odniesieniu do tzw. „niskiej emisji” energetycznej, należy w dalszym ciągu
propagować i wspierać stosowanie paliw ekologicznych: lekkiego oleju opałowego, biomasy itp..
Należy pamiętać również o tym aby na terenach otwartych – użytkowanych rolniczo wprowadzać
różne formy zieleni, które oprócz funkcji krajobrazowej będą pełniły funkcję izolacyjną i ochronną.
Rozwój funkcji komunikacyjnej na omawianym terenie powinien polegać na modernizacji
i utrzymaniu dróg w dobrym stanie oraz doprowadzeniu ciągu komunikacyjnego do planowanej
zabudowy. Przy projektowaniu terenów zabudowy usługowej i mieszkaniowej należy mieć na uwadze
fakt, że przez teren opracowania przebiegają droga wojewódzka, drogi powiatowe i gminne. W
związku, z czym należy planować zabudowę w odległości możliwie jak największej od dróg, by
osłabić negatywne oddziaływanie zanieczyszczeń komunikacyjnych i hałasu na środowisko życia
człowieka.
Planowane formy zagospodarowania nie wpłyną na pogorszenie środowiska naturalnego terenu
opracowania i terenów sąsiednich.
27
10. UWARUNKOWANIA EKOFIZJOGRAFICZNE
Uwarunkowania ekofizjograficzne określają predyspozycje funkcjonalno – przestrzenne
i możliwości zagospodarowania przestrzennego terenu opracowania.
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego analizowany obszar ma przeznaczenie pod
zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem usług, terenów usług publicznych, terenów
usług kultury, terenów rolniczych, terenów obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, terenów
zabudowy zagrodowej, terenów wód powierzchniowych śródlądowych, terenów drogi publicznej
zbiorczej, terenów drogi publicznej lokalnej, terenów dróg publicznych dojazdowych, terenów dróg
wewnętrznych. Kierunki określone w tym akcie powinny w dalszym ciągu kształtować sposób
użytkowania terenu, gdyż w pełni oddają jego charakter. Ponadto należy zauważyć, że na terenie
opracowania znajdują się przyrodnicze prawnie chronione obszary, w związku z czym obowiązują tu
określone zakazy w zakresie gospodarowania i czynnej ochrony ekosystemów.
Ze względów krajobrazowych i przyrodniczych, planowana na tym terenie zabudowa
mieszkaniowa
powinna
odznaczać
się
wysokimi
walorami
architektonicznymi
i krajobrazowymi. Dlatego na całym obszarze opracowania, o dotychczas przeważającej zabudowie
zwartej należy dążyć do dalszej koncentracji zabudowy. Dopuszczenie do powstawania zabudowy
rozproszonej utrudnia jej wyposażenie w urządzenia ochrony środowiska (np. kanalizacja).
Teren, na którym zostaną wprowadzone nowe funkcje charakteryzuje się dużym potencjałem
glebotwórczym. Przeważają tu gleby zaliczane do III kompleksu bonitacyjnego. Ważne jest, aby przy
przeznaczaniu terenów dotychczas użytkowanych rolniczo pod różnego rodzaju formy zabudowy,
przestrzegać wymagań ładu przestrzennego. Stąd pod zabudowę należy przeznaczać tereny o możliwie
najsłabszej przydatności rolniczej oraz projektować działki o jak największej powierzchni,
z maksymalnie dużym wskaźnikiem powierzchni biologicznie czynnej.
Przy lokalizacji nowej zabudowy oraz przy budowie nowych dróg i modernizacji istniejących na
terenie opracowania oraz w jego sąsiedztwie, należy przestrzegać zasady jak najmniejszych
przekształceń powierzchni ziemi. Zmiany, które wystąpią na tym terenie w związku z wprowadzeniem
nowych funkcji przestrzennych, będą jedynie wiązały się z ubytkiem rolniczej przestrzeni
produkcyjnej, spowodowanym pracami budowlanymi i remontowymi. Zmiana sposobu użytkowania
wpłynie zarówno pozytywnie jak i negatywnie na jakość środowiska przyrodniczego.
Jako ważne należy uznać kontynuowanie uregulowania gospodarki ściekowej. Planowane tereny
zabudowy mieszkaniowej i usługowej należy objąć systemem kolektorów ściekowych zbiorczej
kanalizacji sanitarnej. Dotyczyć to powinno zarówno terenu opracowania jak i całej gminy Dębowa
Łąka. Gromadzenie ścieków w zbiornikach wybieralnych tzw. „szambach” należy traktować jako
tymczasowe. Na terenach o zabudowie rozproszonej można dopuścić okresowe gromadzenie ścieków
w szczelnych zbiornikach okresowo wybieralnych, a na terenach o korzystnych warunkach
geologiczno – gruntowych możliwa jest realizacja indywidualnych biologicznych oczyszczalni
przydomowych.
28
11. PODSUMOWANIE, SYNTEZA, WNIOSKI
Przeprowadzona analiza predyspozycji funkcjonalno – przestrzennych obszaru opracowania pozwala
na wyciągnięcie następujących konkluzji:
 Obszar opracowania odznacza się niskimi walorami przyrodniczo – krajobrazowymi, jednak
częściowo wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Torfowiskowo –Jeziorno Leśnego „Zgniłka – Wieczno – Wronie, gdzie obowiązują reżimy ochronne (zakazy).
Zagospodarowanie tego obszaru należy podporządkować wymogom ochrony przyrody
i krajobrazu.
 Na terenie opracowania przeważają użytki rolne o wysokiej przydatności rolniczej (gleby
średnich klas bonitacyjnych III).
 Obszar projektu charakteryzuje się stosunkowo płaskim ukształtowaniem powierzchni terenu.
 Pokrycie roślinne omawianego terenu stanowią głównie murawy z roślinnością zielną oraz
lokalnie występująca roślinność ruderalną i segetalna. Teren ten nie jest cenny pod względem
florystycznym.
 Teren nie jest także cenny pod względem faunistycznym. Na terenach użytkowanych rolniczo
występuje fauna typowa dla odkrytych terenów pól, łąk i nieużytków.
 Teren opracowania nie wchodzi w skład żadnego kompleksu leśnego. Występują na nim
zadrzewienia i enklawy z pojedynczymi zadrzewieniami i zakrzaczeniami.
 Na omawianym terenie występują liczne mokradła i gęsta sieć cieków naturalnych i rowów
melioracyjnych.
 Struga Wąbrzeska, Struga Kujawska i Wawrzonka pełnią funkcje lokalnych ciągów
przyrodniczych wśród odkrytych terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
 Obszar wyróżnia się dużym nasyceniem w obiekty o wartościach historyczno - kulturowych.
 Na terenie opracowania występują obiekty wpisane do rejestru zabytków, wojewódzkiej
ewidencji zabytków (nieruchome zabytki archeologiczne nieeksponowane w terenie
z nawarstwieniami kulturowymi objęte strefą ochrony konserwatorskiej OW, historyczny
układ ruralistyczny). Na etapie projektowania i realizacji zagospodarowania i zabudowy
terenu należy uwzględnić strefy ochrony konserwatorskiej „OW” dla nieruchomych zabytków
archeologicznych nieeksponowanych z nawarstwieniami kulturowymi, znajdujących się w
wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz w odniesieniu do strefy ochrony konserwatorskiej
historycznego układu ruralistycznego, uwzględnić obowiązujące nakazy.
 Wprowadzenie zadrzewień śródpolnych wzdłuż linii brzegowych cieków, terenów
podmokłych i dróg stanowić będzie skuteczna formę ograniczenia zagrożenia rozwoju
procesów erozji wietrznej.
 Przy lokalizacji nowej zabudowy oraz przy budowie nowych lub przebudowie istniejących
dróg należy przestrzegać zasady jak najmniejszych przekształceń ziemi i naruszeń stosunków
wodnych.
 Przy przeznaczaniu pod zabudowę terenu opracowania, należy przewidzieć możliwie wysoki
wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej.
 Realizacja przewidzianych funkcji na terenie opracowania nie będzie znacząco powodowała
pogorszenia stanu powietrza atmosferycznego oraz nie przyczyni się nadmiernie do wzrostu
uciążliwości emitowanego hałasu.
29
12. SPIS RYSUNKÓW I TABEL
SPIS RYSUNKÓW:
Lokalizacja miejscowości Wielkie Radowiska na tle gminy
Rys. 1.
Ulokowanie obszaru opracowania na tle podziału administracyjnego
Rys. 2.
Mapa wiatrów i opadów
Rys. 3.
Obszar Chronionego Krajobrazu Torfowiskowo –Jeziorno -Leśnym „Zgniłka
Rys. 4.
– Wieczno - Wronie
Kościół parafialny p.w. Św. Jakuba Apostoła w Wielkich Radowiskach
Rys. 5.
SPIS TABEL:
Parametry charakteryzujące klimat w gminie Dębowa Łąka
Tabela 1
4
10
13
19
13
30
13. ZAŁĄCZNIK GRAFICZNY
31
32

opracowanie ekofizjograficzne do miejscowego planu

Transkrypt

Podobne dokumenty

informacja wójta gminy dębowa łąka

Człowiek – najlepsza inwestycja

Opis Dębowa Łąka

Harmonogram odbioru odpadów segregowanych

Willa Dębowa - - Reda

Parczew dnia 03.06.2013r. URZĄD GMINY Starostwo Powiatowe w

Opis -ścieżka rowerowa - Urząd Gminy Dębowa Łąka

Załącznik Zdjęcie satelitarne z zaznaczonym obszarem na którym

Co nam daje łąka?